cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Regensburg
Tá tuairim is 130,000 daoine ina gcónaí i Regensburg. De bharr sin, is í an chathair is mó sa chúige na Phalaitíneáit Thuais (Oberpfalz).
Tomás Dáibhis
Saol
mion|Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath Rugadh é i Mala i gcontae Chorcaí. Bhí a athair, Breatnach, ina mháinlia san Artléire Ríoga. Éireannach as Corcaigh ba ea a mháthair ó dhúchas. Trína mháthair, shíolraigh sé ó theaghlach Gaelach (Ó Súileabháin Bhéara).
Abhainn
Cúrsa abhann
Má bhíonn titim mhaith leis an dtalamh, ritheann an t-uisce go mear. Ach má bhíonn an talamh go cothrom réidh, bogann an t-uisce leis go mall.
Uaireanta críochnaíonn abhainn, sa deireadh, i gceantar gaineamhlach ina bhfuil na huiscí caillte trí insíothlú agus ghalú.
Tuile
Nuair a thiteann a lán báistí, tá tuile san abhainn, agus is minic a sceitheann an t-uisce amach thar bhruacha na habhann ar an dtalamh mór-dtimpeall. Ar thalamh íseal agus tuile mhór ann, is minic a dhéanann an tuile mórán díobhála do churadóireacht; agus caitheann na daoine na tithe d'fhágaint uaireanta mar is baol dóibh an t-uisce. Is minic a thagann tuilte in iomaí tíortha, agus déanann siad díobháil an-mhór. Báitear na mílte daoine gach bliain i dtuilte timpeall na cruinne.
Na haibhneacha is faide
FAD (km) SCEITHEADH
Croiméal
thumb|Fear le croiméal thumb|[[Eugene O'Neill|Eoghan Ó Néill le croiméal]] Is féidir "croiméal" a shainmhíniú mar stiall ghruaige a fhásann os cionn liopa an fhir.
Port Blair
Stair
Tagann ainm na cathrach ó Archibald Blair, de chuid Comhlacht Briotanach na hIndia Thoir, a chuir áitreabh pionóis ann sa bhliain 1789. Bunaíodh an baile sa bhliain 1858.
Achtainiam
Is é an t-achtainiam dúil cheimiceach uimhir a 89, agus is é is tús do shraith na n-achtanóideach i dtábla peiriadach na ndúl. Go ginearálta, is í maisuimhir an iseatóip is cobhsaí - 227 - a thugtar in áit mheáchan adamhach na dúile seo. Ba é André-Louis Debierne, ceimiceoir Francach, a d'aithin an t-achtainiam mar dhúil ar leith sa bhliain 1899. Tháinig an Gearmánach Friedrich Oskar Giesel ar an dúil chéanna cúpla bliain ina dhiaidh sin, agus bhaist sé eamáiniam air, ach sa deireadh, coinníodh ainm Debierne in úsáid, ó ba é an t-ainm ba sine é.
Tullia d'Aragona
File de chuid na hAthbheochana Iodálaí ba ea Tullia d'Aragona (c. 1510–1556).
Apaptóis
Is éard is Apaptóis (Sean-Ghréigis: apa - de/as/gan, ptóis - titim) ann ná cillbhás cláraithe.
Bruach na Frìthe
Is sliabh i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain í Bruach na Frìthe. Tá sí ar cheann de na príomh-mhullaí ar dhroim an Chuilthinn Dhuibh. Cosúil leis an gcuid eile den raon tá sí comhdhéanta de ghabró, carraig le greim den scoth le haghaidh na sléibhteoireachta. Níl an Bruach le feiceáil san radharc móréilimh ó Sligachan- is minic a bhréagaitnítear an bhinn ar thaobh na láimhe deise, sé sin Sgurr a' Bhasteir íochta di.
Seicheamh aigéid núicléasaigh
Deimhniú seichimh
deas|mion|268x268px|Priontáil leictreaféaragraim ó seicheamhóir uathoibrithe chun cuid de shraith ADN a dheimhniú.
Santa Cruz de Tenerife
Sa bhliain 2012, chuir an nuachtáin The Guardian Santa Cruz de Tenerife ar liosta na cúig áiteanna is fearr ar domhain le bheith ina gcónaí iontu. Tá 82% de bhardas Santa Cruz mar limistear nádúrtha de bharr Páirc Tuaithe Anaga, sé sin an tríú bardas sa SPáínn de réir achar nádúrtha i ndiaidh Cuenca (87%) agus Cáceres (83%).
CLG Greanach/Baile an Gharrdha
Imreoirí Cáiliúla
I measc iománaithe cáiliúla Chill Íde, tá Éamonn Chawke (Ned Chawke), lán-thosaigh deas ar fhoireann Luimnigh a bhuaigh Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann na bliana 1940 agus Dómhnall Ó Gráda (Donal O’Grady), imreoir sinsear an chontae le linn blianta na 2000í.
Cispheil
An cluiche cispheile
Tá cúigear imreoir ar gach fhoireann, imreoir sa lár (an t-imreoir is airde), beirt gharda (imreoirí beaga ach gasta), agus beirt imreoir chun tosaigh (imreoirí arda). Fanann an t-imreoir sa lár deas go leor don chiseán i rith an chluiche. Caithfidh na gardaí a bheith maith ag pasáil na liathróide, ag preabadh na liathróide agus á chur sa chiseán ó phíosa fada ar shiúl. Caithfidh na himreoirí chun tosaigh a bheith ábalta an liathróid a chuir sa chiseán ó dhá thaobh na cúirte agus a bheith ábalta greim a fháil ar an liathróid má bhuaileann sí an chlár cúil. Tá cead ag gach duine ar an fhoireann scóráil. Tá cead ag gach duine ar an fhoireann lámh a chuir ar an liathróid. Tá cead ag gach duine ar an fhoireann a dhul áit ar bith ar an gcúirt. Nuair a chuireann na himreoirí an liathróid isteach san eangach faigheann siad scór. Bíonn an bua ag an fhoireann a fhaigheann na pointí is mó. Tá cead ag na himreoirí an liathróid a chaitheamh chuig a chéile nó í a phreabadh ar an chúirt. Níl cead rith leis an liathroid. Má tharlaíonn sin faigheann an fhoireann eile an liathróid. Déantar feall ar imreoirí má bhrúitear iad, má choinnítear greim orthu nó má chuirtear go talamh iad. Má dhéanann imreoir barraíocht feall cuirtear den pháirc é/í. Tá cead ag na foirne ionadaithe a chuir isteach. Tá cead ag na traenálaithe 'sos' nó "time-out" a bheith acu ar feadh bomaite le labhairt leis na himreoirí.
Cispheil do pháistí
Ar an tsuímh idirlíne basketballireland.ie cuirtear béim ar thábhacht an spóirt seo i measc páistí óga an lae inniu. Impítear orainne, mar mhúinteoirí, páistí a ghríosadh le cispheil a imirt ar scoil mar go gcuireann sé le dul chun cinn fisiciúil an pháiste, is cluiche é ina bhfoghlaimíonn páistí an dóigh le comhoibriú le páistí eile, agus cothaíonn sé dearcadh dearfach i leith imirt, traenáil agus comórtasaíocht. Tá rialacha difriúla cispheile ann do pháistí agus tá cóip iomlán le fáil ar an idirlíon ag www.basketballireland.ie.
