cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Silvio Berlusconi
Saol
D’íoc Berlusconi as a thréimhse san ollscoil trí bheith ag obair mar crooner (amhránaí) ar chúrsóirí agus trí tháille a ghearradh ar a chomhscoláirí as a bpáipéir scrúdaithe a scríobh. Chríochnaigh sé a chuid staidéir le céim sa dlí.clé|mion|Cartún, 2014
Rio de Janeiro
Is í Rio de Janeiro an dara cathair is mó sa Bhrasaíl. Tá daonra os cionn 13 milliún ann. Tá cáil ar an gcathair mar gheall ar a tránna geala, ar nós Ipanema agus Copacabana, mar gheall ar a gaiscí sa sacar, mar gheall ar a cuid clubanna agus ar an Carneval. In oirdheisceart na tíre atá Rio, ar an gcósta, agus tugtar Cariocas ar a muintir.
Entente Gaélique de Haute-Bretagne
Championnat de Bretagne
2009/2010 - Curaidh na Briotáine
2011/2012 - Curaidh na Briotáine
Sraith na hEorpa
2008 - Craobh shield Rennes
Senedd Cymru
I measc na nithe atá faoi chúram an Senedd, tá sláinte, oideachas, forbairt eacnamaíochta, iompar, an comhshaol, talmhaíocht, rialtas áitiúil, agus roinnt cánacha.
Stair
Tar éis an vóta “Tá” sa reifreann ar 3 Márta 2011, bhí an tionól in ann achtanna a bhain leis an 20 ceantar cineachta a rith gan dul i gcomhairle le Parlaimint na Ríochta Aontaithe ná le Rúnaí Stáit na Breataine Bige.
I mí na Bealtaine 2020, baisteadh an t-ainm nua “Senedd Cymru” ar an tionól nuair a tháinig alt 2 den Acht um Senedd agus Toghcháin (An Bhreatain Bheag) 2020 i bhfeidhm.
Tithe Níocháin Maigdiléanacha
Córas
An réiteach ab éasca in Éirinn a bhíodh ag na tuismitheoirí ar an gcás an iníon a chur go Sasana, faoi rún dá mb’fhéidir é. Ach ní raibh an dara rogha ag na boicht ach dul isteach sna Tithe Níocháin.
Féile Holi
Finscéal
Faigheann an mhaith an lámh in uachtar ar an olc. Gach bliain ag aimsir Holi ceiliúrann na daoine bua Prahlada ar Rí an Oilc le tinte cnámha móra agus dathanna geala (léigh an finscéal iomlán anseo). Sa scéal traidisiúnta, bhain Dia díoltas amach ar an rí trí bhua Holika a bhaint. Dóadh Holika ar an tine chnámh agus d’éirigh Prahlada slán as.
Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath
Tá 63 comhairleoirí tofa i gComhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath.
Lacha mhásach
Is ainm coitianta é lacha mhásach, nó póiseard, a thugtar ar roinnt speiceas lachan tumthacha:
Lacha shrúmála
Lacha is ea an lacha shrúmála, a fhaigheann bia ar dhromchla an uisce, nó a iompaíonn eireaball in airde chun an fásra ar ghrinneall locha nó abhann tanaí a ithe. Ó speiceas amháin di, an mallard, a thagann cuid mhaith de na foirmeacha baile. Tá ar an laghad 50 speiceas den lacha shrúmála ann.
Santo & Johnny
Tá aithne is fearr orthu as an amhrán uirlise Sleep Walk, ceann de na hamhráin is mó le linn ré órga an rac-cheoil. Bhí rath air go réigiúnach i dtús báire, ansin chuaigh sé go barr na gcairteacha popcheoil Billboard nuair a eisíodh go náisiúnta é sa bhliain 1959.
Lacha mhandrach
Dáileadh
Éalaíonn siad go minic as bailiúcháin díobh i dtíortha eile, agus sa 20ú haois tháinig pobal mór fiáin de lachain mhandracha ar an saol i Sasana. Le blianta beaga anuas tá siad le fáil in Éirinn freisin, i gCaisleán an Easpaigh sa tuaisceart ach go mór mhór i bpáirceanna Bhaile Átha Cliath. Tá timpeall is 7,000 lacha mhandrach sa Ríocht Aontaithe. Tá grúpaí díobh ar Mhór-roinn na hEorpa freisin. Is i mBeirlín atá an grúpa is mó ann. Tá na lachain mhandracha le fáil anseo is ansiúd sna Stáit Aontaithe freisin, mar shampla in Black Mountain, Carolina Thuaidh agus i gContae Sonoma, California.
Carachtair alfa-uimhriúla
Tacar carachtar a chuimsíonn litreacha na haibítre go léir, idir chás uachtair (A-Z) is chás íochtair (a-z), na digití (0-9), agus roinnt carachtair poncaíochta. Baintear feidhm as an téarma i dtaobh méarchlár agus i ríomhaireacht gnó, i dteangacha ríomhchláraithe cosúil le Cobol go háirithe.
John Mac Menamin (breitheamh)
Gairm
Bhí sé ina stiúrthóir ar an VHI idir 1995 agus 1997. Ba é an measúnóir dlíthiúil leis an gCoiste um Oiriúnacht chun Cleachtadh de chuid Chomhairle na nDochtúirí Leighis ar feadh deich mbliana.
Steve Kerr
Aistríodh Kerr go dtí na Cleveland Cavaliers in 1989 agus ansin chuig na Orlando Magic in 1992. In 1993 shínigh Kerr leis na Chicago Bulls. Shroich siad na NBA Playoffs in 1993-94 agus 1994-95, ach gan Michael Jordan níor éirigh leo. Ach, agus Jordan ar ais ag imirt go lánaimseartha in 1995-96, bhain siad curiarracht amach, bhuaigh siad 72 cluiche agus fuair siad an bua ar na Seattle Supersonics sna NBA Finals, 4-2.
Richard Towneley
Saol
Sa bhliain 1653, phós Richard Mary Paston (1631-1672), comh-Chaitliceach ó theaghlach mór-thionchar Norfolk, mar is fearr aithne air mar chuid de na Paston Letters, príomhfhoinse stairiúil don tréimhse 1460 go 1510. Roimh a bás i 1672, bhí aon leanbh déag acu, lena n-áirítear Clement (1654-1666), Charles (1658-1712), Mary Ann (1660-1712) agus Frances (1663-1728).
N52
Téann an N52 thart an Lár na Tíre, ó Dhún Dealgan i gContae Lú go dtí An tAonach i gContae Thiobraid Árann Thuaidh.
John Kerr (Gobharnóir Ginearálta ar an Astráil)
Saol
I ndiaidh a sheirbhíse sa chogadh i faisnéis na hAstráile agus poist riaracháin iarchogaidh, chuaigh sé ar ais go dtí an Barra sa bhliain 1948. Níorbh fhada go raibh sé ar thús cadhnaíochta na ndlíodóirí a bhí ag obair sa stát i réimse an dlí thionsclaíoch.
José Ramos-Horta
Polaiteoir de chuid Thíomór Thoir is ea José Ramos-Horta (a rugadh ar 26 Nollaig 1949). Bhí sé ina Uachtarán ar an tír ó 2007 go 2012. Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 1996, mar gheall ar an bhfeachtas ar son shaoirse na tíre ar a raibh sé ina cheannaire.
Trallong
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Trallong, 57.5 km ó Caerdydd agus 238 ó Londain. Tá daonra 361 ann, agus tá 55 (15.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Ospidéal Ríochta Chill Mhaighneann
Is foirgneamh suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Ospidéal Ríochta Chill Mhaighneann.
Caraitéin
deas|250px|thumb|Caraitéin Grúpa líocha a thugann na dathanna nádúrtha do chairéid, glasraí glasa, algaí, ribí róibéis is trátaí. Bíonn cuid mhaith béite-charaitéine i gcairéid is glasraí glasa, agus déántar vitimín A de suas le 16% di seo i gconair an bhia.
