cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cluiche ríomhaire
Bíonn an chuid is mó de na cluichí seo ceangailte le scáileán nó VDU (aonad amharcthaispeána), agus tugtar físchluichí orthu freisin. Cuimsíonn siad iarmhairtí ildaite amhairc is fuaimeanna de gach saghas. Is féidir gur cluiche fichille nó cártaí a bheidh ann agus an t-usáideoir ag imirt i gcoinne an ríomhaire, nó tiomáint gluaisteán le beirt úsáideoirí i gcoimhlint le chéile i rás. Tá cuid mhaith de na cluichí bunaithe ar théamaí cogaidh is scannáin cosúil le Star Wars. Tá cuid mhaith eile bunaithe ar spóirt is seanchluichí boird. Is féidir gur cluiche gnó a bheidh ann, baincéireacht nó eile, inar féidir le grúpa imirt chun fadhbanna is dúshláin gnó a shárú agus ceachtanna a fhoghlaim as torthaí drochshocruithe. I gcuid mhaith cluichí ríomhairí, is gá don imreoir dúshlán a shárú (ainmhí allta a chloí, mar shampla) agus caighdeán a bhaint amach (airde ar shliabh nó faill a dhreapadh, mar shampla) roimh dhul ar aghaidh don chéad staid eile. Oibrítear an cluiche le méarchlár ríomhaire, luamhán stiúrtha, nó luch. Tá cluichí á saothrú ina gcaitheann an t-imreoir scáthlán nó clogad is/nó lámhainní le braiteoirí éagsúla ceangailte leis an ríomhaire chun réaltacht fhíorúil a chruthú. Bíonn leaganacha móra de na cluichí ann le haghaidh stuaraí is ionaid phoiblí siamsaíochta eile. Is comhlachtaí suntasacha a tháirgeann cluichí mar seo, Nintendo is Sega. mion|Cogaíocht aeir, gabháil scáileáin ó chluiche bunaithe ar chomhrac idir fórsaí Libia agus SAM sa bhliain 1981
Gallagher
Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Leo Anthony Gallagher, Jr., a rugadh sa bhliain 24 Iúil 1946 in Fort Bragg, Carolina Thuaidh.
Jyoti Basu
Céimí de chuid Ollscoil Calcúta, glaodh chun an Bharra air sa Teampall Láir sa bhliain 1939. Cláraíodh mar abhcóide in Ard-Chúirt Chalcúta é an bhliain dár gcionn. clé|mion|234x234px|1996 Mar sin féin, ní dheachaigh sé leis an dlíodóireacht sa ghnáthchiall riamh, ós rud é gur chuaigh sé isteach sa Pháirtí Cumannach nuair a bhí sé i Londain agus dhírigh sé ar chúnamh dlí pro bono a thabhairt don Pháirtí Cumannach agus dá cheardchumainn agus eagraíochtaí eile gaolmhara. clé|mion|177x177px|1996 Ag am na scoilte i bPáirtí Cumannach na hIndia sa bhliain 1964, bhí Basu i measc na ndaoine a bhunaigh Páirtí Cumannach na hIndia (Marxach). Bhí sé ina bhall de Chomhthionól Reachtaíochta Bheangál Thiar ó 1952 go 1972 agus ó 1977 go 2001 agus ina Phríomh-Aire ar an Stát ó 1977 go 2000.
Pagurus bernhardus
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an bhfaocha gliomaigh ina leabhar clúiteach Cladaí Chonamara: Déanamh an ghliomaigh atá uirthi ach go bhfuil sí beag ar nós an ribe róibéis. Craiceann garbh atá uirthi i leaba sliogáin cé is moite de na hordóga agus de mhullach a cinn. Bíonn sí istigh i bhfaocha — nó i sliogán na faochan ba chirte dom a rá — ar feadh a saoil, á hiompar ar a droim ó áit go háit sna locháin ar fud an chladaigh, agus deirim leat gur maith an coisí í faoin ualach, freisin. Is minic go mbíonn farasbarr meáchain ar a cruit mar go bhfásann bairnigh bheaga agus feamainn uirthi tráth den bhliain, is é sin nuair a bhíos an fhaocha folamh tamall sula dté an tionónta nua i seilbh. Fásann feamainn, caonach, bairnigh agus bundúin ar shliogáin nó ar fhaochain nach mbíonn ag corraí, ar nós na gcloch, ach ní thagann aon chaonach ná eile ar an gcloch reatha.
Añjela Duval
Rugadh í in Ar C’houerc’had (Vieux-Marché), in aice le Plouared Aodoù-an-Arvor agus fuair sí bás i Lannuon, Aodoù-an-Arvor.
Orla Guerin
Iriseoir Éireannach, agus comhfhreagraí cogaidh leis an BBC, is ea Orla Guerin, MBE (a rugadh ar 15 Bealtaine 1966).
Gairm
Sheas sí mar iarrthóir ag Páirtí an Lucht Oibre i dtoghchán na hEorpa i 1994. Ach níor éirigh léi suíochán a fháil.
Luirsire
thumb|240px|Luirsire Madra cros-síolraithe a choinníodh póitseálaithe chun greim a fháil ar choiníní is giorriacha. De ghnáth, is cros-síolrú cú is madra caorach é.
Sinuhe egyptiläinen
An Scannán Meiriceánach a Bunaíodh ar an Úrscéal
Sa bhliain 1954 scannánaíodh an t-úrscéal sna Stáit Aontaithe faoin teideal The Egyptian. Ba é Micheal Curtiz an stiúrthóir, agus Edmund Purdom ag déanamh pháirt Sinuhe. Aisteoirí eile ab ea Jean Simmons (Merit, bean Sinuhe), Bella Darvi (Nefernefernefer), Peter Ustinov (Kaptah), Michael Wilding (Akhenaten - Ekhnaton), agus Victor Mature (Horemheb). Rinneadh athruithe móra ar imeachtaí an scéil, fiú athruithe nach raibh ag cur le fíorstair na sean-Éigipte (rinne Waltari féin a dhícheall gan an stair sin a chur as a riocht san úrscéal). Ní bhfuair an scannán gnaoi na gcriticeoirí ná an lucht féachana, áfach. Ba é an plean a bhí ann ar dtús go ndéanfadh Marlon Brando páirt Sinuhe, agus Marilyn Monroe i ról Nefernefernefer, ach ní mar a shíltear a bhítear: d'éirigh Brando as i dtús na hoibre, nuair a bhí sé tar éis an chéad súil a chaitheamh ar an script, agus maidir le Monroe, ní raibh léirsitheoir an scannáin Darryl Zanuck ceanúil ar Mhonroe - ina áit sin theastaigh uaidh Darvi a fhostú. Ba é breithiúnas na gcriticeorí agus na saineolaithe scannánaíochta gur chuir an drochroghnú aisteoirí seo The Egyptian ó mhaith.
