cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An tSamhail Nordach
Tagraíonn An tSamhail Nordach (ar a dtugtar freisin An Caipitlíocht Nordach   nó An Daonlathas sóisialta Nordach) do na beartais eacnamaíocha agus sóisialta atá coitianta sna tíortha Nordacha (an Danmhairg, an Fhionlainn, an Iorua, an Íoslainn, Oileáin Fharó agus an tSualainn). Áirítear leis seo stát leasa lánchuimsitheach agus idirbheartaíocht  chómhargála ar an leibhéal náisiúnta agus ardchéatadán den lucht oibre ceardchumannaithe, agus é bunaithe ar bhunaíochtaí eacnamaíocha caipitleachais an tsaormhargaidh. Tarraingíodh aird ar an tsamhail Nordach tar éis an Dara Cogadh Domhanda. .
The Pearl Qatar
Is oileánra é The Pearl Qatar atá suite s Qatar.
Flóra na hAstráile
Cineálacha fásra
De réir na scéime seo, is iad na cineálacha fásra is coitianta na cinn atá oiriúnach don talamh tur nár fhág daoine lorg a láimhe air, talamh a bheadh á ghlanadh le haghaidh feirmeoireachta nó eile. Is é an fásra is forleithne na bánta tortógacha atá le fáil go minic i gcríocha tura na hAstráile Thiar, na hAstráile Theas agus sna Críocha Thuaidh (Northern Territory). Is ann atá 23% den fhásra dúchasach le fáil agus baint ag an gcuid is mó de leis an ngéineas Triodia. Tá Zygochloa le fáil i limistéir ghaineamhacha intíre ar nós Fhásach Simpson. Tá 39% den fhásra dúchasach mar a leanas:
Aingispeirmigh
Tá na déchotailéadóin ar an ngrúpa d’aingispeirmigh is mó éagsúlacht. Baineann na speicis Astrálacha is iomráití le trí fhine mhóra ilghnéitheacha: na Fabaceae, na Mytaceae agus na Proteaceae. Tá a lán speiceas adhmadach ag gabháil leis na Myrtaceae: crainn ghuma de chuid na ngéineas Eucalyptus, Corymbia agus Angophora, Lilipilithe (Syzygium nó Lillipillies an Bhéarla), Melaleuca (crann atá dúilmhear in uisce), Bottlebrush, Darwinia tomógach, Leptospermum nó crann tae, agus céirchrann Geraldton.
Metro Santa Marta
Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é Santa Marta. Tá ceangail leis na bealaí bus 1D, 52C, 162B, 163, 163A, 163B, 164, agus 166 ann. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.
Éada Próis
An Réamhrá
thumb|147px|clé|Gylfaginning
Leabhar Dharú
Stair
Ar leathanach bán, tá nóta scríofa ag an scríobhaí ar Darú, Flannchad Ua hEolais, tuairim is an bhliain 1100, maidir le cad dlí.
Dathmhaisiú
Baineann Leabhar Dharú leas as an scéime réamh-Vulgáid / Naomh Iaróm le haghaidh abhatáir na soiscéalaithe – fear do Mhatha, iolar do Mheascadh (ní an leon), lao do Lúcás agus leon d'Eoin (ní an t-iolar). Tar éis gach leathanach soiscéalaí seachas Matha, tá leathanach cairpéid agus ansin leathanach túslitreach. B'fhéidir gur caillte é an leathanach ar iarraidh, nó is é go deimhin fóilió 3 mar atá inniu.
Caomhnú
Am éigin idir na blianta 1661 go dtí 1682, thug easpag na Mí Henry Jones an leabhar úd agus Leabhar Cheanannais don leabharlann i Coláiste na Tríonóide. Cailleadh idir an cumhdach agus an clúdach le linn forghabhálacha sa bhliain 1689. . Feictear cur síos ar an gcumhdach i nóta scríofa sa bhliain 1677, ar fhóilió IIv anois.
21 Eanáir
Is é an 21 Eanáir an 21ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 344 lá fágtha sa bhliain nó 345 i mbliain bhisigh.
Entrena
Bardasacht i La Rioja, sa Spáinn is ea Entrena. Tá timpeall ar 1,448 duine ina gcónaí ann.
Pobal Éireannach na Breataine
Aidan of Lindisfarne • Columba • Charlotte Brontë • Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington • Kate Bush
Ceannairc an Churraigh
Léiriú
Ag croílár na géarchéime bhí an tslí le déileáil leis na hAontachtaithe a bhí in aghaidh an Bhille Rialtais Dúchais a bhí le rith ina dhlí go luath.
Risteard de Hindeberg
Rugadh ar 18 Meán Fómhair 1863 i mBarr Beithí, Port Lách, Contae Phort Láirge é, agus bhí Gaeilge aige ón gcliabhán. Fuair sé léann sagairt i gColáiste Eoin, Port Láirge agus i gColáiste Phádraig, Má Nuad. Oirníodh ina shagart é i gColáiste na Naomh Uile, Baile Átha Cliath, sa bhliain 1892, agus chaith sé tamall mar shagart i Sasana, ar dtús i ndeoise Salford, ansin in Whittington agus in Hulme. Rinne sé tuilleadh staidéir sa Ghearmáin in ollscoileanna Greifswald (le Rudolf Thurneysen) agus Freiburg (le Heinrich Zimmer). Scríobh sé tráchtas ar chanúint na nDéise, agus bronnadh céim dochtúireachta air. Deirtear gurbh é an chéad duine le Gaeilge ó dhúchas a rinne Ph.D. sa teangeolaíocht.
Sa bhliain 1898, ceapadh é in Ollúnacht na Gaeilge sa Léann Ceilteach in Ollscoil Chaitliceach Mheiriceá in Washington, D.C.; ba é Ord Ársa na nÉireannach a mhaoinigh an ollúnacht. Bhí an post sin aige ar feadh tamaill ghairid sular bhog sé go hOllscoil Berkeley i gCalifornia. Bhí sé ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge Mheiriceá. Bhí an eitinn air ar feadh a shaoil fhásta ar fad, agus theip ar a shláinte tar éis thart ar bhliain in Berkeley. Dá bharr sin, d’fhill sé ar Éirinn sa bhliain 1903 agus mhúin sé ar feadh tamaill i gColáiste Eoin. Tar éis bhunú Ollscoil na hÉireann sa bhliain 1908, ceapadh é ar an gcéad ollamh le Gaeilge i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh.
Seathrún Céitinn
A shaol
Síleadh go dtí le déanaí gur rugadh an Céitinneach ar an mBuirghéisigh in aice le Cathair Dhún Iascaigh i gContae Thiobraid Árann, ach de réir na taighde is nua is dócha gur i gCaisleán Bhaile na Móna i bparóiste Inis Leamhnachta a rugadh é.
Cathach Cholm Cille
Saltair na nOileán den 6ú haois (roimh 561) is ea Cathach Cholm Cille. Is é an lámhscríbhinn Éireannach is sine atá ar mharthain, agus an dara saltair Laidin na nDaoine is sine ar domhan. Téann cumhdach na saltrach siar go dtí an 11ú haois, athghlanta sna 14ú agus 16ú haoiseanna.
Inscríbhinní
Tá ar an gcumhdach roinnt inscríbhinní, cé go bhfuil dochar déanta ar na litreacha anseo is ansiúd, tá mí-litrithe agus giorrúcháin ann, agus rinneadh athruithe níos déanaí. Tá ann síniú a ghabha óir, Sitric Mac Meic Aeda, a deir go ndearna sé an cumhdach faoi ord Dhomhnaill Mhic Robartaigh (bás 1094) "comharba Cheanannais”, agus é faoi choimisiún Chathbairr Uí Dhomhnaill.
