cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cathracha an Dúlra
Clár faisnéise Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 ar aghaidh é Cathracha an Dúlra.
R. A. Stewart Macalister
Beatha
Sa bhliain 1909, ceapadh Macalister ina ollamh le Seandálaíocht Cheilteach ag Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, áit a mhuin sé go dtí go ndeachaigh sé ar scoir sa bhliain 1943. Rinne sé obair ag Cnoc na Teamhrach agus bhí sé ina eagarthóir de chatalóg d'inscríbhinní oghaim ón mBreatain agus ón Éirinn. I dteannta sin, d'aistrigh sé seanscéalta ón mbunGhaeilge go Béarla, in úsáid go forleathan fós inniu. Toghadh é mar bhall d'Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 1910 agus bhí sé ina uachtarán ann ón mbliain 1926 do dtí 1931. He was also president of the Royal Society of Antiquaries of Ireland from 1924 to 1928.
Teileachumarsáid sho-ghluaiste
An chéad chóras mar seo ab ea an raidió longiompartha, agus thar am forbraíodh é sin go mór, i gcomhair feidhmeanna míleata go háirithe.
Giolla na Naomh Ua hEidhin
Sa bhliain 1067, tharla Cath Turlaigh Adhnaigh ina chuid críoch, inár maraíodh Áed in Gai Bernaig, rí Chonnacht, agus go leor eile.
Caireo
Stair
Tá stair fhada agus shaibhir ag an gcathair, agus is áit lárnach i gcultúr na nArabach í freisin.
Beathnua baineann
Is planda é an beathnua baineann (ainmníocht dhéthéarmach: Hypericum pulchrum; Béarla: slender St John's-wort).
Teileamhargaíocht
Faigheann an t-úsáideoir teileafóin glaonna, tógann na horduithe, agus déanann na socruithe chun eolas, leabhráin is earraí a sheoladh amach do chustaiméirí.
Cúlú (géinitic)
deas|200px|thumb|Cúlú Sa ghéinitic, tréith a éiríonn follasach nuair a fhaigheann an indibhid dhá chóip de na hailléilí cosúla nó comhionnana. Ní ceart an téarma a lua maidir le géinte ná ailléilí. I ngalair ghéiniteacha dhaonna atá uathsómach cúlaithe (cosúil le fiobróis chisteach), féadfaidh gach tuismitheoir gan siomptóim aon ailléil athruithe a thabhairt ar aghaidh dá bpáiste go bhfaighidh an páiste an neamhord. I ngalair chúlaithe X-nasctha, féadfaidh an mháthair gan siomptóim X-ailléil athruithe a thabhairt ar aghaidh dá mac, le X-chrómasóm amháin, go bhfaighidh sé an neamhord.
Giolla Mo Choinne Ua Cathail
De shliocht Chathail mhic Ógáin é Giolla Mo Choinne, agus an t-aon duine amháin dá mhuintir a rinneadh rí Aidhne de. Tiarnaí Chineál Aodha na hEachtaí ba iad go dtí gur chuir a ngaoil, clann Uí Sheachnasaigh an ruaig orthu sa 13ú haois. Lonnaigh siad ansin they i dtuaisceart Chontae na Gaillimhe d'imigh siad as cuimhne.
Rósghlasán rubicilla
Is éan é an rósghlasán rubicilla. Is baill d'fhine na Fringillidae iad.
Gone Boy
Craoladh an naoú heipeasóid, "Gone Boy", den naoú sraith is fiche de The Simpsons ar an 10 Nollaig 2017. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 6.06 milliún duine ar an eipeasóid.
Pápa Innocentius X
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Innocentius X.
Contae Jefferson, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Jefferson atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 116,229 duine ann. Is é Watertown a phríomhbhaile contae.
Field Trip (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "Field Trip" den séú sraith The X-Files ar an 9 Bealtaine 1999. Scríobh Frank Spotnitz, John Shiban, agus Vince Gilligan an eipeasóid seo. D'fhéach 15.38 milliún duine ar an eipeasóid.
An tSúdáin
19ú haois
Ar deireadh, ar an 26ú lá d'Eanáir, 1885, d'éirigh le harm an Mhahdaí an lámh in uachtar a bhaint amach. Maraíodh Gordon i dteach an ghobharnóra, agus baineadh a chloigeann dá chorp le taispeáint don Mhahdaí go raibh sé marbh. Cé go bhfuair an Mahdaí bás tamall beag ina dhiaidh sin, lean a rialtas (an rialtas Mahdaíoch, mar a déarfá) ar aghaidh go dtí an bhliain 1898 - 1899, agus an Cailif Abdullahi i gceannas air. Bhunaigh an rialtas Mahdaíoch an chathair úd Omdurman, agus gaireadh príomhchathair an rialtais Mhahdaígh di.
Ar an dara lá de Mheán Fómhair, 1898 d'éirigh le harm Éigipteach-Sasanach faoi cheannas an tSiordáir Horatio Kitchener i gCath Omdurman i gcoinne arm an rialtais Mhahdaígh (nó arm na nAnsar, mar a thugtar air de ghnáth - is focal Araibise é ansar a chiallaíonn "lucht cabhrach", agus is é is brí leis i gcomhthéacs an Ioslaim ná iad siúd a chabhraigh leis an bhFáidh Muhammad nuair a bhí sé á ghéarleanúint agus ar a sheachnadh go fóill).
Ghlac Winston Churchill páirt sa chogadh sin, agus é ag obair ina chomhfhreagraí don nuachtán Sasanach The Morning Post (Ziegler, 1973).
1926 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1926.
Gastaireintríteas
Bíonn saintréithe mar a leanas aige: pianta sa bholg, urlacan, buinneach, agus traochtadh géar i gcásanna áirithe.
Máire Mhic Giolla Íosa
Saol
Saolaíodh Máire Pádraigín Ní Lionnacháin in Ard Eoin i mBéal Feirste ar an 27 Meitheamh, 1951, an duine is sine de naonúr clainne: ba í an chéad uachtarán a rugadh agus a tógadh i dTuaisceart Éireann. Is Caitliceach í. Bhí na Trioblóidí faoi lán seoil agus í ag fás aníos, agus chuir dílseoirí iachall ar mhuintir Uí Lionnacháin ceantar Ard Eoin a fhágáil.
Gastral
An chéim i ndiaidh céim an bhlastúil i bhforbairt shuthach an ainmhí. Sa chéim gastralaithe seo, gluaiseann cealla an tsutha go léir go dtí a n-ionaid chearta chun forbairt mar chórais orgáin an ainmhí fhásta.
An Bhratasláiv
Stair
360px|thumb|left|An Bhratasláiv Tháinig na Slavaigh - sinsir na Slóvacach - go dtí an áit sa chúigiú nó sa séú haois, le hImirce Mhór na Náisiún. Sa bhliain 623, bhunaigh siad an chéad "stát" Slavach riamh, ríocht Samo, mar sciath chosanta ar na hAváraigh, treibh Thurcach a bhí ag ionsaí na Slavach san am. Sa naoú haois, arís, bhí an-ról ag Caisleán na Bratasláive agus Caisleán Devín mar bhunáiteanna ag Prionsacht Nitra agus ag an Moráiv Mhór, stáit thábhachtacha de chuid na Slavach san am.
Tiger Jack Fox
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Tiger Jack Fox, a rugadh John Linwood Fox ar 2 Aibreán 1907 i agus a fuair bás ar an 6 Aibreán 1954.