An tIRA Sealadach
An Réamhstair
Cosúil le gach ionchollú eile den IRA, glacann na Sealadaigh leis mar phrionsabal go dtéann a bhfréamha siar go dtí an bhliain 1913, nuair a bhí Éire faoi smacht ag an stát Briotanach i gcónaí, nó is ansin a bunaíodh Óglaigh na hÉireann. Ghlac Óglaigh na hÉireann páirt in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, chomh maith le Cogadh na Saoirse (an Cogadh Angla-Éireannach) a phléasc amach i ndiaidh do pharlaimint réabhlóideach na hÉireann, Dáil Éireann, stát neamhspleách a fhógairt d'Éirinn sa bhliain 1919. Le linn Chogadh na Saoirse a ghreamaigh an t-ainm úd IRA díobh. Rinneadh críochdheighilt ar Éirinn nuair a tháinig an tAcht um Rialtas na hÉireann i bhfeidfhm. Sa bhliain 1922, cuireadh an Conradh Angla-Éireannach i ngníomh, agus d'iompaigh na sé gcontaetha is fiche ("Deisceart Éireann") ina dtiarnas (nó ina "saorstát") neamhspleách. San am chéanna, d'fhan na sé contaetha ("Tuaisceart Éireann") ina stáitín féinrialaitheach mar chuid den Ríocht Aontaithe. Nuair a síníodh an Conradh Angla-Éireannach, scoilt an tIRA: iad siúd a bhí sásta leis an gconradh chuaigh siad le hArm an tSaorstáit, agus an chuid de na hÓglaigh nár thug a bhfaomhadh dó, d'éirigh ina chogadh cathartha idir iad agus na Saorstátairí. mion|[[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola (1972)ː Ceann de na múrmhaisithe i nDoire]] Cé nár thug an lucht frith-Chonartha aitheantas don tSaorstát ina dhiaidh sin féin, dhírigh siad ar na hiarrachtaí le stáitín an Tuaiscirt a chur de dhroim domhain agus le hathaontú na hÉireann a bhaint amach. Mar sin, chuir siad i gcrích feachtas buamála i Sasana sna blianta 1939-1940, feachtas eile i dTuaisceart Éireann sna 40idí agus Feachtas na Teorann, mar a thugtar air, sna blianta 1956-1962. Nuair a tháinig chun solais nár éirigh le Feachtas na Teorann, bhí díospóireacht ag lucht an IRA eatarthu faoi thodhchaí an IRA. Bhí Cathal Goulding, an Ceann Foirne, barúlach go mba chóir don IRA dul leis an Sóisialachas agus cromadh ar fheachtas polaitíochta in áit na láimhe láidre. Seán Mac Stiofáin, áfach, bhí dearcadh ní ba thraidisiúnta, ní ba náisiúnaíche aige ar na cúrsaí. Theastaigh uaidhsean tuilleadh Óglach a fhruiliú agus an tIRA a athbheochan.
Scoilt an IRA sa bhliain 1969
"Fógraímid go bhfuil muid ag fanacht dílis do phoblacht Éireannach na 32 chondae, mar a forógraíodh ar Cháisc na bliana 1916 í, an phoblacht a bhunaigh Chéad Dáil Éireann sa bhliain 1919 agus a cuireadh ar neamhní le lámh láidir sa bhliain 1921, an phoblacht atá á coinneáil faoi chosc go dtí an lá atá inniu ann ag na stáit críochdheighilte, stát na sé gcontaethe agus stát na sé gcontaethe fichead, a bhrúigh na Gaill orainn... Táimid ag glaoch ar na hÉireannaigh sa bhaile agus i gcéin tuilleadh tacaíochta a thabhairt lenár muintir sa Tuaisceart a chosaint agus le saoirse iomlán a bhaint amach d'Éirinn sa deireadh, idir pholaitiúil, shóisialta, eacnamaíoch agus chultúrtha."
Tethbae
Dhá Tethba
Le linn na ré luathChríostaí, bhíodh Tethba suite laistigh de chríocha Uí Néill an Deiscirt and de mhuintir Uí Néill iad a Éireannaigh de réir na nginealach. Bhíodh Tethbae Túaiscirt suite thart timpeall ar Gránard, agus Tethbae Deiscirt thart timpeall ar Ardach.
George Wallace (polaiteoir)
Ciníochas
Bhí sé amuigh ar Wallace roimh 1958 go raibh sé réasúnta measartha ó thaobh an chiníochais de. Ach bogadh i dtreo na heite dheis ar fad nuair a chaill sé toghchán. Is mó an fhianaise atá ann gur lig sé air féin gur dheighilteoir diongbháilte é mar sheift pholaitiúil.
Explorer 1
An chéad satailít spáis de chuid na Stát Aontaithe, a lainseáladh i 1958 mar chomhoibriú idir gníomhaireacht na ndiúracán bailistíoch san arm is saotharlann scairdtiomána Institiúid Teicneolaíochta California (a tugadh le chéile níos déanaí i NASA). Spásárthach simplí 14 kg ab ea í, a lainseáladh le roicéad Redstone (Jupiter-C) ó Cape Canaveral i bhFlorida. Ar bord bhí ionstraimí bunúsacha chun radaíocht a bhrath is a chomhaireamh, a tógadh in Ollscoil Iowa. D'fhionn sé na criosanna de cháithníní ardfhuinnimh luchtaithe atá sáinnithe i réimse maighnéadach an Domhain, ar tugadh criosanna Van Allen orthu as James Van Allen ó Ollscoil Iowa a bhí i bhfeighil na dtomhas seo. Go luath ina dhiaidh sin tugadh an t-ainm ginearálta Explorer ar shraith aistear satailítí i bhfithisí domhanda chun turgnaimh shimplí fisice is réaltéolaíochta a dhéanamh.