Seamus Heaney
Sinsir
Tháinig a mháthair, Margaret Kathleen (1911-1984) ó mhuintir na McCann agus stíl beatha eile, agus tionchar ar a chuid oibre, a dúirt Heaney. Fostaíodh a uncail agus a gaolta eile sa mhuileann línéadaigh áitiúil. Bhíodh a haintín ag obair mar chailín aimsire ag úinéir an mhuilinn.
Oideachas
Bhí suim aige sa mhúinteoireacht agus chuaigh sé ansin ar Choláiste Iósaf le cúrsa múinteoireachta a dhéanamh. Tá Coláiste Iósaf anois mar chuid de Choláiste Ollscoile Naomh Muire ar Bhóthar na bhFál i mBéal Feirste. Mar chuid den chúrsa sin, chaith sé tamall ag teagasc i meánscoil áitiúil.
Gaeilge
Sa bhliain 2015, bhí póstaer scaipthe ar gach scoil dara leibhéal sa Stát ag COGG ar a bhfuil ráiteas spreagúil faoin nGaeilge a rinne an file Séamus Heaney.
Níor sheachain sé stair thrioblóideach na hÉireann ach oiread. Scríobh sé Requiem for the Croppies i gcuimhne ar éirí amach 1798. Tá go leor faoi na trioblóidí in Éirinn le sonrú ina chuid filíochta fosta.
Donnabhán mac Cathail
Accession and pedigree
Tall dano Adamnan righe ar Flait[h]be do chenuil mac nErca for hUibh Fidgenti, et ar a cloind go brath, et dosratt do chenuil Laippe do hUibh Eachach Muman ar orguin do Dunghal mac Ferccusa. / And he [Adamnan] took the kingship over the Hy Fidgenti from Flaithbe of the race of the sons of Erc and from his children for ever, and gave it to the race of Laippe of the Hy Echach of Munster, because he had slain Dungal son of Fergus.
Sulcoit
''It is impossible to prove that Donovan was among those opposing the Dál gCais at the Battle of Sulcoit. According to CGG both Máel Muad and he did support Ivar there, but the annals unfortunately offer no confirmation and no details.
Capture of Mathgamain
''The "new" alliance formed between Ivar, Donovan, and Máel Muad alarmed Mathgamain greatly. Máel Muad had preceded him as King of Munster until deposed around 970, and naturally very much wanted to reclaim the kingdom for himself and for the distressed and disorderly Eóganachta. Also, by the Dál gCais' own confession Mathgamain was committing repeated depredations throughout Munster, and thus had probably become persona non-grata throughout much of the province. The author of CGG further claims Mathgamain took hostages from Donovan at this time, but this is rejected by Canon O'Mahony, noting subsequent events.
''The last, from the Annals of the Four Masters, is the latest in date, and in it both Máel Muad and Donovan have been demoted to the rank of lords, whereas Mathgamain is made "supreme King of all Munster". He certainly was not this and was never at any time greater than semi-nominal overlord with substantial opposition. The spectacular success of his younger brother Brian becoming a genuine monarch of Munster and eventually Ireland, had a powerful influence on the minds of later historians. It was Mathgamain's fate to pave the way.
An Inse (oileán)
Is oileán Éireannach í an Inse.
David Norris
Saol polaitiúil
In 1977 níor éirigh le Norris an tArd-Aighne a thabhairt chun na hArd-Chúirte maidir le coir a dhéanamh ar ghníomhartha homaighnéasacha agus rinne sé a chás a achomharc chuig Cúirt Uachtarach na hÉireann.
Bhí sé mar aidhm ag Norris agus an t-abhcóide agus seanadóir Mary Robinson cosaint bhunreachtúil a bhaint amach do homaighnéasaigh na tíre ag breathnú go háirithe ar an bpríobháideachas ó na 1980í i leith. Ach theip ar a gcás cúirte sa bhliain 1983 in aghaidh an stáit. De réir mar a mhínigh an Príomh-Bhreitheamh Tom O'Higgins, “…on the grounds of the Christian nature of our state and on the grounds that the deliberate pratice of homosexuality is morally wrong…”.
Mealladh péisteanna
Coinníollacha ithreach
Faightear péisteanna is minice in ithir thais nó fhliuch, agus fanann siad amach ó ithir thirim. Dá bharr sin, is minic a roghnaíonn mealltóirí áiteanna fliucha, nó úsáideann siad uisce chun péisteanna a mhealladh.
UCI World Tour 2021
Rannpháirtíocht foirne
Tugtar cuireadh do na naoi gcinn déag de UCI WorldTeam chuig gach rás ar an bhféilire. Mar sin féin, níl aon oibleagáid orthu páirt a ghlacadh in imeachtaí chatagóir 5. Tá a láithreacht i rásaí eile éigeantach. Tugtar cuireadh d’Fhoireann na Beilge Alpecin-Fenix chuig gach comórtas a bhuíochas le bheith ar an bhfoireann is fearr sa dara sraith UCI Pro Tour i 2020. Tugtar cuireadh d’fhoireann na Fraince Arkéa-Samsic, a chríochnaigh sa dara háit i UCI ProTeam i 2020, chuig gach rás aon lae den UCI World Tour.
Am Faclair Beag
Tá Am Faclair Beag (Gaeilge na hÉireann: An Foclóir Beag) ar cheann de na foclóirí Gàidhlig-Béarla is mó éilimh air, i láthair na huaire (an oiread sin, ionas gur chuir an fhoireann LearnGaelic isteach ar cheadúnas). Is é an bunsmaoineamh atá leis ná gach focal agus abairt faoin ghrian i nGhaeilge na hAlban a thabhairt le chéile san aon áit amháin. Mar sin i dtosach, faigheann tú stór focal agus frásaí nua agus Dwelly taobh le taobh. Agus tá sé saor in aisce.
An Scairbh (oileán)
Is oileán Éireannach í an Scairbh.
Cóimheas gíreamaighnéadach
deas|250px|thumb|Cóimheas gíreamaighnéadach I gcáithnín fonúicléach atá ag guairneáil, cóimheas na móiminte núicléiche agus ghuairne an cháithnín. Úsáidtear an tsiombail γ dó, leis an aonad T -1 s -1 (in aghaidh an teisle in aghaidh an tsoicind).
Pan-Cheilteachas
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Combined_flag_of_the_Celtic_nations.jpg/259px-Combined_flag_of_the_Celtic_nations.jpg|mion|259x259px| Bratach [[Náisiúin Cheilteacha|na náisiún Ceilteach. Is féidir le leaganacha de bhratach an náisiúin Cheilteac athrú de réir mar a chuimsítear an Ghailís agus an Astúir]] Gluaiseacht pholaitiúil, shóisialta agus chultúrtha is ea an Pan-Cheilteachas ( Briotáinis : Pan-Keltaidd, Breatnais : Pan-Geltaidd , Coirnis : Pan-Keltaidd , Manainnis : Pan-Cheltaghys), ar a dtugtar an Ceilteachas nó an Náisiúnachas Ceilteach, a mholann dlúthpháirtíocht agus comhoibriú idir na náisiúin Cheilteacha (idir na craobhacha Briotanacha agus Gaelacha araon) agus na Ceiltigh nua-aimseartha in Iarthuaisceart na hEorpa. Tá roinnt eagraíochtaí pan-Cheilteacha i bhfách go mór leis na náisiúin Cheilteacha scaradh ón Ríocht Aontaithe agus ón bhFrainc agus a stát feidearálach féin a bhunú le chéile, ach molann cuid eile comhoibriú an-dlúth idir na náisiúin Cheilteacha cheannasacha neamhspleácha, i bhfoirm an náisiúnachais Bhriotánaigh, an náisiúnachais Choirnise, an náisiúnachais Éireannaigh, an náisiúnachais Mhanannaigh, an náisiúnachais  Albanaigh, agus  an náisiúnachais náisiúnachas Breatnaigh.