Corón na hAragóine
Bhí Corón na hAragóine (An Chatalóinis: Corona d'Aragó, An Aragóinis: Corona d'Aragón, Laidin: Corona Aragonum), ina mhonarcacht ilchodach, déantar tagairt dó, sa lá atá inniu ann, mar Chónaidhm de Ríochtaí aonair rialaithe ag rí amháin le haontas pearsanta agus ríoraíoch le Ríocht na hAragóine agus le Chontae Barcelona. Nuair a bhí sé in ard a réime, san 14ú agus 15ú céad, bhí Corónach de Aragon ina thalasalathach (stát le ríochtaí muirí) ag rialú cuid mhór d'oirthear na Spáinne, codanna de dheisceart na Fraince, agus "Impireacht" de chuid) na Meánmhara lena n-áirítear na hOileáin Bhailéaracha, an tSicil, An Chorsaic, An tSairdín, Málta, Deisceart na hIodáile (ó 1442) agus páirteanna na Gréige (go dtí 1388). Ní raibh comhbhaill na Corónach  aontaithe go polaitiúil ach amháin ag leibhéal an rí, a bhí i mbun na bhfearann uilig de réir a ndlíthe féin. Bheadh cistí a chruinniú faoi gach struchtúr cánach, ag déileáil ar leithligh le gach Corts nó Cortes. I dtéarmaí comhaimseartha, meastar uaireanta gur fheidhmigh tailte éagsúla de chuid na Corónach (den chuid is mó Ríocht na Aragon, Prionsacht na Catalóine agus Ríocht Valencia) níos mó mar Chónaidhm  de chultúir seachas mar thír amháin. Sa chiall seo, ní mór gan Coróin na hAragóine a mheascadh le ceann amháin dá chomhchodanna, Ríocht na hAragóine, as a thógann sé a ainm.
Angels with Dirty Faces
Scannán Meiriceánach is ea Angels with Dirty Faces a rinneadh sa bhliain 1938.
An Éigipt Uachtarach
deas|250px|thumb|An Éigipt Uachtarach Is réigiún suite san Éigipt theas é an Éigipt Uachtarach.
An Airméin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Pointí
* Ní raibh an Rúis ná an Bhealarúis páirteach i g2022; mar sin ní raibh deis acu pointí a thabhairt don Airméin an bhliain sin
Teicteonaic phlátaí
Míníonn sí síobghluaiseacht na n-ilchríoch, tógáil na sléibhte arda, cosúil leis na Himiléithe is na hAlpa, bolcánacht is dáileadh na bolcánachta ar Domhan, fás na ndromanna i láir na n-aigéan is na dtrinsí ar ghrinneall na n-aigéan. Is éard is an litisféar ann ná sceall an phláinéid is sia amach nó is forimeallaí (an screamh agus an maintlín uachtair), agus atá briste suas i bplátaí teicteonacha. Tá litisféar an Domhain comhdhéanta de seacht nó ocht plátaí móra (ag brath ar an gcaoi a bhfuil siad sainithe) agus go leor plátaí beaga. Sna háiteanna a bhuaileann na plátaí lena chéile, cinneann gluaisne choibhneasta na bplátaí an cineál teorainn: coinbhéirseach,  dibhéirseach nó imchoiméadach. Tarlaíonn creathanna talún, ghníomhaíocht bholcánach, Sliabhsliabh-thógáil, agus foirmiú trinse aigéanach feadh na teorainneacha plátaí. Bíonn gluaiseacht choibhneasta na plátaí raonta de ghnáth ó náid go 100 mm in aghaidh na bliana.
Muireitleán
Stair
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Foynes%20Flying%20Boat%20Museum%20-%20geograph.org.uk%20-%20224545.jpg|clé|mion|[[iarsmalann, Faing, Contae Luimnigh inniu]] mion|Boeing 314 Clipper Saothraíodh a leithéid den chéad uair sna Stáit Aontaithe chun feidhm a bhaint as an bhfarraige mar rúidbhealach.
Bhaintí úsáid as muireitleáin mhóra, báid eitilte, chun paisinéirí is lastas a iompar trasna an Aigéin Chiúin is an Aigéin Atlantaigh sna 1930idí.
Hanoi Rocks
Rac-bhanna Fionlannach ab ea Hanoi Rocks a bhí bunaithe ag an amhránaí Michael Monroe (Matti Fagerholm) agus an giotáraí Andy McCoy (Antti Hulkko) i Heilsincí sa bhliain 1979.
Ceol tíre na hÉireann
Uirlisí
mion|Accordion - Uirlis Ceol Tíre Bosca Ceoil
Giotár Fuaimiúil
CLG Chontae Chill Chainnigh
Tús na ré nua-aimseartha
deas|250px|thumb|Dathanna spóirt an chontae Sa bhliain 1922, bhuaigh Cill Chainnigh a séú craobh Laighean déag, sula ndeachaigh siad chun páirce in aghaidh Thiobraid Árainn sa chluiche ceannais. Ceann spreagúil a bhí ann - bhí na Tiobradaigh trí chúilín chun cinn le trí nóiméad fágtha ar an gclog, ach throid na Cait ar ais chun dhá chúl a aimsiú agus an bua a bhaint amach. Ní bhuailfidís iad sa chraobh arís go dtí go raibh cúig bliana is dhá scór thart. Chóiméad na Cait a gcoróin i gCúige Laighean, ach fuair Gaillimh an ceann is fearr orthu sna cluichí leathcheannais. Bhí 1926 ann nuair a thug Cill Chainnigh aghaidh ar Chorcaigh sa chluiche deiridh, lá ina raibh Páirc an Chrócaigh clúdaithe le brat sneachta. Theip orthu ar an lá, áfach, agus bhí an bua ag na Ceannaircigh.
Na hochtóidí agus na nóchaidí
Dhá bhliain ina dhiaidh sin, ghlac siad an tSraith arís sular ghoid siad a gcoróin Laighean ar ais ó Uíbh Fhailí. Ábhar dóchais a bhí ann arís, ach bhí Gaillimh ag feitheamh leo sa chluiche leathcheannais, agus b’iad fir na Gaillimhe a bhí le leanúint ar aghaidh sa chluiche ceannais. Agus ní raibh deireadh na Gaillimheach cloiste acu fós, mar fuair siadsan an ceann is fearr orthu i gcluiche ceannais na bliana 1987. Chaith Cill Chainnigh trí bliana ina dhiaidh sin caillte i bhfásach na h-iomána, agus níor athraigh cúrsaí go dtí gur tháinig an seanlaoch Oilibhéar Breathnach mar bhainisteoir orthu. Chuir siad tús leis an obair atógála le bua sa tSraith sa bhliain 1990, agus chuir siad Craobh Laighean leis chomh maith. Shroicheadar a chéad chluiche ceannais faoi bhainisteoireacht Bhreathnaigh sa bhliain 1991, ach bhí Tiobraid Árainn ar an bhfoireann ab fhearr ar an lá chun a chéad bhua a bhaint amach in aghaidh Chill Chainnigh ar feadh fiche bliain. Sa bhliain 1992, choimeád siad seilbh ar Chúige Laighean agus thugadar aghaidh ar Chorcaigh sa chluiche deiridh. D’imir na Cait in éadan na gaoithe sa chéad leath, ach bhí siad in ann an corn a bhuachaint, 3-10 go 1-12. Bhí an tríú corn Laighean bailithe acu sa bhliain 1993 sular ghlac siad áit sa chluiche ceannais, agus bhí an bua acu arís le cúig phointe le spáráil.
Savita Halappanavar (Gaillimh, 1981-2012)
Iarmhairtí
Nuair a fuair Savita bás in 2012, "cionn is gur diúltaíodh tobscor di", mhaígh an pobal in Éirinn nach ligfeadh dá leithéid tarlú arís. Cuireadh brú ollmhór, ó lucht tacaíochta an ghinmhillte is a gcairde, i gcuid de na meáin reachtaíocht a thabhairt isteach bunaithe ar bhreithiúnas na Cúirte Uachtaraí i dtaobh "Chás X". Tháinig an reachtaíocht sin isteach in 2013.