Éirí Amach na hIndia (1857)
Imeachtaí
Chothaigh éirí amach na hIndia drochíde a tháinig ó bhraistintí éagsúla, lena n-áirítear leasuithe sóisialta ionracha ar stíl na Breataine, cánacha crua talún, cóireáil achomair ar roinnt úinéirí talún agus prionsaí saibhre, chomh maith le amhras faoi na feabhsúcháin a rinne na Breataine riail. D'ardaigh go leor Indiach i gcoinne na Breataine; throid go leor freisin ar son na Breataine, áfach, agus bhí an chuma air go gcomhlíonfadh a bhformhór riail na Breataine. Rinneadh foréigean, a bhrath uaireanta cruálacht eisceachtúil, ar an dá thaobh, ar oifigigh na Breataine, agus ar shibhialtaigh, lena n-áirítear mná agus leanaí, ag na reibiliúnaithe, agus ar na reibiliúnaithe, agus a lucht tacaíochta, lena n-áirítear sráidbhailte iomlána uaireanta, ag díoltais na Breataine; cuireadh cathracha Delhi agus Lucknow amú sa troid agus i ndíoghail na Breataine.
thumb|'Ceannairc Indiach: Murt oifigeach ag marcra ceannairceach ag Delhi', ón Illustrated London News, 1857
Ceiriam
Tá ceiriam an dúlra comhdhéanta as ceithre iseatóp: ceiriam a 136 (0.185 % den cheiriam nádúrtha), ceiriam a 138 (0.251 %), ceiriam 140 (88.45 %) agus ceiriam a 142 (11.114 %). Tugann na teoiricí le fios gur féidir go bhfuil na hiseatóip 136Ce agus 142Ce radaighníomhach - go dtagann béite-mheath dúbailte orthu - ach níor aithin aon duine radaíocht ar bith ag teacht astu, agus mar sin, más radaighníomhach féin atá siad, níl tábhacht phraiticiúil ar bith leis an radaighníomhaíocht sin - tá an leathré chomh fada.
Aodh Fionnliath
Luathshaol
Faoin am seo, bhí Aodh Fionnaliath ag iarraidh chomhaontais leis na Lochlannaigh as Duibhlinn. Sna blianta 861 agus 862, chreach sé an Mhí le tacaíocht uathu agus, sa bhliain 862, le Flann mac Conaing, rí Bhreá.
Sienna Miller
Is ban-aisteoir Angla-Meiriceánach í Sienna Miller (28 Nollaig 1981 a rugadh í).
Slánuimhir
Úsáidtear an siombail \mathbb{Z} chun an tacar iomlán do uimhreacha aiceanta a léiriú:
Leabhar Cheanannais
Tá 340 fóilió i gceist leis an lámhscríbhinn anois, agus tá sí faoi cheangal i gceithre imleabhar ón mbliain 1953. Is ar phár lao ar ardchaighdeán atá na duilleoga, agus cuimsítear sa mhaisiú mionsaothraithe gan fasach deich léaráid lánleathanaigh agus leathanaigh téacs atá beo le túslitreacha historiated agus le mionsamhlacha idirlíneacha. Sonraíonn siad buaic na gcáilíochtaí frithchlaisiceacha agus bríomhara d’ealaín Oileánach. Dealraítear gur saothar triúr scríobhaithe éagsúla ar a laghad é mórscript Oileánach an téacs féin. Tá an litreoireacht scríofa i ndúch iaranngháil, agus tháinig na dathanna a úsáideadh ó réimse fhairsing substaintí. Cuid mhór de na substaintí seo, rinneadh iad a thabhairt isteach sa tír ó thíortha i bhfad i gcéin.
Bunús
Níor críochnaíodh an lámhscríbhinn riamh. Tá cúig theoiric iomaíocha ar a laghad maidir le háit bhunaidh agus am críochnaithe na lámhscríbhinne. Sa chéad chás, seans gur cruthaíodh an leabhar, nó an téacs amháin, in Í agus gur tugadh go Ceanannas ansin é, ar cuireadh na léaráidí leis, b’fhéidir, agus nár críochnaíodh riamh é. Sa dara cás, seans gur cruthaíodh an leabhar ar fad in Í. Sa tríú cás, seans gur cruthaíodh an lámhscríbhinn sa teach screaptra i gCeanannas. Sa cheathrú cás, seans gur cruthaíodh i dtuaisceart Shasana é, ag Lindisfarne b’fhéidir, agus gur tugadh go hÍ é agus uaidh sin go Ceanannas. Faoi dheireadh, seans go ndearnadh é ag mainistir anaithnid in Albain in aimsir na gCruithneach. Cé nach cosúil go mbeidh freagra conclúideach ar cheist déantúis an leabhair riamh, glactar go forleathan leis an gcéad teoiric faoi láthair – gur tosaíodh air in Í agus gur cuireadh leis i gCeanannas. Gan aird ar cibé teoiric atá fíor, táthar cinnte go ndearna manaigh Cholm Cille, a raibh an-bhaint acu leis an bpobal in Í, Leabhar Cheanannais.
Clár Ábhair
thumb|left|Cuimsíonn fóilió 5r leathanach de [[Chanónacha Eusebius.]]
Laura Cereta
A beatha
Cailleadh í gan choinne sa bhliain 1499 in aois a tríocha bliain. Níor mhair aon saothar dá cuid ón tréimhse dheireanach dá saol.
Leabhar Cheanannais
Maisiú
thumb|right|Tá an monagram [[Chi Rho i bhfóilió 34r. Is iad Chi agus Rho an chéad dá litir san fhocal Críost sa Ghréigis.]] I Leabhar Cheanannais, tá an monagram Chi Rho chomh mór sin anois go gclúdaíonn sé an leathanach ar fad. Clúdaíonn an litir chi an leathanach ar fad le géag amháin ag dul trasna fhormhór an leathanaigh. Is faoi ghéaga an Chi atá an litir rho. Roinntear an dá litir i gcodanna atá maisithe go mórthaibhseach le hobair snaidhme agus le pátrúin eile. Is maisiú déanta d'obair snaidhme agus de ghuairneáin atá sa chúlra chomh maith. Laistigh den mhaisiú seo, tá ainmhithe agus feithidí faoi cheilt. Éiríonn trí aingeal ó cheann de ghéaga croise an chi. Tá an mhionsamhail seo ar an monagram Chi Rho is mó agus is mórthaibhsí ar marthain in aon Leabhar Soiscéal Oileánach. Is toradh é seo ar thraidisiún a thosaigh le Leabhar Dharú.
Uimhir chóimheasta
Uimhir chóimheasta is ea gach aon uimhir atá mar líon \frac{a}{b} de dhá shlánuimhir nach ionann an dara cheann acu, b, agus náid. Cuirtear na huimhreacha cóimheasta in iúl le \mathbb{Q}.
Slobodan Milošević
Saol
Bhí saol crua ag Milošević ina óige. Diagaire ab ea athair Milošević agus chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 1962. Chuir a uncail ar thaobh a mháthar lámh ina bhás féin an bhliain dár gcionn (maorghinearál ab ea é). clé|mion|1988, 47 bliain d'aois Bronnadh céim onóracha ar Milošević sa bhliain 1964 ag Dámh an Dlí. Faoi phátrúnacht Petar Stambolić agus daoine eile d'oibrigh sé a bealach aníos ó phost riaracháin nó post ghnó go ceann eile. Rinneadh cathaoirleach ar Technogas de sa bhliain 1973 agus uachtarán ar Beobanka sa bhliain 1978. clé|mion|1995, nuair a shínigh an [[Comhaontú Dayton]] Ba thobann mar a tháinig sé i gcumhacht. Rinne sé dul chun cinn tapa i Léig na gCumannach Seirbiach agus bhain sé amach uachtarántacht na heagraíochta sin sa bhliain 1986. Thart ar an am sin a thosaigh sé cur chun cinn go géar leas na daoine de bhunadh Seirbiach ar fud na hIúgslaive, sa Chosaiv (cúige féinrialaitheach de chuid na Seirbia) ach go háirithe.
Bás
Ina dhiaidh sin, chaith roinnt cinntí ón mBCII agus ón gCúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta amhras air an gcruthófaí go raibh sé ciontach as cinedhíothú sa Bhoisnia, in aon chor nó sa mhéid gur cuireadh ina leith é sa díotáil. clé|mion|Feabhra 2006ː Bhí tionlacan mór le Milošević (leabhar comhbhróin sa Museum of Yugoslavia anseo) Rinne Human Rights Watch measúnú ar an turgnamh a rinneadh nuair a tugadh cead do Milošević a chosaint féin a dhéanamh, i dtuarascáil ("Weighing the Evidence: Lessons from the Slobodan Milosevic Trial") a foilsíodh roinnt míonna i ndiaidh a bháis.
