cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alcalá de Henares
Is baile é Alcalá de Henares atá 35km ón bpríomhchathair, Mhaidrid, sa comhphobal féinrialaithe Maidridi lár na Spáinne.
Tá daonra 200,000 aici agus is í Comarca de Alcalá an phríomhchathair.
An Chorrchoill
Baile i gContae Chill Dara, Poblacht na hÉireann í an Chorrchoill (Béarla: Prosperous) atá suite i dtuaisceart an chontae ar an acomhal idir na bóithre R403 agus R408. Le daonra 1,939 duine (daonáireamh na bliana 2006), is é an 14ú baile is mó sa chontae, le fás 27.3 faoin gcéad le feiceáil ó daonáireamh na bliana 2002.
Seasann an baile timpeall 40 ciliméadar nó 25 mhíle thiar ó Bhaile Átha Cliath, idir na bailte Claonadh agus Fiodh Alúine.
Marlborough, Wiltshire
deas|250px|thumb|Marlborough Is baile suite i Wiltshire é Marlborough.
Gerard Manley Hopkins
Ainmníodh foirgneamh sa COBÁC i gcuimhne air, sa bhliain 2011, tar éis a thréimhse ann mar Ollamh le Gréigis.
Ulchabhán scopach Eoráiseach
Is éan é an ulchabhán scopach Eoráiseach. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Mere, Wiltshire
Is baile suite i Wiltshire é Mere.
Tommy Emmanuel
Is giotáraí Astrálach é Tommy Emmanuel, CGP (rugadh 31 Bealtaine, 1955), a bhfuil cáil air i ngeall ar a stíl seinnte ina n-úsáideann sé na méara uilig ar an dá láimh aige. I rith a ghairmréime sheinm sé le neart taibheoirí a bhfuil Chet Atkins, Sir George Martin, Air Supply agus John Denver ina measc.
Reading, Pennsylvania
Is cathair de chuid stát Pennsylvania, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Reading. Bhí 88,976 ina gcónaí i Reading sa bhliain 2010.
Muiris Ó Daimhín
Tá Ardán Daimhín i bPáirc an Chrócaigh ainmnithe in ómós dó.
Sint-Pieters-Leeuw
Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Sint-Pieters-Leeuw.
Dál nAraidi
Críocha
Is amhlaidh go raibh an Dál Araí lonnaithe sna críocha chéanna ina raibh na Rhobogdioi (Ῥοβόγδιον) dar le Tolamaes ina shaothar dar teideal Geografaíocht. Fuarathas ann chomh maith an Dál Riada.
Bhíodh croílár chríocha an Dáil Araí suite ar bhruacha thuaidh Loch nEathach i ndeisceart Chontae Aontroma. Ó thuaidh bhíodh an Dál Riada, agus an teorainn léirithe leis An Bhuais. Ó dheas, bhíodh an teorainn léirithe leis an Ravel Water agus taobh thuaidh den Ghleann cois farraige.
Craobhacha
Faoi dheireadh na 8ú haoise, bhí craobhacha na gCruithne a bhí suite i gContaetha Aontroma agus an Dúin scartha óna chéile de bharr leathadh an Dáil Fhiatach. Thiontaigh an chraobh ina ríocht darb teideal Uíbh Echach Cobo, atá anois suite ar Mhaigh Cobha i gContae an Dúin. Dúradh gur ríthe Chobha (Cuib) iad. De réir ginealach meánaoiseach, ba de shliocht an Dáil Araí iad, cé gur lag é an nasc seo. Faoin 10ú haois, bhí Uí Echach Cobo luaite mar cheann de dhá thuath déag Ulaid.
Gnéithe geograhacha
Macairí srl
Swindon
Is baile suite i Wiltshire é Swindon.
Giovanni van Bronckhorst
Is imreoir peile é Giovanni van Bronckhorst (rugadh 5 Feabhra 1975 i Rotterdam).
Dál nAraidi an Tuaiscirt
Stair
In am trátha, glaodh ar an chraobh seo Dál nAraidi in Tuaiscirt agus Dál nAraidi Mag nEilne. Faightear an chéad tagairt do Dhál nAraidi in Tuaiscirt i nAnnála Uladh don bhliain 824.
Bhí clann Uí Thoirtre as Oirialla gníomhach taobh thoir den Bhanna chomh luath is an bhliain 776, agus faoin 10ú haois bhí Eilne faoi smacht acu.
C.U. Burn
Foireann
Niall Mac Eamharcaigh - scríbhneoir agus stiúrthóir ; Aodh Óg Ó Duibheannaigh - Charlie Burn; Seán Mac Fionnghaile (McGinley, Mac Fhionnlaoich), a bhásaigh sa bhliain 2009 - Vincie Burn, a deartháir Bhuaigh C.U. Burn “Spiorad na Féile”, An Fhéile Idirnáisiúnta Cheilteach Scannán & Teilfíse i 1997.
Sraith 2 (craolta don chéad uair i 1997)
2.7 “Ar Thóir an Óir” Tá Charlie ag iarraidh airgead a shaothrú agus mar sin eagraíonn sé ceant. To keep the wolf from the door Charlie decides to hold an auction. Cuid 1 http://www.youtube.com/watch?v=oDJIfUvWtA4, Cuid 2 http://www.youtube.com/watch?v=expqZwnIj1U
William Bedell
Cléireach Sasanach, fear léannta agus daonnachaí ab ea William Bedell, nó Uilliam Beidil (Nollaig 1571 - 7 Feabhra 1642). Bhí Bedell i bhfeighil aistriú an tSean-Tiomna go Gaeilge agus cor cinniúnach i stair na tíre agus i stair na Gaeilge ab ea foilsiú Shean-Tiomna Bedell sa bhliain 1682.
Éirí Amach 1641 / 1642
mion|drochíde le linn [[Éirí Amach 1641|Éirí Amach 1641. ]] Cuireadh moill ar fhoilsiú an leagain Gaeilge den Bhíobla mar gheall ar Éirí Amach 1641.
Aimridiú
Sa mháinliacht, obráid chun cumas coimpeartha duine a bhaint uaidh nó uaithi. Sa bhfireannach, is é an modh oibre is éasca chuige seo an dá vas deferens (an feadán a iompraíonn an speirm ó na magairlí go dtí an péineas) a scaradh ó chéile sa bhléin, agus tugtar vaiseachtóime ar an obráid seo. Sa bhaineannach, is é an modh oibre a úsáidtear na féadáin útaracha a scaradh ó chéile nó a chur as feidhm. Sa dá chás, cuirtear bac ar chumas na speirme teacht ar na hubháin.
Dara Calleary
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Mhaigh Eo é Dara Calleary (a rugadh ar an 10 Bealtaine, 1973). Bhí sé ina Aire Stáit sa Roinn Fiontar, Trádála agus Fostaíochta ó 2009 go dtí 2011, agus arís sa bhliain 2022. Bhí an Teachta Calleary ina ina Aire Stáit i Roinn an Taoisigh, ina Aire Talmhaíochta, Bia agus Mara, ina Phríomh-Aoire agus ina Aire Stáit do chúrsaí Gaelachta, Gaeilge agus Spóirt chomh maith.
Aimsiú ó mhacalla
deas|250px|thumb|Aimsiú ó mhacalla Brath réada trí bhíthin fuaimthonnta ardmhinicíochta, frithchaite ag an réad. Úsáideann ainmhithe áirithe an tsondáil seo — an ialtóg, an míol mór is an deilf — i gcomhair treoshuímh is seilge. Tá an próiseas seo bunúsach in úsáidí ultrafhuaime sa mhíochaine.
Sylvio Mendes
mion|clé|220px|Sylvio Mendes
Bethnal Green
Globe Town Is baile é Bethnal Green atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 27,849 duine ina gcónaí ann. Gráig ab ea uair amháin sa pharóiste anallód Stepney, Middlesex, ach scaradh iad óna chéile i 1743 nuair a fhás an daonra. D'éirigh sé cuid cheannchathair i 1855. Bhain an daonra a bhuaicphointe i 1901, ansin bhí titim tagtha air go dtí 1981. Bhuail sé go dona as aerbhuamáil le linn an Dara Cogadh Domhanda. Bhí 173 daoine maraithe in eachtra ag Bethnal Green tiúb stáisiún i 1943.