The Sailor who fell from Grace with the Sea
Scéal
Nuair a phósann Ryjiu agus Fusako, tá Noburu an-tógtha leis an socrú ar dtús. Ach nuair a fhágann Ryuji slán leis an mhuir agus lena shaol mar a bhí, tagann athrú intinne ar Noburu.
An Iodáil
Tír i ndeisceart na hEorpa í an Iodáil (Iodáilis: Italia) nó Poblacht na hIodáile (Iodáilis: Repubblica Italiana) le thart ar 60 milliún duine ina gcónaí inti. Is ballstát den Aontas Eorpach í. Tá cruth buataise ar an leithinis, an chuid is mó den tír, agus is cuid den tír iad freisin an dá oileán is mó sa Mheánmhuir, an tSicil is an tSairdín. Tá teorainneacha aici leis an Ostair, an bhFrainc, an Slóivéin, agus an Eilvéis sa tuaisceart. Tá na h-iamhchríocha San Mairíne agus an Vatacáin istigh san Iodáil. Usáideann siad an euro. Is í an Róimh príomhchathair na hIodáile.
Bia
mion|Cappucino, ceann de na cineáil [[caife a cumadh san Iodáil]] Aithnítear cuisine na hIodáile as an éagsúlacht mhór a bhíonn idir réigiúin éagsúla na tíre, go háirithe idir deisceart agus tuaisceart na tíre , agus tá sí ar cheann de na cuisiní is mó éilimh agus is mó úsáide ar fud an domhain. Bhí tionchar nach beag ag cuisine na hIodáile ar chuisiní tíortha eile, cuisine na Stát Aontaithe go háirithe. I measc na bplátaí is mó aithne ar bhonn domhanda áirítear an píotsa, an pasta, an chaife Iodálach (ar nós an cappucino, an espresso, nó an lungo), agus uachtar reoite na hIodáile.
Droichead Nua
Ainm
Tógadh An Droichead Nua isteach mar ainm oifigiúil i rith na 1930í. Roimhe seo ní raibh ach ainm Béarla ag an mbaile.
Stair
B'é Sean-Chonall an suíomh de mainstir thábhachtach, bunaithe i 1202 ag na Canónaigh Ágastaigh. Is cuimhneachán é seo agus áiteanna eile go bhfuil stair shaibhir Chríostaí ag an mbaile.
Diodora graeca
Carl von Linné a rinne cur síos air ar dtús (mar Patella graeca) sa 10ú heagrán dá leabhar mór le rá Systema Naturae (1758).
Clíodna Cussen
Saothair
mion|An Gallán Gréine - Clíodna Cussen (1983), [[Dumhach Thrá, BÁC]] Tá saothar Cussen léirithe go forleathan agus ghnóthaigh sí duais dá dealbhóireacht ag an Oireachtas, chomh maith le Bonn Órga don dealbhóireacht as Lios Tuathail. Bronnadh go leor coimisiún oibre poiblí uirthi agus tá a dtorthaí le fáil ar fud na hÉireann, agus bhí dealbha á ndéanamh go deireadh a saoil aici. Le cloch agus cré-umha is mó a d'oibríodh sí.
Maolú an Athraithe Aeráide
Is féidir feidhm a bhaint as bearta polaitiúla agus eacnamaíocha, leithéidí cánacha carbóin agus praghsáil astaíochtaí eile, fóirdheontais bhreosla iontaise a chealú, rialacha simplithe i gcomhair úsáid fuinnimh ar bheagán carbóin, agus dífheistiú i maoiniú breosla iontaise.
Sa Tuarascáil Speisialta ar Théamh Domhanda 1.5° C, chuir an Painéal Idir-Rialtais ar Athrú Aeráide béim ar na buntáistí a bhaineann leis an téamh domhanda a choinneáil faoi bhun an leibhéil sin. Chun astaíochtaí a laghdú gan an cuspóir a shárú mórán, b’éigean athrú mór scioptha a dhéanamh ar fhuinneamh, talamh, bonneagar cathrach amhail iompar agus foirgnimh, agus córais thionsclaíocha. Má tá an méadú teochta le coinneáil mar 1.5° C faoi 2100 i ndiaidh sárú gearr, caithfear feidhm mhór a bhaint as glanadh dé-ocsaíde carbóin, rud nach léir cén toradh a bheadh air agus a bhfuil contúirt ag gabháil leis.
(202421) 2005 UQ513
Is é (202421) 2005 UQ513 uimhir 41 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 917 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Lake Placid, Nua-Eabhrac
Is baile suite in oirthuaisceart Stát Nua-Eabhrac é Lake Placid, suite in oirthuaisceart an réigiún Adirondack.
J. S. Verma
Ar scor
Tar éis dó éirí as mar bhall den Chúirt Uachtarach, bhí J. S. Verma ina chathaoirleach ar an gCoimisiún Náisiúnta um Chearta an Duine ó 1999 go 2003, tráth a raibh an Coimisiún chun tosaigh san iarracht na daoine a bhí taobh thiar díobh a dhéanamh freagrach as na hainghníomhartha a tharla i nGujarat sa bhliain 2002.
Tomás Ó Rathaile
D’fhoilsigh sé teoiricí dá chuid féin i dtaobh stair na hÉireann agus iad bunaithe ar dhiantaighde teangeolaíoch agus téacsúil. D’áitigh sé gur lonnaigh ceithre dhream de chainteoirí Ceiltise in Éirinn i ndiaidh a chéile, teoiric nach bhfuil an fhianaise ghéiniteach agus sheandálaíoch ag cur léi anois. D’áitigh sé freisin go raibh dhá Naomh Pádraig ann.