Leonard Cohen
B'fhile é Cohen sular thosaigh sé ar an cheol (d'aithin sé nach raibh airgead ar bith ag dul leis an fhilíocht).
Liosta de charachtair Eastenders (1990)
Sobaldráma Briotanach is ea EastEnders. Is liosta na gcarachtar é seo, a tháinig ar an gclár den chéad uair sa bhliain 1990:
An Cheatsuais
Deighilt na gCanúintí/na dTeangacha
Na príomhchanúintí eile, is gnách "an Cheatsuais Imeallach" a thabhairt orthu, nó Quechua-A, nó Quechua II:
Zéite
Is é zéite (Ζ ina cheannlitir, ζ ina litir bheag) an séiú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící zayin 25px|Zayin. Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /zd/, nó - níos déanaí - /zː/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 7 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /z/ é.
Tá bunús ag an litir Rómhánach Z agus ag an litir Choireallach Ze (З, з) sa litir zéite.
Baile Fhobhair
Is baile suite i gContae na hIarmhí é Baile Fhobhair.
Pápa Leon V
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Leon V.
Impireacht na Rúise
Peadar Mór
deas|260px|thumb|[[Peadar Mór.]] Glactar leis gurbh é Peadar Mór, nó Pyotr Alexeyevich Romanov, a rugadh sa bhliain 1672, a d'iompaigh an Rúis ina hImpireacht. Chaith sé tamall maith dá óige i gCeantar na nGearmánach nó Nemetskaya Sloboda, áit a raibh cónaí ar na coimhthígh i Moscó. Go bunúsach, bhí sé ar a sheachnadh ó na dúnmharfóirí ansin, nó bhí cúrsaí na comharbachta ina bpraiseach san am, agus lucht leanúna na bhfaicsean éagsúil sa chúirt ag marú na gcomharbaí a fuair tacaíocht na bhfaicsean eile. I measc daoine ó thíortha an Iarthair, chuir Peadar óg spéis i léann na dtíortha sin, agus nuair a bhí sé ina fhear óg, chuaigh sé ag staidéar innealtóireachta agus loingseoireachta san Ollainn, i Sasana agus in áiteanna eile. D'earcaigh sé cuid mhór saineolaithe freisin le léann na dtíortha sin a scaipeadh sa Rúis.
Nuair a d'fhill sé ar an Rúis, fuair sé a chuid saighdiúirí - na "lámhachóirí" nó streltsy - i mbun ceannairce, agus chuir sé an t-éirí amach faoi chois go cruálach. Spreag an cheannairc é, áfach, chun cuma nua a chur ar na fórsaí armtha freisin agus reisimintí nua-aoiseacha a bhunú in áit na streltsy sean-Rúiseacha.
I ndiaidh Pheadair
Ní raibh Éilís féin róthugtha do ghnáthaimh an rialtais, nó b'fhearr léi pléaráca agus ragairne. Murab ionann is Peadar Mór, áfach, thuig sí go sármhaith chomh tábhachtach is a bhí cúrsaí na comharbachta, agus í ag iarraidh líne ghlan folaíochta ó Pheadar Mhór anuas a dhearbhú mar bhunchritéar don oidhre cheart Impiriúil. Ar an drochuair, roghnaigh sí an duine contráilte mar chomharba: Karl Peter Ulrich von Holstein-Gottorp.
Bhí fuil Pheadair Mhóir i gKarl Peter Ulrich ceart go leor, ach sin a raibh de. Nó siúd is gur mac deirféara do Pheadar a bhí ann, ní raibh focal Rúisise ina phluc, ná suim aige i gcúrsaí na Rúise. Nuair a tháinig an buachaill seo i réim sa bhliain 1761, agus Éilís básaithe, bhí an Rúis agus an Phrúis in adharca a chéile, agus Cogadh na Seacht mBlian faoi lán an tseoil. Bhí an Phrúis ag cailleadh fóid go tiubh, agus Feardorcha a Dó (Friedrich II), rí na Prúise, ar shéala géilleadh go neamhchoinníollach. Is amhlaidh, áfach, nach raibh i gKarl Peter Ulrich - nó Peadar a Trí, mar a thugtaí air ins an Rúis - nach raibh ann ach mionphrionsa Gearmánach. Mar ba dual do mhionphrionsa Ghearmánach, bhí sé ag dearcadh ar Rí na Prúise mar bhoc mór millteanach a raibh urraim agus dílseacht ag dul dó - ní raibh sé in ann a thuiscint go raibh sé féin ar aon leibhéal le Feardorcha anois, agus é ina Impire ar ríocht chomh fairsing leis an Rúis. Mar sin, d'éirigh Peadar a Trí as an gcogadh ar an toirt. Aon scraith talún de chuid na Prúise a bhí sealbhaithe ag díormaí na Rúise, thug Peadar ar ais d'Fheardorcha í, agus sin faoi chroí mhór mhaith.
Éirí Amach Kościuszko
thumb|260px|Tadeusz Kościuszko ag tabhairt a mhionn (Pictiúr - 1797) Go gairid i ndiaidh don dara críochdheighilt teacht i bhfeidhm d'éirigh na Polannaigh amach arís agus Tadeusz Kościuszko i gceannas orthu, ach ní raibh rath ar an gceannairc seo, ach oireadh leis an iarracht roimpise. Nuair a bhí an cluiche caillte ag Kościuszko, d'éalaigh sé béal a chinn as a thír dhúchais, agus chuaigh an tríú críochdheighilt ar an bPolainn. B'ansin a cuireadh an Pholainn de dhroim an tsaoil mar thír ar leith, go dtí gur tháinig sí ar an bhfód aríst i ndiaidh an chéad chogadh domhanda.
Bás agus Oidhreacht Chaitríona
Fuair Caitríona bás sa bhliain 1796. Siúd is nár chruthaigh sí leath chomh liobrálach ná mar ba mhaith léi a chur in iúl, is léir go ndearna sí a dícheall an tír a choinneáil bord ar bhord leis an aimsir agus an córas rialtais a chur in oiriúint do riachtanaisí an lae. Thug sí cuireadh d'fheirmeoirí Gearmánacha cur fúthu sa Rúis le modhanna nua curadóireachta a mhúineadh do na scológa, ach is beag rath a bhí ar an scéim seo. Le linn Chaitríona a bheith ina banimpire a tháinig an práta chun úsáide ag muintir na Rúise freisin. Bhí sé sách fadálach ag dul chun leitheadúlachta, áfach. Mar a chonaic muid thuas i gcás na ceannairce atá ainmnithe as Pugachov, ní raibh Caitríona róchinnte faoin dóigh cheart le ceist an tseirfeachais a fhuascailt ach an oiread. Níor thuig sí riamh go raibh na scológa ionraic faoin dílseacht a bhí acu don Impireacht mar fhoras sóisialta, fiú nuair a bhí siad ag déanamh ródaigh ar na huaisle. Shíl na scológa gur leosan an talamh, agus gur leis an Impire iad féin: is é an meas a bhí ag an scológ ar na tiarnaí talún nach raibh iontusan go bunúsach ach lonnaitheoirí agus mealltóirí a chuir iad féin idir muintir bhocht na tuaithe agus an tImpire. Mar sin, má bhí sé i ndúchas na scolóige an tiarna talaimh a dhiúltú faoi dhílseacht, níorbh ionann seo go fóill agus é a bheith ag diúltú don Impire.