An Impireacht Bhiosántach
Ó tháinig sí ar an bhfód, ba í an Impireacht an fórsa eacnamaíoch, cultúrtha, agus míleata is cumhachtaí san Eoraip. Téarmaí staireagrafacha iad "Impireacht Bhiosántach" agus "Impireacht Rómhánach an Oirthir", a cruthaíodh tar éis dheireadh a	flaitheas; lean a cuid saoránach ag tagairt dá n-impireacht mar an "Impireacht Rómhánach" (An tSean-Ghréigis: Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων, Basileia Tôn Rhōmaiōn): (Laidin:Imperium Romanum), nó "Romania" (Ῥωμανία), agus orthu féin mar "Rómhánaigh".
Ruth Bader Ginsburg
Abhcóide
clé|mion|scigphictiúr - tharraing sí conspóid agus meas, ... "bean a bhfuil leabhar, clár faisnéise agus scannán bunaithe uirthi; bean ar baisteadh Notorious RBG uirthi le meas; agus bean a bhfuil a leasainm le feiscint greanta ar mhugaí agus t-léinte" B’iomaí cás tábhachtach a bhí buaite ag Ginsburg mar abhcóide sna 1970idí. Saineolaí ab ea í ar ghéarleanúint oifigiúil ar bhonn inscne. Dhírigh sí ar dhlíthe éagsúla a rinne idirdhealú géar idir mná agus fir.
Capall
Mamach crúbach is ea an capall nó an t-each. Is ainmhithe móra ceathairchosacha iad na capaill. Is é Equus caballus an t-ainm eolaíoch. Úsáidtear an t-aimhe le haghaidh spóirt agus le haghaidh oibre.
Each
Sean-Ghaeilge “ech”, Ind-Eorpais *ekwo.
Nioclás Ó Domhnaill
Luathshaol
Rugadh é ar fheirm bheag i mBallengarook, ceantar in Victoria i ndeisceart na hAstráile, ar 9 Meitheamh 1862, do Mhícheál Ó Domhnaill as Camas, Contae Luimnigh, agus do Shiobhán de Barra as Lios Coinéad sa chontae céanna. B’as Contae Luimnigh cuid mhaith dá chomharsana agus Gaeilge á labhairt ina measc. Tá fianaise ann go raibh Gaeilge ó dhúchas ag máthair Niocláis, agus dúirt sé go raibh an teanga ar a toil ag Léan (Ellen), deirfiúr a máthar.
Polaitíocht
Bhí Nioclás sáite i gcúis an Rialtais Dúchais in Éirinn. Bhí sé chun tosaigh in eagraíochtaí náisiúnacha Éireannacha in Melbourne.
Maceió
Cathair sa Bhrasaíl is í Maceió. Tá sí suite idir Loch Mundaú agus an tAigéan Atlantach in oirthear na tíre agus is í príomhchathair an Stát Alagoas agus an chathair is mó sa stát freisin. Tá 996,733 duine ina gcónaí i Maceió (daonáireamh 2010). Tá Ollscoil Chónaidhme Alagoas suite sa chathair.
Sergei Prokofiev
Ceol
Thosaigh Prokofiev a shaol I Meiriceá le ceolchoirm I Nua-Eabhrac. Scríobh sé The Love of Three Oranges i rith an ama seo. Fuair an stiúrthóir bás, agus dá bharr níor tháinig sé amach ag an am ceart. Bhí air bogadh go Páras mar chaill sé an iomad airgid. clé|mion|177x177px|1991 Sa bhliain 1923 phós sé Lina Llubera (Carolina Codina).
Bás
clé|mion|252x252px|Марка Почты России 1981 Bhí Prokofiev an-tinn ar feadh ocht mbliana roimh a bhás.
Colm Mac Séalaigh
1967
Na hamhráin 1967 / 1969 / Cailín as Inse Chór / Níl Aon Fháilte Romham / Na Coisithe / Siúil a Rúin / Saibhir Daibhir / Go n-Éirí an t-Ádh Leat / An Fear Dorcha / Seanchóta / Airgead / Níor Mhiste Liom / Thíos ar mo Ghlúin Gach amhrán le Colm Mac Séalaigh seachas focail ‘Na Coisithe’, dán le Liam S. Gógáin. Ceoltóirí: Colm Mac Séalaigh - príomhghuth, maindilín, orgán béil.
Fachabair
Is sráidbhaile suite i gComhairle Mhoireibh é Fachabair.
Jérémy Chardy
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Fhrainc é Jérémy Chardy. Rugadh é ar an 12 Feahra 1987.
Cailleach
"Seanbhean" is bunbhrí leis an bhfocal cailleach, ach ciallaíonn sé freisin bean draíochta a mhallaíonn daoine, ainmhithe, agus plandaí. Pléifidh an t-alt seo an chailleach draíochta. Cé gur féidir leis an gcailleach leas a bhaint as an drochshúil, is mó a luaitear an chailleach le bainne a ghoid. De réir an tseanchais, is féidir leis an gcailleach riocht giorria a chur uirthi féin. Faoin riocht seo, téann an chailleach isteach i mbuailte na gcomharsan, áit a súnn sí an bainne ó na beithigh. De réir scéalta eile, is féidir leis an gcailleach an bainne a ghoid trí ortha a rá nó ar bhealaí éagsúla eile. Cé go bhfuil baint ag an athrú reachta le hadhlacadh an áibhirseora i dtraidisiún eaglasta na Laidine, breathnaíonn sé nach mar sin a bhí an scéal in Éirinn. Ní luaitear an diabhal leis an gcailleach de ghnáth sna finscéalta.
Chipping Campden
deas|250px|thumb|Chipping Campden Is baile suite i nGloucestershire é Chipping Campden.
C++
Is teanga ríomhchlárúcháin í C++. Tá sí bunaithe ar an dteanga ríomhchlárúcháín C - is for-thacar de C í. Dhearbhaigh an Dr. Bjarne Stroustrup í sa bhliain 1979 ag Bell Labs mar bhreisiúchán do C agus thug sé C with Classes uirthi. Athainmníodh í go C++ sa bhliain 1983.
Cluichí Comhlathais 2018
An Cluichí Comhlathais 2018, ar a dtugtar go hoifigiúil ag na cluichí an XXI Cluichí Comhlathais, atá le bheith ar siúl i gcathair na hAstráile Gold Coast ó 4 Aibreán go dtí an 15 Aibreán 2018.
Contae Etowah, Alabama
Stair
Bunaíodh Contae Etowah ar 7 Nollaig 1866. D'eascair ainm an chontae as an teanga Seiricis, a chiallaíonn an focal crann inite.
Breithem
Stair
Creidtear gur cuireadh dlí cóipchirt i bhfeidhm in Éirinn agus é scríofa síos don chéad uair riamh sa domhain. Sa bhliain 561, bhí aighneas géar an idir Colm Cille agus Naomh Finnian de dheasca lámhscríbhinn dar teideal "Cathach Cholm Cille". In ainneoin breithiúnas an rí, tharla cath dearg the ag Cúl Dreimhne, agus bhí ár mór ann.
Gadsden, Alabama
Is é Gadsden an príomhbhaile agus an chathair is mó i gContae Etowah, Alabama, Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus tá sé suite ar bhruach na habhann Coosa. Bunaíodh í sa bhliain 1845. Measadh 35,837 duine (achar cathrach: 103,931 duine) a bheith ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2016.