Liosta leabhar
Dánfhocail: Irish epigrams in verse, Dublin: Talbot Press, 1921.
Lúpas coitianta
Eitinn an chraicinn is ea Lúpas coitianta, atá annamh anois i dtíortha ina bhfuil eitinn scamhóig e smachtaithe.
Al-Shafiʽi
Saol
I nGaza a rugadh é agus rinne sé staidéar ar sharia i Meidíne (áit a raibh bhí sé ina dhalta ag Malik ibn Anas, a bhunaigh ceann eile de na gluaiseachtaí dlí Ioslamaigh i measc na Sunnaíoch) agus i mBagdad (áit a raibh bhí sé faoi thionchar na gluaiseachta Hanafi).
Iarmhairt chraicinn
Mar mhalairt, iompraítear sruth díreach, dáilte go cothrom, ar fud trasghearradh an tseoltóra. Tarlaíonn an iarmhairt chraicinn de bharr sruthanna guairneáin i gcroíleacán an tseoltóra, agus cuireann siad seo i gcoinne an tsrutha fheidhmithe sa chroíleacán.
Toradh amháin ar an iarmhairt seo nach gá ach feadáin chuasacha, in ionad slat nó sreang, chun sruth ardmhinicíochta a iompar.
Sléibhte Catskill
Is sliabhraon in oirdheisceart Stát Nua-Eabhrac iad na Sléibhte Catskill.
Ceithre Thíogar Áiseacha
Tugtar Na Ceithre Thíogar Áiseacha (nó Na Ceithre Dhragún Áiseacha, Na Ceithre Dhragún Bheaga as Sínis agus Cóiréis) ar Hong Cong, Singeapór, an Chóiré Theas, agus an Téaváin, ar geilleagair fhorbartha in Oirthear na hÁise iad ar fad. Idir na 1950idí agus na 1990idí luatha, chuaigh siad i mbun tionsclaíochta sciobtha agus chothaigh siad rátaí fáis níos mó ná 7 faoin gcéad in aghaidh na bliana.
Herman Hollerith
Próiseáil sonraí
clé|mion|Hollerith census machine Dhear sé meaisín táblúcháin le haghaidh an daonáirimh 1890 sna Stáit Aontaithe (bhuaigh sé comórtas). Ar an 8 Eanáir 1889, rinne sé iarratas paitinn a chomhdú Shaothraigh sé teicníochtaí cártaí pollta le cabhrú leis an daonáireamh, agus chuir chun tosaigh coincheap na próiseála uathoibríche. clé|mion|cártaí pollta
Sintéarú
Próiseas a úsáidtear i miotalóireacht phúdar. Is féidir páirt mhiotalach a dhéanamh tríd an bpáirt sin a mhúnlú i bpúdar an mhiotail is an múnla a choinneáil ag teocht rud beag níos lú ná leáphointe an mhiotail (faoi bhrú, uaireanta) ar feadh cuid mhaith uaireanta (nó i gcás cóimhiotail, teocht gar do leáphointe na comhpháirte den chóimhiotal leis an leáphointe is airde). Próiseas coigilteach chun páirteanna beaga a dhéanamh, agus is áisiúil é i gcás miotail le leáphointe ard ar deacair agus costasach é a theilgean. Is féidir struchtúr póiriúil a dhéanamh sa phróiseas, rud a bhíonn buntáisteach i gcomhair bealaithe.
Sintéis chróite
Bealach ar féidir cuid mhaith teileascóp beag a chuingriú chun cuid d'airíonna teileascóp an-mhór a bhaint amach. Déantar go rathúil le radaiteileascóip í chun mionphointí a anailísiú i bhfoinsí radaíochta. Shaothraigh an réalteolaí Briotanach Martin Ryle an teicníocht den chéad uair sa réadlann radairéalteolaíochta i gCambridge.
An Cúpla
Miotaseolaíocht
Cé go dtagann athrú ar threoshuíomh na réaltbhuíone seo de réir mar a bhíonn an cúpla ag claonadh ar dheis nó ar chlé, is iondúil go bhfeictear an cúpla faoi mar atá siad ag claonadh ar chlé. Ach nuair a fheictear iad faoi mar atá siad ag claonadh ar dheis, is amhlaidh go mbíonn duine acu ar Bhealach na Bó Finne agus an duine eile ar an taobh amuigh de. Sa chás seo, bíonn gach dealramh ar an réaltbhuíon go bhfuil duine amháin den chúpla ag goideadh na mbó agus an duine eile ag coinneáil súile air. Cibé scéal é, is dócha go bhfuil baint éigin ag an gCúpla - i dteannta cheantar folamh na spéire in aice láithreach (.i. an dá réaltbhuíon nua an-doiléire an tSioráif is na Lincse) agus i dteannta freisin gnéithe eile ar chomhartha stoidiacach an Chúpla (.i. an Bodach, an tAra agus an Madra Mór) – le bunús mhiotas bhólacht Geryon, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
Glinsce, Contae na Gaillimhe
Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Glinsce, go díreach ó thuaidh de.
Houses Of The Holy
Cúigiú-ligean an racghrúpa Sasanaigh Led Zeppelin is ea Houses Of The Holy.
Contae Bhaile Átha Cliath
Daonra
Tá 10,469 daltaí scoile ag freastal ar na 31 Gaelscoileanna agus ar na 8 Gaelcholáistí sa chontae. Is féidir freisin go bhfuil breis is 10,000 cainteoirí Gaeilge as na Gaeltachtaí ar fad ag obair agus ag maireachtáil i mBaile Átha Cliath
Ora Maritima
Meastar go bhfuil iasachtaíochtaí sa dán ón Periplus Massiliach den 6ú RC. Téacs ársa eile luaite ag Avienus is ea Periplus Himilco, cúr síos ar turas Púnach ar mhuir iarthar na hEorpach, a tharla ar chomh am le timpeallú na hAfraice le Hanno, c. 500 RC. Tá an téacs iomlán fréamhaithe ó fhoinse lámhscríbhinne amháin, faighte san editio princeps foilsithe san Veinéis sa bhliain 1488.