An Oifig (sraith teilifíse SAM)
Criú
Príomhfhoinse:
David Herman
Is aisteoir Meiriceánach é David Herman, a rugadh sa bhliain 1967.
Leptis Magna
Ba chathair iomráiteach í  Leptis Magna (nó Lepcis; Sa Neo-Phúnais lpqy) i Libia (de chuid) na Róimhe. Ar dtús, ba chathair Phúnach í, ach mhéadaigh an impire Severus Septimius (r. 193-211) gur as an chathair é ó dhúchas í. Bhí an  Legio III Augusta lonnaithe anseo d'fhonn an chathair a chosaint i gcoinne ionraí na mBeirbeireach. agus tar éis díscaoilte an léigiún faoi Ghordian III i 238, bhí sábháilteacht na cathrach i mbaol ruathar, sa chuid is deireanaí den 3ú haois. clé|mion|250x250px|Léarscáil de Leptis Magna
Rabairt Bontine Coineagan Greumach
Múinteoir Spáinnise a bhí i seanmháthair a mháthair, Doña Catalina Paulina Alessandro de Jiménez. Ach in ainneoin a thógáil uasal, ba shóisialach é Rabairt a throid ar son cearta daoine eile, in Albain agus thar lear. Cé gur rugadh Rabairt i Londain sa bhliain 1852, chaith sé an chuid is mó dá óige ar eastát an teaghlaigh, Finlaystone House, in Inbhir Chluaidh agus in Ardoch Siorrachd Dhùn Breatann. . Bhí baint aige leis an Spáinn, agus ó tharla go raibh tionchar mór ag a mháthair agus a sheanmháthair ar Rabairt óg, ba í an Spáinnis a chéad teanga.
René Dutrochet
Fiseolaí a rugadh i Néon na Fraince ab ea René Joachim Henri Dutrochet (14 Samhain 1776 – 4 Feabhra 1874). An chéad duine a rinne staidéar ar osmóis is a feidhmeanna sa bhitheolaíocht. Thug sé an t-ainm don fheiniméan.
Gráinne Ní Mháille
Foinsí
Bhailigh Seán Ó Donnabháin béaloideas ina taobh sna 1830í agus sna 1840í ar son Suirbhéireacht Ordanáis na hÉireann. I litir a scríobh sé in 1838 deir sé go bhfuil sí "most vividly remembered by tradition and people were living in the last generation who conversed with people who knew her personally".
Deir scéal amháin gur thug Gráinne leadhbairt mhaith den teanga dá mac Tiobóid i rith ionsaí ar Chaisleán Cheann Toirc nuair a shíl sí go raibh sé ag loiceadh na troda: "An ag iarraidh dul i bhfolach ar mo thóin atá tú, an áit a dtáinig tú as?". Dúirt sí freisin, más fíor, "go mb'fhearr léi lán loinge de chlann Chonraoi agus de chlann Mhic an Fhailí ná lán loinge d'ór".
Féach freisin
Long fhada na hÉireann
Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)
Dhúnmharaigh an UFF/UDA seisear Caitliceach i dTuaisceart Éireann ar an 24/25 Márta 1993. Bliain fhuilteach ba ea 1993 i dTuaisceart Éireann, an bhliain "cion sa chion" agus foréigean ainrianta agus seicteach (Warrington, Buamáil na Seanchille, Sléacht Rising Sun, i nGlas-stiall) mion|clé|Dúnmharaíodh ceathrar Caitliceach i g[[Carraig Ceasail (Castlerock)]] mion|clé|Carraig Ceasail clé|mion|Cumann Cosanta Uladh
Samantha Leslie
Óige agus Oideachas
Fuair a athair bás an bhliain roimh an bainis McCartney. Bhí saol s’aici i gcónaí ag athrú. Sampla de seo ná gur chuir athair s’aici a bhean chéile Agnes Bernelle agus beirt de páistí s’acu faoi ghlas amach as an chaisleáin nuair a d’fhill siad ó turas go Londain. Rinne sé seo mar gur bhog sé go Mexico le saol nua a chaitheamh lena ghrá nua Helen- máthair Sammy. Dúirt Sammy “nach mbíonn scaradh pósadh ariamh éasca agus tá sí cinnte gur chónaigh athair s’aici ar feadh tamaill fada le ciontacht agus pian maidir le é ag cur Agnes faoi ghlas".
Scalaí
Eisimirce ó Éirinn
Chuaigh a lán teaghlaigh ar imirce go dtí Mhericeá agus An Bhreatain nuair a bhí an An Gorta Mór ar siúl. Bhí an chlann Scally i measc na chéad imircigh a d'fhág Eireann. Idir 1800 agus 1870, chuaigh a lán baill den chlann go dtí Philadelphia.
Oideachas trí mheán an Bhéarla
Cúlra stairiúil
In Éirinn, scríobh Edmund Spenser sa bhliain 1596, gur chóir "oideachas gramadaí agus eolaíochta a bhronnadh ar mhuintir na hÉireann trí mheán an Bhéarla, nó is é draíocht an oideachais go bhfuil sé in ann dúchas an duine is déine agus is fiaine a bhogadh is a mhaolú"(" the Irish ... be educated in English, in grammar and in science ... for learning hath that wonderful power of itself that it can soften and temper the most stern and savage nature. ")
Cionaoth mac Mughróin
Rí Uí Fhailí ba ea  Cionaoth mac Mughróin  (Sean-Ghaeilge Cináed mac Mughróin) (bás 829). Mugrón mac Flainn (bás 782), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 806 go dtí 826.
Glaodh Clann Cionnaith ar a mhuintir. Sinsear eapainmneach Uí Riagáin ba ea a mhac, Riagán. Rinneadh rí Uí Fhailí dá mhac, Niall (bás 849).
Oideachas trí mheán an Bhéarla
Cúlra stairiúil
Baineann critic Phillipson tátal go príomha as 'teoiric impiriúlachais' Johan Galtung, 'teoiric shóisialta' Antonio Gramsci agus go mór mór as a choincheap faoi svae nó mórcheannas cultúrtha.
Aillte an Mhothair
Stair
Tá go leor athraithe ó shin i leith, go háirithe líon na gcuairteoirí a thagann chuig Aillte an Mhothair, chomh maith le críochnú Ionad Cuairteoirí nua Aillte an Mhothair atá suite go ciúin i gcnoic an tírdhreacha.
Geolaíocht
Tá na haillte déanta de sceall agus de ghaineamhchloch, agus tá na carraigeacha is sine le fáil ag bun na haillte. Is féidir iontaisí a fheiceáil sna sraitheanna carraige. Athraíonn sraitheanna carraige aonair ó cheintiméadair go méadar. Insíonn gach sraith de charraig rud éigin faoin timpeallacht áitiúil a bhí ann os cionn 300 milliún bliain ó shin.
Turasóireacht
Ba iad Aillte an Mhothair an dara díol spéise is choitianta do thurasóirí in Éirinn i 2018 le 1,527,000 cuairteoirí. Tá na haillte mar chuid mhór de thuras turasóireachta Shlí an Atlantaigh Fhiáin. Tá Siúlóid Aille 18 gciliméadar ann. Tógadh ionad cuairteoirí nua-aimseartha, 'Taithí Cuairteoirí Aillte an Mhothair,' ar chnoc ag druidim leis na haillte. Pleanáladh agus tógadh an t-ionad € 32 milliún thar thréimhse 17 mbliana agus osclaíodh go hoifigiúil é i mí Feabhra 2007. Tógadh an t-ionad le bheith neamhdhíobhálach don chomhshaol. Úsáideann an t-ionad téamh geoiteirmeach agus painéil ghréine. Tá an t-ionad tógtha go han-mhaith agus comhtháite sa tírdhreach. Is spás iontach tógtha taobh istigh é agus tá rochtain an-mhaith aige ar dhaoine faoi mhíchumas, seomraí folctha glana maithe. Tá siopa caife agus bialann ann agus is féidir leat na haillte a fheiceáil óna fuinneoga. Tá an siopa bronntanais ann freisin, ar ndóigh. mion|Túr an Mhothair Tá gach ceann de na radhairc seo ar fheabhas ag am ar bith, ach tugann na cuairteanna ag éirí gréine nó luí na gréine na radhairc is ildaite ar fad. Bíonn daoine an tógtha leo. Is é an bhuaic amanna ar cuairt ná idir 11am-4pm. Gearrann an t-ionad €8 do dhuine fásta, agus leanaí faoi 16 saor in aisce. Tugann turais fharantóireachta deis do thurasóirí amharc ar fáil ar na haillte ó leibhéal na farraige. Tógtha i 1835, tugann túr Uí Bhriain deis na grianghraf is fearr d'Aillte an Mhothair a fháil. Chun cuairt a thabhairt ar an túr ní mór ceann an staighre bíse a dhreapadh go dtí an ceantar féachana.