Paracheirodon innesi
Is iasc beag fionnuisce é Paracheirodon innesi (nó an teitre neoin ) san fhine Characidae agus san Ord Characiformes. Is é an tíopa speicis den ghéineas é. Is í áit dhúchais an éisc ná na sruthanna ina mbíonn an t-uisce aigéadach agus b'fhéidir dubh-dhaite freisin, in oirdheisceart na Colóime, oirthear Pheiriú, iarthar na Brasaíle, lena n-áirítear craobh-aibhneacha na Solimões ina bhfuil an t-uisce idir 20-26C. Ní bhfuarthas é sna haibhneacha "bánuisce" de chuid na nAindéas.
Fóram lán-Ghaeilge
Is ionann fóram lán-Ghaeilge agus fóram cainte ar an idirlíon ina mbíonn an plé go léir trí Ghaeilge, in áit faoin nGaeilge. Tá go leor fóram ann ar fud an idirlín le haghaidh na Gaeilge, ach bíonn an chuid is mó acu gafa le Béarlóirí ag cur ceisteanna faoin nGaeilge as Béarla. Cé go mbíonn roinnt Gaeilge in úsáid sna háiteanna seo, is gnách go mbíonn an Béarla go hiomlán in uachtar mar theanga an fhóraim.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2006
Sraith 1
Na foirne a chuireadh i Sraith 1 ná:
Henry Hyndman
Luathbhlianta
Mac le fear gnó saibhir, rugadh Hyndman ar 7 Márta 1842 i Londain. Tar éis oideachas a fháil sa bhaile, chuaigh sé isteach i gColáiste na Tríonóide, Cambridge.
Mícheál Ó Laoire
A shaol
Toghadh Ó Laoire go Dáil Éireann don chéad uair mar iarrthóir ón Lucht Oibre tar éis bua in olltoghchán na bliana 1965. Agus é istigh sa Dháil, thosaigh sé ag iarraidh seasamh eite chlé a pháirtí a neartú. Ar dtús, bhí sé glan in aghaidh comhrialtas a chuir ar bhun le Fine Gael, ach tar éis olltoghchán na bliana 1969, bhí sé den tuairim go raibh gá ann le stráitéis nua. Nuair a bhunaigh an dhá pháirtí comhrialtas sa bhliain 1973, ceapadh Ó Laoire ina Aire Saothair.
Nuuk
Is í Nuuk príomhchathair agus an chathair is mó sa Ghraonlainn. Tá an chathair suite ar chósta iarthair na tíre, 240 km theas ón Ciorcal Artach. Sa bhliain 2012 bhí 16,181 duine ina gcónaí sa chathair. Tugtar an t-ainm Danmhairgis Godthåb ar an chathair freisin, ach ón bhliain 1979 is é an fhoirm Ghraonlainnise an fhoirm oifigiúil.
Herbert C. Hoover
Ach ní raibh an Cúlchiste Feidearálach faoi smacht an Uachtaráin ag an am. Agus bhí Hoover i bhfeidhmeannas freisin nuair a cuireadh tús le damba Hoover ar abhainn an Cholorado. Cuireadh tús leis an obair thógála sa bhliain 1931.
Harelbeke
mion|250px|Harelbeke Is cathair i bhFlóndras, sa Bheilg, é Harelbeke.
Gabhrán mac Domhanghairt
Rí Dhál Riada san Albain agus oirthuaisceart Éireann i lár na 6ú haoise ba ea Gabhrán mac Domhanghairt (Sean-Ghaeilge Gabrán mac Domangairt ) nó Gabhrán Fealltóir. Sinsear eapainmneach an Chineáil Ghabhráin (Cenél nGabráin) ba ea é. Domangart Réti ba ea a athair.
Bósón Higgs
Tá bósón Higgs thar a bheith éagobhsaí chomh maith, nó is dual dó titim as a chéile ar an toirt.
2012
Deimhníodh ina dhiaidh sin gur tháinig airíonna an cháithnín seo agus saintréithe teoiriciúla bhósón Higgs le chéile.
Bronnadh an Duais Nobel san Fhisic ar Peter Higgs agus François Englert sa bhliain 2013.
Fear dearg
Duine den lucht sí is ea an fear dearg. Tá méid ollmhór ann agus tá cuma dhearg air ó bhonn go barr, cé nach gcuirtear béim mhór ar an dath sna scéalta a bhaineann leis, murab ionann is an "Green Man" as Gawain and the Green Knight, an scéal Béarla ón Meán-aois. Taibhríonn an fear dearg do thaistealaithe bóthair i lár na hoíche. Go minic, bíonn an fear dearg ag iompar corpáin ar a dhroim i dtreo reilige, agus cuireann sé d'fhiacha ar an taistealaí daonna mí-ámharach an corpán a iompar in éindí leis. Nuair a chuirtear an corpán ar dhroim an taistealaí, áfach, tosaíonn an corpán ag labhairt agus ag tathaint ar an taistealaí deifriú. De ghnáth, éiríonn leis an taistealaí an corpán a bhaint dá dhroim ar bhealach éigin, agus saortar é.
Varese
Is cathair i réigiún An Lombaird san Iodáil é Varese.
Eitleán
An fórsa a bhaineann an t-eitleán den talamh agus a choinníonn ar eiteog í, is é sin, an t-ardú, cruthaítear é nuair atá sciathán an eitleáin ag gluaiseacht go sciobtha in éadan an aeir. Ansin, bailítear an t-aer taobh thíos den sciathán, ionas go sáraíonn brú an aeir taobh thíos an brú taobh thuas.
Gaeilge
Focal firinscneach é "eitleán" sa Ghaeilge (mar shampla "an t-eitleán mór", "sciatháin an eitleáin mhóra", "na heitleáin mhóra", "scairdinnill na n-eitleán mór").
Fearghas Mór
Luath-fhoinsí
Sa Seanchas agus sa Duan, deirtear gurbh é Etc mac Eochach Muinremuir athair Fhearghasa. Tugtar i liosta Meán-Ghaeilge ríthe na hAlban ginealach fada Fearghasa :
Buchanan's king, James VI, shared the scholar's view of the origins of his line, describing himself in one of many verses written to his wife Anne of Denmark, as the "happie Monarch sprung of Ferguse race". Nor was James VI the last ruler to share this belief. The Great Gallery of the Palace of Holyroodhouse in Edinburgh was decorated with eighty-nine of Jacob de Wet's portraits of Scottish monarchs, from Fergus to Charles II, produced to the order of James's grandson.
Tobar na Màthar
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath, i lár theas na hAlban, é Tobar na Màthar. Bhí 30,311 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh na bliana 2001.
Liam Brady
Is iarimreoir agus traenálaí peile Éireannach é Liam "Chippy" Brady (Gaeilge: Liam Ó Brádaigh), a tháinig ar an saol i mBaile Átha Cliath ar an 13 Feabhra sa bhliain 1956.
Terry Keane
Óige
Rugadh Terry Keane mar Ann Teresa O'Donnell i nGuilford, Surrey, i Sasana sa bhliain 1939. B'Éireannaigh iad a tuistí agus iad mar dhochtúir agus oifigeach bainc. Chaith sí cuid mhaith ama in Éirinn le linn an Dara Cogadh Domhanda agus d'fhill sí ar an tír sin ní ba dhéanaí le céim dlí a bhaint amach i gColáiste na Tríonóide, cé gur fhág sí an ollscoil gan chéim, i ndeireadh na dála. Phós sí an t-abhcóide Ronan Keane tamall gearr ina dhiaidh sin, cé gur tháinig deireadh leis an bpósadh sna 1990idí.
Tútmósa III
Faró Éigipteach ab ea Tútmósa III réimeas 1479 r. Chr. – 1425 r. Chr).
The Long Stone, Sráid na Teamhrach
Ba theach tábhairne i mBaile Átha Cliath é The Long Stone a bhí suite ar Shráid na Teamhrach. Tá cúlra Lochlannach ag ainm an tábhairne seo. Thart ar an mbliain 837 AD tháinig na Lochlannaigh i dtír timpeall ar an áit seo. Chuir siad cloch fhada ina seasamh le rá gur leo an áit (os comhair gheataí Choláiste na Tríonóide sa lá atá inniu ann). Bhí an chuid seo den chathair faoi abhainn na Life ag an am agus sheas an chloch ann go maorga go 1794. Líonadh an abhainn isteach anseo ina dhiaidh sin. Cuireadh dealbh nua-aimseartha den chloch san áit. Clíodhna Cussen a dhear.