(230965) 2004 XA192
Is é (230965) 2004 XA192 uimhir 51 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Mhic Giolla Chuda
Clann Eoghanacht is ea  Mhic Giolla Chuda  nó  Mhic Giolla Mhochuda, in ómós Naoimh Mhochuda.
Éamonn Ceannt
Duine de ceannairí Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916 ab ea é, agus duine den seachtar a shínigh Forógra na Poblachta. Cuireadh é chun báis i bPríosún Chill Mhaighneann tar éis theip an Éirí Amach.
Tús a shaoil
Nuair a d'éirigh a athair as i 1892, bhog sé féin agus a theaghlach go Baile Átha Cliath, agus Edward 11 bhliain d'aois.
Polaitíocht
Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na nÓglachː nuair a bunaíodh Óglaigh na hÉireann i Samhain 1913, toghadh Ceannt ar an gcoiste sealadach, agus bhí sé páirteach in airgead a bhailiú chun airm a fháil. Bhí Ceannt i láthair nuair a thug na gunnaí isteach i mBinn Éadair agus Cill Chomhghaill in 1914.
Sioc liath
Saghas comhdhlúthaithe ina bhfásann brat oighir theimhnigh ar dhromchlaí. Cruthaítear é nuair a bhailíonn oighear ar réada trí oighriú braonta uisce fhorfhuaraithe, díreach nuair a imbhuaileann siad, de bhrí go bhfuil teocht na ndromchlaí a imbhuaileann siad roinnt céimeanna faoi reophointe an uisce.
Cathal mac Muireadhaigh
Bás
Sa bhliain 735, d'éag Cathal go tobann de chúiseanna anaithnide. An lá céanna, d'imigh idir a mhac is sine, Risteard an Furasta, agus Caitrín, bean a leasdearthár, Uilliam Dílis. Ní fios ar imigh suas le chéile nó léi féin.
2010 RF43
Is é 2010 RF43 uimhir 52 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Uí Shéaghdha
Clann as ríocht, Contae Chiarraí, is ea  Uí Shéaghdha  nó  Uí Shé.
Pápa Beinidict XVI
Pápa
Coimeádach ab ea é. Foilsíodh a chéad imlitir Deus Caritas Est i Mí Eanáir 2006.
Faidhbín
Bhí sé i gceannas ar feadh ceithre bliana sular chuir Eochaidh mac Eirc garmhac Rionnail, as cumhacht é.
Steanóis phíolórach
I steanóis phíolórach, tiúsaíonn na matáin phíolóracha agus éiríonn siad thar a bheith mór, ag cur bac ar bhia an stéig bheag a bhaint amach.
Frank Herbert
Tá imeachtaí an úrscéil úd Dune suite ar Arrakis, pláinéad gainimh a bhfuil "spíosra" rúndiamhair le fáil air. Is iad na péisteanna millteanacha a chónaíonn i ndoimhneacht na bhfásach gainimh a sholáthraíonn an spíosra, agus a lán airíonna éagsúla ag baint leis a tharraingíonn súil an réaltra go léir air. Teastaíonn an spíosra go géar ó eitleoirí na spásbhád idir-réaltach, ós rud é go gcaithfidh siad a bheith meabhrach ar thoisí uile na hollchruinne, agus iad ag ithe an spíosra leis an meabhraíocht seo a bhaint amach. Thairis sin áfach cuireann an spíosra fad le do shaol. Is iad an dá theaghlach uasal úd - muintir Atreides agus muintir Harkonnen - atá ag iarraidh teacht i seilbh Arrakis agus an spíosra. Thairis sin áfach tá Siúracha Bene Gesserit, cineál ord spioradálta do mhná, ag iarraidh a ladal féin a chur sna himeachtaí. Is é Paul Atreides atá i gcroílár an scéil - fear óg de mhuintir Atreides agus na Siúracha ag iarraidh é a iompú ina Kwisatz Haderach, sórt meisias a bhfuil i ndán dó an réaltra go léir a tharrtháil agus a rialú. Gné eile den scéal iad na Fremen, muintir an fhásaigh a chuirfeadh na hArabaigh i gcuimhne duit. Tugann siad Muad'Dib ar Paul, nó sin é an t-ainm atá acu ar Mheisias. Le fírinne ba iad na Siúracha a scaip an finscéal meisiasach ina measc ar dtús, nó is cuid dá n-obair scéalaíocht den chineál sin a chur ag imeacht ar phláinéid phrimitíbheacha ar mhaithe leo féin. Siúr de chuid Bene Gesserit í máthair Paul, Jessica, agus í in ann teacht i dtír ar an seanchas seo le tearmann a fháil i measc na bhFremen di féin agus dá mac.
Anne Frank
Saol
Bhí an teaghlach faoi bhagairt arís toisc forghabháil na nGearmánach ar an Ollainn. Ar 6 Iúil 1942 chuaigh an teaghlach agus ceathrar Giúdach eile i bhfolach i bhfortheach rúnda in áras a chuideachta i gceantar Prinsengracht. Chuaigh Otto i muinín Miep Gies, fostaí de chuid na cuideachta, agus bhíodh Ollannaigh dhílse ag tabhairt bia agus leabhar don bhuíon a bhí i bhfolach.
Semibalanus balanoides
Fásann S. balanoides suas le 15mm ar trastomhas, agus is ainmhithe suiteacha iad, is é sin le rá go maireann siad ceangailte le carraigeacha agus le foshraitheanna eile. Tá sé phláta scothliatha acu, timpeall clúidín ar chruth diamaint. Tá bonn an tsliogáin scannánach in S. balanoides, i gcodarsnacht le giúrainn eile a bhfuil bonn cailcithe acu. Nuair a líonann an taoide, osclaíonn an clúidín, agus leathnaítear cirri amach san uisce chun bia a scagadh ón sáile. Nuair a thránn an taoide, dúnann an clúidín arís chun triomú a sheachaint.