Úsáideann eagraíochtaí mar an Chomhdháil Cheilteach agus an Chonradh Cheilteach an sainmhíniú gur náisiún é ‘náisiún Ceilteach’ a bhfuil stair na teanga traidisiúnta Cheilteach aige le déanaí.
Coincheap nua-aimseartha na bpobal Ceilteach
Faoin am a raibh coincheap nua-aimseartha na gCeilteach tagtha chun cinn mar mhuintir, bhí laghdú mór tagtha ar a gcinniúintí, agus iad tógtha ar láimh ag na Gearmánaigh. Ar an gcéad dul síos, bhí na Briotánaigh Cheilteacha den Bhreatain iar-Rómhánach faoi cheannas rabharta de lonnaíochtí Angla-Shacsanacha ón gcúigiú haois ar aghaidh agus chaill siad an chuid is mó dá gcríoch dóibh. Tugadh muintir na Breataine Bige agus an Choirn orthu ina dhiaidh sin. Theith grúpa díobh seo as an mBreatain go hiomlán agus chuir siad fúthu ar Mhór-Roinn na hEorpa in Aremorica, agus iad ina mBriotánaigh. Leathnaigh na Gaeil ar feadh tamaill, ag brú amach as Éirinn chríoch na gCruithneach a shárú, ag bunú Ríocht na hAlban faoin naoú haois. Ón 11ú haois ar aghaidh, ba chúis le teacht na Normannach fadhbanna ní hamháin do na Sasanaigh ach do na Ceiltigh freisin. Ón 11ú haois ar aghaidh, tháinig na Normannaigh, rud a chruthaigh fadhbanna ní hamháin do na Sasanaigh ach do na Ceiltigh freisin. Rinne na Normannaigh ionradh ar ríochtaí na Breataine Bige (ag bunú Phrionsacht na Breataine Bige), ar ríochtaí na hÉireann (ag bunú Thiarnas na hÉireann) agus ghlac siad smacht ar mhonarcacht na hAlban trí idirphósadh. Is minic a rinneadh an dul chun cinn seo i bpáirt le Leasú Greagórach na hEaglaise Caitlicí, a bhí i mbun an reiligiúin a lárú san Eoraip.
Feoras
Géineas de phlandaí san fhine Celastraceae is ea na feorais. Crann beag nó tom duillsilteach é a fhásann 6 m ar airde, dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise. Na duilleoga caol ubhchruthach biorach fiaclach. Na bláthanna i gcrobhaingí de 3-8 cinn, scothghlas le 4 pheiteal caol. Capsúl bándearg ceathairliopach 1.0-1.5 cm ar leithead an toradh, a scoilteann chun na síolta, le hairilí méithe flannbhuí, a shaoradh.
Tubaiste Meron (2021)
Maraíodh 45 duine de bharr fuascair ag láthair oilithreachta i mbaile Meron i dtuaisceart Iosrael ar 30 Aibreán 2021. Gortaíodh thart ar 150 duine freisin. Tharla an tubaiste san áit a gcreidtear fáidh Giúdach a mhair sa dara haois a bheith adhlactha. Tugann lucht for-Cheartchreidmheach aghaidh ar thuama an fháidh gach bliain.
The Calusari (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-aonú heipeasóid is fiche, "The Calusari" den dara sraith The X-Files ar an 14 Aibreán 1995. Scríobh Sara B. Charno an eipeasóid seo. D'fhéach 12.9 milliún duine ar an eipeasóid.
Máirtín Ó Cadhain
Saol
Rugadh ar an gCnocán Glas taobh thiar den Spidéal i gConamara é. Ba é Máirtín an duine ba shine dár mhair de thrí dhuine dhéag a rugadh do Sheán Ó Cadhain, talmhaí, agus dá bhean Bríd Ní Chonaola. Duine dá dheartháireacha ba ea Seosamh Ó Cadhain. Um Meitheamh 1911 thosaigh sé ag freastal ar Scoil Náisiúnta an Spidéil.
Múinteoir ... agus agóidí
Bhuaigh an Cadhnach scoláireacht an Rí sa bhliain 1923 nuair a bhí sé ina mhonatóir ann ach, tharla é bheith ró-óg le dul isteach i gColáiste Phádraig, Droim Conrach, d’fhan sé bliain eile gur bhuaigh arís é. Chaith sé an tréimhse 1924–26 ag staidéar le bheith ina mháistir scoile i nDroim Conrach.
Ba dhuine teasaí, ceanntréan an Cadhnach. Bhí Ó Cadhain ina éan corr i gColáiste Phádraig is cosúil, cuireadh ó phost é ar an gCarn Mór de bharr go raibh sé ina bhall d’Óglaigh na hÉireann.
Saoirse ... de chineál éigin
I bhFeabhra na bliana 1945 phós an Cadhnach Máirín Ní Rodaigh, oide scoile ó chontae an Chabháin, ach bhí lámh is focal eatarthu le fada roimhe sin. Iníon Philip Ruddy ba ea Máirín agus ba mhúinteoir í i scoil lán-Ghaeilge. Bhí cónaí uirthi féin agus Máirtín i dtithe eágsúla timpeall ar Bhaile Átha Cliath agus ní raibh aon chlann orthu riamh.
Bhí an Cadhnach ina cholúnaí seachtainiúil don Irish Times ó 1953 go dtí 1956 is bhí ina léachtóir sa Ghaeilge i gColáiste na Tríonóide sa bhliain 1956.
Scríbhneoireacht
Amach ó Chré na Cille, scríobh an Cadhnach dhá úrscéal eile nár tháinig i gcló ach i bhfad i ndiaidh a bháis, sna nóchaidí. B'iad sin Athnuachan agus Barbed Wire.
Léirmheastóireacht
"Scríobh sé prós ba théagartha ná mar a scríobh aon Éireannach eile seachas Beckett agus Joyce", a dúirt Seán Ó Tuama. Ó Tuama, S. 1980. ‘Tiomna roimh bhás’, Comhar. Deireadh Fómhair. 55.
Fragarach
Deirtear nárbh fhéidir bréag a insint nó bogadh fiú agus Freagarthach ag a mhuineál; gur chuir sé smacht ar an ngaoth ar iarratas an bheartóra; go raibh sé in ann gearradh trí sciath nó balla ar bith; agus go ndearna ar cneá ghéar ar dhuine nárbh fhéidir a leigheasadh.
Tommy Sheppard
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Tommy Sheppard. Rugadh é ar an 6 Márta 1959. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Dùn Èideann an Ear.
Róis
Is cumadóir agus ilionstraimí í Róis (Rose Connolly) as Fear Manach. Tá fuaim nua-aimseartha ar leith aici agus tá lorg an cheoil traidisúnta agus tsnagcheoil le brath ar a cuid cumadóireachta. Bíonn sí ag casadh ceoil ar fud na tíre go rialta le réimse ceoltóirí gairmiúla ó sheánraí éagsúla. Bíonn Jamie Bishop (Béal Feirste), Peadar-Tom Mercier (An Pointe) agus Risteárd Ó hAodha (An Cheathrú Rua) ag ceol ina teannta.
Louis XIV na Fraince
Tús a Shaoil
clé|mion|alt=|234x234px
Mickey (scannán 1918)
An scéal
Triantán grá atá i gceist. Rugadh agus tógadh Mickey i mbochtanas in iargúl Chalifornia. Cuirtear í chuig a gaolta in oirthear na tíre, in Great Neck, Nua-Eabhrac. Nuair a fheiceann siadsan chomh neamhoilte agus atá sí, cuireann siad í ag obair ina dteach mar shearbhónta. Tagann fiontraí mianadóireachta aniar freisin, fear óg darbh ainm Herbert Thornhill (Wheeler Oakman). Tá aithne ag Micky air cheana agus cion aici air. Titeann a col ceathair ón Oirthear, Elsie Drake i ngrá leis freisin. Sa deireadh, pósann Micky agus Herbert.