I ndiaidh bhás Chaitríona, tháinig a mac Pól (Pavel) a hAon i gcomharbacht uirthi. Bhí Pól go tréan in aghaidh Réabhlóid na Fraince, agus é sásta conradh comhghuailliochta a shocrú leis an Tuirc - le bíobha bunaidh na Rúise féin! - chun cuidiú a fháil in éadan na Fraince agus a tionchair réabhlóidigh. Rinne an Rúis is an Tuirc an-chomhar ag cur ruaigeadh ar na Francaigh ó oirthear na Meánmhara. Roimh i bhfad, áfach, d'éirigh idir an Rúis agus na tíortha eile a bhí ag iarraidh an réabhlóid a choinneáil taobh istigh den Fhrainc. Go háirithe, bhí na Sasanaigh an-teann as an smacht a bhí acu ar an bhfarraige, agus ní cheadóidís d'aon stát eile dul in iomaíocht leo. Bhí Pól géarbharúlach nach raibh cead ceart trádála ag na stáit eile fad is a choinneodh na Sasanaigh súil ar gach aon long a mhusclódh a ndrochamhras. Bhí Pól chomh haraiciseach is go ndeachaigh sé chun cogaidh in aghaidh Shasana faoi dheoidh, agus d'ordaigh sé dá chuid Cosacach ionsaí a thabhairt faoin India.
Nioclás a hAon - an tImpire Míleata
Saighdiúir a bhí i Nioclás amach is amach. Ní bhfuair sé tabhairt suas an tSáir, ó bhí gach duine ag glacadh leis go raibh an cúram sin daite dá dheartháir Konstantin. B'é an míleatachas an t-aon taobh amháin a chonaic sé de réimeas Alastair. Dá réir sin, bhí sé ag iarraidh smacht míleata a choinneáil ar an stát. Ní raibh glacadh ar bith aige le monarcachas bunreachtúil: bhí sé den tuairim nach raibh ann ach an dá rogha, an phoblacht agus an t-uathlathas - an mhonarcacht absalóideach gan srianta dlí nó bunreachta le cumhacht an Impire - agus dá ndéanfaí aon iarracht comhréiteach nó comhghéilleadh a lorg idir an dá rogha seo, ní bheadh ann, dar leis, ach bréag agus cur i gcéill. Chaithfeá do rogha a bhaint as an mbeirt, agus bhí a rogha féin bainte aigesean ó thús, ceart go leor. Thug sé isteach a lán míleatachais sa saol sibhialta: chuir sé inneall nua ar an gendarmerie, ar na péas armtha, a bhí ag fiosrú coireanna polaitíochta, cosúil le réabhlóideachas.
Nioclás agus an Dlí
Ón taobh eile de, d'fhill Mikhail Speranskiy ón tSibéir le seal maith oibre a dhéanamh i réimeas Niocláis ag códú is ag cur in eagar reachtaíocht na Rúise. Bhí claonadh áirithe chun dlíthiúlachais i Nioclás fosta, i ndiaidh an iomláin. D'fhéach sé le seandlíthe a choinneáil i réim is i bhfeidhm, ach arís, bhí sé chomh scanraithe sceimhlithe roimh gach aon chineál "réabhlóideachais" agus go raibh sé sách neamhshrianta ag déanamh géarleanúna ar an bhfreasúra polaitíochta. Chuala an saol mór ar ghrúpa Phetrashevskiy: dornán de státseirbhísigh agus intleachtóirí óga a bhí ann a thagadh le chéile ag caibidil cúrsaí reatha go neamhfhoirmiúil, go dtí gur rug na péas orthu agus gur caitheadh i dtóin an phríosúin iad mar a bheadh coirpigh iontu. Is ar éigean más féidir a rá gur "freasúra" nó "réabhlóideachas" a bhí i gceist ag an ngrúpa seo, ach rinne na péas an-chomhcheilg de ina gcuid tuairiscí. D'imir an Sár cleas cruálach magaidh ar an ngrúpa: ghearr sé pionós an bháis orthu, ach nuair a bhí ceangal na gcúig gcaol curtha ar chúpla duine acu cheana féin lena gcur chun báis, hinsíodh dóibh gur athraigh an Sár na pionóis bháis go téarmaí fada príosúnachta ar díbirt amuigh sa tSibéir. Ghlac na cimí an pionós báis dáiríre píre, fad is nár chuala siad an "pardún"; chuaigh duine acu as a mheabhair go doleigheasta, a deirtear. Bhí an scríbhneoir Dostoyevskiy, nach raibh ann ach fear óg san am, i measc na gcimí, agus chuaigh an eachtra seo go buan i bhfeidhm air. Thrácht sé faoi dhó uirthi ina chuid saothar.
Ceist an tSeirfeachais
Ní raibh an uasalaicme ag déanamh go rómhaith ach oiread, áfach. Bhí cuid acu ag cur bail úr ar na tailte ag baint úsáide as leas málaí agus as gléasanna nuafhaiseanta talmhaíochta eile, agus iad ag saothrú go maith. An chuid eile, áfach, bhí siad ag cloí leis an seanghnáthamh, agus ós rud é go raibh an stát féin coimeádach, fiú ag tabhairt le fios gur suáilce ann féin a bhí sa choimeádachas, bhí gustal as an ngnáth de dhíobháil ar aon tiarna talaimh le dul le curadóireacht nua-aimseartha.
Fréamha an Radacachais sa Rúis
An dóigh a ndeachaigh d'Alastair fadhbanna na tuaithe a fhuascailt tríd na seirfigh a shaoradh ó bhráca, d'fhág sé go leor siocracha ag na radacaigh trioblóid a tharraingt i measc na cosmhuintire. B'iad na raznochintsy, "lucht na n-ilaicmí", ba mhó a chuir suim sa réabhlóideachas agus sa radacachas. Thar aon rud eile, ba chlann do na heaglaisigh iad na fir óga seo. Tá cead pósta ag sagairt na hEaglaise Ceartchreidmhí, agus le cuid de na postanna eaglasta a bhaint amach, fiú, caithfidh siad a bheith pósta. Deirtear go bhfuair Impire éigin de chuid na Rúise foláireamh ó státaire Chaitliceach, gur botún a bhí ann cead a bpósta a fhágáil ag na heaglaisigh, ó nach raibh aon áit cheart ar fáil dá gclann i sochaí le scoilteacha dosháraithe idir na haicmí éagsúla - cosúil le sochaí na Rúise. B'fhéidir nach bhfuil ann ach scéilín magaidh den chineál apacrafúil, ach is léir go raibh sliocht na n-eaglaiseach go mór mór chun tosaigh i measc na radacach is na réabhlóidithe. I mbreis orthusan, lucht féinteagasctha a bhí i gcuid mhaith de na h-"ilaicmigh". Daoine a bhí ann a tháinig as measc na scológ is na mbochtán agus iad ag súil le háit sheascair shócúlach sa tsochaí, ó bhí siad i ndiaidh dintiúirí oiliúna agus oideachais a bhaint amach. Ós rud é go raibh na teorainneacha idir na haicmí chomh righin is a bhí, ní raibh an dul chun cinn sóisialta ar fáil do na daoine seo, agus is léir gur éirigh siad míshásta.
Bás an Impire
B'iad na Naroidnící radacacha - lucht leanúna na heagraíochta úd Narodnaya Volya, nó Toil an Phobail - a thug bás an tSáir Alastair. Is iomaí iarracht a rinne siad leis an Impire a mharú ón mbliain 1879 i leith, agus tháinig imní agus oibriú intinne ar an targaid féin de thoradh na n-iarrachtaí seo, ní nárbh ionadh. Mar bhfreagra ar an fheachtas sceimhlitheoireachta, chuaigh an tImpire i dtuilleamaí an Ghinearáil Mikhail Loris-Melikov a raibh clú na dúthrachta is na héifeachtúlachta air. Chuaigh Loris-Melikov i gceann na Roinne Gnóthaí Inmheánacha, agus bhronn an Sár cumhachtaí an deachtóra air.