2013
Ach ina ainneoin sin, dúirt daoine áirithe ag an am, ní léir go sabhálfadh an reachtaíocht bean a bheadh sa chás céanna le Savita".
2016
Tugadh cás cúirte i gcoinne Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte. Bhí Praveen Halappanavar, fear céile Savita,  ina chónaí i Meiriceá ag an am sin. admhaigh an Fheidhmeannacht go raibh bás Savita Halapannavar éagórach. Bhí cás tugtha ag Praveen Halappanavar i gcoinne na Feidhmeannachta as faillí a dhéanamh i mbás a mhná céile. Admhaigh an Fheidhmeannacht ar 10 Márta 2016 go raibh bás Savita Halapannavar éagórach.
Sliabh Scopus
Is sliabh in Iarúsailéim é Sliabh Scopus. Tá sé soir ó thuaidh ar an Sean-Cathrach. Tá an sliabh 826 méadar (2,710 ft) os cionn na farraige. Tá an talamh a mheas mar exclave de Iosrael, timpeallaithe ag an Bhruach Thiar. Bhí sé gabhadh ó Jordan i 1948 Arabach-Iosraelach Cogadh.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016
Féilire
''Tá na dátaí ar fad bunaithe ar am na Braisíle. (UTC–3)''
Dolores O'Riordan
Scríobh O'Riordan cuid mhór de na hamhráin a chan sí í féin. Ba é an bua ba mhó a luaití le rath na Cranberries ná guth binn sainiúil an Ríordánaigh. Bhí glór Dolores an-difriúil, agus chan sí i gcónaí lena blas Éireannach
Gaeilge
Ba ar an meánscoil lán-Ghaeilge Cnoc na Labhras i gCathair Luimnigh a d’fhreastail Dolores ina hóige. Bhí teach saoire ag Dolores i nDún Chaoin i gCorca Dhuibhne agus bhí aithne mhaith uirthi ann.
Seo agallamh le Dolores O’Riordan Gaeilge ar stáisiún teilifíse Ceanadach nuair a labhair sí Gaeilge (meastar gur ag tagairt don cheantar i gCorca Dhuibhne atá sí san agallamh seo),
Magnus Carlsen
Is ficheallaí é Sven Magnus Øen Carlsen (30 Samhain 1990 a rugadh i dTensberg, san Iorua).
An Cumann Ríoga
Eagraíocht cháiliúil eolaíochta sa Bhreatain is ea An Cumann Ríoga. Tharla an chéad chruinniú i 1660, agus i 1662 thug an Rí Séarlas II cairt dó chun eolas nádúrtha a chur chun cinn. Ba é Isaac Newton an chéad uachtarán air.
Staidiam Liberty
Staidiam spóirt in Abertawe, sa Bhreatain Bheag is ea Staidiam Liberty (Breatnais: Stadiwm Liberty). Tá sé suite i gcomharsanacht Glandŵr (Landore i mBéarla). Toilleann an staidiam 20,750 duine. Is é an 3ú staidiam is mó sa Bhreatain Bheag. Osclaíodh Staidiam Liberty ar an 10 Iúil 2005. Is í Comhairle Abertawe úinéir an staidiam agus is é Statco atá i geannas na bainisteoireachta laethúla. Staidiam baile é do C.P.D. Dinas Abertawe (na "Swans", club sacair) agus do na hOspreys, foireann rugbaí.
Naomh Macdara
Thóg Mac Dara teampall ar oileán amach ón Más (Carna), inniu Oileán Mhic Dara i bparóiste Mhaírois – anois paróiste Charna. Bhí séipéal beag ann, a raibh ceann cloch air, agus thóg na haingil é in aon oíche amháin, deirtear. Ceaptar go bhfuil an Naomh curtha san oileán. Tá fothraigh an teampaill sin ina seasamh fós agus tá tobar beannaithe an Naoimh san oileán freisin.
Thomas Charles-Edwards
Beatha
Tá saineolas cuí aige i réimse staire agus teangacha na Breataine Bige agus na hÉireann le linn na Ré Dhorcha Gaelaí agus na Ré Dorcha féin, a tharla tar éis chliseadh na hImpireachta Rómhánaí san iarthair.
Thomas Charles Edwards, chéad Phríomhoide Aberystwyth University, ba ea a shin-seanathair.
Comhairle an Aontais Eorpaigh
Ullumhúcháin foirmíochtaí na gComhairle - COREPER
Is é Coreper príomhchomhlacht ullmhúcháin na Comhairle. Caithfidh Coreper gach ábhar ar chlár oibre na Comhairle (ach amháin roinnt ábhar i réimse na talmhaíochta) a fheiceáil roimh ré, mura gcinneann an Chomhairle a mhalairt.
Is í 'Meitheal Antici' a ullmhaíonn obair Coreper II agus is í 'Meitheal Mertens' a ullmhaíonn obair Coreper I. Cuidíonn na grúpaí neamhfhoirmiúil sin le seasamh thoscaireachtaí na mBallstát éagsúil ag an gcruinniú Coreper a shocrú.
Eiseachtaí
I gcás ábhair íogaire amhail beartas eachtrach agus cánachas, bíonn vóta d'aon toil de dhíth.
Gealach an fhómhair
Gealach na gcoinleach, an ghealach lán is gaire do chónocht an fhómhair. Éiríonn sí ag an am céanna beagnach gach tráthnóna i ndiaidh a chéile, mar a bheadh chun solas a thabhairt d'fheirmeoirí anallód leis an bhfómhar a bhaint is a bhailiú.
Luibh an chiorraithe
Is planda í luibh an chiorraithe.
Peadar Mór
An Phríomhchathair Nua
I ndiaidh an chogaidh, fógraíodh an chéad Impire uile-Rúiseach de Pheadar. Nó siúd is go raibh an teideal úd "Sár" á chleachtadh ag ríthe na Moscóive le fada—agus an focal féin—tsar' (царь)—bunaithe ar ainm Iúil Caesar ar tús—ní bhíodh Impirí na Rúise ag tabhairt imperator orthu féin roimh Pheadar.
Alfredo Stroessner
Deachtóireacht
Le linn do Stroessner a bheith in oifig, cuireadh dreamanna éagsúla mionlaigh faoi chois (mar shampla, muintir Chambacuá). Cuireadh pobail dúchais óna dtailte sinsir agus rinneadh na mílte a chéasadh is a chur i gcarcair.
Turnamh
Tholg sé niúmóine tar éis dó dul faoi scian dochtúra i mBrasília, agus shíothlaigh sé ar an 15 Lúnasa 2006.
Earl Sweatshirt
Saol
I Márta 2010, nuair nach raibh sé ach sé bliana déag d’aois, chuir sé a chéad mixtape Earl amach a bhí molta go mór ag criticeoirí agus an phobal araon. Gan mhoill ina dhiaidh sin, chuir a mháthair go scoil chónaithe fa choinne déagóirí atá i mbaol i Samó Mheiriceá, áit a d’fhan sé ar feadh bliain go leith.
Ní raibh sé ábalta ceol ar bith a thaifead ann, agus tháinig sé ar ais go Los Angeles i mí Feabhra 2012, díreach sular shroich sé a ochtú mbreithlá déag. Chuaigh sé ar ais isteach in Odd Future agus thosaigh sé ag cumadh ceoil nua. Chuir sé amach a chéad albam stiúideo Doris i mí Lúnasa 2013.
Donnchadha Ó Máille
Bás agus teaghlach mór
Lean a nia, Deasún (Des nó Dessie) Ó Máille, é mar TD Luimneach Thoir nuair a bhuaigh sé an fothoghchán.
Seanros
Is paróiste suite i gContae Loch Garman é Seanros.