Béaloideas
Ansin tá Cathair Chaillte Chill Stuifín. Deirtear go bhfuil sé faoi uisce ag bun na haillte mar gur chaill an rialtóir an eochair a d'oscail doirse an chaisleáin go dtí an chathair. De réir finscéal, fanfaidh an chathair faoi uisce go dtí go bhfaighfear agus go bhfillfear an eochair. Creideann roinnt daoine go bhfuil an eochair faoin uaigh ach deir daoine eile go bhfuil an eochair i loch ar bharr sléibhe.
Conaing Coirre
Rí Bhreá de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Conaing mac Conghaile (Sean-Ghaeilge Conaing mac Congaile (bás 662), ar a glaodh Conaing Cuirre. Conghal mac Aodha Sláine (bás 634), iar-rí, ba ea a athair.  Bhí sé i réim ón mbliain 634 go dtí 662 i gcríocha Chnóbha (Cnogba), nó Tuaisceart Bhreá.
John Brown (daonfhuascailteoir)
Ba daonfhuascailteoir Meiriceánaigh é John Brown a rugadh ar an 9 Bealtaine, 1800 i dTorrington, Connecticut agus a fuair bás ar an 2 Nollaig, 1859.
Ciara Grant
Is lianna Éireannach agus peileadóir gairmiúil í Ciara Grant (rugadh 11 Meitheamh 1993) a imríonn mar imreoir lár páirce do Heart of Midlothian de Phríomhshraith na mBan in Albain agus d’ fhoireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann. D’imir Grant roimhe seo do Raheny United F.C., UCD Waves agus Shelbourne F.C. de Shraith Náisiúnta na mBan, agus do chlub Phríomhroinn na mBan, Sion Swifts. Díreach sular thosaigh sí ag Hearts, d'imir Grant do Rangers.
Graham Knuttel
Saol
Bhí cáil air i dtús a shaoil ghairmiúil as na dealbha mór a chruthaigh sé agus ina dhiaidh sin as gealdathanna a chuid pictiúr.
Menachim Begin
Bhí Menachim Begin (1913-1992) ina phríomhaire ar Iosrael.
Síónachas
Mar sin féin bhí sé sásta i gcónaí seasamh go láidir chun Iosrael a chosaint. Sular éirigh sé as mar Phríomh-Aire sa bhliain 1983 cheadaigh sé ionradh ar an Liobáin i 1982.
Cuala
Stair
Bunaithe ar scéal i ndréacht an Fhéineachais, mhol Henry Morris go raibh cónaí ar Fhir Chualann níos faide ó thuaidh, i mBreá timpeall na Teamhrach, go dtí gur chuir na Ciannachta an ruaig orthu tar éis Chath Chríonna.
Béal Átha na Muice
Stair
Iarracht réabhlóid e ab ea an tÉirí Amach sa bhliain 1798 in Éirinn. Rinneadh scrios ar Ghaeil agus ar Fhrancaigh i mBéal Átha na Muice i gContae an Longfoirt, ar an 8 Meán Fómhair 1798.
Ernie Ross
Gníomhréim pholaitiúil
Thacaigh Ross go láidir le náisiúnachas na Palaistíne, agus dá bhrí sin tugadh an leasainm "the MP for Nablus West" air. Thacaigh sé le chinneadh Comhairle Baile Dhùn Dè  sa bhliain 1980 an chathair a chúpáil le Nablus. I mí Aibreáin na bliana dár gcionn, ghlac sé páirt i dtoscaireacht dea-mhéine ó Dhùn Dè chun cuairt a thabhairt ar Nablus agus Cathair Cuáit.
Rointgin
Seanaonad nochta maidir le radaíocht ianaithe, a ainmníodh as Wilhelm Röntgen is a ghiorraítear go dtí R. Bunaithe ar an oiread ianaithe a tharlaíonn i dtoirt chaighdeánach aeir de bharr X-ghathanna.
Cumann Ailse na hÉireann
Lá Lus an Chromchinn
mion|clé|[[Lus an chromchinn|Lus an Chromchinn]]
Laghairt eitilte
Séard is laghairt eitilte ann ná laghairt ó oirdheisceart na hÁise atá in ann dul ar foluain ó chrann go crann, ag baint úsáid as dhá scannán leathchiorclacha, tacaithe le heasnacha inghluaiste, ar dhá thaobh na colainne (géineas Draco). Is féidir na scannáin eitilte seo a fhilleadh ar ais nuair nach bhfuil siad in úsáid. Tugtar dragún eitilte uirthi freisin.
Donald Knuth
Mar scríbhneoir agus scoláire, chruthaigh Knuth na córais ríomhchlárúcháin WEB agus CWEB a dhear sé chun ríomhchlárúchán léannta a ghríosú agus a éascú, agus dhear sé na hailtireachtaí tacar treoracha MIX/MIXX. Tá Knuth go láidir i gcoinne paitinn a chur ar bhogearraí, tar éis a thuairim féin a thabhairt don Oifig um Phaitinní agus Trádmharcanna sna Stáit Aontaithe agus don Eagraíocht Eorpach um Phaitinní.
Loch Cuan (Toghcheantar Tionóil)
Is toghcheantar tionóil é  Loch Cuan ar Thionól Thuaisceart Éireann (Béarla: Strangford).
Ógra Uí Chonghaile
Is eagraíocht í Ógra Uí Chonghaile don ógra Marxach na hÉireann agus craobhacha aici ar fud an oileáin. Béarla: Connolly Youth Movement). Tá cleamhnas oibre mhaith idir Ógra Uí Chonghaile agus Páirtí Cumannach na hÉireann, ach in ainneoin sin, riarachán neamhspleách atá ag an Ógra Uí Chonghaile. Tá Ógra Uí Chonghaile comhdhéanta de ghníomhaithe óga atá in i gcoinne an impiriúlachas agus an córas caipitleachas in Éirinn agus ar fud an domhain. Ainmnítear an eagraíocht i ndiaidh an réabhlóidí sóisialach Séamus Ó Conghaile.
Chuck Hagel
I mí Lúnasa 2004, d’admhaigh Hagel go raibh sé machnamh ar pháirt a ghlacadh san fheachtas don uachtaránacht i 2008. Labhair sé ag an toscaireacht Iowa ag an gComhdháil Náisiúnta Poblachtach sa bhliain 2004.
Star Trek
Star Trek: The Original Series
Ní raibh de theideal ar an chéad sraithscéal ach Star Trek, ach nuair a léiríodh na sraitheanna leantacha go léir, d'éirigh sé coitianta "Star Trek: The Original Series" nó "ST:TOS" a thabhairt ar an mbun-sraithscéal len é a choinneáil scartha ó na cinn eile sa ghnáthchaint.
Eadargóil
Tá beagnach 450 daoine ina gcónaí ann.