An Caipitlíochas sa Rúis
Ní raibh mórán tionchair ag an "gcomhdhlúthú eacnamaíoch" seo ar shaol na cosmhuintire, áfach. Bhí na daoine bochta ag dul i líonmhaireacht faoin tuaith; siúd is gur thug cuid mhaith de dhaoine óga na tuaithe aghaidh ar mhonarchana na cathrach, d'fhan saol na scológ, den chuid ba mhó, mar a bhíodh sé riamh roimhe sin, beag beann ar shaol na n-uasal is na n-intleachtóirí sna cathracha. Ní raibh mórán suime ag na scológa i ndul chun cinn na heacnamaíochta ná na teicneolaíochta. B'é an talamh an chloch ba mhó ar a bpaidrín. Tuilleadh talún a bhí de dhíobháil ar an scológ, i gcruth is go gcothódh sé é féin is a mhuintir. Ós rud é nach raibh glainíneacht ná sláinteachas ar eolas ag na scológa, bhí na hulpóga is na galair ag siúl orthu, agus i bhfianaise chomh gann is a bhí an bia, ní raibh mórán imdhíonachta iontu ar na tolgáin, ach an oiread. Más ag fás féin a bhí an daonra, bhí an saol go dona i gcónaí, agus an mhortlaíocht ard.
Lá an tSóisialachais ag gealadh
Agus, ar ndóigh, sula raibh aon lucht oibre ann arbh fhiú a n-ainm iad, tháinig an Sóisialachas isteach cheana féin. Bhí na Sóisialaigh Réabhlóideacha ar an chéad mhórghluaiseacht Shóisialach in Impireacht na Rúise, agus iad ag iarraidh na scológa a ghríosú chun réabhlóide. B'as na scológa céanna - as prólatáirigh na tuaithe - ba mhó a bhí muinín acu leis an réabhlóid a chur i gcrích, ós rud é nach gcreidfidís go mbeadh an beagán lucht oibre sna monarchana in ann mórán a athrú i sochaí na tíre. Faoin tuath a bhí na sluaite síoraí.
An tAntoisceachas ag Dul chun Treise
Ní raibh an chumhacht anlathach in inmhe freasúra measartha a aithint thar na sceimhlitheoirí is na réabhlóidithe cibé scéal é, áfach. A mhalairt ar fad. Is iomaí giolla oibre de chuid an tSáir a bhí géarbharúlach gur chóir cath a chur ar na liobrálaigh is ar na hiar-naroidnící thar aon dream eile, ó ba rud é gurbh iad na dreamanna seo an chontúirt ba mhó, agus an sórt cuspóirí praiticiúla, intuigthe, measartha, pragmatúla, inbhainte amach, a bhí acu. Na grúpaí ba mhó antoisceachais, áfach, ar nós na mBoilséiveach, ní raibh siad ach ag díospóireacht agus ag geamhthroid le chéile faoina gcuid teoiricí nach raibh baint dá laghad acu leis an réaltacht. Bhail, sin é an breithiúnas a thug na péas ar an scéal. Mar sin, níor bhac siad le mórán géarleanúna a dhéanamh ar radacaigh na heite clé, fad is a bhí na liobrálaigh ann.
Maidir leis an míshuaimhneas a bhí ag leitheadú i measc na mionlach náisiúnta le teacht an scarúnachais is an náisiúnachais, ba seanscéal é cheana féin go n-éireodh na Polannaigh amach in éadan an tSáir gach uair dá bhfaighfidís an t-áiméar. Thairis sin, áfach, ní raibh na Fionlannaigh féin chomh dílis don Impireacht agus a bhídís, tráth den tsaol. Nó nuair a rith leis an Sár an frithghníomhach seoibhineach Mikhail Bobrikov a chur i mbun na Fionlainne mar Ghobharnóir Ginearálta, thart faoi chasadh an chéid, chrom fear nua an Impire seo ar shainstádas na Fionlainne mar Ard-Diúcacht ar leith a chur ar ceal. Theastaigh uaidh dlúthchuid den Impireacht a dhéanamh den tír. Cuireadh an Rúisis in áit na Sualainnise agus na Fionlainnise mar theanga oifigiúil sa státseirbhís, agus cuireadh cosc le cuid mhaith nuachtán a bhíodh ag fáil loicht ar pholasaithe oifigiúla na hImpireachta. B'é ba toradh dó seo ná gur tháinig deireadh leis an tseanmhuinín a bhíodh ag na Fionlannaigh as a nImpire go nuige sin, agus iad ag tosú ag cur spéise i gcomhoibriú agus i gcomh-uisce faoi thalamh le réabhlóidithe rúnda na Rúise.
Nioclás a Dó - an tImpire Deireanach
Bhí an Rúis ag teacht i seilbh ghabháltais i ndiaidh gabháltais ins na críocha thoir leis na cianta cairbreacha anuas, agus lean Nioclás leis ag iarraidh cumhacht na Rúise a shíneadh amach ins an tSín, go háithrid ins an Mhancúir, an cúige in ascaill na Rúise idir an Chóiré, an Mhongóil agus an tSín. B'as an tír seo a tháinig sinsir an rítheaghlaigh dheireanaigh a bhí ag rialú in Beijing, ach faoin am seo, bhí na Mancúirigh go léir in éis dul le cultúr na Síne, an teanga ins an áireamh. (An dornán de Mhancúirigh a mhaireann inniu ag labhairt a seanteanga sa tSín, níl cónaí orthu in aon ghaobhair do thír dhúchais a sinsear. Is sliocht sleachta iad don choilíneacht a bhunaigh an chéad Impire de phór na Mancúire in aice le teorainn a ríochta, le súil a choinneáil ar na naimhde. Xibe a thugtar ar an náisiúntacht seo sa tSín inniu.) Mar sin féin, dealraíonn sé go raibh sé de rún ag na Rúisigh, chomh maith leis na Seapánaigh, an Mhancúir a fhorghabháil agus a choilíniú ar an tsiocair nár leis an tSín í ó thús.
Réamhchleachtadh na Réabhlóide
Is gnách inniu "réamhchleachtadh na réabhlóide" a thabhairt ar imeachtaí na bliana 1905. Thosaigh na trioblóidí i bhfad roimh dhíomua deifnídeach Chisima, chomh fada siar le Mí Eanáir den bhliain chéanna. Ar an naoú lá den mhí, cóiríodh mórshiúl os coinne an Pháláis Gheimhridh i gCathair Pheadair le héilimh an lucht oibre a chur in iúl do Nioclás. Léirsiú dílseachtúil dlitheanach a bhí i gceist, gan bhlas ar bith den réabhlóideachas. B'é an t-eaglaiseach Ceartchreidmheach, Grigoriy (nó Geoirgiy, de réir foinsí eile) Gapon a bhí i gceannas ar na léirsitheoirí. Fear a bhí ann nach raibh ródhoirte do réabhlóidithe na heite cle ar aon nós, ná iadsan dó féin. Nó chreid sé go hionraic, go saonta fiú, go raibh an tImpire toilteanach cluais uasal éisteachta a chromadh ar an gcosmhuintir ach deis a bheith acusan a gcás a mhíniú dá Mhórgacht, beag beann ar na hairí, na státseirbhísigh agus na comhairleoirí cranraithe croíchruaite idir é agus iadsan. An cineál "ceardchumann" a bhí bunaithe ag Gapon, bhí diansúil ag rúnseirbhís an tSáir air, agus a chaoinchead sin acu ó Ghapon faoi chroí mhór mhaith - theastaigh uaidh a thaispeáint nach raibh a dhath le ceilt ag lucht an chumainn. Ní raibh d'airm ag na léirsitheoirí ach dealbha naofa agus pictiúirí den tSár féin. "An balla atá idir tusa agus do chuid géillsineach, a Dheaidí, bris síos é", a d'iarr Gapon ar an Impire.