Gealóg shneachta
Cineál gealóige atá dúchasach do thuaisceart an leathsféir thuaidh is ea an ghealóg shneachta (Plectrophenax nivalis). Bán le droim dubh sa gheimhreadh, an ceann is an droim donn agus an chuid íochtarach bán sa samhradh. Áitríonn sí talamh charraigeach oscailte nó an cósta sa gheimhreadh. Itheann sí síolta is feithidí.
Comhairle Siorrachd Dhùn Breatann an Ear
Contae de chuid na hAlban is ea Siorrachd Dhún Bhreatainn an Ear.
Dé-eildrin
Creidtear go bhfuil baint ag an dé-eildrin le galar Parkinson agus ailse na gcíoch, agus í ag déanamh dochair do chóras imdhíonachta, córas atáirgthe agus néarchóras an duine. Le fírinne tá sé cruthaithe go bhfuil sí níos docharaí do na daoine agus do na mamaigh eile ná do na feithidí féin.
Hartley Shawcross
Saol
Le linn a shaoil phoiblí tar éis dó oifig aireachta a fhágáil i 1951, ba mhinic a bhí malairt tuairime idir Shawcross agus a chuid iarchomhghleacaithe (mar a bhí siad tráth dá raibh) i bPáirtí an Lucht Oibre, go háirithe ar shaincheisteanna ar nós shaoirse an phreasa.
Maurice Ravel
Ba chumadóir, pianódóir agus stiúrthóir ceolfhoirneach Francach é Joseph Maurice Ravel (7 Márta 1875 – 28 Nollaig 1937).
Sna 1920idí agus na 1930idí bhí cáil air mar an cumadóir Francach ab fhearr a bhí beo.
Teilifíseán
I bhfráma ar bith mar sin, is féidir patrún an lonraithe sa radharc a léiriú. Má bhíonn gluaiseacht sa radharc céanna, is féidir í a léiriú chomh maith de bhrí go n-athdhéantar an fráma 25 uair gach soicind. clé|mion|Science and Invention Television 1928
Veidhlín
Stair
Is é an veidhlín an gléas is tábhachtaí i gceol an iarthair ón 17ú céad. Saothraíodh an veidhlín ceathairthéadach sa 16ú céad, ag sroicheadh a bhuaice i 1650-1730 i lámha Stradivari agus muintir Nicolò Amati (1596-1684) is Giuseppe Guarneri (1698-1744).
Pádraig Mac an Choiligh
Óige
Tháinig sé isteach i bhFianna Fáil chun tacaíocht a thabhairt do Dheasún Ó Máille, Teachta Dála Luimneach Thoir agus Aire Tionscal agus Tráchtála agus sheas sé mar iarrthóir i dtoghcháin áitiúil Chomhairle Cathrach Luimnigh i 1979. Níor éirigh leis suíochán a bhuachaint i Bhárd 1 ar bhruach thuaidh na cathrach.
Contae Oswego, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Oswego atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 122,109 duine ann. Is é Oswego a phríomhbhaile contae.
Stócaiméadracht
Sanasaíocht
D'úsáid Jeremias Benjamin Richter an téarma stöchiometrie den chéad uair i 1792 nuair a foilsíodh an chéad imleabhar 'Anfangsgründe der Stöchyometrie (nó i nGaeilge;Tús na stócaiméadrachta.'') Tagann an téarma ó na focail Sean-Ghréigise στοιχεῖον (stoicheion) "dúil" agus μέτρον (metron) "tomhas". Sa Ghréigis phátrúnach, d’úsáid Nicephorus an focal Stoichiometria chun tagairt a dhéanamh do líon na líne a chomhaireamh sa Tiomna Nua canónach agus do chuid den Apocrypha.
Sainmhíniú
Is é méid stócaiméadrachta nó cóimheas stócaiméadracha an imoibrí ná an méid nó an cóimheas is fearr más féidir, ag glacadh leis go dtéann an t-imoibriú ar aghaidh go dtí go gcríochnófar é:
Comhréir mhólarach
Is minic a úsáidtear an stócaiméadracht chun cothromóidí ceimiceacha a chothromú (stócaiméadracht imoibriúcháin). Mar shampla, is féidir an dá ghás dé-adamhach, hidrigin agus ocsaigin, a chur le chéile chun leacht, uisce, a fhoirmiú in imoibriú eisiteirmeach, mar a thuairiscítear sa chothromóid seo a leanas:
Méid an táirge a chinneadh
Is féidir an stócaiméadracht a úsáid freisin chun cainníocht a tháirgeann imoibriú a fháil. Dá gcuirfí píosa copair (Cu) sholadaigh le tuaslagán uiscí de níotráit airgid (AgNO 3), dhéanfaí an t-airgead (Ag) a athsholáthar in imoibriú díláithrithe amháin ag foirmiú níotráit chopair uiscí (II) (Cu (NO3) 2) agus airgead soladach. Cé mhéad airgid a tháirgtear má chuirtear 16.00 gram de Cu leis an tuaslagán de níotráit airgid iomarcach?
Is féidir an tsraith áireamh a chomhdhlúthú tuilleadh in aon chéim amháin:
Bailiúchán na Scol
An Bailiúchán Inniu
Tá an bailiúchán, 82 bliain níos déanaí, á staidéar ag scoláirí ar fud an domhain go dtí an lá atá inniu ann. Tá cáil air ar fud na cruinne agus glactar leis mar cheann de na bailiúcháin is cuimsithí de bhéaloideas traidisiúnta riamh.
William Parry Murphy
Shaothraigh sé an t-eastóscadh gníomhach ón ae a ionannaíodh mar vitimín B12.
Stáisiún Ghuaire
Is stáisiún suite i gContae Loch Garman é Stáisiún Ghuaire.
Signs and Wonders (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an naoú heipeasóid, "Signs and Wonders" den seachtú sraith The X-Files ar an 23 Eanáir 2000. Scríobh Jeffrey Bell an eipeasóid seo. D'fhéach 13.86 milliún duine ar an eipeasóid.
Stáisiún Chalafort Ros Láir
Is stáisiún suite i gContae Loch Garman é Stáisiún Chalafort Ros Láir.
Fótatrófach
deas|mion|Fótatrófaigh trastíre agus uisceacha : plandaí ag fás ar lomán atá tite ar snámh in uisce  algaí-saibhir Fótatrófaigh (Gr: φῶς, φωτός = solas, τροϕή = cothú) a thugtar ar orgánaigh ar féidir leo fótaghabháil i gcomhair fuinnimh a fháil. Úsáideann siad fuinneamh ó sholas chun próisis éagsúla meitibileach cheallacha a chur i gcrích. Míthuiscint choitianta is ea í go bhfuil fótatrófaigh fótaisintéiseach éigeantach. Is minic a bhíonn go leor fótatrófaigh, ach ní hiad go léir, fótaisintéis a dhéanamh., Tiontaíonn siad Dé-ocsaíde charbóin go hanabalach go dtí ábhar orgánach chun leas a bhaint as ó thaobh struchtúir agus feidhm de, nó níos déanaí mar fhoinse le haghaidh   próiseas catabalach (m. sh. i bhfoirm stáirsí, siúcraí agus saillte).
Cailís Ardach
Bhí Cailís Ardach ina cuid de "Thaisce Ardach," cnuasach mhiotalóireachta de chuid an 8ú agus an 9ú haois. Thángthas ar an gcailís sa bhliain 1896, in éineacht le cupán beag cré-umha agus ceithre dhealg, ag Ardach i gContae Luimnigh. Tá an chuid is mó den chailís lom, ach tá crios ina timpeall agus é breac le fíolagrán óir agus airgid atá leagtha síos ina dhá shraith os cionn a chéile agus a thaispeánann ainmhithe, éin agus fíoracha teibí. Tá an fíolagrán buailte le bocóidí cruain dheirg agus uaine, agus ainmneacha Laidin e na n-aspal greanta thíos faoi. Tá foshlios féin na cailíse maisithe.