Warren Buffett
Tagairtí
clé|mion|[[Teach Bán, 2011 ː Bhronn Barack Obama an gradam is airde i Meiriceá air - Bonn na Saoirse.]]
Éanna Ní Lamhna
Beatha
I rith na 1950idí agus 1960idí thaistlíodh muintir Lamhna óna mbaile i dTigh Beannáin le dul ar saoire i gCeann Chlochair a bhí 15 km uathu. Agus Éanna ag caitheamh sé seachtaine gach samhradh i Clogher, músclaíodh a suim sa nádúr agus sa dúlra.
Spásas (banna ceoil)
Banna ceoil Éireannach é Spásas atá tar éis seinm le chéile ag féiltí éagsúla in Éirinn ón mbliain 2018 i leith. Athair agus mac atá sa bhanna; Marcus Mac Conghail agus Naoise Mac Conghail. Chomh maith le bheith ag cur cló nua ar sheanamhráin agus ag seinm amhráin nua, cruthaíonn Naoise fuaimrianta do dhánta Mharcuis. In 2021 d'eisigh siad a gcéad rian agus físeán, ‘What Happens When There is Nothing’, agus anuraidh d'eisigh siad ‘Ag Fágaint’.
Metro Pantitlán
Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é Pantitlán. Is é an stáisiún is tábhachtaí i gcóras meitreo Chathair Mheicsiceo, an stáisiún is tábhachtaí mar stáisiún aistrithe le haghaidh paisinéirí, agus ceann de na stáisiúin is mó ar domhan freisin. Úsáideadh an stáisiún seo mar láithreán scannánaíochta sa scannán 1990 Total Recall.
Tá ceangail leis níos mó ná 100 líne bus agus 4 líne meitreo, Líne A, Líne 1, Líne 5, Líne 9 san áireamh. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 19 Nollaig 1981, agus bhí obair ag an líne deireanach críochnaithe ar an 12 Lúnasa 1991.
Hugh de Lacy, 1ú Iarla Uladh
Ba é de Lacy an mac ab óige le Hugh de Lacy, Tiarna na Mí, duine de shliocht Gautier de Lacy, a chuaigh go Sasana tar éis choncas na Normannach. Timpeall na bliana 1189, ceapadh é mar fear ionaid an rí in Éirinn, post a bhí ag a athair roimhe seo. Sa bhliain 1190, tháinig Guillaume le Petil ina áit. Athcheapadh é ina dhiaidh sin chun fónamh mar leasrí ó 1205 go 1210.
Móta agus bábhún Cheatharlach
Chuir sé móta in airde sna 1180idí i gCeatharlach, ar an láithreán ar tógadh Caisleán Cheatharlach sa 13ú haois.. Fuair tochailtí i gCaisleán Cheatharlach i 1996 iarsmaí de shraith lorg cuaille taobh istigh de dhíog chuartha, ag rith faoi bhallaí an dhaingin thúraigh agus mar sin níos sine ná é. Fuarthas iarsmaí d'áith triomaithe arbhar ó thuaidh de. Léirmhíníodh na gnéithe seo mar léiriú ar iarsmaí an chéad chaisleáin anseo, gur cosúil gur as cré agus adhmad a tógadh na cosaintí agus na foirgnimh. Tugann athmhíniú ar na foinsí stairiúla le tuiscint gur thóg Hugh de Lacy an caisleán adhmaid ar dtús anseo go luath sna 1180idí do John de Clahull.
F. Emasculata (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "F. Emasculata" den dara sraith The X-Files ar an 28 Aibreán 1995. Scríobh Chris Carter agus Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 14.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Manawydan
Is pearsa é Manawydan fab Llŷr i miotaseolaíocht na Breataine Bige, mac Llŷr agus deartháir Bendigeidfran (Gaeilge: Brân Beannaithe) agus Brânwen. Tá an chéad mhír ina ainm gaolmhar le fréamh ainm dhia mara na hÉireann Manannán mac Lir, agus is dócha gur tháinig sé ón ndiacht Cheilteach chéanna le Manannán. Murab ionann agus Manannán, áfach, ní nascann aon ábhar a mhaireann é leis an bhfarraige ar bhealach ar bith, ach amháin lena ainm athartha (is seanfhocal Breatnaise é llŷr a chiallaíonn 'farraige' ). Is sa Dara agus sa Tríú Brainse de na Mabinogi (a bhfuil an dara ceann díobh ainmnithe dó) le fáil ar an gcuma is tábhachtaí atá ag Manawydan, ach déantar tagairt dó go minic freisin i bhfilíocht na meánaoise agus i Trioedd Ynys Prydein (Gaeilge: Tréanna Inis na Breataine)
Fáinleog
Is í an speiceas den fhine fáinleoige agus gabhláin is forleithne ar domhan ná an fháinleog (Laidin: Hirundo rustica). Is éan suntasach pasaireach í le heireaball fada gabhlach agus le sciatháin bhioracha chuara. Tá an fháinleog le fáil san Eoraip, san Áise, san Afraic agus sna críocha Mheiriceá.
Cóiriú (scannánaíocht)
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le cóiriú ná scéal scríofa a athrú chun é a chur in oiriúint don scáileán mór mar scannán.
Prionsabal Fermat
mion Sa bhfisic, tugtar Prionsabal Fermat ar thaisteal gathanna solais idir dhá phointe (mar shampla ón aer, trí phána gloine, le hathraonadh ar an dá thaobh, agus amach san aer ar an taobh eile) ionas go dtógann siad an oiread ama is lú chuige.
Dara Éirí Amach i nDeasumhain
Feachtas Earrach 1580 agus Léigear Chaisleán Charraig an Phoill
mion|Field Marshal Sir William Pelham, Lord Justice of Ireland (bás 1587) Go luath an bhliain dár gcionn, d’éirigh le fórsaí na Corónach díoltas a bhaint amach ar Iarla Dheasmhumhan mar fhreagra ar a gníomhartha fíochmhara.
Ní amháin Sasanaigh a n-áiríodh i dtrúpaí na Corónach ach fórsaí Éireannacha chomh maith a bhí naimhdeach leis na Gearaltaigh, go mór mór, i dteannta le lucht leanúnach Oirmhumhnach, na Mic Carthaigh Mic Riabhaigh Chairbreach ina n-áiríodh thar mhíle fear chomh maith leis an Ua Eidirsceoil. Ina dteannta sin, thionlaic 3ú Iarla Thír Eoghain baicle fear óna thailte i gCúige Uladh. mion|George Carew, Earl of Totnes I mí an Mhárta 1580, bhain fórsaí na Corónach bua tábhachtach straitéiseach amach nuair a d’éirigh leo daingean de chuid Dheasmhumhan a bhí lonnaithe ag béal na Sionainne, Caisleán Charraig an Phoill. Ba é William Pelham, a raibh 1400 saighdiúirí aige chomh maith le cúnamh ó William Winter agus an fórsa cabhlaigh dá chuid, a ghabh an Caisleán Charraig an Phoill, an príomhdhaingean a bhí ag Iarla Dheasmhumhan ar bhéal na Sionainne agus rinne ár ar gharastún na reibiliúnaithe ann. Leis sin, bhí stop curtha acu le lón cogaidh d'fhórsaí na nGearaltach ó thuaisceart na tíre, agus cosc curtha acu, leis, ar an bhféidireacht go dtiocfadh fórsaí eachtrannacha i dtír i bpríomhchaladh na Mumhan, Luimneach.
Peadar Ua Laoghaire
Séadna agus Mo Sgéal Féin
Foilsíodh Séadna ina shraithscéal in Irisleabhar na Gaeilge sna 1890idí sular cuireadh an scéal ar fad i gcló faoi aon chlúdach amháin sa bhliain 1904.