Star Trek
Star Trek VI: The Undiscovered Country (1991)
deas|100px Na Tliongánaigh, agus iad ina naimhde ag Cónaidhm Aontaithe na bPláinéad roimhe seo, fuair siad iad féin i gcruachás, nó phléasc monarcha dá gcuid, agus rinneadh dochar tromchúiseach d'atmaisféar a bpríomhphláinéid, Kronos (Qo'noS i dteanga na dTliongánach féin). Agus an ocsaigin ag rith gann orthu, b'éigean dóibh síocháin a lorg leis an gCónaidhm, agus tháinig Kirk ar cuairt chuig Seansailéir na dTliongánach ar bhord a spásloinge, Kronos a hAon. Le linn na teagmhála seo, áfach, maraíodh an Seansailéir, agus ó bhí na feallmharfóirí ag caitheamh sainéidí na Cónaidhme, shíl na Tliongánaigh gur comhcheilg a bhí ann agus gurbh é Kirk a phleanáil an feallmharú. Mar sin, tugadh Kirk agus McCoy go dtí Rura Penthe, coilíneacht pheannaideach de chuid na dTliongánach. D'éirigh leo a n-éalú a dhéanamh ón áit, agus sa deireadh, stop siad na fíor-chiontóirí ó thuilleadh mioscaise a dhéanamh.
Tábhacht agus Tionchar an Réaltaistir
mion Tá sé sábháilte a rá go bhfuil an Réaltaistear ar an dráma teilifíse is mó a d'imir tionchar ar an gcultúr comhaimseartha. Tháinig an chéad sraith ar an aer thiar sna seascaidí, agus ó shin i leith, léiríodh ceithre shraith eile agus deich bpríomhscannán. Thairis sin, tá gach sórt seachtháirgí ann ó ríomhchluichí go bréagáin, agus coincheap an Réaltaistir iompaithe ina thionscal. D'fhéach léiritheoirí eile le haithris a dhéanamh ar an Réaltaistear, ach ní raibh siad in ann é a dhearscnamh, cé go raibh ceann, ar a laghad, dá gcuid iarrachtaí - Babylon 5 - níos fearr ná an Réaltaistear féin, dar le cuid mhaith léirmheastóirí. Bhí ag éirí le George Lucas ar feadh tamaill, ach nuair a tháinig an crú ar an tairne, rug an Réaltaistear bua ar Chogadh na Réaltaí. mion|Leonard Nimoy Mr. Spock Dhíol Gene Roddenberry an Réaltaistear leis an NBC mar shórt eachtra ón Iarthar Fiáin, ach amháin go raibh sé suite sa spás. Theastaigh uaidh scéalta sofaisticiúla a insint a mbeadh baint acu leis an saol comhaimseartha, agus iad sáite i bhfráma na todhchaí. Bheadh fadhbanna an tsaoil chomhaimseartha le haithint ar an dráma freisin, ach san am céanna, bheadh dearcadh dóchasach, daonnachtúil á chur chun tosaigh mar leigheas. Maidir leis an nath sin "aghaidh a thabhairt go cróga ar an áit nach ndeachaigh aon duine roimhe seo", tháinig sé beagnach neamhathraithe ó bhilleog a d'eisigh an Teach Bán i ndiaidh do na Rúisigh an chéad satailít de dhéantús daonna - Sputnik - a chur ag timpeallú an Domhain, thiar sa bhliain 1957. Bhí na "triúraithe" - Kirk, Spock, agus McCoy - bunaithe ar mhúnlaí clasaiceacha na scéalaíochta miotasúla. Ghlac Roddenberry seasamh sna coimhlintí comhaimseartha cine freisin, nuair a chuir sé criú ildaite ar bhord an Enterprise, agus é ag áitiú ar an bhféachadóir go mbeadh na fadhbanna seo inleigheasta freisin i saol réasúnach, eolaíochtúil na todhchaí. Cé go raibh drámaí ficsin eolaíochta eile ar an teilifís ag an am, bhí an Réaltaistear an-difriúil leis an gcuid eile acu, ó bhí sé dírithe ar na daoine fásta, agus é ag insint scéalta casta a raibh teagasc morálta ag baint leo. Nuair a chuaigh an tsraith ar an aer an chéad uair, ní raibh an comhlacht teilifíse sásta le líon na bhféachadóirí, agus murach gur chrom na móidíní ar litreacha a scríobh chuig an gcomhlacht, bheadh deireadh curtha leis an tsraith i ndiaidh an dara séasúr cheana féin. Bhí an NBC sásta an tríú séasúr léiritheoireachta a dhéanamh, ach ansin, cuireadh an Réaltaistear in áit mhíchompordach ar sceideal na gcláracha, agus chaill sé an oiread féachadóirí is gur éirigh an NBC as i ndiaidh an tríú séasúr. Ina dhiaidh sin, áfach, siondacáitíodh an tsraith - is é sin, dhíol an NBC le stáisiúin teilifíse eile í. B'ansin a thosaigh cultas an Réaltaistir ag forbairt.clé|mion|Gene Roddenberry, 1976
Éabhlóideachas
Is é is éabhlóideachas ann smaointeoireacht, a bhíodh coitianta go leor sa 19ú céad, go raibh sé cinnte go bhfeabhsódh gach orgánach—agus gach duine aonair, gach cine, fiú gach sochaí — é féin go hintreach, go mbeadh na feabhsuithe sin forásach, agus go dtarchuirfí na hathruithe go nádúrtha géiniteach don chéad ghlúin eile.
Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil)
Baill
* ón 5 Bealtaine 2022 amach
Each-chumhacht
Is aonad cumhachta (an ráta faoi mar dhéantar obair) í Each-chumhacht.
Oileáin Árann
Daonra
De réir an daoináireamh is déanaí (2016), tá 762 duine ina gcónaí ar Árainn (Inis Mór) faoi láthair, 281 ar Inis Oírr agus 183 ar Inis Meáin. Tá laghdú beag tagtha ar líon na daoine ar na hoileáin ó 1251 i 2011 go 1226 duine i 2016.
Airgead tirim
mion|mona agus nótaí bainc, M1 agus M2 An tsócmhainn is leachtaí, comhdhéanta de mhona agus de nótaí bainc, is ea airgead tirim. Féachtar ar nótaí bhainc agus boinn airgid mar airgead de bhrí go bhfuil siad ina leacht. Ciallaíonn sé sin go nglactar leo agus gur féidir iad a úsáid chun íocaíocht a dhéanamh am ar bith.
Conamara
Tugtar Dúiche Sheoigheach go minic ar an gceantar i dTuaisceart Chonamara ina bhfuil An Sraith Saileach(Recess) ,An Teach Dóite (Maam Cross), An Mám (Maam), Corr na Móna (Cornamona) agus An Fhairche (Clonbur).
Córas na Bruiséile
mion|316x316px|Stáit a chuireann Córas na Bruiséile i bhfeidhm
Camille Souter
Ealaíontóir Éireannach is ea Camille Souter.
Cathlán
deas|250px|thumb|Cathlán Is slua mór feadhna réidh le haghaidh cath, go háirithe an aonad coisithe de chuid briogáid é cathlán.
Craig Thomas
Sa bhliain 1989, d'éirigh Dick Cheney as ionad Wyoming i dTeach na nIonadaithe, agus d'ainmnigh an Páirtí Poblachtach Thomas mar iarrthóir aige sa toghchán. Bhuaigh sé agus atoghadh é i 1990 agus i 1992. I 1994 rith sé do Sheanad na Stát Aontaithe agus bhuaigh sé an toghchán sin freisin. Atoghadh é i 2000 agus 2006.
Robert Gunther
Ó 1923, chuir Robert Gunther sraith ceithre leabhar déag ar fáil ar Early Science in Oxford, a magnum opus, an ceann deireanach le feiceáil i 1945. Cuireadh iad seo ar fáil faoi choimirce Chumann Staire Oxford agus cuireadh i gcló iad ag an Clarendon Press, Oxford. Chlúdaigh an cúigiú imleabhar déag óna mhac AE Gunther i 1967 saol Robert Gunther féin.
Mabel Sharman Crawford
Saol déanach agus bás
''Ag a saol deanach níor phós sí agus ní raibh páistí aicí. Fuair sí bás ag 91 bliain de aois ar an ceathrú lá deag de Feabhra sa bliain 1912 I “Middlesex” Sasana''
N3
Is príomhbhóthar idir Baile Átha Cliath agus Béal Átha Seanaidh, i gContae Dhún na nGall é an N3. Tá bearna ar an gcúrsa idir Béal Tairbirt agus Béal Leice, mar a téann an bóthar trí na sé contae chomh an A509 agus an A46. Ritheann an bhóthar mar mótarbhealach, an M3, ó Bhaile Átha Cliath go Ceanannas i gcontae na Mí.