Tá 354 píosaí sa chailís, agus is iad na píosaí is mó díobh an dá leathchruinne airgid atá nasctha le seam faoi bhanda cré-umha óraithe. Chomh maith le hór agus le hairgead, baineadh feidhm as cré-umha óraithe, prás agus péatar luaidhe.
Bhí casúireacht, greanadóireacht, teilgean céarach leáite, appliqué agus cloisonné ar na modhanna oibre a úsáideadh lena déanamh.
Eindrin
Is éard atá i gceist leis an eindrin nó (1R,4S,5R,8S)-1,2,3,4,10,10-heicseaclóra-6,7-eapocsa-1,4,4a,5,6,7,8,8a-ochtaihidri-1,4:5,8-dhémheatana-naftailéin ná ceimiceán tocsaineach a d'úsáidtí mar fheithidicíd - is é sin, mar nimh le feithidí a mharú - agus mar nimh in aghaidh na n-iasc (éiscicíd) agus na gcreimirí (creimiricíd). Ba iad ceimiceoirí na mórghnólachtaí úd Shell agus Velsicol Chemical a tháirg na chéad eiseamail eindrin thiar sa bhliain 1950. Ba ghnách eindrin a dhíol mar thuaslagán ineiblithe ar a dtugtaí Endrex. Sa deireadh thiar áfach fuarthas amach gur dual don eindrin carnadh a dhéanamh sa bhiashlabhra agus san orgánach daonna féin, cosúil leis an DDT, agus dá réir sin tá cosc curtha ar úsáid na nimhe seo ina lán tíortha.
Is stéiré-isiméir de chuid na dé-eildrine í an eindrin, is é sin níl de dhifríocht idir an dá chomhdhúil seo ach an struchtúr tríthoiseach. An fhoirmle struchtúrtha dhéthoiseach a tharraingeofá, abair, ar an bpáipéar, is ionann í don dá cheann acu.
Aigéad hipeaclórúil
Má thuaslagtar gás clóirín san uisce, is éard a gheofar ná aigéad hidreaclórach HCl agus aigéad hipeaclórúil HClO. Sórt díréiriúcháin atá i gceist leis an imoibriú seo.
Modest Mussorgsky
Cumadóir ceoil a rugadh i gKarevo na Rúise ab ea Modest Petrovich Mussorgsky (Rúisis: Модест Петрович Мусоргский, foghraíocht: /mɐˈdɛst pʲɪˈtrovʲɪtɕ ˈmusərkskʲɪj/; 21 Márta 1839 – 28 Márta 1881).
Bhí sé ar dhuine den ghrúpa cumadóirí a dtugtaí "An Cúigear" orthu.
Déise
Le linn na Meánaoise Luaithe bhí tionchar mór polaitiúil ag roinnt grúpaí agus foghrúpaí acu, in áiteanna éagsúla in Éirinn, agus tugann foinsí scríofa áirithe le tuiscint go bhfuil nasc acu leis an mBreatain freisin. Le linn na ré úd, bhí na Déise faoi mhórcheannas chónaidhm na nEoghanacht, sular tháinig siad féin chun cinn sa 10ú haois.
Stair
I measc dreamanna Déis bhí san áireamh a leanas:
Mustang
Pór capaill a d'fhorbair go nádúrtha i Meiriceá Thuaidh mar chapall fiáin. De shliocht capall Spáinneach a thug na hionróirí Spáinneacha isteach. Ní raibh capaill ag Indiaigh Mheiriceá roimhe sin. 1.4-1.5 m ar airde, agus úsáidtear é chun marcaíochta.
An Chomhairle Eorpach
Uachtarán na Comhairle Eorpaí
Is é Charles Michel Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na Beilge ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
Gleann Nibheis
Is gleann é Gleann Nibheis (Béarla:Glen Nevis) i Loch Abar, sna Garbhchríocha, leis an Ghearasdan ag a bhun. Tá raon na Maman ina teorainn aige ó dheas, agus ó thuaidh tá na sléibhte is airde sa Bhreataine Mhór: Beinn Nibheis, Càrn Mór Dearg, An t-Aonach Mòr, agus An t-Aonach Beag.
An Bhealarúis i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Pointí
Leis sin, seo hiad an t-aon tír déag is mó ar thug a ngiúiréithe pointí don Bhealarúis sa tréimhse chéanna: *Ní raibh an Úcráin ná an Bhulgáir páirteach sa bhliain 2019: mar sin, ní raibh an deis acu pointí a thabhairt don Bhealarúis sa bhliain sin
Abhainn Exe
deas|250px|thumb|Abhainn Exe Is abhainn suite in Devon í Abhainn Exe. Ceaptar go bhfuil sanasaíocht an fhocail Exe bainte leis an bhfocal Ceilteach uisce.
Kingston, Nua-Eabhrac
Dhóigh na Sasanaigh Kingston le linn an Chogaidh Réabhlóidigh sa bhliain 1777. Ba é príomhchathair Stát Nua-Ebhrac é ar feadh tamaill fada ó shin siar.
John Newlands (ceimiceoir)
Ceimiceoir Sasanach ab ea John Alexander Reina Newlands (26 Samhain 1837 - 29 Iúil 1898) a d’oibrigh maidir le tréimhsiúlacht na ndúl.
Eoghan Ó hEidhin
Cogadh 1225
''"the English had gone to plunder their sworn partisan, Owen O'Heyne, and were stationed at Ardrahan, did not abandon their friend, but, with one mind and accord, followed the English until they came very close to them. They then held a council, and came to the resolution of sending Tuathal, the son of Murtough O'Conor, and Taichleach O'Dowda, with numerous forces, into the town, while O'Flaherty and the other son of Murtough were to remain with their forces outside Tuathal and Taichleach, with a strong body of their soldiers, marched spiritedly and boldly into the town, and made a powerful attack upon the English there, who were routed east and west. They pursued those who fled eastwards. Tuathal wounded the constable of the English with his first shot; and Taichleach, by another shot, gave him so deep a wound, that he was left lifeless. As to the English who were routed westwards from the town, they were met by O'Flaherty and the other son of Murtough; but it happened, through their evil destiny, that the English routed them immediately. On this occasion Mahon, the son of Hugh, who was son of Conor Moinmoy; Gilchreest Mac Dermot; Niall, the son of Farrell O'Teige (Fearghal Ó Taidg an Teaghlaigh), and others, were slain; but the man who slew Niall O'Teige, i.e. the brother of Colen O'Dempsey, was slain himself also."'' -->
''After this Mac William proceeded to Tuam da ghualann, without notice or forewarning, and thence to Mayo of the Saxons, and left neither rick nor basket of corn in the large churchyard of Mayo, or in the yard of the church of St. Michael the Archangel, and carried away eighty baskets out of the churches themselves. They afterwards went to Turlagh, on which they inflicted a similar calamity. They then sent a body of men to plunder the people of Dermot, the son of Manus, and these falling in with the people of Conor Roe, and the inhabitants of Turlagh, they plundered them all indiscriminately; and Manus was compelled to expel and banish Dermot's people from him. On the following day Conor Roe went into Mac William's house, made peace with him, and received a restoration of the prey of cows which had been taken from him; and such part of their cattle as the people of the church of Turlagh were able to recognise as their own was restored to them. Dermot, the son of Manus, also went into the house of i.e. submitted to the English, that they might spare such of his people and cattle as were then remaining with him. Mac William proceeded to Balla, where he stopped for one night, and went thence to Tuam da ghualann. He left the province of Connaught without peace or tranquillity, and without food in any church or territory within it.''