Beinn Mheadhoin
Is sliabh in Albain í Beinn Mheadhoin, atá suite i gComhairle Mhoireibh.
João Bernardo Vieira
Ba pholaiteoir é João Bernardo Vieira (27 Aibreán 1939 - 2 Márta 2009). Ghlac sé mionn oifige mar Uachtarán Ghuine-Bhissau ar an 29 Meán Fómhair 1994.
Mary Faustina Kowalska
Naomh is ea Mary Faustina Kowalska (25 Lúnasa 1905 – 5 Deireadh Fómhair 1938). Rugadh í mar Helena Kowalska i nGłogowiec, an Pholainn.
Corr oíche
thumb| Nycticorax nycticorax
Leipreachán
thumb|Leipreachán. Gréasaí sí is ea an leipreachán. Is iomaí leagan malartach de ‘leipreachán’ a thugtar i bhFoclóir Uí Dhomhnaill: ‘lucharachán,lucharbán, luchargán, lucharpán, luchramán, luipreachán’ agus araile. Ach ‘leipreachán’ amháin atá i bhFoclóir Uí Mhianáin, agus sin atá in úsáid go coitianta anois. mion|greanadh timpeall 1900
Tréithe
Tá an leipreachán ar méid páiste óig, cé go bhfuil na céadta blianta slánaithe aige ar nós na sióg eile. Bíonn dúil mhór ag an leipreachán in airgead, agus deirtear go bhfuil pota mór óir i bhfolach aige. Is féidir iallach a chur ar an leipreachán an pota óir a thabhairt don té a bheireann ar an leipreachán, cé go n-éalóidh an leipreachán múna gcoinneofar amharc air an t-am ar fad.
Moya Brennan
Beathaisnéis
Bhí Moya i gcónaí dírithe go dian ar a cuid oibre a rith a haistear éagsúil trí hallaí scoile, clubanna ceoil traidisiúnta, féilte, dioscóanna, tithe pobail agus na hallaí ceolchoirmeacha is cáiliúla sa domhain. Téann áilleacht a ceol agus cumhacht a fuaimeanna go smior san éisteoir. Go ciúin, gan stad gan staonadh, tá a cuid amhráin agus ceol ag déanamh athfhorbairt ar cheoil Gaelach.
Naomh Breandán
Saol
Rugadh Breandán thart faoin mbliain 484-489 A.D., b'fhéidir gar don Fhianait i gContae Chiarraí i iardheisceart na hÉireann. "Ciarraíght Luachra" a tugadh ar an gceantar sna seanlaethanta. Sa seanchas, tá dlúthbhaint ag a ainm lena lán áiteanna i gContae Chiarraí, mar atá Ard Fhearta, Cnoc Bréanainn, Tobar Bhréanainn, na Blascaodaí agus Oileán Dairbhre.
Ar oilithreacht ar son Chríost
Mhair Breandán le linn tréimhse a mbíodh líon suntasach de mhanaigh Éireannacha a fágáil a dtíre dúchais le dul ar oilithreacht ar son Chríost agus chun an soiscéal a chraobhscaoileadh. D'fhág Columba Éire ag triail ar Oileán Í sa bhliain 563. Thug Columbanus aghaidh ar an bhFrainc - agus bhunaigh sraith de mhainistreacha idir Luxeuil agus Bobbio - thart faoin mbliain 590. Bhí oilithreachtaí den saghas sin i mbarr a maitheasa agus ní raibh cúrsaí ach ina thús. Faoin mbliain 891 thuairiscigh an Anglo-Saxon Chronicle gur 'tháinig triúr Scotach chun Rí Alfred as Éirinn, i mbád a bhí ar díth rámh a d'éalaíodar leo, óir do theastaigh uathu tabhairt faoi oilithreacht ar mhaithe ghrá Dé, agus ba chuma leo a gceannscríbe.' Dhírigh go leor de na hoilithreachtaí seo ar na hoileáin a bhí ar an taobh thiar, ó thuaidh agus ar an taobh soir ó dheas ó Éirinn.
In am trátha, thugtaí an taistealaí farraige ba mhó tábhacht ar Bhreandán, a sheol anonn is anall trasna an aigéin, gan oileáin uaigneacha a bhfaigheadh sé suaimhneas orthu mar sprioc aige a thuilleadh.
Tobar Chláir
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Tobar Chláir.
Naomh Breandán
Iomramh finscéalach
Má tharla sé seo, tharla sé thart ar 530, sular dtaistil sé go dtí an Bhreatain. Ar an iomramh seo tá sé ráite go bhfaca sé oileáin bheannaithe agus brat fásra air.
Tá leaganacha eile den scéal seo i miotaseolaíocht na hÉireann chomh maith le traidisiúin eile na hEorpa.thumb|Dealbh ar [[Oileán Samphire (An Tasmáin)|clé]]
Steed Malbranque
Is imreoir sacair é Steed Malbranque (r.6 Eanáir, 1980). D'imir sé le Olympique Lyonnais, Fulham F.C. agus Tottenham Hotspur. Imríonn sé faoi láthair le Sunderland A.F.C.
Ulchabhán na hÚraile
mion|Ulchabhán na hÚraile Is éan é an t-ulchabhán na hÚraile. Is baill d'fhine na Strigidae iad.
Braine-l'Alleud
Cathair Bheilgeach sa Vallúin is ea Braine-l'Alleud.
Ochtapas gormfháinneach
Is moileasc é an t-ochtapas gormfháinneach. Ball d'ord na nOctopoda atá ann.
Binche
Cathair Bheilgeach sa Vallúin is ea Binche.
Ráth Fhearna
Séipeal Naomh Bríd
Tógadh séipéal Naomh Bríd i Ráth Fhearna i 1834.
Tíreolaíocht
Tá portach ó theorainn na Mí agus san Iar Mhí idir Ráth Fhearna agus Baile Iomhair.
Tionscail
Cruthaíonn sé na céadta post don phobal áitiúil.
Ann (Goody) Glover
Níl ach beagán eolais againn faoi Glover. Seans maith gur cuireadh í chun na hIndiacha Thiar ó Chorcaigh le linn Chromail, ach tháinig sí i dtír ina dhiaidh sin i Meiriceá ar nós a lán Éireannach eile, agus chuaigh i mbun oibre mar bhean níocháin, b'fhéidir, i Sasana Nua. Bhí Gaeilge ar a toil aici. Bhí a lán Éireannach i Sasana Nua sa 17ú haois, i Maine agus in áiteanna eile, agus Gaeilge, is dócha, ag cuid mhaith acu.
Ráth Fhearna
Taisteal
Tá cuideachta bus áitiúil ann darb ainm 'Deelside Coaches' a thugann daltaí chuig meánscoileanna áitiúla as Ráth Fhearna.
Ann (Goody) Glover
An Asarlaíocht i Sasana Nua
Ach d’éirigh na Wabanaki míshásta le hiompar na gcoilíneach, agus léiríodh an faltanas sin i gCogadh Rí Pilib (1675-1678). Bhí diantroid ar siúl timpeall na teorann thoir thuaidh agus i ndeisceart Shasana Nua, agus sa bhliain 1688 thosaigh cogadh eile in Maine. Chríochnaigh sin sa bhliain 1699, ach ba ghearr gur thosaigh cogadh eile. Maraíodh fir, mná agus páistí, fuadaíodh daoine agus tréigeadh feirmeacha.
Ráth Fhearna
Oideachas
Bhí Bord na Móna sa cheantar agus mar sin chuir siad móin ar fáil don scoil.