San Eoraip, faightear S. balanoides ar Oileánra Svalbard agus ó Finnmark go dtí iarthuaisceart na Spáinne (gan cuid de Bhá na Bioscáine san áireamh). Tá sé coitianta ar fud na hÉireann agus na Breataine Móire, seachas i gceantair áirithe i gCorn na Breataine, Oileáin Scilly agus iardheisceart na hÉireann. Ar chósta thoir Mheiriceá Thuaidh, tá sé le fáil chomh fada ó dheas le Rinn Hatteras, Carolina Thuaidh, agus ar chósta an Aigéin Chiúin, chomh fada ó dheas leis an gColóim Bhriotanach. Is é S. balanoides an giúrann idirthaoideach is coitianta agus is forleithne in Éirinn, agus is é an t-aon ghiúrann idirthaoideach amháin ar chósta thoir thuaidh Mheiriceá Thuaidh.
My Struggle II (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "My Struggle II" den deichiú sraith The X-Files ar an 22 Feabhra 2016. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 7.60 milliún duine ar an eipeasóid.
Fachtóirí fáis
Peiptídí beaga a tháirgeann cealla ar leith: nuair a tháltar iad, cuireann siad le fás saghsanna ar leith cille eile. Seans go mbíonn ról acu i gcuid de na hailsí. I measc na samplaí tá fachtóir fás néaróg, fachtóir fás eipideirme, agus fachtóir fáis pláitíndíorthaithe. Is féidir le hinslin feidhmiú mar fhachtóir fáis freisin.
Fiacha Cennfinnán
Bhí sé i gceannas ar feadh cúig bliana sular cuireadh as cumhacht é ag Rionnal mac Geanainn.
Prótastair Éireann
Tolamaes
mion|200px|Treibheanna Éireannacha de réir Tholamaes
Mel Maryns
Gairm Cheoil
Sa bhliain 2021, scaoil Mel amhráin nua “Get Away”, “Ghost Town”, “Butter Wings”, “Julie”, “Bluff” agus “Gravity”. Scaoil Mel an EP “One Upon A Time” sa bhliain seo freisin.
Amhráin
Burning Flames	* Released: 14 December 2020
Larry Craig
Ba bhall de Sheanad Stáit Idaho é go dtí 1980, nuair a toghadh go dtí Teach SAM na nIonadaithe é. Ba bhall de ón mbliain 1981 go dtí 1991 é, agus atoghadh é gach ré bliain. Toghadh go Seanad na Stát Aontaithe sa bhliain 1990 é, agus atoghadh é sna blianta 1996 agus 2002. Ba chathaoirleach de Choiste Poblachtach an Bheartais é ón mbliain 1997 go dtí 2003.
(528381) 2008 ST291
Is é 2008 ST291 uimhir 61 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht  ann gur abhacphláinéad é freisin.
Fadlíne
Ag aon phointe ar dhromchla an Domhain, an mórchiorcal tríd an bpointe sin atá ingearach leis an meánchiorcal, ag dul trí na Moil Thuaidh is Theas. Sroicheann gach rinn spéire a buaicphointe sa spéir nuair a thrasnaíonn sí an fhadlíne neamhaí. Trasnaíonn an Ghrian an fhadlíne áitiúil ag meán lae.
Gann mac Deala
Tar éis bás a dhearthár, Ruadhraí, rinneadh chomh-Ard-Rí do Ghann and Geanann ar feadh ceithre bliana, go dtí go bhfuair siad beirt bás den phlá i dteannta le dhá mhíle dá muintir. Tháinig Seanghann i gcomharbacht orthu.
Brian Ó Nualláin
Cúlra Teaghlaigh
Chuaigh an Nuallánach i mbun pinn den chéad uair agus é ina mhac léinn i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. Bhí sé gníomhach gnóthach i gCumann na Staire is na Litríochta san am seo. Scríobhadh sé do Chomhthrom Féinne, iris na mac léinn, agus ainmneacha cleite éagsúla aige; ba é Brother Barnabas an ceann ba mhó a chleachtadh sé. Faoin am seo, chum sé scéal faoin teideal Scenes in a Novel (probably posthumous) by Brother Barnabas, agus é ag plé a lán téamaí a bhí le teacht chun solais arís san úrscéal At Swim-Two-Birds. Sa scéal seo, téann carachtair an scéil chun cearmansaíochta ar an scríbhneoir, agus iad ag déanamh a bheag den chineál saol a cheap an scríbhneoir dóibh. Mar shampla, má bhí an scríbhneoir meáite bithiúnach cruthanta a dhéanamh d'fhear darb ainm Carruthers McDaid, is fearr le Carruthers a chuid a shaothrú ag díol cait le seanmhná, agus é, fiú, ina Aifreannach maith i ngan fhios don scríbhneoir. Maidir le laoch an scéil, Shaun Svoolish, is fearr leisean saol socair suaimhneach buirgéiseach ná eachtránaíocht agus laochas:
Na hÚrscéalta
Tá cáil ar leith ar an úrscéal An Béal Bocht — tá aoir ann faoi chuid den díograis a bhíonn ag lucht Galltachta chun mionghnéithe de chultúr an Iarthair a tharrtháil, go háirithe i gcás na mBlascaodaí. Cé gur i nGaeilge a chéadscríobh sé An Béal Bocht agus cuid mhaith dá chuid iriseoireachta, deirtear nach fáilteach roimpi a bhí sé sna blianta deireanacha dá shaol.
Stephanie Frappart
clé|mion|RC Lens - AS Nancy-Lorraine (19-01-2019) |200x200px Is réiteoir sacair ón bhFrainc í Stephanie Frappart (a rugadh ar an 14 Nollaig 1983).
Eacnamaíocht
Díríonn an eacnamaíocht ar iompar agus idirghníomhú na ngníomhairí eacnamaíocha agus conas a oibríonn an geilleagar. Ag teacht leis an bhfócas seo, is minic a dhéanann príomh-téacsleabhair idirdhealú idir micreacnamaíocht agus maicreacnamaíocht.