Al Jolson
B'aisteoir agus amhránaí Meiriceánach é Al Jolson (26 Bealtaine 1886 – 23 Deireadh Fómhair 1950). Thabhaigh sé clú dó féin sa scannán The Jazz Singer.
Lughaidh Ó Cléirigh
Beatha
Díreach roimh Plandáil Uladh, bhí Lughaidh ina choisteoir agus choimisinéir sna suirbhéanna talún i nDún na nGall.
Bhí Lughaidh i láthair ag Iomarbhá na bhFilí a tharla idir na blianta 1616 agus 1624. Deirtear gur chum Ó Cléirigh ceathrar den tríocha dán scríofa ag na filí.
Chreid Seán Ó Donnabháin, an staraí de chuid na 19ú haoise gur athair an annálaí Cú Choigcríche Ó Cléirigh ba ea Lughaidh, agus tá an-mheas anois ann faoi seo. Ní fios cathain a fuair Lughaidh bás.
Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill
Déantar trácht sna hAnnála ar a shaothar ach amháin mar 'leabhar Lughdach Uí Chléirigh'. Óir gur doiléir é seo, bhí luath scoláirí den tuairim gurbh é Cú Choigríche Ó Cléirigh an t-údar. Dúirt Seán Ó Donnabháin amhlaidh ina eagráin desna hannála sa bhliain 1851, óir gur chreid sé gur scríobh Lughaidh téacs eile. Bhí Eoghan Ó Comhraí an chéad duine a luaigh Lughaidh mar údar Beatha, ag moladh nach raibh Cú Choigríche ach ina scríobhaí.
Fuaimeanna ar an láthair
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le fuaimeanna ar an láthair ná torann atá mar chuid d’aicsean an radhairc, mar shampla madra ag tafann.
Stewart McDonald
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Stewart Malcolm McDonald. Rugadh é ar an 24 Lúnasa 1986. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Glaschu a Deas.
Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin
Staraí agus annálaí Éireannach ba ea  Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin  (beo 1627–1636).
Our Town (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an ceathrú heipeasóid is fiche, "Our Town" den dara sraith The X-Files ar an 12 Bealtaine 1995. Scríobh Frank Spotnitz an eipeasóid seo. D'fhéach 14.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Walter Brennan
B'aisteoir Meiriceánach é Walter Andrew Brennan (25 Iúil, 1894 – 21 Meán Fómhair, 1974).
Malaicít
Mianra ar carbónáit chopair híodráitithe í, Cu2CO3(OH)2, a fhaightear i bhfosuithe síonchaite mianaigh chopair. Dath geal glas a bhíonn uirthi.
Pierre de Fermat
Matamaitic
Is fearr aithne ar de Fermat anois as a Theoirim Dheireanach. Timpeall 1637 scríobh de Fermat go raibh sé tar éis a chruthú nárbh fhéidir aon slánuimhir n níos mó ná 2 a aimsiú a chomhlíonfadh an chothromóid x n + y n = z n, sa chás gur slánuimhreacha iad x, y is z. (Más n = 2, is ionann an chothromóid seo is teoirim Phíotágaráis). clé|mion|de Fermat, le Robert Lefèvre (1755-1830) Cailleadh a chruthú ach cuireadh "Teoirim dheireanach Fermat" air. Faoi dheireadh, i lár na 1990idí, thángthas ar chruthú fada casta a shásaigh na matamaiticeoirí.
Coinneal oíche
Ainm ar raon plandaí cosúla débhliantúla díreacha láidre. Dúchasach do Mheiriceá Thuaidh, ach saothraithe is tugtha chun cineáil i gcuid mhaith tíortha eile. Na duilleoga lansa-chruthach go dtí ubhchruthach. Na bláthanna mór, roinnt ceintiméadar ar trastomhas, tonnadóirchruthach go ginearálta, le 4 sheipeal caol is 4 pheiteal forluiteach buí, cumhra de ghnáth, ag oscailt san oíche. Tairgtear go bhfuil ola coinneal oíche fiúntach chun cóireáil ar neamhoird éagsúla, ach níl aon chruthú air sin.
Titimeas
Cineálacha titimis
Tá dhá priomhchineál titimis ann: an titimeas ginearálaithe agus an titimeas fócasach.
Roinntear an dá chineál i bhfóchineálacha éagsúla de réir cúis (cúis ar eolais nó cúis anaithnid), cumraíocht na dtaomanna (taomanna tónacha clónacha, taomanna mioclónacha, taomanna neamhláithreachta, is araile), aois na ndaoine (roinnt cineálacha speisialta san óige) agus suíomh san inchinn (i maotháin na hinchinne).
Lá Idirnáisiúnta an Titimis
Tugann na laethanta seo deis do dhaoine a bhfuil titimeas orthu, agus dá muintir, labhairt faoin bhfadhb shláinte sin, agus stiogma a bhaineann léi a bhriseadh, agus an pobal i gcoitinne a chur ar an eolas.
Daoine cáiliúla a d'fhulaing ó thitimeas
Alastar Mór, Iúil Caesar, Napoleon, Gustave Flaubert, Fyodor Dostoyevsky, Agatha Christie, Molière, Leonardo da Vinci, Michelangelo, Vincent van Gogh, Georg Friedrich Händel, Paganini, Alfred Nobel, an Pápa Pius IX, agus araile.
Eachtra Manchúrach (1931)
Ar an 18 Meán Fómhair 1931 sa Mhanchúir, tharla gníomh sabaitéireachta ar líne traenach 'Mantetsu' (comhlacht na Seapáine). I ndáiríre, bhí arm na himpireachta de chuid na Seapáine taobh thiar den 'ionsaí' (pléasc thar a bheith beag, gan damáiste). Ach mhaígh an t-arm go raibh caimiléireacht ar siúl ina aghaidh agus cuireadh an milleán go mioscaiseach ar na Sínigh''. ''
Cúlra
I dtús na fichiú haois e, bhí an Rúis agus an tSeapáin ag cur suime sa Mhanchúir, agus iad den tuairim gur réigiún tábhachtach straitéiseach a bhí ann. Mar sin, d'éirigh ina chogadh eatarthu sa bhliain 1904. Bhuaigh an tSeapáin an cogadh, agus b'éigean don Rúis an chuid den Mhanchúir a thabhairt ar ais don tSín a bhí forghafa aici roimhe sin.
Iarmhairtí
Bhunaigh na Seapánaigh stát nua a bhí ar teaghrán acu - Manchukuo - agus chuir siad Pu Yi, iar-Impire na Síne, á rialú. Thit Manchukuo as a chéile sa bhliain 1945 nuair a rinne an APSS ionradh air.
Henry Morse
Naomh Caitliceach is ea Henry Morse, a rugadh i 1595 i Brome, Suffolk agus a fuair bás ar an 1 Feabhra 1645, i dTyburn, Londain.
Martyn Day
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Martyn Day. Rugadh é sa bhliain 1971. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Gleann Iucha agus An Eaglais Bhreac an Ear.
Ionradh na Rúise ar an Úcráin
Cogadh
Ní ba dhéanaí sa lá, thuairisc rialtas na hÚcráine go raibh an Rúis i ndiaidh seilbh a ghlacadh ar Shearnóbail.
An Mhuir Dhubh
Theip ar an gcabhlach ionsaí ón bhfarraige a sheoladh chun seilbh a ghlacadh ar Odessa. Theip ar an gcabhlach, atá freagrach as bunáiteanna míleata na Crimé, na bunáiteanna céanna a chosaint i mí Lúnasa 2022. Mar gheall ar na teipeanna seo tugadh bata agus bóthar d’ardcheannasaí an Chabhlaigh Rúiseach.
ːGhlac an Úcráin seilbh ar Kherson ar 11 Samhain 2022.