Ann (Goody) Glover
Scéal Ann Glover
Thosaigh an scéal le conspóid: chuir Martha Goodwin, iníon le John Goodwin, saor de chuid Bhostúin, i leith bean níocháin an teaghlaigh gur ghoid sí roinnt línéadaigh. Ba í Goody Glover máthair na mná úd; mhallachtaigh sí Martha, agus ba ghearr go raibh an cailín ag fulaingt ‘strange Fitts’. Ansin, i samhradh na bliana 1688, tháinig taomanna ar thriúr eile den chlann:
Triail Ann Glover
D’admhaigh Goody Glover go ndearna sí margadh leis an diabhal agus gur thug sé siúd cumhachtaí áirithe di mar mhalairt ar a hanam. Theip uirthi an Phaidir a aithris go cruinn i mBéarla, cé go ndúradh na focail léi arís agus arís eile; bhí sí in ann an Phaidir a rá go héasca i Laidin, ach níorbh fhiú dada é sin. Dúirt sí os comhair na cúirte nach raibh aici ach Gaeilge (cé gurbh é barúil Mather gur thuig sí Béarla go han-mhaith) agus bhí ar na breithiúna ateangairí a úsáid.
Nuair a cuardaíodh a teach thángthas ar roinnt bábóg beag ‘made of Raggs, and stuff’t with Goat’s hair, and other such Ingredients’. Bhain an cúisiú suaitheadh aisti, mar, i bhfocail Cotton Mather, ministir nótáilte, ‘the Woman still kept stooping and shrinking as one that was almost prest to Death with a mighty Weight upon her’. Dúirt sí go gcéasadh sí na páistí trína méar a fhliuchadh le seile agus í a chuimilt de na bábóga, rud a rinne sí sa chúirt féin mar chruthú.
Bhí an chúirt cinnte de go raibh sí ciontach, ach b’éigean an cothrom a dhéanamh. D’ordaigh an breithiúna go scrúdódh roinnt dochtúirí í féachaint an raibh sí éadrom sa cheann, agus socraíodh go raibh sí ina ciall. B’in deireadh an scéil: crochadh í i lár Chimín Bhostúin ar 16 Samhain 1688.
Ráth Fhearna
Galf
Thóg Shay Murtagh Precast cúrsa gailf 9 bpoll ar chuid dá gcairéal ídithe d’fhonn cuidiú leis an timpeallacht.
Ann (Goody) Glover
Glover inniu
Tá plota an úrscéil, An Bhean Feasa le Alan Titley, bunaithe ar an mbean ar a dtugtaí Ann ‘Goody’ Glover. Is úrscéal stairiúil eachtraíochta é An Bhean Feasa agus úrscéal atá scríofa i bhfoirm filíochta nó ‘prós i bhfoirm filíochta’ atá ann, an chéad saothar dá shórt i litríocht na Gaeilge.
Pádraic Ó Máille
Athrú treo
Bhunaigh Ó Máille páirtí nua, Clann Éireann, sa bhliain 1926. Bhí sé ina bhall de Fhianna Fáil agus seanadóir idir 1934-1936 agus 1938-1946
Loígis
Laigin
Beag beann ar chúis a dheoraíochta, thug Eochaidh a mhac altrama (dalta) Lugaidh Laoiseach le chéile i gcomhaontú le rí na Laighean, Cú Chorb, chun an ruaig a chur ar fhir na Mumhan amach ó chúige Laighean. Mar chúiteamh, tugadh don Loígis ní amháin tailte, ach freisin bronnadh cearta oidhreachtúla áirithe ar thaoisigh an dreama, aitheanta as sin amach mar ríthe Loígise. I dtaca le hEochaidh agus lena mhuintir, na Fothairt, bronnadh tailte orthu i gcontaetha Cill Dara, Cill Mhantáin agus Ceatharlach an lae inniu.
Tórr nam Fiann
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Tórr nam Fiann.
Confadh
Tá an confadh ar cheann de na galair is mó a chuireann eagla ar na daoine ar fud an domhain, nó nuair a thiocfaidh an galar chun solais ar an othar, ní bheidh le déanamh ach maolú ar a phianta roimh an mbás. Is féidir, áfach, an confadh a stopadh trí vacsaín a thabhairt dó sula n-aithnítear airíonna an ghalair air.
Bitheolaíocht
Bíonn na víris seo 180 nm ar fad agus 75 nm ar trastomhas, a bheag nó a mhór. I ndiaidh don víreas teacht isteach i sruth fola an othair, bainfidh sé amach an néarchóras agus tosóidh sé ag déanamh a bhealaigh i dtreo na hinchinne agus ag fairsingiú ar fud an orgán aigh. Bíonn an víreas le fáil go flúirseach sna faireoga seile, ionas gur féidir leis an othar an tolgadh a scaipeadh ar aghaidh.
An tIonfhabhtú
Bíonn an víreas le fáil i seile agus i néaróg a an ainmhí thinn. Go tipiciúil, tagann an t-ionfhabhtú ó ghreim fiacla an ainmhí, ós rud é gur minic a bhíonn an t-ainmhí feargach foghach, agus an galar á chéasadh. mion Ní hionann sin is a rá go dtarlódh a leithéid ag gach ócáid nó do gach ainmhí. Is féidir don víreas an duine a ionfhabhtú i bhfoirm aerasóil (deora beaga ar foluain san aer) tríd na seicne múcasacha. Sin é an rud a tharlaíonn nuair a bhíonn daoine ag póirseáil leo thíos in uaimheanna faoi thalamh agus an t-aer trom le hanálú na sciathán leathair. Is féidir leis na sciatháin leathair an confadh a chur díobh gan oiread is airíonna an ghalair teacht orthu, agus mar sin bíonn siad ina n-iompróirí confaidh go minic. Tharla a leithéid an-chorruair freisin go bhfuair duine amháin an t-ionfhabhtú ó dhuine eile tríd an bpóg nó le linn na comhriachtana.
Leitheadúlacht an Chonfaidh
mion Faigheann timpeall is 60,000 duine bás le confadh in aghaidh na bliana (2019), san Áise agus san Afraic thar aon mhór-roinn eile. Nuair a thosaigh na peataí ag éirí coitianta sa tSín, agus cuma an Iarthair ag teacht ar an saol ansin de bharr bhorradh na heacnamaíochta, ní raibh an confadh i bhfad ag teacht sna sálaí ag na madraí.
Las Palmas de Gran Canaria
Is í an chathair is mó ar na hoileáin Chanáracha agus an naoiú chathair is mó le 383,308 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2010. Tá Las Palmas lonnaithe in oirtuisceart an oileáin, thart ar 150 cm ó chósta Maracó san Aigeán Atlantach. Tá aeráid te-fásach ag Las Palmas chomh maith leis an sruth canárach fuaire le teolaí ó cheann ceann na bliana (meán teochta bliantúil 21.2 °C).
Confadh
An confadh in Éirinn
Glactar leis go bhfuil Éire saor ón gconfadh ón mbliain 1903 anuas. Ach tuairiscíodh confadh i bpeataí agus in ainmhithe fiáine ar fud na hEorpa le blianta beaga anuas.
Myspace
Is láithreán líonraithe shóisialta é MySpace, a bhunaigh Chris DeWolfe agus Tom Anderson i Lúnasa na bliana 2003.
Gmail
Is éard is Gmail ann ná seirbhís ríomhphoist saor in aisce, curtha ar fáil ag Google, arna tacú ag fhógraíocht. Is féidir le húsáideoirí teacht ar Gmail mar ríomhphost slán, chomh maith trí phrótacail POP3 nó IMAP4.
Stair
Cuireadh Gmail ar fáil don phobal don chéad uair ar 7 Feabhra 2007, cé nach raibh ach 'stádas béite' fós aige ag an am sin.
Eterscél mac Máele Umai
De réir an Leabhair Mhuimhnigh, bhí Uisneach, deartháir Eidirscéil, ina rídhamhna na Mumhain. Mharaigh Eidirscéal é de ghráin agus éad, agus tháinig seisean ina rí in ionad Uisnigh.