Contae Thír Eoghain
Polaitíocht
Roinntear Tír Eoghain i gceithre Chomhairí Ceantair:
Lus cigilteach
mion|Lus cigilteach Luibh ilbhliantúil le gas colgach a fhásann 90 cm ar airde, dúchasach do Mheiriceá Theas. Fiaile choitianta i réigiúin thrópaiceacha, agus saothraítear go minic é i dtithe gloine i réigiúin mheasartha. Na duilleoga roinnte i nduilleoigíní caola. An-chigilteach, ag léiriú gluaisní nastacha is ag iamh istoíche. Is féidir an fhreagairt seo a bhrostú trí theagmháil leis an bplanda nó é a chrith. Níl eolas ar an meicníocht, ach is féidir gur bealach é chun tréghalú a laghdú, nó cosaint ar ainmhithe innilte. Tar éis tamaillín, filleann sé ar a bhunstaid.
(612533) 2002 XV93
Is é 2002 XV93 uimhir 64 de réadanna an Ghrianchórais in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 650 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Adamh
Samhail Bohr
mion|Niels Bohr Institute
Geanann mac Deala
Nuair a tháinig na Fir Bholg go hÉirinn mar lonnaitheoirí, roinn an chúigear mac Deala an tír eatarthu. Tháinig Genann i dtír le Ruadhraí ag Trácht Rudraige, agus thóg sé cúige Chonnacht.
Adamh
Airíonna núicléacha
Bíonn tionchar ag an gcóimheas prótón go neodrón ar chobhsaíocht na n-iseatóp, agus freisin ag láithreacht “uimhreacha draíochta” áirithe de neodróin nó prótóin a léiríonn scealla candamacha dúnta agus líonta. Freagraíonn na scealla candamacha seo do shraith leibhéal fuinnimh laistigh de shamhail an núicléis adamhaigh; Tugann scealla líonta, mar an sceall líonta de 50 prótón i gcás stáin, cobhsaíocht neamhghnách don núiclíd. As na 252 núiclíd chobhsaí ar a dtugtar, níl ach ceithre cinn acu le corr-uimhir prótón agus corr-uimhir neodrón: hidrigin-2 (deoitéiriam), litiam-6, bórón-10 agus nítrigin-14. Chomh maith leis sin, níl ach leathré thar billiún bliain ag ceithre corr-corr núiclíd radaighníomhach a tharlaíonn go nádúrtha : potaisiam-40, vanaidiam-50, tantalam-138 agus tantalum-180m. Tá an chuid is mó de núicléis corr-corr an-éagobhsaí maidir le béite-mheath, toisc go bhfuil na táirgí meatha cothrom- cothrom, agus dá bhrí sin tá siad faoi cheangal níos láidre, mar gheall ar éifeachtaí péireála núicléacha.
Cruth agus méid
Níl teorainn sheachtrach shainithe ag adamh, mar sin de ghnáth déantar cur síos ar a gcuid toisí i dtéarmaí ga adamhach. Is tomhas é seo ar an bhfad a shíneann scamall na leictreon ón núicléas. Glacann sé leis seo go bhfuil cruth sféarúil ag an adamh, nach ngéilltear dó ach d’adamh i bhfolús nó i saorspás. Is féidir gathanna adamhacha a dhíorthú ó na faid idir dhá núicléas nuair a cheanglaítear an dá adamh i naisc cheimiceacha. Athraíonn an ga de réir shuíomh an adaimh ar an gcairt adamhach, an cineál naisc cheimiceach, líon na n-adamh comharsanachta (uimhir chomhordúcháin) agus airí na meicnic chandamach ar a dtugtar an ghuairne. Ar thábla peiriadach na ndúl, is gnách go méadaíonn méid an adaimh agus nuair a bhogann duine síos na colúin, ach laghdaíonn sé agus duine ag bogadh trasna sraitheanna (clé go deas). Dá bhrí sin, is é héiliam an t-adamh is lú le ga 32 pm, agus is caeisiam ceann de na cinn is mó ag 225 pm. Nuair a chuirtear a leithéid agus réimsí leictreacha faoi fhórsaí seachtracha, féadfaidh cruth adamh imeacht ó shiméadracht sféarúil. Braitheann an dífhoirmiú ar mhéid an réimse agus ar an cineál fithiseáin de na leictreoin san sceall seachtrach, mar a thaispeántar le cúinsí grúptheoiriciúla. D’fhéadfaí diallais asféarúla a fháil, mar shampla, i gcriostail, áit a bhféadfadh réimsí móra criostail-leictreacha tarlú ag láithreáin laitíse siméadrachta íseal. Taispeánadh go bhfuil dífhoirmíochtaí suntasacha éileapsóideach le haghaidh ian sulfair  agus iain chailcigin i gcomhdhúile  de chineál pirít.
Leibhéil fuinnimh
Tá fuinneamh poitéinsiúil leictreoin in adamh diúltach i dtaca leis an uair a théann an fad ón núicléas go héigríoch; sroicheann a spleáchas ar shuíomh an leictreon go íosmhéid taobh istigh den núicléas, a bheag nó a mhór i gcomhréire inbhéartach leis an bhfad. Sa tsamhail chandamach-mheicniúil, ní féidir le leictreon ceangailte ach sraith staideanna atá dírithe ar an núicléas a shealbhú, agus freagraíonn gach staid do leibhéal sonrach fuinnimh; féach cothromóid am-neamhspleách Schrödinger, le haghaidh míniú teoiriciúil. Is féidir leibhéal fuinnimh a thomhas de réir na méide fuinnimh is gá chun an leictreon a neamhcheangal ón adamh, agus tugtar é de ghnáth in aonaid leictreonvoltaí (eV). Tugtar an bhunstaid ar an staid is ísle den leictreon ceangailte, .i. staid chónaitheach, agus bíonn staid fhlosctha mar thoradh ar aistriú leictreon go leibhéal níos airde. Méadaíonn fuinneamh an leictreoin in éineacht le n toisc go méadaíonn meánfhad an núicléis. Ní de bharr phoitéinsil leictreastataigh an núicléis is cúis le spleáchas na candamuimhreach asamataí fuinnimh ar ℓ, ach trí idirghníomhaíocht idir leictreoin.