Ní raibh na daoine comhaimseartha i dtaithí an chineál seo brúidiúlachta, nó ní raibh ionsaithe gáis an Chéad Chogadh Domhanda, sluachampaí géibhinn Stailín agus Hitler, seomraí gáis na Naitsithe ná na mionchogaí i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda feicthe acu go fóill. Bhain na himeachtaí seo stangadh as na Rúisigh ar fad, gan trácht ar mhuintir na dtíortha coimhthíocha, agus thosaigh síocháin phoiblí na tíre ag titim as a chéile. Phléasc scliúchais agus círéibeacha amach anseo agus ansiúd, agus an lucht oibre ag dul ar stailc in áiteanna. Le teacht an Earraigh, chonaic an tImpire a údarás féin ag leá ar aon luas le sneachta an gheimhridh.
Ní raibh aon chúl ar na scológa bochta sásamh a gcruacháis a bhaint as na tiarnaí talún. Chuaigh baiclí de scológa ag creachadh tithe móra maisithe na n-uasal, d'fhoscail siad doirse na stóras, agus roinn siad eatarthu féin an t-arbhar a fuair siad ansin.
An chomha a chuir na Seapánaigh os coinne Witte, bhí sí as compás ar fad. Bhí siad ag éileamh thailte Cian-Oirthearacha na Rúise ar fad in éiric an chogaidh, gan aon trácht a dhéanamh ar an airgead a bhí ag teastáil uathu. D'fhan Witte dian diúltach, agus sa deireadh thiar thall ghéill na Seapánaigh dó. Ní bhfuair siad ach an taobh thuaidh d'oileán Sachailín agus an chuanchathair úd Port Artúir. Bhí na Rúisigh sásta, áfach, suim áirithe airgid a íoc leis na Seapánaigh mar luach fuascailte na gcimí cogaidh. I bhfianaise an dóigh ar briseadh an cath ar na Rúisigh, d'éirigh go sármhaith le Witte cúis a thíre a chosaint ag bord na gcomhchainteanna.
Bás Stolypin
Go gairid roimh dheireadh théarma an tríú Dúma, dúnmharaíodh an Príomh-Aire Stolypin. Bhí sé ag iarraidh na scológa a iompú ina bhfeirmeoirí neamhspleácha, agus é ag déanamh go gcruthódh sé aicme nua faoin tuath a bheadh dílis don tSár. Níor éirigh leis an scéim go rómhaith, áfach. Níor theastaigh ó na scológa bheith neamhspleách, ach an talamh a bheith ag an bpobal áitiúil i gcomhar, mar ba nós sa Rúis.
Stade Vélodrome
Is staidiam atá suite i Marseille, an Fhrainc é an Stade Vélodrome. Imríonn foireann pheile ansin, Olympique de Marseille. Óstáileadh cluichí i gCoirn an Domhain ann sna blianta 1938 agus 1998.
Lováin
Cathair sa Bheilg is ea Lováin (Ísiltíris: Leuven ; Fraincis: Louvain). Tá an chathair suite cois Dijle i gCúige Brabant Fhlóndrais agus bhí breis is 95,000 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010.
Pápa Eoin X
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Eoin X (Ioannes X i Laidin).
Niall Glúindubh
Beatha
Sna blianta tar éis 914, rinne Uí Íomhair, Lochlannaigh, ionsaí ar dheisceart na hÉireann, laghdaíodh cumhacht na nEoghanacht sa Mhumhain, agus bunaíodh longfort ag Port Láirge. Chuaigh Niall ó dheas lena slua chun cur in éadan na Lochlannach agus tacú a thabhairt don Mhumhain, agus tharla cath mór sa samhradh 917. Bhí toradh éiginntitheacht ann, ach d'éag go leor uaisle agus fo-ríthe Gaelacha. Scriosadh go holc arm rí na Laigean ámh gar de Thobar Moling, agus tógadh an cúige faoi smacht na Lochlannach.
An tSeapáinis
Cosúil le go leor teangacha eile san Áise Thoir, tá foirmeacha speisialta gramadaí sa tSeapáinis le hurraim is le honóir a léiriú nó leis na céimeanna sóisialta a aithint thar a chéile. Tá córas tuiníoch dá cuid féin sa tSeapáinis a úsáidtear le focail éagsúla a idirdhealú, ach ní féidir a rá gur teanga thuiníoch cosúil leis an tSínis a bheadh ann. Tá an tSeapáinis réasúnta gann sna fóinéimí, agus níl sé ceadaithe consain a chur in aice le chéile ach amháin taobh istigh den fhocal, agus ar an acht go bhfuil an fhóinéim /n/ ar ceann de na consain atá i gceist. Mar shampla, déantar maikuro-erekutoronikusu den fhocal Béarla "micro-electronics" (micrileictreonaic) i mbéal an tSeapánaigh. Níl an fhóinéim /l/ sa tSeapáinis - sórt [r] aon bhuaille a úsáidtear ina háit.
Ráth Cruachan
An Rúraíocht
Tá Cruachain ann go suntasach sa Rúraíocht, mar ba rítheach é de phríomhphearsa na scéalta, an banríon Méabh. Thug a hathair, an t-Ard-Rí Eochaidh Feidhil, ríogacht Chonnacht di, tar éis dó an t-iar-rí Tindi Mac Conra a chur as cumhacht, de dheasca gníomh fill. Níl sé soiléir an raibh Tindi ann i gCruachan mar rí, nó ar tógadh é le/do Mhéabh Insítear i scéal eile go raibh deirfiúr Mhéabha, Clothru, ina bhanríon ag Cruachan, sular maraíodh í ag Méabh féin.
Uaimh na gCat
Nuair a deirtear an sídhe, níl sé soiléir an é Uaimh na gCat nó cnocán Ráth Cruachan féin atá i gceist.
Ar an bhfardoras laistigh, tá inscríbhinn oghaim. Is doiléir é an abairt iomlán, ach feictear ann na focail VRAICCI/ MAQI MEDVVI (ᚃᚎᚐᚔᚉᚉᚔ ᚋᚐᚊᚔ ᚋᚓᚇᚃᚃᚔ). Níl sé soiléir ámh, an é seo an Fraoch atá bainte le Méabh.
Tuama Dhaithí
B'amhlaidh gurbh é seo áit adhlacadha Dhaithí, an t-Ard-Rí págánach deireanach na hÉireann. Is léir gur cnocán adhlactha bruachtha atá ann, 40m ar trastomhas, le bealaigh isteach thoir agus thiar. Tá gallán gaineamhchloch dhearg at bharr an chnocáin, an chloch 1.85m in airde. Léirigh taighde Macalister’s in 1913 gur gearradh an tuama as droim gairbhéil, agus  dheimhnigh tochailt teoranta in 1981 é seo. Ni fuarthas uaigh at bith i rith na tochailte, cé go thugann samplaí gualaigh faighte ann gur thóg an foirgneamh idir 200 RC – AD 200. Tagann na dátaí seo salach ar an seanscéal gurb uaigh Dhaithí é, a mheastar go bhfuair sé bás in AD 429.
Caiseal Mhanannáin
Tá an suíomh ainmnithe as Manannán mac Lir. Is láithreán clochdhúin ubhaigh de thrí bhruach atá ann, le trí bhruach comhlárnach, déanta as cré agus cloch, leagtha amach go dlúth, ar leathan 1.5m ar an meán an ceann. Is 40m é mhéid an trastomhais laistigh, le 57m ó thuaidh/dheas agus 63m ó thoir/thiar. Ceangailte leis an bpríomhchlós ar thaobhanna ó thuaidh agus thoir, tá dhá chlós dronuilleogacha, gach aon leagtha amach le bruach uatha. Ní fios céard a rinneadh ag an caiseal, toisc níor toclaíodh ann fós, ach is léir gur fhoirgneamh tábhachtach é, agus é amháin tógtha as cloch le '' good defensive features.
Plumstead Common Windmill
clé|250px|mion|Plumstead Common Windmill inniu Is muileann gaoithe suite sa Royal Borough of Greenwich é Plumstead Common Windmill.