Gaius Valerius Catullus
Beathaisnéis
Is cosúil gur chaith an file an chuid is mó dá luath-aosachta sa Róimh. I measc a chairde ansin, bhí na filí Licinius Calvus, Helvius Cinna, Quintus Hortensius (mac an óráidí agus céile comhraic Chicero) agus an beathaisnéisí Cornelius Nepos, ar a thiomnaigh Catullus a libellus, ar a bhfuil a chlú bunaithe. Dealraíonn sé go raibh aithne aige ar an bhfile Marcus Furius Bibaculus. Tá roinnt de lucht a chomhaimsire luaite aige in a chuid filíochta, lena n-áirítear Cicero, Caesar agus Poimpéas. Dar le scéilín coinnithe ag Suetonius, níor shéan Caesar gur tharraing aortha Catullus droch-cháil air ina chuid filíochta, ach nuair a ghabh Catullus a leithscéal faoi, creidtear go bhfuair sé cuireadh chun dinnéir uaidh.
Chaith sé samhradh na bliana 57 RC go 56 RC san arm i mBitín ar fhoireann an cheannasaí Gaius Memmius, agus é san Oirthear, thaistil sé go dtí an Traí chun deasghnátha a dhéanamh ar thuama a dheartháir. imeacht atá ar thaifead aige i ndán corraitheach.
Tarbh ina Shuí
Fear naofa Suach, ab ea Tarbh ina Shuí (Suach: Tȟatȟáŋka Íyotake, Tatanka Iyotanka nó Ta-Tanka I-Yotank, Béarla: Sitting Bull, tugtaí an leasainm Slon-he nó "Mall" air freisin; t. 1831 – 15 Nollaig 1890). mion|Sitting Bull and Buffalo Bill (1895)|clé
Andenne
Cathair Bheilgeach sa Vallúin is ea Andenne.
San Francisco
Is cathair é San Francisco, atá suite i stát California, i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Bunaíodh é ar an 29 Meitheamh 1776. Eascraíonn an t-ainm ón Spáinnis ar Naomh Proinsias. Glaotar Cathair Naomh Proinsias uirthi as Gaeilge uaireanta.
Leon
Ainmhí feoiliteach is ea an leon. Mamach atá ann, agus is ball d'fhine na bhFelidae é. Is é an leon an saghas cait is mó ar domhan sa lá atá inniu ann ach amháin an tíogar. Tá leoin ina gcónaí san Afraic, agus tá grúpa beag ann san India freisin.
Stampa poist
Is éard is stampa poist ann ná blúire beag páipéir a cheannaítear agus a chuirtear ar chárta, litir nó pacáiste mar dhearbhú gur íocadh as an bpostas air. Go hiondúil, déantar stampaí as páipéar speisialta a mbíonn ainm na tíre agus luach éigin ar thaobh amháin agus guma greamaitheach ar an taobh eile. Ceannaítear iad ó sheirbhísí poist nó óna ngníomhairí, agus úsáidtear iad le híoc as costais iompar an phoist nó seirbhísí eile mar árachas agus clárú. Sir Rowland Hill a cheap an córas poist ina mbaintear úsáid as stampaí.
Flémalle
Cathair Bheilgeach sa Vallúin is ea Flémalle.
Women's Tennis Circuit 1972
mion|250px|Bhuaigh Evonne Goolagong na craobhacha is mó: 12 Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1972 i leadóg ar an Women's Tennis Circuit. Ba é seo an dara heagrán den Virginia Slims Circuit. Bhuaigh Evonne Goolagong na craobhacha is mó le 12.
Muc
Atáirgeadh
De ghnáth bíonn cráin (nó cráin mhuice; Béarla: sow) ag iompar ar feadh trí mhí, trí seachtaine agus trí lá. Bíonn thart ar dhá bhanbh déag ag an gcráin ach uaireanta beirtear ar níos mó ná sin. Tugtar ál banbh ar an ngrúpa banbh seo.
Daingniú
An Seanreacht
thumb|left|Leagan atógtha de thúr faire Rómhánach (specula nó vigilarium) san Ísiltír. Bheadh múr agus díog timpeall a leithéide fadó. I nGréig na réamhstaire bhí múrtha móra á dtógáil – féach na múrtha Mícéineacha agus na clocha ollmhóra atá iontu. Níos déanaí thóg an Ataen na Múrtha Fada – múrtha comhthreomhara a bhí ag rith chomh fada le calafort Phiréas.
Na Meánaoiseanna
thumb|left|Múrtha Ávila sa Spáinn.
thumb|200px|Valenca sa Phortaingéil, agus radharc uirthi trasna abhainn Minho, atá ag síneadh leis an Spáinn ó thuaidh. thumb|left|Daingean Ostra-Ungárach 31 (Benedykt) i nDaingean Kraków.
Cumadh na chéad ghunnaí móra sna meánaoiseanna déanacha. Ar dtús níorbh fhearr iad ná na sean-innill léigir, ach mhéadaigh ar a n-éifeacht de réir mar a d’fheabhsaigh an déantús. D’éirigh siad níos láidre agus níos soláimhsithe, agus tháinig feabhas ar na hurchair – liathróidí cré-umha agus iarainn. Chomh maith leis sin, bhí lámhach na ngunnaí ag éirí níos tapa agus b’fhéidir na gunnaí a dhíriú ar áit áirithe chun bearna a dhéanamh i múr ar bith. Níorbh fholáir don daingniú athrú dá réir. Chuimhnítí ar an imshuí mar chomhrac idir na gunnaí a bhí ag ionsaí an daingin agus iad siúd a bhí á chosaint. Ba é aidhm an lucht daingnithe, mar sin, buntáiste a thabhairt do ghunnaí an daingin. De réir a chéile d’éirigh na múrtha agus na túir níos ísle; tháinig feinistrí gunna in áit na gcíortha lámhaigh; agus tosaíodh ag tógáil daingnithe ar dícheangal timpeall an phríomhdhaingin chun go gcuirfí moill ar an namhaid agus gan dídean a thabhairt dóibh.
An Nua-Aois
Tar éis chogadh neamhspleáchais na hÍsiltíre sa 16ú haois tháinig scoil Ghearmánach daingnithe i réim. Mhol sí an claonfort mar limistéar gan dídean timpeall an daingin, agus slí chumhdaithe ann chun an claonfort a chosaint. Tháinig tábhacht nua leis an díog agus a dhá taobh treisithe le leaca, agus tháinig an t-urdhún chun tosaigh in éineacht le daingnithe eile.
Úsáid na nDaingnithe
Ag seo comharthaí sóirt na ngnáthdhaingnithe ón 16ú haois i leith:
Thógfaí carn cré nó rampar timpeall na háite a bhí le cosaint. Chuirtí na gunnaí móra agus na saighdiúirí ar an gcuid uachtarach den rampar (an terre-pleine), áit a mbíodh uchtbhalla mar chosaint, é timpeall ocht dtroigh ar airde agus finistir ghunna ann uaireanta. Taobh amuigh den uchtbhalla bhíodh díog le fáil agus í timpeall dhá throigh déag ar doimhne. Bhíodh an port rite le fáil ar an taobh istigh den díog agus é treisithe le leaca, le cliatha, le fóda nó eile; os a chomhair amach bhíodh frithbhalla ann. Lasmuigh de sin bhíodh “slí chumhdaithe” ann agus uchtbhalla idir í agus an namhaid; chuirfeadh seo ar chumas na saighdiúirí iad féin a cheilt chun mionruathar a thabhairt. Lastall de sin bhíodh claonfort ann agus é déanta i gcaoi is go bhféadfadh gunnaí an daingin an namhaid a phleancadh. Ba mhinic urdhúnta ann agus iad in ann an t-imbhalla a bhíodh eatarthu a chosaint.
Is féidir tairbhe a bhaint as cosntaicí difriúla chun moill a chur ar an namhaid: leagarnach, tranglam sreinge, chevaux-de-frise agus eile.