Tairiseach díthiomsúcháin aigéid
nuair is ionann cainníochtaí idir lúibíní cearnacha agus tiúchan na speiceas i gcothromaíocht.
Comhairleoir leighis
I ndiaidh sé bliana i ndámh an leighis san ollscoil i bPoblacht na hÉireann, nó cúig bliana i dTuaisceart Éireann, cáilíonn an mac léinn mar dhochtúir leighis, nuair a bhronnann ollscoil céim air agus nuair a ghnóthaíonn sé ceadúnas leighis ón gComhairle Leighis.
In ospidéal, is é an comhairleoir a bhíonn i bhfeighil na foirne a dhéanann freastal ar na hothair, agus oibríonn dochtúirí sóisireacha, maraon le haltraí agus teiripeoirí, faoi chomhairle agus faoi ordaithe an chomhairleora leighis.
Marita Conlon-McKenna
Saol & Gairm bheatha
Foilsíodh an leabhair i mBealtaine 1990. Bhí an-rath ar an leabhair láithreach. Ó shin, aistríodh é isteach i níos mó ná 12 teangacha difriúla, cosúil le Arabach agus Fraincís.
Eizicéil
clé|250px|thumb|Eizicéil Is fáidh é Eizicéil sa tSean-Tiomna. Ciallaíonn a ainm "Tá Dia láidir" nó "Neartaíonn Dia" in Eabhrais. De réir na dtraidisiún Críostaí agus Giúdach scríobh sé ceann de na leabhair sa tSean-Tiomna, is é sin Leabhar Eizicéil, an tríú ceann i sraith chanónta na Mór-Fháithe. Nochtann an leabhar seo fáistiní maidir le scrios Iarúsailéim, scrios Ghóg agus Mhágóg, agus athbhunú Iosrael. Ba é Búizí a athair.
Radoje Domanović
Beathaisnéis
Ar ais sa tSeirbia, fuair Radoje díomá leis an easpa de athrú dáiríre sa tsochaí. Chuir sé tús lena dhialann seachtainiúil polaitiúil féin, “Stradija”, inar lean sé ag cáineadh laigí an daonlathais nua. Ach ní raibh an neart agus an inspioráid a bhíodh ag a chuid scríbhneoireachta a thuilleadh.
Obair liteartha
I measc cuid de na saothair is cáiliúla de Radoje Domanović tá:
Trefnant
Baile i Sir Ddinbych, an Bhreatain Bheag, is ea Trefnant, 194.6 km ó Caerdydd agus 294 ó Londain. Tá daonra 1,530 ann, agus tá 428 (28%) in ann Breatnais a labhairt.
Eochaill
Is baile saoire cois farraige é Eochaill i gContae Chorcaí, Éire. Ina shuí ar inbhear na hAbhann Duibhe, bhí sé tábhachtach ó thaobh na heacnamaíochta de roimhe seo. Agus é tógtha ar imeall bhruach géar abhann, tá leagan amach fada agus caol ag an mbaile. Amhail daonáireamh 2016, ba é 7,963 an daonra.
Turasóireacht
Tá Eochaill in aice le roinnt tránna lena n-áirítear an trá 5 km siar ón mbaile. In 2011 bronnadh bratacha gorma ar thrí thrá Youghal, Front Strand, Claycastle agus Redbarn, maidir le glaineacht uisce agus infhaighteacht áiseanna. Síneann Baile an Phoill, an riasc cósta fionnuisce is mó i gContae Chorcaí a fhreastalaíonn ar roinnt speiceas plandaí agus éan, feadh Thrá an Chaisleáin agus i dtreo Trá Redbarn.
I 1914 bunaíodh Banna Píobaí Eochaille. I 1984, bhí an banna le feiceáil ar chlár an BBC "Jim'll Fix It", agus i 1993 tugadh cuireadh dóibh seinm i Larmor, sa Bhriotáin, sa Fhrainc. Idir 1995 agus 1997, ghlac Banna Píobáin Eochaille páirt i gcomórtas den chéad uair, agus bhuaigh siad roinnt dámhachtainí.
Príomh-Bhreitheamh Thuaisceart Éireann
Cúlra
Tá an Príomh-Bhreitheamh freagrach as tuairimí breithiúna Thuaisceart Éireann a chur in iúl don rialtas, agus as socruithe cuí a choinneáil ar bun maidir le leas, oiliúint agus treoir bhreithiúna Thuaisceart Éireann, agus as socruithe cuí a chothabháil maidir le himscaradh bhreithiúna Thuaisceart Éireann agus leithdháileadh oibre laistigh de chúirteanna.
Tá an Príomh-Bhreitheamh mar uachtaráin ar an Chúirt Achomhairc, an Ard-Chúirt, Cúirt na Corónach, na cúirteanna contae agus na cúirteanna giúistís. Tá an Príomh-Bhreitheamh i dteideal suí in aon cheann de na cúirteanna seo, ach suíonn sé/sí go rialta ar an gCúirt Achomhairc.
Cluain Mhic Nóis
Bhunaigh Naomh Ciarán í sa 6ú haois idir na blianta 545 agus 548. Rugadh Ciarán Mac a tSaor sa Ráth Cruachan i gContae Ros Comáin.
Nan Ghriallais
Is í Nan Ghriallais an dara duine riamh a bhuaigh Corn Uí Riada nuair a thug sí an corn sin léi ag Oireachtas na Gaeilge i 1973. Bhain beirt deirfiúracha léi Corn Uí Riada chomh maith, Sarah agus Nora. mion|[[Corn Uí Riada]]
Beatha
In 1964 d'fhill sí ar Chonamara a dúchais, ar Mhuiceanach. Fuair sí post i dtús na seachtóidí leis an stáisiún nua Raidió na Gaeltachta, ag obair sa chistin. Thug sí fiche bliain ag obair ansin ó 1972 go 1992, nuair a chuaigh sí ar scor.
I mí na Márta 2019 a bhásaigh a deirfiúr Nora Ghriallais, amhránaí cumasach eile, agus an t-aon bhean riamh a bhuaigh Corn Uí Riada trí huaire. Bronnadh Gradam Shean-Nós Cois Life na bliana 2019 ar Nan, ar Nóra agus ar Sarah in éindí mar gheall ar an saibhriú a rinneadar ar an amhránaíocht ar an sean-nós.
Southside, Alabama
Is é Southside cathair i gContaetha Calhoun agus Etowah, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí 8,600 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
N25
Tosaíonn an N25 i gCalafort Ros Láir, téann sé go Port Láirge, agus, tar éis sin, leanann an bóthar cósta theas na hÉireann trí Dhún Garbhán agus ar aghaidh go Corcaigh.
Acaill
Tá 2,569 duine ina gcónaí ann. Tá leithinis an Chorráin i bparóiste Acla.
Wilhelm Röntgen
feicthe agam" a dúirt a bhean Anna nuair a rinneadh x-gha ar a lámh agus iontas an domhain uirthi.
Rópa
Fad snáithíní tiubha a úsáidtear chun rudaí a cheangal go daingean le chéile. Bíonn na snáithíní casta nó fite chun a neart a mhéadú, agus is féidir snáithíní nádúrtha (snáithe cnáibe, siosal, líon, siúit, cadás nó eile) nó saorga (níolón, poileistear, cruach nó eile) a úsáid chuige. Bíonn rópaí saorga níos éadroime láidre ná rópaí nádúrtha, agus is féidir iad a shíneadh níos mó. Na rópaí troma, cosúil leo siúd a cheanglaíonn long don ché, bíonn trastomhas suas le 25 cm acu. Úsáidtear rópaí sreanga cruach, mar shampla, le droichid crochta a iompar.
Amhalaidh mac Conghalaigh
Ríthe Bhreá fosta ba ea mic leis, Conaing (bás 742) agus Dúnghal (bás 759).