Dreoilín
Éan beag ceoil atá sa dá leathsféar den Domhan, ach clanna éagsúla sa dá cheann, is ea an dreoilín. An-fhlúirseach i Meiriceá teochreasach. A chlúmh donn nó scothdhearg in uachtar, agus bán, liath nó donnbhuí in íochtar. Patrún gleoite rialta ar a sciatháin is an dá thaobh dá bholg. Gob fada air, is a eireaball in airde. Itheann sé feithidí is damháin alla. Déanann an fireannach an-chuid ceoil, tríleach ard thar cheol aon éin eile. Déanann sé nead i gcruth sféir agus poll sa taobh mar bhealach isteach is amach, as caonach is féar, le cleití mar líneáil. Tógann sé dhá ál sa bhliain. An dara éan is lú in Éirinn, ach “rí na n-éan”.
Cóir teasa
deas|250px|thumb|Cóir teasa Comhpháirt mhiotalach a chur trí thimthriall téite is fuaraithe chun a struchtúr criostalta inmheánach a athrú agus airíonna inmhianaithe fisiciúla is meicniúla a fhorbairt inti. Tagann foirm is ráta na n-athruithe teochta go mór san áireamh. Mar shampla, nuair a mhúchtar cóimhiotal te go tapa (trí é a shá go tapa in uisce nó ola fuar), seans maith go gcoinneofar, cuid mhaith, an struchtúr criostalta nó an comhdhéanamh ceimiceach a bhí ann ag an teocht ard.
Lyra McKee
Scríbhneoireacht
Scríobh McKee leabhar eile, The Lost Boys, ag na foilsitheoirí Faber & Faber.
An Mháirt
Tugtar Máirt na hInide ar an Máirt úd roimh an chéad lá den Charghas i bhféilire Chríostaí na hÉireann. Tugtar Mardi Gras nó Máirt Ramhair uirthi i dtíortha éagsúla.
Sna Stáit Aontaithe, tugtar Black Tuesday ('Máirt Dubh') ar an 29 Deireadh Fómhair, 1929, an lá ar thosaigh an stocmhargadh Meiriceánach ag titim anuas i 1929.
Agnatha
Foraicme na n-iasc éigiallach san bhfíleam Chordata, fofhíleam Vertebrata, is ea Agnatha (Sean-Ghréigis ἀ-yvάθος, ἀ-gnathos, "gan ghiall"), ina bhfuil na speicis seo a leanas; na cyclostomes (atá beo faoi láthair) agus na conodonts agus na n-ostracoderms (atá díofa). Is comhghrúpa é do gach veirteabrach le gialla, ar a dtugtar gnathostomes.
Tacaíonn na sonraí móilíneacha is déanaí, ó rARN agus ó mtADN chomh maith le sonraí sutheolaíocha, go láidir leis an hipitéis gur monaifíléiteach iad na héagabaigh bheo, na cyclostomes.
An Mheá
Miotaseolaíocht
Mar atá luaite cheana féin, ní raibh sa réaltbhuíon seo fadó ach cuid de theanchair na Scairpe, nó Chelae mar a thugadh na Sean-Ghréigigh air; mar sin de tá an Mheá ar an réaltbhuíon is óige de chuid an stoidiaca, agus is í an t-aon cheann amháin nach léiríonn dúil bheo. De réir cosúlachta, ba iad na Rómhánaigh sa chéad aois Roimh Chríost a d'ionannaigh an réaltbhuíon seo le meá. Os a choinne sin, áfach, deirtear go dtugadh na Suiméirigh Zi-ba-ni-tum ("meá neimhe") mar ainm ar an réaltbhuíon seo dhá mhíle bliain roimh na Rómhánaigh. ZIB.BA.AN.NA an leagan Acáidise a fhaightear ar théacsanna Asaíreacha ón gcéad míle bliain RC.
Astralaíocht
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin leis an Meá le dúil chlasaiceach an Aeir, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha an aeir í (i dteannta an Uisceadóra agus an Chúpla). Is ceann í freisin de na ceithre chomhartha chairdinéalta (i dteannta an Reithe, an Phortáin, agus an Ghabhair). Is é an Reithe is frithchomhartha polach léi. Is í an Mheá áitreabh Véineas agus ardú Shatairn.
Gavin Newlands
Is polaiteoir Albanach de chuid Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba é Gavin Andrew Stuart Newlands. Rugadh é ar an 2 Feabhra 1980. I mí Bhealtaine 2015, bhí sé tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do Pàislig agus Siorrachd Rinn Friù a Tuath.
Robert Owen
Luathshaol agus oideachas
Ní bhfuair Owen mórán oideachais fhoirmiúil, ach bhí sé ina léitheoir díograiseach. D'fhág sé an scoil agus é deich mbliana d'aois chun bheith phrintíseach ag éadaitheoir i Stamford, Lincolnshire, ar feadh ceithre bliana. D'oibrigh sé freisin i siopaí éadaí Londain agus é ina dhéagóirí. Ag thart ar 18 mbliana d'aois, bhog Owen go Manchain, áit ar chaith sé an dá bhliain déag ina dhiaidh sin, agus é fostaithe ar dtús ag Satterfield's Drapery i gCearnóg Naomh Anna.
Pádraic Ó Conaire
Londain
Bhog an Conaireach go dtí Londain sa bhliain 1899 agus ghlac sé post mar státseirbhíseach sa Bhord Oideachais ann. Chuir sé suim mhór i gcúrsaí Chonradh na Gaeilge. Bhí an Ghaeilge ina thimpeall i gcónaí i Londain fiú, agus chaith sé na hoícheanta agus na deirí seachtaine ag múineadh na teanga do Ghaeilgeoirí agus inimircigh eile. Scríobh sé cuid mhaith dá scothshaothar i Londain.
Bhí an Conaireach ina chónaí le Molly Ní Mhanais i Londain, gan a bheith pósta (scannalach ag an am). Bhí ceathrar clainne acu: Eileen (r. 22 Feabhra 1905), Patrick (r. 3 Samhain 1906), Kathleen (r. 24 Feabhra 1909) agus Mary Josephine (28 Iúil 1911–1922), a fuair bás de bharr diftéire. Phós sé Molly faoi dheireadh sa bhliain 1926 (in oifig an chláraitheora in Lambeth).
Fiabhras muc
Ainm a úsáidtear ar dhá ionfhabhtú víreasacha an-tógálacha i measc muc: ionfhabhtú na stéigeacha, a dtugtar calar na muc air, agus ionfhabhtú na scamhóg, a dtugtar plá na muc air.
Pádraic Ó Conaire
Ar ais in Éirinn
Ní raibh baint dhíreach ag Ó Conaire leis an Éirí Amach sa bhliain 1916. Ach ba mhinic é i gcomhluadar na ndaoine a raibh baint acu leis tríd a chuid oibre le Conradh na Gaeilge. Agus ba é Ó Conaire a scríobh an leabhar Seacht mBua an Éirí Amach.
Forbidden Stories
Go hidirnáisiúnta mhol an Columbia Journalism Review, Daily Times (an Phacastáin), Deutschlandfunk, The Guardian, Le Monde,  agus RTBF.
Gothaíochas
Chloíodh ealaíontóirí na hArd-Athbheochana le barrshamhlacha comhchuí, ach bhí fonn ar an nGathaíochas iad seo a shárú. Is cuid suntais é an Gothaíochas de bharr a chuid caolchúise intleachtúla agus a thréithe frithnádúrtha. Is rogha leis an nGothaíochas neamhsheasmhacht agus teannas cumadóireachta seachas soiléire agus cothromaíocht ealaín na hAthbheochana.
John L. Murray (breitheamh)
Saol
Rugadh Murray ar 27 Meitheamh 1943 i Luimneach. Fuair sé a chuid oideachais ag Coláiste Crescent, Coláiste Rockwell, Coláiste na hOllscoile Baile Átha Cliath agus Óstaí an Rí. Ag an ollscoil, bhí sé gníomhach i gcúrsaí mac léinn agus ceapadh é faoi dhó mar Uachtarán Aontas Mac Léinn na hÉireann (U.S.I.).