Géarshiondróm trom riospráide
mion|clé
Uachtarán na Comhairle Eorpaí
Ról an Uachtarán
Leagtar amach ról an Uachtaráin in Airteagal 15 den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). Tá Uachtarán na Comhairle Eorpaí freagrach as na nithe seo a leanas go háirithe:
Naftailéin
Solad criostalta gan dath le boladh géar. Sa mhóilín tá dhá fháinne beinséine agus 10 n-adamh carbóin ar fad. Faightear i dtarra guail í, agus is bunábhar í i ndéanamh péinteanna, feithidicídí is tuaslagóirí.
Contae Tompkins, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Tompkins atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 101,564 duine ann. Is é Ithaca a phríomhbhaile contae.
Ríocht Esuaitíní
Tír bheag thalamhiata atá suite i ndeisceart na hAfraice í Ríocht Esuaitíní (nó Esuaitíní go gearr uirthi), ceann de na tíortha is lú san ilchríoch. Tá sí suite lastoir den Afraic Theas agus laistiar de Mhósaimbíc. Tugadh An tSuasalainn uirthi roimh 2018; tagann ainm nua na tíre ó ainm dúchais na treibhe Suasaí, treibh Bhantúch.
First Person Shooter (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid déag, "First Person Shooter" den seachtú sraith The X-Files ar an 27 Feabhra 2000. Scríobh William Gibson agus Tom Maddox an eipeasóid seo. D'fhéach 15.31 milliún duine ar an eipeasóid.
Contae Wayne, Nua-Eabhrac
Is contae Meiriceánach é Contae Wayne atá suite i stát Nua-Eabhrac. Sa bhliain 2010, bhí daonra 93,772 duine ann. Is é Lyons a phríomhbhaile contae.
Geilignít
mion|Leabharː  Marshall, Arthur. Explosives. Philadelphia, P. Blakiston, 1917 Grúpa pléasc ach tionsclaíoch, meascán geilitíneach le nítriglicrín is nítriceallalós, agus méadaitheoirí ann — ábhair thámha neamhphléascacha —chun a láimhseáil a dhéanamh sábháilte.
Geilitín
Próitéin a tháirgtear nuair a fhiuchtar collaigin (próitéin shnáithíneach a fhaightear i gcnámha, craiceann is gruaig) in uisce. Téachtann fiú fuaidreán caol ina chollóideach ramhar. Úsáidtear é i mbianna, greamacháin, agus eibleachtaí fótagrafacha.
Géillphointe
Is é atá i gceist le géillphointe an strus teannta is lú go dtagann míchumadh dochúlaithe plaisteach ar ábhar: daingniú buan a bhíonn air ansin. Tomhaistear i bpascail (Pa) é.
Nine Track Mind
Cairteacha
{|
Dún Muirígh
Bhí monarcha DeLorean (DMC) lonnaithe sa bhaile idir 1981 agus 1982.
Channel 5
Is stáisiún teilifíse é Channel 5 atá mar chuid de Viacom International Media Networks Europe. Craoladh an chéad chlár ar an 30 Márta 1997.
Hibridiú fithiseach
Stair agus úsáidí
D’fhorbair an ceimiceoir Linus Pauling an teoiric hibridithe den chéad uair i 1931 chun struchtúr móilíní simplí mar meatán (CH4) a mhíniú ag úsáid fithiseán adamhach.
Teirmeaplaisteach
Rang roisíní a éiríonn bog nuair a théitear iad agus soladach crua go hinchúlaithe nuair a fhuaraítear iad. Is féidir iad a chur trí thimthriall téite is fuaraithe an iliomad uair, agus bíonn an t-iompar ag gach pas ar leith de gach timthriall mar an gcéanna ó phas go pas.
Cath Messines (1917)
mion|clé mion|clé
Cath
Seo an uair dheireanach a throid náisiúnaithe Éireannacha - an 16ú Irish Division, Caitlicigh a bhformhór - agus Aontachtaithe Éireannacha - an 36ú Ulster Division, Protastúnaigh a bhformhór, i gcoinne an aon namhaid chéanna.
Willie Redmond
Gortaíodh go marfach an Captaen Willie Redmond (in aois 56 bliain dó) ar an 7 Meitheamh i gCath Messines. Mar mhaor san Royal Irish Regiment a ghlac sé páirt san ionsaí ar an lá sin. Goineadh é agus tógadh ar ais go dtí ionad garchabhrach é, áit a bhfuair sé bás.
Delbna
mion|500px|Lár na hÉireann, le suíomhanna garbha de ghéaga na nDealbhna
Séamas VI, Albain agus Séamas I, Sasana agus Éire
Ba rí Briotanach é Séamas (19 Meitheamh, 1566 – 27 Márta, 1625). Séamas VI an t-ainm a bhí air mar Rí na nAlbanach, agus Séamas I mar rí Shasana.
Rí Shasana agus na hÉireann 1603–1625
Ní raibh tuairim láidir ag Séamas i leith an chogaidh chreidimh ar dtús, ach sa bhliain 1605, rinne baicle Chaitliceach, agus fear arbh ainm dó Guy Fawkes i ceannas orthu, iarracht ar é a dhúnmharú, is é sin, Comhcheilg an Phúdair Ghunna. Ina dhiaidh sin, chuir Séamus an Caitliceachas faoi chois.
Saol agus Clann
Phós Séamus Áine, Banphrionsa na Danmhairge agus na hIorua, sa bhliain 1589. Bhí cúigear clainne acu. An mac ba sine a bhí acu, mar atá, Anraí, fuair sé bás in aois a ocht mbliana déag dó.
Ray Reardon
Imreoir snúcair gairmiúil Breatnach is ea Ray Reardon, a rugadh ar an 8 Deireadh Fómhair 1932 i dTredegar, Monmouthshire.
Iúdáia
Is réigiún sléibhtiúil i ndeisceart Iosrael agus i gcuid den Bhruach Thiar é Iúdáia (Béarla: Judea; יהודה ; ; Iūdaea).
Géinitíopa
Is é is géinitíopa ann ná na géinte a bhíonn ag ball amháin ar leith de chineál orgánach. Úsáidtear an téarma do líon iomlán na ngéinte, nó na géinte ar leith ag lócais shonraithe sa chrómasóm. Táirgeann idirghníomhú tháirgí na ngéinte sin (RNA, próitéiní) le chéile agus leis an gcomhshaol uile ina bhfásann an t-orgánach an feinitíopa, an raon tréithe a bhíonn le brath.
Islamabad
Príomhchathair na Pacastáine í Islamabad (Urdúis: اسلام آباد, "áitreabh an Ioslaim") atá suite in iarthuaisceart na tíre.
Teirmianaic
Staidéar ar na próisis a bhaineann le hastaíocht theirmianach, is é sin astaíocht leictreon ó dhromchla miotail nuair a théitear an miotal sin. De ghnáth d'fhillfeadh na leictreoin seo ar an dromchla, ach i bhfeistí cosúil le feadáin theirmianacha is leictreonghunnaí (mar atá sa luascóp ga-chatóideach nó an feadán teilifíse) aomtar na leictreoin chun siúil le hanóid dhearfach chun léas áisiúil leictreon a chruthú. Thomas Edison a d'fhionn an iarmhairt seo i 1883.
St Oswald's Priory
clé|250px|mion|St Oswald's Priory Is prióireacht suite i gGloucestershire é St Oswald's Priory.
Uley Long Barrow
Is tulach fhada suite i gGloucestershire é Uley Long Barrow.
Tionscadal Gemini
Bhí 10 lainseáil sna blianta 1965-1966.