An Éigeandáil
Na cúiseanna
Ar an 1 Meán Fómhair 1939, rinne saighdiúirí Gearmánacha ionradh ar an bPolainn, rud a chuir tús le cogadh leis an mBreatain, an Fhrainc agus tíortha eile. Ar an 2 Meán Fómhair dúirt de Valera le Dáil Éireann gurbh fhearr don tír a bheith neodrach. D’aontaigh formhor na Dála agus an phobail leis (cé go ndeachaigh a lán fear isteach i bhfórsaí na Breataine). Ghlac an rialtas smacht ar an ngeilleagar agus cuireadh cinsireacht dhian ar bun: bacadh eolas a fhoilsiú, mar shampla, ar líon na nÉireannach i bhfórsaí na Breataine nó ar stailceanna sa bhaile. Ghníomhaigh de Valera féin mar Aire Gnóthaí Eachtracha.
D’fhág tosú an Dara Cogadh Domhanda an stát agus de Valera i bpráinn. Bhí an Bhreatain agus na Stáit Aontaithe ag cur brú ar Éirinn a bheith páirteach sa chogadh, nó ligean do na Comhghuaillithe na calaí a úsáid. Ach bhí cuid mhaith den phobal i gcoinne dul chun cainte leis an mBreatain agus roinnt acu báúil leis an nGearmáin dá bharr. B’fhearr le de Valera an neodracht, cé gur cuireadh i bhfeidhm í ar bhealach a chuaigh ar sochar do na Comhghuaillithe níos mó ná don Ghearmáin.
Mechelen
Cathair sa Bheilg is ea Mechelen (ainm Ísiltírise; Fraincis: Malines). Tá an chathair suite cois Dijle i gCúige Antwerpen. Bhí breis is 80,000 duine ina gcónaí i Mechelen sa bhliain 2010.
An Éigeandáil
An Tuaisceart
Is é an tátal a bhain sé féin as an scéal go mbeadh, b'fhéidir. Mar a thiontaigh na cúrsaí amach, áfach, ní raibh na hAontachtóirí i bhfad ag cromadh ar a gcuid seansciolladóireachta faoi fheall na gCaitliceach, ó d'fhan an chuid eile d'Éirinn neodrach. Sa deireadh, ní dhearna an cogadh ach méadú agus athneartú ar a seandearcadh frith-Chaitliceach. mion|288x288px|[[Baile Coinnleora, 1941]]
Claribel Alegría
File, aisteoir, úrscéalaí, agus iriseoir Nicearaguach-Salvadórach ab ea Clara Isabel Alegría Vides (Bealtaine 12, 1924 - Eanáir 25, 2018), d'úsáideadh sí an t-ainm cleite Claribel Alegría,  a raibh tionchar mór uirthi ar litríocht chomhaimseartha Mheiriceá Láir. Bronnadh Duais Idirnáisiúnta Litríochta Neustadt 2006 uirthi.
KGB
Sa Bhealarúis, choinnigh na seirbhísí rúnda an seanainm Rúisise, ach is é KDB an leagan Bealarúisise (Камітэт дзяржаўнай бяспекі/Kamitet dziaržaǔnaj biaspieki).
Stair an KGB
Idir an dá linn, bhí Beriya, a bhí i gceannas ar an Roinn Gnóthaí Inmheánacha, bhí sé ag comhchruinniú cumhachta ina lámha féin. Bhí sé ag dréim le teacht i gcomharbas ar Stailín. Sa bhliain 1953, fuair Stailín bás, agus ansin, chumaisc Beriya an MGB agus an MVD le chéile. Bhí baill eile an Phraesaidiam (sin é an t-ainm a bhí ar Bhiúró Polaitiúil an Pháirtí Chumannaigh san am seo) barúlach go mbeidís féin i gcontúirt dá sealbhódh Beriya an chumhacht, agus bhain siad tosach de. Cúisíodh faoi "ghníomhaíocht choiriúil in aghaidh an Stáit agus an Pháirtí" é, agus cuireadh chun báis é faoi dheifir. Scoilteadh an MVD arís, agus fuair an sean-MGB ainm nua: an KGB, nó Coiste Slándála an Stáit ag Comhairle Airí an Aontais Shóivéadaigh.
Queen's House
clé|250px|mion|Queen's House Is teach mór suite sa Royal Borough of Greenwich é Queen's House.
Ranger's House
clé|250px|mion|Ranger's House Is teach mór suite sa Royal Borough of Greenwich é Ranger's House.
Lugdunum
Aird na hImpirí
Ina haois deireanach, bhí Dún Lugh mar ní airde nó cúirte na himpirí nó na clainne impiriúl. B'iad Aigripe, Drusas, Tibir, agus Gearmánacas (a rugadh i nDún Lugh é féin) cúpla de na ginearáil gobharnóire a bhí ar fiannas i Lugdunum. Thug Ágastas cúirt ar Dhún Lugh trí uair idir 16 RC agus 8 IC. Chóinigh Drusas i nDún Lugh idir 13 agys 9 RC. I 10 RC, rugadh a mhac Cláidias (an tImpire todhcaíoch). Stad Tibir i Lugdunum idir 4 agus 5 RC, ar a bhealach don Réin, agus arís i 21 IC, ag déanamh feachtais i gcoinne na hAindéis (treabh gallach ó hArnamara/ón Armóirce). Chuidigh Cláidias agus Néaró le fás agus tábhacht na cathrach.
Margarita Bobba
File agus bean uasal ó Casale Monferrato i bPíodmant in oirthuaisceart na hIodáile ba ea Margarita Bobba (fl. 1560). Bhain sí le limistéar a raibh iomrá leis i gcúrsaí litríochta.
Cesc Fàbregas
Beathaisnéis
Thosaigh Fabregas ag imirt sacair leis an bhfoireann áitiúil. Chonaic na daoine ó Barcelona é ag imirt agus bhí a fhios acu go mbíodh sé imreoir feabhas as seo amach. D’imir sé lena foirne óga i mBarcelona go dtí an bhliain 2003. Ansin thug Arsene Wenger tairiscint do chun tar ar Sasna agus imir leis an cumann Arsenal. Tháinig sé go Sasna nuair a bhí sé sé bliana déag d’aois agus thosaigh sé saol nua i dtír cogríche.
Is as an Spainn é agus maidir le sin imríonn sé leis a fhoireann náisúinta. Tá a lán tallann sa Spáinn anois agus da bhrí le sin níl áit sa foireann le haghaidh Fabregas. Ach, i rith an Corn an Domhan san Aifric Theas bhí páirt ríthábhachtach aige mar ionad. Mar shampla, sa chluiche ceannais tháinig sé as an mbinse agus thug sé an cúnta go Iniesta agus bhuaigh Spáinn an corn is mó sa domhain.
!Xóõ
Is é an t-ordú focal is dual don teanga ná SVO, is é sin, is é an t-ainmní a thagann ar dtús, an briathar a thagann ar lorg an ainmní, agus an cuspóir a thagann sa deireadh - cosúil leis an mBéarla agus le cuid mhaith de na teangacha Eorpacha. Tríd is tríd, is iad na fuaimeanna an chuid is deacra den teanga seo, nó níl an ghramadach leath chomh coimhthíoch sin - baineann sí úsáid as réamhfhocail, agus tagann na ginidigh, na haidiachtaí agus na clásail choibhneasta ar lorg an fhocail a bhfuil siad ag tagairt dó, cosúil leis an nGaeilge. Scéal eile go dtagann na huimhreacha i ndiaidh an ainmfhocail freisin, rud nach dtarlaíonn sa Ghaeilge ach leis an uimhir amháin (duine amháin, mar shampla).
Red House, Londain
Is teach mór suite sa London Borough of Bexley é Red House.
Borrphéist
Tá cineálacha éagsúla borrphéiste ann, ina measc;
Abhainn Ingrebourne
Is abhainn suite sa London Borough of Havering í Abhainn Ingrebourne.
Aigéad piorúvach
CH3-CO-COOH, táirge neamhchiriúíl ocsaídiú aigéid lachtaigh is ea aigéad piorúvach. Tarlaíonn sé i gcuid mhaith conairí imoibrithe meitibileacha.