Acht Cúirteanna Breithiúnais, 1924
San Acht seo, glacadh leis an gcomhairle, den chuid is mó, a thug coiste a raibh Séamas Mac Cathmhaoil, 1ú Bharún Lann Abhaigh, ina chathaoirleach air (bhí sé ina Chathaoirleach ar Sheanad Éireann ag an am céanna).
Achomhairc
Rinneadh achomhairc faoi alt 29(2) sa bhliain 2007.
Glassland
Scannán ón bhliain 2014 is ea Grassland.
Traiceáil (scannánaíocht)
Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le traiceáil ná an ceamara a bheith ag bogadh isteach níos gaire nó amach níos faide ón duine nó ón ábhar atá sa fhráma.
Seán de Briotún
Ceannaire an pháirtí
Cé go raibh de Briotún ar an eite choimeádach d'Fhine Gael, ba é an chéad polasaí a chur sé chun cinn na go n-athrófaí an bunreacht chun colscartha a cheadú.
Tar Éis a Théarma Taoiseachta
Bhí de Briotún i gcónaí go mór i bhfabhar lánpháirtiú na hEorpa agus roghnaíodh é mar cheann den dhá theachta parlaiminteach Éireannach do Choinbhinsiún na hEorpa a chuidigh le dréachtú Bhunreacht na hEorpa. D'éirigh sé as mar Theachta Dála ar an 31 Deireadh Fómhair 2004 tar éis dhó bheith ceaptha mar Ambasadóir an Aontais Eorpaigh do na Stáit Aontaithe.
Sólfá tonach
Córas nodaireacht cheoil a cheap John Curwen, bunaithe ar chóras Guido d'Arezzo, ina dtugtar ainm do gach airde (nóta): dó, ré, mí, fá, só, lá, tí. Baintear feidhm as comharthaí eile d'fhad gach nóta, gach sos, is gach gléasaistriú ochtaigh. Foghlaimítear an córas seo i ranganna amhránaíochta ar scoil le cairt scála nó modhnaitheoir.
Drámaíocht Éireannach
Compántais Drámaíochta
Maidir le grúpaí a oibríonn trí mheán na Gaeilge, bíonn mion-fhéilte agus Féile Náisiúnta Drámaíochta ann 'chuile bhliain i gceantair éagsúla á n-eagrú ag an gComhlachas Náisiúnta Drámaíochta. Tá roinnt de na drámaí Gaeilge a chuirtear ar stáitse timpeall na tíre á léiriú faoi bhrat an Chomhlachais Náisiúnta Drámaíochta.
Tagairtí
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Antaibhdhearc.JPG|clé|mion|[[An Taidhbhearc, Gaillimh]]
Jack Benny
B'aisteoir Meiriceánach é Jack Benny (14 Feabhra, 1894 – 26 Nollaig, 1974).
Uillinn an cheamara (scannánaíocht)
Seat íseal
Seat ó cheamara íseal ag breathnú suas ar dhuine nó ón ábhar.
6 Lúnasa
Is é an 6 Lúnasa an 218ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 219ú lá i mbliain bhisigh. Tá 147 lá fágtha sa bhliain.
Rajendra Prasad
Saol
In 1906 a thosaigh an bhaint a bhí aige le Comhdháil Náisiúnta na hIndia agus sa bhliain 1911 a ghlac sé ballraíocht inti. Ón gcéad uair a cuireadh Gandhi in aithne dó, sa bhliain 1916, mhéadaigh an tionchar a bhí ag an Mahatma air agus sa bhliain 1920 a chuaigh sé i bpáirt le roinnt dlíodóirí mór le rá eile agus iad ag éirí as an mBarra thart ar an bpointe sin chun díriú ar an troid ar son na saoirse. clé|mion|1962 Shamhlaítí an ghluaiseacht um neamh-chomhoibriú le Prasad go mór mór agus bhí sé ina chomhbhunaitheoir ar Bihar Vidyapeeth in Patna, ollscoil a raibh mar aidhm aige, mar rogha eile é in ionad an chórais oifigiúil, éiteas ar a raibh rian sainiúil na hIndia, ag teacht le tréithe tuaithe (den chuid is mó) na tíre agus idé-eolaíocht thírghrách.
Jean Harlow
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Jean Harlow (3 Márta, 1911 – 7 Meitheamh, 1937).
Maol Mhuire mac Céileachair
Scríobhaí agus cléireach i mainistir Chluain Mhic Nóis na Mí ea  Maol Mhuire mac Céileachair  (Meán-Ghaeilge Máel Muire mac Céilechair) (bás 1106). Bhí sé ina phríomhscríobhaí ar Leabhar na hUidhre.
Albion
Sanasaíocht
Tá dhá shanasaíocht ann, is amhlaidh:
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm
Liricí as Gaeilge
A Thír Dhúchais, is tusa mo ghliondar is mo rímhéad, nach álainn atá tú! Ní thiocfainn choíche ar thír eile anseo ar dhroim an domhain mhóir dá dtabharfainn a leithéid de ghrá agus a thugaim duitse, a Thír Dhúchais!
Is duitse a rugadh ar dtús mé agus is tusa a thug suas mé. Beidh mé i do sheirbhís i gcónaí agus fanfaidh mé dílis duit go lá mo bháis. Is tusa an grá is ansa liom, a Thír dhaor Dhúchais!
An tSamáir
deas|250px|thumb|An tSamáir Is réigiún san Leiveaint é an tSamáir.
Charles Bianconi (fiontraí)
Córas iompar poiblí in Éirinn
Ní raibh aon chóras iompair náisiúnta in Éirinn ag an am. Bhí Cóiste an Phoist ag rith idir na bailte móra ach bhí formhór na mbailte gan chóras poiblí taistil ar bith. Agus na cóistí a bhí ag obair idir na bailte móra, bhíodar thar acmhainn an ghnáthdhuine.
Mangaistín
Crann beag síorghlas (Garcinia mangostana) atá dúchasach don Mhalaeisia is ea crann mangaistíní. Na duilleoga suas le 20 cm ar fhad, ubhchruthach go héilipseach. Na bláthanna dearg ceathairpheitealach. An toradh cruinn, le craiceann ramhar scothchorcra, agus bia milis bán inite.
Sonáidín
Sonáid réasúnta simplí laghdaithe is éasca a sheinm.
Ard-Deoise Chaitliceach New Orleans
Scannal mí-úsáid gnéis agus féimheacht 2019
I mí na Nollag 2019, gabhadh an t-iardheagánach Greg Brignac as ilghníomhartha mí-úsáide, lena n-áirítear buachaill altóra a éigniú i bParóiste Mhuire an Phaidrín ag deireadh na 1970idí. Thit Brignac agus bhris sé a dhroim sa phríosún i mí an Mheithimh 2020 agus é ag fanacht lena thriail, agus fuair sé bás cúpla lá ina dhiaidh sin gan aghaidh a thabhairt ar an gceartas.
An Astráil
Tíreolaíocht
Tá aird ag an bpobal agus ag na polaiteoirí araon ar chúrsaí comhshaoil anois, ach is cosúil go mbeidh an tír thíos go mór leis an téamh domhanda, agus a laghad sin uisce ann.
Uí Fhiachrach Aidhne
Tíreolaíocht
Tá ann i ndeoise Cill Mhic Dhuach na paróistí Cinn Mhara, Cill Eithne, Cill Fhionnbharra, Droim Mucú, Cill Cholgáin, Ard Raithin, An Sráidbhaile, Cill Fhínín, Cill Fhaoile, Cill Órtha, Cill Ó gCillín, Cill Chríost, Díseart Ceallaigh, Cill Fhíonáin, Cill Tómais, Cill Bheaganta, An Bheitheach agus Cill Tartan.