Naisc
Caisleáin na hÉireann, 1350 - 1650
Aodh Rua Ó Dónaill
Óige agus príosúnacht
Sa bhliain 1587, d'fhuadaigh Sir John Perrot é agus Aodh Rua cúig mbliana déag d'aois chun stop a chur le comhaontas idir Muintir Dhónaill agus Muintir Néill. Chuir Perrot long a bhí lán   d'fhíon go Loch Súilí. Chuir an captaen teachtaireacht go Clann Mhic Suibhne go raibh fíon aige le díol agus go raibh fáilte rompu teacht ar bhord na loinge chun béile a bheith acu, agus   an fíon a bhlaiseadh. Ghlac Chlann Mhic Shuibhne leis an gcuireadh, ach i ngan fhios dóibh, bhí slua de shaighdiúirí Sasanacha i bhfolach ar an mbád.clé|mion|[[Caisleán Bhaile Átha Cliath|Caisléain Bhaile Átha Ciiath]] Thuigeadar go tapaidh go rabhadar gafa, ach d'éirigh le Mac Suibhne saoirse gach duine a shocrú, trí airgead a íoc thar a gceann, ach amháin saoirse Aodh Uí Dhomhnaill. Ba chuma cé mhéad airgid a bhí Muintir Uí Shuibhne sásta íoc as saoirse Aoidh, bhí sé soiléir nach nglacfadh na Sasanaigh le hairgead, agus gur fuadaíodh Aodh, a bhí mar aidhm ag na Sasanaigh ó thús. mion| [[An Láithreach go Gleann Molúra
Cogadh na Naoi mBliana
Sa bhliain 1601 tháinig a gcomhghuaillithe, na Spáinnigh, i dtír chun chabhrú leo, ach bhí siad rófhada ó dheas, i gCionn tSáile. B'éigean do na hÉireannaigh dul go Cionn tSáile, ach buadh orthu ag Cath Chionn tSáile.
Glen Park, Victoria
Bailecheantar atá suite thart ar 110 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Glen Park.
Justin Bieber
Albaim
Is amhránaí Ceanadach é Justin Drew Bieber. Aithnítear Bieber as a cheoltóireacht le seánra agus bhí tionchar mór aige i gceol móréilimh an lae inniu. Ba é an feidhmeannach ceirníní Meiriceánach Scooter Braun a d’aimsigh é agus shínigh sé le RBMG Records in 2008, ag fáil aitheantais nuair a scaoileadh a chéad seacht rian EP My World (2009) agus go luath ag bunú é féin mar idol déagóirí.
Léigear na Cartaige (c. 149–146 BC)
An léigear
Léim na tréigtheoirí iad féin isteach sna lasracha, leis sin thosaigh Scipio Aemilianus ag gol fúthu. D'aithris sé abairt ó Iliad Hóiméir, tairngreacht faoi dhíothú na Traí, a d'fhéadfaí a dháileadh ar Chartaig. Dhearbhaigh Scipio go bhféadfadh cinniúint na Cartaige lá amháin a bheith ag an Róimh. I bhfocail Pholybius:
Tnúthgal mac Artrach
Feictear é i roinnt ríliostaí. D'fhéadfadh é go ndearnadh a athair chomhrí de. Ní luaitear é sna hannála Éireann.
Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Hogan (1891 - 14 Iúil 1936). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Cumann na nGaedheal.
Eaglais Ruail
Is baile suite i gComhairle nan Críochan í Eaglais Ruail.
49 (uimhir)
Is é 49 an uimhir nádúrtha tar éis 48 agus roimh 50.
Airtrí mac Cathail
Tuairiscítear gur tháinig Feilimí mac Criomhthainn (bás 847) d'Eoghanacht Chaisil i réim sa bhliain 820, agus go bhfuair Artrí bás an bhliain dár gcionn, 821. D'fhéadfadh é gur éirigh Artrí aosta as a choróin. Rí deireanach de chuid Eoghanacht Gleanndamhnach ba ea Artrí. Sinsear Uí Chaoimh as Contae Chorcaí ba ea a fhionnó, Art Caomh.
Nuala Ahern
Sa Chomhaontas Glas
Chuaigh Nuala isteach sa Chomhaontas Glas i 1989. Toghadh í ar dtús mar Chomhairle Contae Glas i gCill Mhantáin i 1991. Toghadh í gan choinne in éineacht le Patricia McKenna i mBaile Átha Cliath, i dtoghcháin Eorpacha 1994. D'éirigh sí as a shuíochán i 2004  agus níor éirigh le hiarrthóir nua an Chomhaontais Ghlais, Mary White, an suíochán a choinneáil don pháirtí. Ba mhíbhuntáiste mór é don pháirtí sa toghchán áirithe sin, gur laghdaíodh uimhir na suíochán i dtoghlach Chúige Laighean, ó cheithre cinn go trí cinn.
Lerderderg
Bailecheantar atá suite thart ar 75 km siar ó thuaidh ó Mhelbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile, is ea Lerderderg.
An Coimisiún Logainmneacha
Bunú an Choimisiúin
Ainmníodh Risteard Ó Foghludha (‘Fiachra Éilgeach’) ina Stiúrthóir ar an bhfoireann bheag taighde a bhí le bheith ag an gCoimisiún. Ní raibh ach beirt eile ar an bhfoireann: Micheál Ó Murchú mar chúntóir agus Máire Nic an Ríogh mar chlóscríobhaí.
Cille Bhoisil
Is baile suite i gComhairle nan Críochan, i ndeisceart na hAlban, í Cille Bhoisil (Béarla: St Boswells). Bhí 1,086 duine ina gcónaí i gCille Bhoisil sa bhliain 2001.
Uí Echach Cobo
Ginealach
I nAnnála Uladh, faightear:
Iveagh
Tá an t-ainm Iveagh ann mar theideal in Peerage of Ireland agus Peerage of the United Kingdom, go háirithe i dtaca le clanna Magennis agus Guinness (Mhic Aonghasa).
Segovia
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle agus León sa Spáinn í Segovia. Tá sí mar phríomhchathair an chúige Segovia. Tá clú agus cáil ar an gcathair de bharr na foirgnimh stairiúil mar shampla an t-uiscerian Rómhánach, an Ardeaglais (an Ardeaglais Ghotach is deireanaí a thógadh san Eoraip), agus an caisleán Alcazar, a raibh tionchar aige air Caisleáin Cinderella Walt Disney. Tá lár cathrach Segovia mar Súiomh Oiltreacht UNESCO sa bhliain 1985. Creidtear go bhfuil bunús Ceilteach ag baint leis an ainm. Tá Segovia lonnaithe ar Má an Chaistíl Sean in aice Valladolid agus príomhchathair na Spáinne, Maidrid.
Tír Eolas
Tá Segovia suite ar phríomh-bhealach Camino de Santiago de Madrid.
Alexis Bledel
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Kimberly Alexis Bledel (a rugadh ar an 16 Meán Fómhair 1981 in Houston, Texas). Tá cáil bainte amach aici mar an gcarachtar Rory Gilmore ar an gclár teilifíse Gilmore Girls.
Gradaim
Tá seacht ngradam buaite ag Alexis.
Tíotán
Tá níos mó ná brí amháin ar an bhfocal Tíotán:
Barnardo's
Is carthanas suite sa London Borough of Redbridge é Barnardo's. Thomas John Barnardo, dochtúir agus daonchara Éireannach, a bhunaigh é sa bhliain 1866. Is é an carthanas is mó sa Ríocht Aontaithe a oibríonn le páistí agus ₤200m sa bhliain á gcaitheamh aige. Feidhmíonn Bernardo's freisin in Éirinn, san Astráil agus sa Nua-Shéalainn.
Roger Federer
Saol
Tá deirfiúr amháin ag Federer; Diana is ainm di. Mar thoradh ar a mháthair a bheith ón Afraic Theas, tá saoránacht ag Federer don Eilvéis agus don Afraic Theas. Roghnaigh Federer ionadaíocht a dhéanamh don Eilvéis, áfach, agus é ag imirt leadóige agus ag na Cluichí Oilimpeacha. mion|US Open, 2002
Pearsanta
Sa bhliain chéanna, bhí cúpla cailín comhionann acu ; Charlene Riva agus Myla Rose (11) Federer. Bhí péire eile de chúpla comhionanna ag Federer sa bhliain 2014, an uair seo buachaillí Leo agus Lenny Federer (6).