Eochaid mac Ailella
Tháinig sé i gcoróin tar éis marú a athar ag Airgetmar agus a comhghuaillí Dui Ladgrach. De réir Lebor Gabála Érenn, maraíodh é féin ag Airgeadmhar agus Dui. De réir Foras Feasa ar Éirinn ámh, chuir sé féin i gcoinne Airgeadmhair agus rinne suíochán le Dui. Bhí sé i réim ar feadh seacht mbliana, sular mhargaidh Dui go fealltach é le linn cruinniú, rud a lig d'Airgeadmhar teacht i gcoróin.
Geodasach
Leathnú choincheap na líne dírí don spás cuarach, ag seasamh don líne is giorra idir dhá phointe fhosaithe ar an dromchla cuarach. Is cásanna ar leith ansin an líne dhíreach ar phlána agus ciorcail mhóra ar sféar. I gcoibhneasacht ghinearálta, gluaiseann réada atá ag saorthitim ar feadh geodasaigh i spás-am cuarach.
Mongán mac Fiachna
Compert Mongáin
Caomhnaítear trí leagan den scéal. Téann na leaganacha atá ar marthain siar go dtí an 10ú nó 11ú haois, ach creidtear go raibh leaganacha nua luaite le fáil sa lámhscríbhinn Cín Dromma Snechtai anois caillte.
Agus Mongán san alltar, mharaigh Fiachna mac Deamáin a athair. Iarrann na hUlaid ar Mhanannán Mongán a chur chucu mar rí, ach fanann sé san alltar le deich mbliana eile. Filleann sé fiú ghuais agus é sé bliana déag d'aois. Déantar conradh go roinnfear Ulaid idir Fiachna agus Mongán, agus go bpósfaidh that Mongán iníon Fhiachna Dubh Lacha iníon Fhiachna. In ann trátha, maraon Mongán a athair chéile mar dhíoltas as dúnmharú a athar.
Fionn athshaolaithe
Tá scéal amháin ann a insíonn achrann idir Mongán agus an file, Forgoll, bunaithe b'fhéidir ar an bhfile agus naomh stairiúil, Dallan Forgaill.
Maíonn Forgoll go bhfuil a fhios aige conas a fuair an tArd-Rí seanscéalach Fothad Airgthech bás, ach séanann Mongán nach raibh an ceart aige. Déanann Forgoll bagairt air go gcuirfidh sé mallacht air agus go ndéanfaidh sé aoradh air as ucht an mhasla seo, agus nach nglacfaidh sé ach le bean chéile  Mongáin, Breothigernd, mar chúiteamh. Tagann eachtrannach saoithiúil ar an bhfód a mhaíonn go raibh Mongán i dteannta leis nuair a mhaireadh sé Fothad, agus dá bharr, déanann sé bréag le Forgall. Ag deireadh an scéil, nochtar é gur laoch seanscéalach na bhFiann, Caílte mac Rónáin ag ba ea an t-eachtrannach, agus gur athionchollú Fhionn mhic Cumhaill ba ea Mongán.
Scardinius
Is é Rudd Scardinius cineál d’iasc atá ga-eite sa teaghlach Cyprinidae. De ghnáth tugtar an t-ainm “Rudd” gan aon cáilitheoirí breise. Tá sé in úsáid freisin le haghaidh saghas áirithe, mar shampla, go háirithe na ruán comónta (S. erythrophthalmus). Is sé a bhéal iompaithe a ceadaíonn é, míreanna bia a phiocadh suas, mar shampla paraisítí uisceacha, as an dromchla uisce, le suaitheadh íosta.
An Bhaváir
Tá tailte ag an mBaváir san Ostair - na Saalforste, mar a thugtar orthu. Is é sin, is le stát na Baváire iad ó thaobh na húinéireachta de, ach san am céanna, tá siad suite taobh istigh de chríocha na hOstaire.
Is cathracha móra eile sa Bhaváir iad Nürnberg, Augsburg, Regensburg agus Ingolstadt.
Contae Costilla, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Costilla atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 3,524 duine ann. Is é San Luis a phríomhbhaile contae.
Airgetmar
Bhí Airgeadmhar i réim ar feadh tríocha bliain (LGÉ agus ACM ), nó fiche trí nó tríocha hocht (FFÉ), sular mharaigh Dui agus Lugaid Laigdech mac Eochada é. Tháinig i gcoróin ansin Dui, a bhí ann mar rannpháirtí ag marú ceathrar Ard- Ríthe.
Tástáil lasrach
Modh oibre
1. Glan sreang phlatanaim nó niocróim trídan tsreang a thumadh i aigéad hidreaclórach tiubhaithe (atá i bhfeadán tástála beag nó ar chlog-ghloine) agus ansin é a théamh dearg nó bán te in imeall lasrach Bunsen neamh-lonrúil. Ná húsáid an buidéal aigéid chun na críche seo mar go mbeadh an t-aigéad éillithe. Athdhéan an nós imeachta arís go dtí nach dtugann an sreang aon dath dearg don lasair.
2. Tum an tsreang in aigéad hidreaclórach tiubhaithe agus ansin i sampla beag de shalann na miotail a bhéas curtha faoi imscrúdú. Téigh an tsreang sa lasair bunsen agus tabhair ar aird dath na lasrach.
Teirmidinimic
Staidéar ar theas is feiniméin atá bunaithe ar an teas, agus 4 dhlí bunúsach na teirmidinimice. De réir an dlí nialasaigh, má bhíonn dhá chóras i gcothromaíocht theirmidinimiciúil leis an 3ú ceann, beidh siad i gcothromaíocht le chéile. Mar shampla, má fhágtar dhá réad i seomra socair ar feadh achair, tiocfaidh siad chuig teocht an tseomra, agus mar sin, beidh siad araon ag an teocht chéanna.
Ardeaglais Winchester
Is ardeaglais suite i Winchester í Ardeaglais Winchester.
H. H. Asquith
Státaire Briotanach ab ea Herbert Henry Asquith, nó H. H. Asquith de ghnáth, 1ú Iarla Oxford agus Asquith (12 Meán Fómhair 1852 - 15 Feabhra 1928). Bhí sé ina Phríomh-Aire ar an Ríocht Aontaithe ó 1908 go 1916. clé|mion|1908clé|mion|scigphictiúr Asquith i Vanity Fair, Lúnasa 1891
Dlí
Bhí Asquith ina mhic léinn de chuid Choláiste Balliol, Ollscoil Oxford agus ina Uachtarán ar an Oxford Union (Tríonóide 1874). Bhronn Ollscoil Oxford céim air sa bhliain 1874 agus glaodh chun an Bharra air dhá bhliain dár gcionn, i gCumann Onórach Ósta Lincoln. clé|mion|1909ː cruinniú de na hairí (scigphictiúr). Thacaigh Asquith go daingean le "Buiséad an Phobail", molta ag [[David Lloyd George|Lloyd George ]] Tar éis seacht mbliana crua, chuaigh a ghairm mar abhcóide i bhfeabhas sa bhliain 1883, nuair a chuaigh sé isteach i seomraí R.S. Wright, an Abhcóide Sóisearach nua-cheaptha don Chisteáin.
Lean sé ar aghaidh ag cleachtadh an dlí sna 1880idí, le rath níos mó fós tar éis dó a bheith ina chomhairleoir sóisearach do Sir Charles Russell i gCoimisiún Fiosrúcháin Parnell.
Lus áinleoige
Is planda é an lus áinleoige.