Baile an Mhóta
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Mhóta air:
Radaíocht
Is minic a dhéantar rangú ar chineál radaíochta mar ianaíoch nó neamhianaíoch, ag brath ar fhuinneamh na gcáithníní radaithe. Iompraíonn radaíocht ianaíoch níos mó ná 10 eV, ar leor é chun adaimh agus móilíní a ianú agus naisc cheimiceacha a bhriseadh. Is idirdhealú tábhachtach é seo mar gheall ar an difríocht mhór sa mhéid dochair a dhéantar d'orgánaigh bheo. Foinse choitianta na radaíochta ianaíche is ea ábhair radaighníomhacha a astaíonn radaíocht α, β, nó γ. I measc na bhfoinsí eile tá x-ghathanna ó scrúduithe radagrafaíochta, agus muóin, méisóin, posatróin, neodróin agus cáithníní eile a tháirgtear nuair a dhéanann gathanna cosmacha idirghníomhú le hatmaisféar an Domhain.
Gruffydd Fychan I
Prionsa Powys Fadog ón bhliain 1277 go dtí 1284 ab ea Gruffudd Fychan I, an mac is óige de cheathrar a raibh ag Gruffudd ap Madog, Tiarna Dinas Brân.
An Meánoirthear
Liosta tíortha
Is iad na tíortha atá páirteach sa réigiún seo go traidisiúnta ná:
James Taylor
Is amhránaí mór le rá Meiriceánach é James Vernon Taylor  (12 Márta 1948 a rugadh é).
Fidel Castro
Náisiúnaí a bhí ann ina óige, agus cháin Castro tionchar gnó agus polaitiúil na Stáit Aontaithe i gCúba nuair a bhí sé ina mhac léinn. Bhailigh sé buíon ceannairceach timpeall air féin agus rinne sé ionsaí ar bheairic Moncada (in aice le Santiago) i 1953.
Polaitíocht
thumb|250px|Castro ag Comhdháil na [[Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe, 1960|clé]]
Gluaiseacht an 26ú Iúil
Tháinig Castro agus roinnt dá chairde le chéile agus bhunaigh siad Gluaiseacht ar an 29ú Iúil agus é d'aidhm acu Batista a ruaigeadh as oifig. Treallchogaíocht a bhí ar intinn acu. Ba mhór an chabhair don ghluaiseacht an tAirgintíneach óg Ché Guevara a raibh an-mhachnamh déanta aige ar pholaitíocht agus ar chogaíocht.
Coláiste Ailigh
Is meánscoil lánGhaeilge do bhuachaillí agus cailíní i Leitir Ceanainn, Tír Chonaill é Coláiste Ailigh. Bunaíodh an scoil sa bhliain 2000. Tá sí suite i gCnoc na Móna i Leitir Ceanainn agus faoi láthair tá 280 scoláire ag freastal uirthi.
La Girona (long)
Ainmníodh La Girona (/ lɑː xɪˈrɔːnɑː /) as na Girones, muintir a raibh ball di tar éis teideal Dhiúc Osuna a ghlacadh agus a bhí ina Fhear Ionaid ar Napoli. Ba é an captaen Hugo de Moncada y Gralla, ridire d'Ord Mhálta.
Coláiste Ailigh
Tá clú bainte amach ag an scoil i réimsí na drámaíochta, an cheoil agus an spórt. Tá traidisiún láidir acadúil ag an scoil.
La Girona (long)
Tarrtháil
Sna blianta 1967 agus 1968 thug buíon tumadóirí Beilgeacha taisce mhór aníos leo. Tá an seodra óir úd ar taispeáint i Músaem Uladh i mBéal Feirste.
Oostende
Cathair sa Bheilg is ea Oostende (ainm Ísiltírise; Fraincis agus Gearmáinis: Ostende; Béarla: Ostend). Tá an chathair suite ar chósta na Mara Thuaidh i gCúige Flóndras Thiar. Tá breis is 69,000 duine ina gcónaí ann (2010).
Donnchadh Donn
Luathshaol
Thug Donnchadh dúshlán eile a athair sa bhliain 915, tacaithe lena dheartháir, Conchúr, ach chuir Niall Glúndubh, fear céile a dheirféir, an t-éirí amach seo faoi chois. Nuair a fuair Flann bás sa bhliain 916, tháinig Niall i gcomharbacht mar rí na Teamhrach, agus Conchúr mar rí na Mí.
Teaghlach
Bhí triúr ban céile ag Donnchadh.
CLG Baile an Londraigh
Suíomh
Tá an club le fáil i bparóiste Baile an Londraigh ar imeall na nGaibhlte i nDeisceart Chontae Luimnigh, 45cm ó dheas ó Chathair Luimnigh. Tagann formhór na n-imreoirí ó Bhaile an Londraigh, ó bhailte fearainn an pharóiste ar nós Chnoc Uí Dheá, an Spidéail, Bhaile Pháiscín agus Cholláin agus ó bhailte fearainn pharóiste an Ghleanna Rua/Bhaile Uí Argáin ar nós Bhaile Uí Argáin, an Ghleanna Rua agus Bhaile an Phiaródaigh.
Imreoirí Cáiliúla
I measc peileadóirí cáiliúla Bhaile an Londraigh a d’imir ar fhoireann Luimnigh i gcluiche ceannais Carobh Peile Sinsear na Mumhan, tá Seán Ó Mídheach (John Meade) sa bhliain 1965, Gearóid Breathnach (Ger Walsh) sa bhliain 1991 agus Seán Ó Murchú (Johnny Murphy) sna blianta 2003 agus 2004.
Uí Fiodhghinte
Clanna
I measc daoine an lae inniu atá de shliocht Dháire Cearba tá na Uí Chonnaill as Doire Fhíonáin. D'fhógair Daniel Charles O'Connell é seo go follasach do bholscairí Louis XVI na Fraince. De shliocht Uí Chonaill Gabhra ab ea Mícheál Ó Coileáin.
Meath
Rinne Donnabhán mac Cathail, sinsear Uí Dhonnabháin, comhaontas in aghaidh an Dáil Chais le beirt ceannairí eile, a athair céile Íomhar, rí Danmhargach Luimnigh, agus Máel Muad mac Brain, rí na Mumhan. Mar thoradh míchlúiteach, maraíodh Mathún mac Cinnéide, deartháir mór Briain Bhóramha, mar chúiteamh ar a chuid ionsaithe ar Uíbh Fhiodhghinte. D'imir Brian Bóramha díoltas orthu triúr as a bhás á chloí.
Tagairtí Annál
Féach Annála Inis Faithlinn (AIF) agus Leabhar Mhic Cárthaigh (LMC).
Aló
Úsáidí
Is minic a shaothraítear an t-aló mar phlanda maisiúcháin do gharraithe agus potaí araon. Úsáidtear an t-aló íceach ar dhaoine go hinmheánach agus go seachtrach, mar síltear go bhfuil araíonna leighis aici. Is féidir uachtar bog a dhéanamh den ghlóthach ina duilleoga a chneasaíonn dónna ar nós griandó. Freisin is féidir cineálacha gallúnaigh speisialta a dhéanamh astu.
Bonaventure
Naomh is ea Bonaventure, a rugadh Giovanni di Fidanzai ar 1221 i Latium, Stáit an Phápa agus a fuair bás ar an 15 Iúil 1274, i Lyon.
Barletta
Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é Barletta.
CLG Chontae Aontroma
Eagraíocht spóirt é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Aontroim, atá i gceannas ar na cluichí Gaelacha a imrítear i gContae Aontroma, faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael.
Stair
Díol spéise é, b’fhéidir, an mhír eolais a tháinig ón Ard-Chomhairle lena chur in iúl "go bhfuarthas £3 ó Aontroim mar tháillí ballraíochta don bhliain 1885."
Abbey Hey
Is ceantar suite i Manchain é Abbey Hey.