Urraitheoirí agus Branda
Is é Federer an t-imreoir leadóige is saibhre riamh. Bhí os cionn 129 milliún dollar buaite aige ó chluichí leadóige ATP ina shaol. Sa bhliain 2020 bhí glanfhiúchas os cionn 450 milliún dollar ag Federer.
Tá a lógó agus branda éadaí féin ag Federer. Is le Federer an lógó agus an branda éadaí ‘RF’ agus d’úsáid Nike é go dtí gur athraigh Federer go Uniqlo. Bhunaigh Federer agus Nike an branda ‘RF’ sa bhliain 2008. . Úsáideann Uniqlo an lógó RF anois i líne éadaí Uniqlo RF féin ag Roger Federer.
Luathbhlianta
Tháinig aithne níos fearr ar Federer ar fud an domhain leadóige sa bhliain 2001 tar éis do Federer an bua a fháil ar Peter Sampras, uimhir 1 an Domhain, ag Wimbledon nuair a bhí Federer 19 mbliana d’aois.
Tuatha Dé Danann
Is iad na Fomhóraigh a gcéilí comhraic de ghnáth. Léiríonn na Fómháraigh cumhachtaí díobhálacha agus millteacha an nádúir, agus a chloíonn na Tuath Dé iad sa Chath Maighe Tuireadh.
Ard-Ríthe na Tuath Dé na hÉireann
Seo á leanas cróineolaíocht Ard-Ríthe na Tuath Dé bunaithe ar dhá fhoinse: Annála na gCeithre Máistrí (ACM) agus Foras Feasa ar Éirinn (FFÉ). Níl dáta cruinn tugtha do chéad réim Nuada.
Cyanide and Happiness
Is greannán é Cyanide and Happiness, foilsithe ar an idirlíon. Thosaigh Kris Wilson an foilseachán ar an 9 Nollaig 2004, agus é ach sé bliana déag d'aois. Anois tá ceithre údar: Kris Wilson, Rob DenBleyker, Matt Melvin, agus Dave McElfatrick. As Tuaisceart Éireann é Dave McElfatrick.
Dóchúlacht
Dóchúlacht Shuibiochtúil
Tá an coincheap simplí. Cuir do dhearcadh fhéin den neamhchinnteacht atá ag baint le rud éigin a tharlúint ar scála ó 0 (=cinnte nach dtarlóidh) go 1 (=cinnte go dtarlóidh). B'fhéidir go gcabhróidh sé leat smaoineamh ar gheall agus go bhfuil tú ag iarraidh an méid a bhuafá a mhéadú agus an mhéid ar féidir a chailliúint a ísliú. I ndiaidh na trialach, beidh níos mó eolais agat agus is féidir do dhochúlacht shuibiochtúil a leasú. Déantar an leasú seo go foirméalta trí Teoirim Bayes. Tugtar Bayesians ar lucht leannta Bayes, duine a chuir dóchúlacht shuibiochtúil chun chinn.
León
Stair
Bunaithe mar champa míleata ag an Legio VI Victrix thar ar 29 RC. I ndiaidh Ionradh na Moslamach tháinig laghdú ar an daonra go dtí gur thóg Ríocht Asturias greim ar an áit. Sa bhliain 910 thosaigh ráth ar an áit agus é mar phríomhchathair Ríocht León, ag troid in Athghabháil na hIspéirne i gcoinne na Múraigh. Dá bharr bhí sé mar cheann de bun-ríochtaí na Spáinne. Sa bhliain 1188, bhí an chéad parlamaint san Eoraip insan gcathair faoi Rí Alfonso IX, mar sin glaodh cradle of Parliamentarism air sa bhliain 2010. Tháinig meath ar thábhacht na cathrach ina diaidh sin de bharr cailiúint a neamhspleáchas in aontú Ríocht León le Corón Caistíle, sa bhliain 1301. Bhí sí ar cheann de na cathracha a d'éirigh amach i rith Cogadh Saoirse na Spáinne agus roinnt blianta ina dhiahd sin fuair sí stádas mar phríomhchathair chúige (1833). I rithe na 19ú agus 20ú haoiseanna d'fhás an áit agus í mar communications hub tábhachtach san iarthuaisceart agus fás tionscadal gual agus teacht na n-iarnróid.
Kate Middleton, Bandiúc Cambridge
Bean chéile an Phrionsa William, Diúc Chambridge, í Catherine Middleton, a rugadh ar 9 Eanáir 1982 i Reading, Berkshire, Sasana. Pósadh iad ar 29 Aibreán 2011. clé|mion|188x188px|2012
Mar dhuine den Ríshliocht Windsor, ní bhaineann sí úsáid as sloinne a chéile, mar atá Mountbatten-Windsor.
William Makepeace Thackeray
Scríbhneoir Sasanach a rugadh i gCalcúta san India ab ea William Makepeace Thackeray (18 Iúil 1811 – 24 Nollaig 1863).
Anopheles
Géineas muiscítí a fhaightear sna príomhréigiúin ar Domhan is ea Anopheles. Tugtar muiscít Anopheles, aineofail, nó anófalach orthu. Tá 460 speiceas ann, timpeall is 100 díobh a bhfuil baint acu leis an maláire. Tarchuireann an baineannach fásta gníomhaí na maláire agus í ag sú fola ó veirteabrach (daoine ina measc). Itheann na fireannaigh neachtar is sreabháin phlandúla eile. Tá na larbhaí a itheann ag dromchla an uisce uisciúil, le guairí gearra ite.
Melissa McCarthy
Gradaim
Tá 53 ghradam buaite ag McCarthy.
Mac tíre
De réir an taighde a rinneadh ar an aigéad dí-ocsairibeanúicléasach i gcillíní na bhfaolchúnna, is ionann bunús an mhic thíre agus an mhadra cheansaí ó thús. Aithnítear roinnt fospeiceas, ach níl na bitheolaithe ar aon fhocal faoi líon ná faoi roinnt cheart na bhfospeiceas.
Tréithe
Tá lapaí an mhic thíre an-oiriúnach dá lán cineálacha tír-raoin, agus is ainmhí méarshiúlach é, is é sin, ainmhí atá ag dul ar a bharraicíní - ní chuireann sé iomlán a shála ar an talamh. Cabhraíonn sin leis an mac tíre an meáchan a leathadh go cothrom ar an sneachta, ach go háirithe.
Javed Iqbal
Saol
Bhí an bhaintreach An Bhreithimh Iqbal, An Breitheamh Nasira Javed Iqbal, chun tosaigh sa léann freisin; bhí sí ina dlíodóir agus ina breitheamh (agus í ar Ard-Chúirt Lahore ó 1994 go 2002.)
Crith talún Neipeal Aibreán 2015
Tarrtháil
Ar 27 Aibreán, dúirt an carthannas Trócaire go raibh €100,000 ceadaithe acu don éigeandáil i Neipeal.
Bhí deacracht mór déileáil le líon na gcorp. Bhí údaráis ag ordú go gcreimfí daoine gan mhoill.
Cantabria
Cruthaíodh Cúige Cantabria ar an 28 Iúil 1778. Glacadh le Reacht Cantabria ar an 30 Nollaig 1981, agus mar sin stádas fhéinrialathach.
Albacete
Is cathair i gcomhphobal féinrialaithe na Caistíle-La Mancha sa Spáinn í Albacete agus í mar phríomhchathair chúige Albacete. Tá sí súite in oirdheisceart na tíre agus é lonnaithe ar an Ardán Lárnach ag 686 méadar os cionn leibhéal na mara.. Tá daonra sách ard aici le 172,816 (2017) daoine ina gcónaí sa bhardas agus 219,121 sa mhórcheantar uirbeach mar sin is í an chathair is mó sa chúige agus sa réigiún, ar cheann de na cathracha is mó intíre. Tá sí mar an seachtú bardas is mó de réir achar le 1,125.91 cm2.