Geoiméadracht ailgéabrach
Staidéar ar gheoiméadracht trí mheán an ailgéabair. Ar dtús ba staidéar ar chuair is dromchlaí trína gcothromóidí ailgéabracha é, agus níor ghá úsáid a bhaint as calcalas, i gcodarsnacht le geoiméadracht dhifreálach. Tháinig an t-ábhar le bheith ina fhochuid de gheoiméadracht theilgeach, agus nuair a tugadh uimhreacha coimpléascacha isteach sa 19ú céad d'éirigh le Riemann is Poincaré dlúthcheangail a aimsiú idir geoiméadracht ailgéabrach is teoiric na bhfeidhmeanna coimpléascacha. Sa 20ú céad d'éirigh le Oscar Zariski an t-ábhar a fhorbairt le hailgéabar nua-aoiseach agus a ghinearálú le feidhmiú i bhfad níos leithne. Rinne Alexandre Grothendieck tuilleadh forbairtí trí choincheapa suntasacha geoiméadracha a thabhairt isteach i dteoiric ailgéabrach uimhreacha.
Zhou Youguang
Is éard is Pinyin (Sínis: 拼音; Pinyin: pīnyīn) ann ná córas oifigiúil Dhaon-Phoblacht na Síne (DPS) le haghaidh carachtar Sínise a thras-scríobh sa chló  rómhánach, a raibh glactha go hoifigiúil ag rialtas Dhaon-Phoblacht na Síne sa bhliain 1958, ag an Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán (EIC) sa bhliain 1982, agus ag na Náisiún Aontaithe sa bhliain 1986.
An Phacastáin
1970idí
Bhí Zulfikar Ali Bhutto ina phríomhaire ar an bPacastáin sna 1970idí. Cuireadh é as oifig i mí Iúil 1977 i gcoup síochánta. Ghlac an Ginearál Zia an chumhacht chuige féin. Cuireadh Zulfikar chun báis dhá bhliain níos déanaí. clé|mion|[[Benazir Bhutto ]]
Murchadh mac Maonaigh
Beatha
Sliochtach ba ea Murchadh de Bhrión, rí na gConnacht agus a athairse, Eochaid Mugmedon mac Muireadhaigh, 122a Ardrí na hÉireann.
Amnesty International
Stair
Deirtear de ghnáth gur tháinig Amnesty International as litir, "The Forgotten Prisoners" ó Peter Benenson, dlí odóir Sasananach, a foilsíodh ar an 28 Bealtaine 1961 sa nuachtán The Observer (Londain) agus a athfhoilsíodh go forleathan. Bhunaigh sé an eagraíocht ar bhonn foirmiúil cúpla mí ina dhiaidh sin, chun an feachtas "Appeal for Amnesty, 1961" a sheol sé sa litir a chur chun cinn. mion|clé|Amnesty International, Coraigh, Feabhra 1996 agus [[Máire Mhic Róibín]]
Contae Gilpin, Colorado
Is contae Meiriceánach é Contae Gilpin atá suite i stát Colorado. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,441 duine ann. Is é Central City a phríomhbhaile contae.
Hans Litten
Bás
Rangaíodh Litten mar Ghiúdach, dar leis na Naitsithe agus chaith sé an chuid eile dá shaol i sraith sluachampaí géibhinn. Ceistíodh agus céasadh agus buaileadh go mion is go minic é, ar feadh cúig bliana agus gan aon mhisneach go scaoilfí é.
Donnchadh mac Urchadha
Rí Mhaigh Sheola ba ea Donnchadh mac Urchadha (bás 959).
Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth
Uainíocht
Aontaíonn Annála na gCeithre Máistrí leis seo, ach de réir Seathrún Céitinn, bhí Áed agus Díthorba i réim beirt ar feadh aon bhliain is fiche, Cimbáeth ar feadh fiche.
Caisleán Eastnor
clé|250px|mion|Caisleán Eastnor Is caisleán suite i Herefordshire é Caisleán Eastnor.
Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2021 (COP26)
Spriocanna
mion|agóid
Cáin
Dúirt an t-Iar-Uachtarán Mary Robinson go raibh uaillmhian na dtíortha ag COP26 easnamhach agus dá bhrí sin gur dócha go mairfidh gach duine faoi 60 i ndomhain nach bhfuil chomh ináitrithe agus a bhfuil ócáidí adhaimsire ann, agus gur cinnte go mairfidh daoine faoi 30 sa domhain sin.
Curaí
Mias spíosraithe éisc, feola, éanlaithe nó glasraí, a thosaigh san oirthear. I measc na spíosraí a úsáidtear i gcuraithe tá lus an choire, cuimín, cillí, cainéal, cardaman, clóibh, feanagréagach, sinséar is tuirmiric. Meastar go bhfeidhmíonn na spíosraí seo mar leasaithigh bia i dtíortha teo. Comhábhair choitianta eile is ea gairleog, iógart, agus lacht cnó cócó.
Conall Mac Eochagáin
Chuir Mac Eochagáin críoch leis an saothar ar 20 Aibreán 1627 i gcaisleán Liath Mancháin in aice le Clóirtheach in Uíbh Fhailí.
Teangacha Ceilteacha
Teangacha Ceilteacha na Mór-roinne
Chuaigh na teangacha Ceilteacha in Ilchríoch na hEorpa in éag i ndiaidh do na Rómhánaigh a gcuid tailte a shealbhú agus a choilíniú. Cé nár dhruid na Rómhánaigh siar ón gcinedhíothú ná ón gcineghlanadh, ní féidir a rá gur mharaigh siad na Ceiltigh ar fad. Bhí sibhialtacht cuíosach forbartha ag na Ceiltigh, idir bhóithre agus chathracha, rud a chuidigh leis an Laidin dul chun forleithne mar theanga labhartha i measc na gCeilteach. Ní bhreactaí síos a dhath sna teangacha seo ach an chorruair, nó ní dhearnadh saothrú ná caighdeánú liteartha orthu riamh. Ar aon nós, níl ach inscríbhinní scaipthe fágtha díobh inniu.
Teangacha tábhachtacha Ceilteacha sa tsean-ársaíocht ab ea an Leapóintis, an Ghaillis, agus an Cheiltibéiris. Ainmneacha iad seo atá baiste ag na saineolaithe orthu, nó níl an oiread fágtha díobh is go mbeadh a fhios againn an t-ainm a thugadh lucht a labhartha orthu ar aon nós. mion|clé|266x266px Is iad na hinscríbhinní agus na graifíní sna teangacha seo na foinsí is tábhachtaí atá againn, chomh maith leis an gcorrfhocal ar na boinn airgid, ar uirlisí cistine agus araile. Thairis sin, tá lorg na gCeilteach le haithint ar na logainmneacha agus ar na teangacha Rómánsacha a tháinig in áit na dteangacha Ceilteacha. Na húdair Chlasaiceacha a bhí ag scríbhneoir eacht as Laidin nó Gréigis - Iúil Caesar, cuir i gcás - ba mhinic a tharraing siad focail iasachta ón gCeiltis chucu, nuair a bhí siad ag tabhairt cur síos ar nósanna na gCeilteach.
Na Teangacha Breatnacha
Na teangacha P-Cheilteacha a labhraítear inniu, is gnách teangacha Breatnacha nó Briotanacha a thabhairt orthu. Dhá theanga bheo atá ann, is é sin, an Bhreatnais (ar a dtugtar freisin an an Chomraig ), atá ó dhúchas ag leathmhilliún duine sa Bhreatain Bheag in iarthar na Breataine Móire, agus an Bhriotáinis, a labhraítear i Leithinis na Briotáine in iarthuaisceart na Fraince. An tríú teanga Bhreatnach a bhí ann, mar atá, an Choirnis, chuaigh sí in éag ag druidim chun deiridh don ochtú haois déag, nuair a shíothlaigh Dolly Pentreath, an cainteoir dúchais deireanach, i Mousehole i gCorn na Breataine. Inniu, tá gluaiseacht teanga ag iarraidh an Choirnis a athbheochan, ach níltear ar aon bharúil faoin gcineál Coirnise ab fhearr a úsáid.