Daonáireamh Phoblacht na hÉireann 2016
mion|Daonáireamh na hÉireann go dtí 2000; bhí beagnach 7 milliún duine ina gcónaí in Éirinn, thuaidh agus theas, sa bhliain 2016 Reáchtáladh daonáireamh i bPoblacht na hÉireann ar 24 Aibreán 2016. Cuntas cuimsitheach faoi leith ar dhaonra an Stáit a bhí ann.
Clíodhna Ní Lionáin
Is í an Príomh seandálaí ag an Polladh ag Halla an Dubhadh, leis an tionscadal Devinish, áit ina bhfuil tuama pasáiste atá 5500 bliain d'aois. "Is fionnachtain den a saoil é" ar sí.
Lámhach Robb Elementary
Imeachtaí
D'fhan Ramos i seomraí 111/112, ag glasáil é féin istigh ann (i gcófra b'fhéidir).
Táscaire pH
right|mion|Táscaire uilíoch-pH right|mion|Páipéar táscaire pH chun neas pH a chinneadh; ar chlé: clúdach le scála pH ó 1 go 11; ar dheis: an chuid íochtarach den phróca le stiallacha tástála rollta Is éard is táscaire pH ann ná comhdhúil cheimiceach halachrómach a chuirtear i méideanna beaga i dtuaslagán ionas gur féidir pH (aigéadacht nó bunatacht) an tuaslagáin a chinneadh ó amharc. Dá réir sin, is brathadóir ianach i gcomhair ian hiodróiniam (H3O+) nó i gcomhair  ian hidrigine (H+) é, sa tsamhail Arrhenius. De ghnáth, bíonn an táscaire ina chúis le dath an tuaslagáin a athrú ag brath ar an pH. Féadann táscairí athrú in airíonna fisiciúla eile a thaispeáint; mar shampla, léiríonn táscairí boltanach athrú ar a mboladh. Is é luach pH tuaslagáin neodraigh ná 7.0 ag 25 ° C (gnáthchoinníollacha saotharlainne). Meastar go bhfuil tuaslagáin le luach pH faoi bhun 7.0 aigéadach agus tá tuaslagáin le luach pH os cionn 7.0 bunata (alcaileach). Toisc gur maoláin  laga, aigéid charbocsaileacha agus aimíní iad  an chuid is mó de na comhdhúile orgánacha a tharlaíonn go nádúrtha, faigheann táscairí pH go leor feidhmeanna sa bhitheolaíocht agus sa cheimic anailíseach. Thairis sin, is táscairí pH iad ceann de na trí phríomhchineál de táscairí comhdhúile a úsáidtear in anailís cheimiceach. Maidir le hanailís chainníochtúil ar chaitianmhiotail, is fearr táscairí castaimhéadracha a úsáid,  ach sa tríú chineál aicme, úsáidtear na táscairí ocsdí i toirtmheascadh a bhaineann le frithghníomhú redox mar bhunús na hanailíse. i toirtmheascadh a bhaineann le himoibrithe ocsdí mar bhunús na hanailíse. ==Teoiric]] Ann féin, is minic gur aigéid lag nó bunanna laga iad táscairí pH. Is féidir scéim imoibriúcháin ghinearálta táscaire pH a chur le chéile mar: Anseo, seasann HInd don fhoirm aigéadach agus Ind− do bhun comhchuingeach an táscaire. Cinneann an cóimheas díobh seo dath an tuaslagáin agus nascann sé an dath leis an luach pH. Is féidir cothromóid Henderson-Hasselbalch a úsáid chun pH tuaslagáin mhaolánaigh a mheas.
The Brandsma Review
Bhí Nioclás Ó Labhraigh ina eagarthóir idir 1992 agus 2011, agus Peadar Laighléis ó 2012.
Laibhe
deas|250px|thumb|Laibhe Carraig dhoigheartha, brúchta ag bolcán, nó trí ghág i ndromchla an Domhain nó grinneall na farraige. Úsáidtear an téarma seo, is cuma an leachtach nó soladach an charraig, ach roimh theacht di i dteagmháil le haer, tugtar magma uirthi. Téitear an magma trí mheath radaighníomhach i gcroíleacán an Domhain, agus tagann sé don dromchla ina shreabh comhiompair. Teocht 900-1100 °C a bhíonn ag an laibhe leachtach, ag brath ar a comhdhéanamh. Ag an teocht íseal, bíonn an laibhe slaodach agus ní ritheann go maith. Ag an teocht ard, le slaodacht níos lú, ritheann an laibhe go maith agus ní bhíonn fánaí an bholcáin sin róghéar. Silice is ocsaídí miotal is mó a bhíonn i laibhe, agus calcann sí ina basalt, ina haindeisít nó ina ríolaít.
Thomas Kinsella
Gairm
Bhí Kinsella ina fhile cónaitheach in Ollscoil Illinois sna Stáit Aontaithe agus ina dhiaidh sin ceapadh in Ollamh Béarla é in Ollscoil Temple, Philadelphia.
Bronnadh an draoi gradam ar Thomas Kinsella i rith a mharthana, dochtúireachtaí oinigh agus Saoirse Bhaile Átha Cliath in 2007 ina measc.
William Shaw (scoláire Gaelach)
Oibreacha eile
Shaw chomh maith leis sin d ' fhoilsigh:
Éilias
clé|250px|mion|Éilias Ba fháidh é Éilias agus naomh. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
Seanghabhar Gaelach
Is é an seanghabhar Gaelach an cine gabhair dúchais amháin in Éirinn. Úsáidtear don fheoil agus bainne é. Sa stair, bhí sé an-tábhachtach do dhaoine bochta, agus an t-ainm a bhí air ná "bó bháinne an duine bhoicht". Tá an cine beagnach díobhaí, ach tá Cumann an tSeanghabhair Ghaelaigh ag iarraidh é a shábháil.
Trelales
51.5055°N, -3.6207°W
Gráinne Seoige
Is láithreoir teilifíse Éireannach í Gráinne Seoige, ar an stáisiún náisiúnta RTÉ. Bhí sí ar Sky News Ireland, TV3 roimhe sin agus TG4 roimhe sin arís. Is í Síle Seoige a deirfiúr. Rugadh í ar an 5 Samhain sa bhliain 1974 sa Spidéal, Contae na Gaillimhe.
Nátán
deas|250px|thumb|Nátán Ba fháidh agus naomh é Nátán. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
Carnaid
Feithid atá dúchasach do Pheiriú is Meicsiceo is ea carnaid. Faightear ruaim (aigéad cairmíneach) ó cholainneacha triomaithe na feithide baininne.
Grús coiteann
mion|Ubh Is éan é grús coiteann (Grus grus). Is ball d'fhine na Gruidae é.
Cow Tools
Athbhreithniú
Blianta níos déanaí, dúirt Larson gur botún é ceann de na huirlisí a dhearadh cosúil le sábh, rud a chuir go leor léitheoirí amú toisc gur chreid siad gur gá na trí uirlis eile a aithint chun teachtaireacht an chartúin a thuiscint.
Conall Grant mac Cearnaigh
Sa bhliain 718, i gCath Cheanannais, chloígh agus mharaigh Conall Amhalaidh as Cnóbha agus a dheartháir Fearghal, i dteannta lena gcomhghuaillithe, Gormghal mac Aodha de Shíol Dlúthaigh agus Tuathal ó Faolchon de Chlann Cholmáin Bhig. Rinne an tArdrí Fearghal idirghabháil agus rinne sé Conall a maraithe dhá mhí níos deireanaí.
Aimsir (meitéareolaíocht)
Aimsir na hÉireann
clé|mion|Fearthainn ː bóthar Churchtown agus Sliabh Gallion Sa bhliain 2018, bhí taighde foilsithe faoin aimsir in Éirinn, a thug eolas dúinn ar an aimsir le 300 bliain anuas ar an oileán. Tá eolas ann faoin mbáisteach ó 1711 go 2016. De réir figiúirí atá curtha le chéile ag taighdeoirí, is cosúil go bhfuil níos mó báistí ag titim sa tír le deich mbliana anuas ná mar a bhí roimhe sin.