Ríthe na gConnacht
Is iad a leanas fir Uí Fhiachrach Aidhne a rinneadh Ríthe na gConnacht díobh:
Cnoc Droinge
Cnoc i gContae Chiarraí is ea Cnoc Droinge (640 m).
Buamáil na Cásca i Srí Lanca, 2019
Pléascadh 8 gcinn de bhuamaí i 3 óstán agus 3 shéipéal Caitliceach, formhór an áir tarlaithe. Buamálaí féin-mharfacha ba chúis le cuid den sléacht. Chuir naonúr lámh ina mbás fhéin. Chuir duine acu siúd den tsaol é féin sa scuaine don bhricfeasta i gceann de na hóstáin.
Fritheadh buama eile ar maidin 21 Aibreán ag aerfort na príomhcathrach agus baineadh an dochar as.
An Gasúr a Chaith na Pitseámaí Stríocacha
An Cúlra Stairiúil
Is ag an am seo a thosaigh Hitler ar ‘An Réiteach Deiridh’ a chur i bhfeidhm – sluachampaí géibhinn a bhunú sna tíortha seo agus Giúdaigh ó gach cearn den Eoraip a thabhairt ann agus a chur ag obair iontu. Tugadh bearradh gruaige do na príosúnaithe seo, scaradh na fir ó na mná, agus tugadh culaith éadaí dóibh le stríopaí gorma is bána orthu. Níorbh fhada gur thosaigh siad ar na príosúnaithe seo a mharú go córasach, i seomraí gáis faoi bhréagriocht cithfholcthaí. Nuair a tháinig deireadh leis an gcogadh i Lúnasa 1945, maraíodh tuairim is sé mhilliún Giúdach fud fad na hEorpa.
Tionscadal Manhattan
Códainm an oibríocht eolaíochta/teicneolaíochta is rúnda sa dara cogadh domhanda, chun an buama adamhach a shaothrú. Tugadh faoi sna Stáit Aontaithe ó 1942, agus bhí eolaithe is innealtóirí ón Eoraip bainteach leis chomh maith. Shroich sé a bhuaic le pléascadh an chéad bhuama adamhaigh, dar chódainm Trinity, in Alamogordo, Nua-Mheicsiceo i 1945. Lean an scéal le buamáil adamhach Hiroshima is Nagasaki na Seapáine an bhliain chéanna.
8 Nollaig
Is é an 8 Nollaig an 342ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 343ú lá i mbliain bhisigh. Tá 23 lá fágtha sa bhliain.
Sonóir
Sa chóras sonóra tarchuirtear léas aontreoch bíogtha ultrafhuaime, agus frithchaitear cuid bheag den bhíog ag struchtúir ionas go bhfilleann bíogmhacallaí. Déantar fad gach struchtúir a áireamh ón moill-am ó tharchur na bíge go filleadh an mhacalla. Déantar na tomhais seo i dtreonna éagsúla, mar shampla i bplána ceartingearach faoin bhfarraige, is féidir léaráid den ghrinneall is a bhfuil air a tharraingt. Is féidir éisc a aimsiú le córas mar seo, de bhrí go bhfrithchaitheann ráth iasc an ultrafhuaim aontreoch ar ais go dtí an glacadóir. Tugtar sonóir gníomhach ar chóras ina dtarchuirtear is a nglactar na bíoga. Tá sonóir fulangach ann freisin, ina ndéanann an córas glacadh amháin d'aon fhuaimeanna ó innill long is fo-mhuireáin, ó threonna atá ar eolas.
Stelios Giannakopoulos
Is imreoir sacair é Stelios Giannakopoulos (r.12 Iúil,1974). Imrônn sé faoi láthair le Hull City. D'imir sé le Ethnikos Asteras, Panilikos, Olympiacos agus Bolton Wanderers F.C.
Closing Time
Is é Closing Time an chéad albam leis an ceoltóir agus scríbhneoir amhrán Tom Waits. D'eisithe Asylum Records an taifead ar an 6 Márta 1973 le Jerry Yester, ón ngrúpa Lovin' Spoonful, mar an léiritheoir. Albam tíre, ab ea é, ach bhí eilimintí de snagcheol agus gormacha aige freisin.
Plane Crazy
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea Plane Crazy a rinneadh sa bhliain 1929. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Josephine Hart
Bás
Fuair Lady Saatchi bás, 69 bliain d’aois, de bharr ailse phríomhúil sa pheireatóinéamach,  ar 2 Meitheamh 2011.
Ivan Campo
Is imreoir sacair é Ivan Campo Ramos. D'imir sé sacair le Bolton Wanderers F.C. ón bhliain 2003 go 2008. Imríonn sé faoi láthair le AEK Larnaca sa Ghréig.
Maine
An Gaelainn i Maine
De réir daonáireamh S.A.M. 2000 bhí Gaelainn an céad theanga do 157(0.01% de dhaonra Maine).
An Bóthar Leathan
Bhí Charles Bianconi (1786–1875), fiontraí agus forbróir seirbhísí cóiste in Éirinn, ina chónaí ag Teach Longfield i ngar don Bhóthar Leathan. Choimisiúnaigh sé séipéal cuimhneacháin sa stíl Iodálach i reilig an tsráidbhaile. Tógadh an eaglais Chaitliceach áitiúil, taobh leis an reilig, i 1964 ar shuíomh seanséipéil a bhí ann sa 19ú haois.
Caledonia
Úsáid bhunúsach
mion|200px|Droim iarthuaiscirt de [[Sìdh Chailleann.]]
Séamus Mac Cártaigh
Saol go luath
Bhí sé ina mhac léinn ag BNS an Chroí Ró-Naofa i mBaile Gall agus i gColáiste Chaoimhín i mBaile na nGall.
Harry Potter agus an Órchloch
Gaeilge
Rinne Máire Nic Mhaoláin éacht domhan draíochta Harry Potter agus a chairde a chur in oiriúint do na Gaeil. B'é an comhlacht céanna, Bloomsbury, a d'fhoilsigh an leagan Gaeilge den leabhar céanna sa bhliain 2004.
Scéal/plota
Ar do breithlá, fuair sé do litir glactha do Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry agus tar éis cúpla litir, chuaigh an leath-feathach Hagrid go dtí Harry leis an litir dheiridh mar scrois Vernon na litreacha eile roimhe an litir dheiridh. D’inis sé an scéal cáiliúil faoi Harry agus an oíche a fuair a thuismitheoirí bás, an cúlra den domhain draíocht agus an an bhfíric go bhfuil duine cáiliúil é Harry.
Andranik Teymourian
Is imreoir sacair é Andranik Teymourian (r.6 Márta, 1983). Imríonn sé faoi láthair le Tractor Sazi. D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. agus Fulham F.C. roimhe sin. Tá sé ag imirt ar fhoireann náisiúnta na hIaráine, agus is é an t-aon Chríostaí ar an bhfoireann é.
Gluaiseacht (úrscéal)
Acaláid
Chomh maith le léirmheasanna maithe a fháil ó chriticí, ainmníodh an leabhar ar ghearrliosta don ‘Bisto Children’s Book of the Year Award’ i 2010 agus roghnaigh ClubLeabhar.com an leabhar mar ‘Leabhar na Míosa Meán Fómhair 2010.’
Fede Galizia
Beatha
Pictiúir ábhair neamhbheo is mó a d’fhág sí ina diaidh, seánra ina raibh sí chun tosaigh, cé gurb annamh a luadh a leithéidí siúd lena linn. Tá sé shaothar is seasca liostáilte faoina hainm agus pictiúir ábhar neamhbheo is ea ceithre cinn is daichead acu. Deirtear gur pictiúr ábhair neamhbheo a rinne sí i 1602 an chéad saothar dá leithéid le healaíontóir Iodálach.