Mainistir na Corann
Mainistir na Corann inniu
Tá daonra ag fás i Mainistir na Corann, atá fostaithe go háitiúil i miondíol, déantúsaíocht éadrom, táirgeadh bia, turasóireacht agus driogadh uisce beatha. Ag an nGeata Bán in aice láimhe tá an chéad stáisiún cumhachta gásadhainte sa stát chomh maith leis an aon scaglann ola in Éirinn. Téann go leor de chónaitheoirí Mhainistir na Corann chuig poist i gcathair Chorcaí, i gCarraig Thuathail nó san Oileán Beag. Tá Mainistir na Corann leathnaithe go dtí seanláithreán Mhainistir na Corann, ar a dtugtar Green Green anois. Tá siopaí ag roinnt miondíoltóirí ilnáisiúnta i Mainistir na Corann, lena n-áirítear Tesco, Lidl, McDonald's, Boots, Aldi agus Subway. Tá ionad siopadóireachta Green Market suite ag ceann thuaidh an bhaile. Áirítear leis seo pictiúrlann cúig-scáileán, Tesco agus siopaí eile agus tá Óstán Midleton Park díreach trasna an bhóthair. Tá ollmhargadh faoi úinéireacht áitiúil, Super-Valu Hurley, suite ag ceann thuaidh an bhaile os comhair an 'Gooses Acre' mar a thugtar air. Tá Lidl, Aldi agus McDonald's suite i gceantar siopadóireachta agus cónaithe nua taobh leis an abhainn. Ar an Satharn is é an pháirc in aice le SuperValu an suíomh do Mhargadh Feirmeoirí Mhainistir na Corann - ceann de na chéad mhargaí dá leithéid a bunaíodh ó athbheochan na hÉireann.
Aer
Is é Aerfort Chorcaí an t-aerfort is gaire.
Robert Peel
Ba Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Sir Robert Peel, 2nd Baronet (5 Feabhra 1788 – 2 Iúil 1850). Bhí sé in oifig ó Nollaig 1834 go dtí Aibreán 1835 agus arís ó Mheán Fómhair 1841 go dtí Iúil 1846. Rugadh in Bury, Lancashire é.
Toghcháin réigiúnacha na Spáinne, 2023
Thóg an PP seilbh ar 6 réigiún a bhíodh faoi cheannas Sóisialach. Ach bhí an PP i dtuilleamaí Vox le rialú sna réigiúin sin. Bhí Vox (páirtí atá i bhfad amach ar an eite dheis) ag súil nach mbeadh an PP in ann rialú go réigiúnach dá bhfuireasa. mion|D'fhógair Príomh-aire na Spáinne [[Pedro Sanchez olltoghchán nach raibh aon súil leis. ]] Sna toghcháin áitiúla, shaothraigh an PP 7 milliún vóta (32%) i gcomparáid le 6.3 milliún don PSOE (28%). 64% den phobal a chaith vóta, 1% de laghdú ar an toghchán deireanach i 2019.
Valley, Alabama
Is é Valley an chathair is mó daonra i gContae Chambers, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh í sa bhliain 1980. Measadh 9,377 duine a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Djab Wurrung (teanga)
Teanga Bhundúchasach Astrálach is ea an Djab Wurrung (Djabwurrung: Tallarambooroo) Teangacha Bundúchasacha na hAstráile mhuintir na nDjab Wurrung ó lár Victoria, ach a chuaigh as feidhm sna 2010idí. Is éard is brí le 'Djab Wurrung' ná 'teanga de ghlór séimh'.
Lingua Libre
Cur síos
In earrach 2021, bhí Lingua Libre as líne de bharr tine in Strasbourg, ach níor cailleadh aon taifeadtaí fuaime.
Leaganacha
Cuireadh tús le Lingua Libre ar 23 Eanáir, 2015   agus bhí trí leagan i ndiaidh a chéile ann:
Lingua Libre v.2 (2018)
Seoladh atógáil iomlán ag deireadh 2017. Tá an leagan nua de Lingua Libre bunaithe ar MediaWiki, úsáideann Wikibase agus OAuth chun comhtháthú níos fearr i dtimpeallacht Wikimedia. Aistrítear an comhéadan trí Translatewiki.net ionas gur féidir le líon mór pobal an tionscadal a úsáid. Bhí an leagan nua den suíomh réidh i mí an Mheithimh 2018 agus osclaíodh don phobal é i mí Lúnasa 2018.
Oibríocht Linebacker II
mion|U.S. Air Force Boeing B-52D-60-BO Stratofortress Tharla Oibríocht Linebacker II, feachtas bratbhuamála ar Hanoi, idir 18 to 29 Nollaig 1972, le linn Cogadh Vítneam.
Robert Hooke
San fhisic, rinne sé neasú ar dhearbhú turgnamhach go gcothaíonn domhantarraingt dlí an chearnfhaid inbhéartaigh, agus rinne sé hipitéis ar dtús maidir le gaol den sórt sin i ngluaiseacht phláinéid, agus ansin, prionsabal a chuir Isaac Newton chun cinn agus a foirmíodh i Dlí Newton faoi Imtharraingt na Cruinne. Chuir tosaíocht faoin léargas seo leis an iomaíocht idir Hooke agus Newton, a chuir as do oidhreacht Hooke dá bharr. I ngeolaíocht agus bpailé-ointeolaíocht, chéap Hooke an teoiric chruinneog comhdhéanta de thalamh agus uisce, d'easaontaigh sé leis an dearcadh focal ar fhocal ar an Bhíobla faoi aois an Domhain, thug sé hipitéis faoi díobhadh na speiceas orgánach, agus d'áitigh go raibh iontaisí ar mhullach na gcnoc agus na sléibhte ardaithe ag próisis gheolaíocha. Chuidigh obair cheannródaíoch Hooke i suirbhéireacht talún agus i bhforbairt léarscáileanna ar an gcéad léarscáil nua-aimseartha de phleanchruth, cé gur diúltaíodh dá phlean greillechóras do Londain i bhfabhar é a atógáil ar na bealaí atá ann cheana. Ina ainneoin sin, bhí Hooke lárnach maidir le sraith rialuithe pleanála a cheapadh a mbeidh tionchar acu i gcónaí.
Saol agus saothair
mion| Micreascóp Hooke, as greanadh i Micrographia
156
Básanna
150er
Rósfhuinneog
Fuinneog chiorclach le muillin nó fíocháin ag spré go gathach amach ón lár. Sainiúil san ailtireacht Ghotach. Tugtar rothfhuinneog uirthi freisin.
James Fintan Lalor (Éire Óg)
Saol
Saolaíodh Lalor i dTigh na Cille, Mainistir Laoise, ar an 10 Márta 1809. Feirmeoir saibhir ab ea a athair. Níl mórán eolais againn faoina óige.
Fuair Lalor bás ar an 27 Samhain, 1849. Trí lá ina dhiaidh sin, lean slua ollmhór an corp go dtí an uaigh i nGlas Naíon. Daoine bochta, sclábhaithe agus muintir na tuaithe den chuid is mó a bhí ar an slua.
Teangacha Briotainice
Tá na teangacha Briotainice fréamhaithe ó, labhartha ar fud na Breataine le linn na hIarannaoise agus na ré Rómhánaí. Sna 5ú agus 6ú haiseanna, thóg Briotainigh ar deoraíocht a gcuid dteangacha go dtí an mór-roinn, go háirithe an Bhriotáin agus Britonia. Scaradh an teanga de réir a chéile ina Breatnais, Coirnis, Briotáinis, Coimbris agus Cruithnis.
Éadulaingt lachtóis
Riocht a tharlaíonn de bharr easpa lachtáise i líneáil na stéige is ea éadulaingt lachtóis. Einsím is ea lachtáis a dhíleánn lachtós, an próitéin a fhaightear i mbainne. Ina éagmais, tarlaíonn séideadh don bholg, crampaí, agus buinneach. Is féidir na siomptóim a mhaolú ach earraí bainne a sheachaint.
An Airméin
Tír i Sléibhte Chugais is ea Poblacht na hAirméine (Hayastani Hanrapetut'yun, Հայաստանի Հանրապետություն), agus í ag críochantacht leis an Asarbaiseáin, an tSeoirsia, an Tuirc, agus an Iaráin. Tá cuid den Asarbaiseáin, Nakhichevan, dealaithe ón gcuid eile den tír ag an Airméin.
Teacht na Críostaíochta
Sa bhliain 301, ghlac na hAirméanaigh leis an gCríostaíocht mar reiligiún oifigiúil. Inniu féin, tá Eaglais Náisiúnta dá gcuid féin ag na hAirméanaigh agus í neamhspleách ar an Róimh agus ar Eaglais an Oirthir araon, cé go bhfuil Eaglais Chaitliceach Náisiúnta ag na hAirméanaigh freisin - eaglais a chloíonn leis na deasghnátha Airméanacha, cé go dtugann sí urraim don Phápa.
Daonra
Ní mhaireann ach an corr-Mhoslamach san Airméin inniu. Moslamaigh ab ea na hAsarbaiseánaigh a raibh cónaí orthu sa tír roimh an gcogadh, chomh maith le cuid de na Coirdínigh, ach theith siad lena n-anam nuair a d'éirigh idir an Airméin agus an Asarbaiseáin.
James Clark Ross
Taiscéalaí Molach a saolaíodh i Londain ab ea James Clark Ross (15 Aibreán 1800 - 3 Aibreán 1862). D'fhionn sé an Mol maighnéadach Thuaidh i 1831. I gceannas ar aistear go dtí na farraigí Antartacha (1839-1843). Ainmníodh Bac Ross, Muir Ross is Oileán Ross as.
Éifeacht Dunning-Kruger
Sainmhíniú
Sainmhínítear éifeacht Dunning-Kruger mar chlaonadh daoine le cumas íseal i réimse ar leith chun measúnuithe ró-dhearfach a thabhairt ar an gcumas seo. Is minic a thuigtear é seo mar chlaonadh cognaíoch, .i. mar chlaonadh córasach chun tabhairt faoi fhoirmeacha earráideacha smaointe agus breithiúnas. I gcás éifeacht Dunning-Kruger, baineann sé seo go príomha le daoine a bhfuil scil íseal acu i réimse ar leith agus iad ag iarraidh a n-inniúlacht a mheas laistigh den réimse seo. Baineann an earráid chórasach lena gclaonadh chun rómheastachán a dhéanamh ar a n-inniúlacht, .i. iad féin a bheith níos oilte ná mar atá siad.
Leac Rosetta
Stair
clé|mion|an tsean-Éigiptis choitianta Tá an dáta 27 Márta 196 RC luaite ar an leac. Foraithne atá ann, a dhearbhaíonn go bhfuair Tolamaes V a chuid údaráis ó Dhia.
Trí thraschomhghaolú idir na focail Gréigise is na hiairiglifí, a rinne an fisicí Thomas Young sa Bhreatain agus go príomha Jean François Champollion sa bhFrainc, léadh na hiairiglifí den chéad uair, agus uaidh sin an tsean-Éigiptis choitianta is na hinscríbhinní iomadúla iairiglifeacha ar shéadchomharthaí ársa na sean-Éigipt e sna teampaill is tuamaí.
Inniu
Is ón gcloch seo a fuair an spásárthach Rosetta a ainm.
Reifreann ar chomhionannas inscne, 2023
Stair
Foilseoidh grúpa idir-rannach moltaí maidir leis na leasuithe cuí bunreachtúla faoi dheireadh an Mheithimh. 2023
Réamhstair na hÉireann
An Nua-Chlochaois (4000-2500 RCh)
Is é an tréith Neoiliteach is suntasaí ná nocht tobann agus méadú na séadchomharthaí Meigiliteacha. Is dócha gur tógadh na séadchomarthaí is mó ar mhaithe leis an greideamh. Den chuid is mó, aimsíodh iarsmaí daonna sna láithreáin tochailte. De ghnáth, bhí siad créamtha. Chomh maith, fuarthas earraí uaighe mar cheirdphotaireacht, reann saighde, coirníní, siogairlíní agus tuanna. Anois, tá breis is 1,200 tuama meigiliteach ann ar fud na tíre. Roinntear ina gceithre ghrúpa leathan iad: Creideann roinnt go raibh na ceithre ghrúpa séadchomarthaí seo ceangailte le ceithre rabharta coilíneach ionraidh a bhí difriúil. Ach, seans nár tháinig fás an daonra a bhí ag teastáil ó coilínigh, seans gur fhás an daonra toisc go dtugadh talmhaíocht isteach.
Caisleán Shandarsan
Mar Baile Teaghlaigh
Sa séu haois déag, bhí clann cúmhachtach Uí Raghallaigh i seilbh ar an talamh agus an caisleán, a dtugtaí Caisleán Bhréifne air roimhe sin. Ach, ag an am seo, dhéanadh na Sasanaigh ionradh ar thalamh ar fud na hÉireann, agus thugadh siad talamh na nGael do 'phlandóirí dílse', mar chuid de Phlandáil Uladh.
Bhí garmhac Éadbhard, Alsandar, an duine deireanach de chlann Shandarsan arbh leis an eastát. Sa Dara Chogadh Domhanda, bhí sé mar phríosúnach agus tar éis an chogaidh, ba é duine de na daoine deireanacha a rinne agallamh le Tánaiste Adolf Hitler, Hermann Goering. Bhí sé mar aidhm aige an caisleán a atógáil ach bhí sé seo róchostasach agus dhíol Alsandar an t-eastát i 1977. Tháinig deireadh leis an gceangal ceithre chéad bliain de chlann Shandarsan leis an gCabhán.
Lanett, Alabama
D'eascair ainm an chathair ón comhcheangal na ainmneacha Lafayette Lanier agus Theodore Bennett, bunaitheoirí West Point Manufacturing Company.
Michael Mullins
Ba Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Michael Mullins (rugadh 22 Feabhra 1953).
Uí Fhlaithbheartaigh
Ríthe Mhaigh Sheola
Athair Bhéibinne ba ea Urchadh. Banfhlaith Uí Bhriúin Seóla agus banríon Tuamhain (beo luath-10ú haois) ba ea í. Phós Béibhinn le Cinnéide mac Lorcáin as Tuamhain, agus bhí mac acu, Brian Bóramha (c. 941 – 23 Aibreán 1014), Ardrí na hÉireann. Bhris Brian an smacht a bhí ag clann Uí Néill ar an ardríogacht agus throid sé chun Éire a aontú faoi rí dúchais amháin.
Ríthe Iar Chonnacht
D'fhan rí Iar Chonnacht, Muireadhach Ua Flaithbheartaigh (bás 1121), agus a shliochtaigh, dílis do ríthe Uí Chonchúir.
Mhic Dhiarmada
Stair
Caisleán Mhic Dhiarmada, Loch Cé, ba ea a lárionad.
Gearr Baillon
Is éan é gearr Baillon. Is baill d'fhine na Rallidae é.
Conchobar Maenmaige Ua Conchobair
Luathshaol
Rugadh a bhuafhocal do Chonchúr as a cheantar altramais, Tríocha Mheánmhaighe. An mac is sine as ochtar le Ruairí ba ea Chonchúr, de réir dealraimh.
Dúnmharú
Ní raibh Conchúr in ann tairbhe a bhaint as an eachtra seo out gur maraíodh é i gClann Chonnmhaigh sa bhliain 1189 Tugtar an teideal airdri Connacht eittir Gallaibh & Ghaoidealaibh, do ina thásc. Ba iad na marfóirí ná Maghnus mac Flainn Ó Fiannachta, Aodh mac Briain (a chol ceathar), Muircheartach mac Cathail mhic Diarmada agus Giolla na Naomh Ó Maoilmhichíl desna Tuatha. Deirtear gurbh iad siúd druing dia mhuintir fein & dia oirecht.