Uí Ghrádaigh
Stair
D'iompaigh roinnt den chlann chun Eaglais na hÉireann agus rinneadh easpag na Mí de Hugh Brady. Bhí roinnt staraithe suntasacha sa chlann freisin, mar shampla Anéislis Aodh Ó Grádaigh agus Anéislis Séamus Ó Grádaigh.
Urania (iris)
Ábhar
I measc ábhar eile, d’fhoilsigh an iris ailt faoi ghluaiseachtaí feimineacha ar fud an domhain agus thiomsaigh faisnéis faoi obráidí aistrithe inscne.
Siombail
I gcás siombailí eolaíochta sa cheimic is eile, glactar leo beagnach ar fud an Domhain mar chomharthaí fosaithe cinnte.
Na hAsóir
deas|250px|thumb|Na hAsóir Is oileánra bainte leis an bPortaingéil iad na hAsóir.
Rac-cheol
1960idí
Chuir bannaí cosúil le Pink Floyd, The Moody Blues, Procol Harum, Rush, Yes, Genesis, Jethro Tull agus Deep Purple tús le rac forásach, stíl nua a bhí níos casta agus trialaí. Ní raibh rac forásach an rathúil sa lárshruth, ach thuill na grúpaí seo stádas cultais láidir. Seánra eile a bhí i mbéal an phobail ná ceol surf, le bannaí ar nós The Beach Boys, Dick Dale and The Surfaris agus The Shadows ag díoladh a lán ceirníní.
Ruadhraí mac Deala
Tar éis bhás Sláine, rinneadh Ard-Rí de Ruadhraí feadh dhá bhliain, go dtí go bhfuair seisean bás ag Brú na Bóinne. Tháinig a dheartháireacha Gann agus Geanann i gcomharbacht air.
Rac-cheol
1990idí
Ag tús na nóchaidí, bhí easpa rac-cheoil sna cairteacha. Ba leis na pop-cheoltóirí é an ré seo, le daoine cosúil le Michael Jackson, Madonna agus Prince ar bharr a mhaitheasa. An méid rac-cheoil a bhí fós beo, bhí sé sáite leis na miotalóirí gruaige céanna, agus bhí bearna mór ag fás idir na sean-mhiotalóirí agus an ghlúin nua a tógadh leis an rac malartach agus an bpunc-rac. Bhí na bannaí neamhspleácha ann fós, ach ní raibh an cháil mar chuspóir acu riamh, agus bhíodar lánsásta iad féin a choimeád amach ón spotsolas. Athraíodh cúrsaí, áfach, timpeall na bliana 1991, nuair a thosaigh siad ag síniú conarthaí le mórchomhlachtaí ceoil. As Seattle, Washington don chéad scata dóibh, le fuaim nua idir phunc-rac agus miotal, agus bhriseadar isteach sa phríomhshruth go tapaidh. Baisteadh grúinse ar an stíl cheoil a bhí á chasadh ag bannaí móra an lae, amhail Nirvana, The Melvins, Pearl Jam, Soundgarden, Alice In Chains agus Mudhoney. Gan mhoill, bhí an lár-shruth plódaithe le bannaí a bhí faoi thalamh go dtí seo. Lean roinnt grúpaí ón seánra seo go dtí deireadh na nóchaidí, mar shampla Smashing Pumpkins, Foo Fighters, Stone Temple Pilots agus Hole.
Pobalachas
Is cur chuige polaitiúil a theastaíonn a mhealladh chun gnáthdhaoine a airíonn a n-imnithe atá neamhairdaithe le dreamanna éilít bunaithe go buan é pobalachas.mion|clé|Cartún ó 1896 ina bhfuil William Jennings Bryan, a thacaigh go láidir leis an bpobal faoin tuath, le siombail Pháirtí Daonlathach Mheiriceá. mion|Leis an reitric atá aici "an 99%" (na daoine) i gcoinne "an 1%" (an mionlach), bhí an ghluaiseacht Occupy idirnáisiúnta ina sampla de ghluaiseacht shóisialta choitianta. mion|clé|Mar a shainmhínítear i gCairt Nolan, tá an poblacht (agus an t-iomlánachas) suite ar an taobh clé íochtarach.
Olltoghchán na Polainne 1989
mion|clé Reáchtáladh Olltoghchán na Polainne ar 4 Meitheamh 1989, olltoghchán saor (beagnach) sa Pholainn don chéad uair ó 1928. Murab ionann agus an cás don Ungáir (1956) agus don tSeicslóvaic (1968), níor cuireadh ina choinne, beag ná mór. Ba í an bhliain 1989 an bhliain ar bhris Oirthear na hEorpa saor. clé|mion|„Solidarność”, 3 Meitheamh 1989
Siomptóim éirí as
Chun na siomptóim seo a sheachaint, úsáidtear drugaí nach bhfuil chomh láidir leis na drugaí a bhfuil sé tugtha dóibh, le riachtanais na colainne a shásamh. De réir a chéile laghdaítear dáileog na ndrugaí seo, agus faoi dheireadh, tarraingítear siar go hiomlán iad.
Naomh Antaine
mion|clé|Naomh Antaine. Ba shagart Caitliceach agus bráthair den Ord Proinsiasach é Antaine Naofa (1195 – 13 Meitheamh 1231) nó Fernando Martins de Bulhoes mar a bhí aithne air.
Liosta de charachtair Emmerdale (2019)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2019:
Sionapsa
An comhchumar ina bhfuil bearna fhíorthanaí, idir dhá chill néarógacha (néaróin) nó idir néarón is cill mhatánach. Tarchuirtear comharthaí trasna na bearna seo ó chill go cill. Tugtar néaratharchuradóirí ar na ceimiceáin a fheidhmíonn chun na comharthaí seo a iompar.
Tá 1,000-10,000 sionapsa ag gnáthnéarón amháin in inchinn an duine le néaróin eile, agus meastar mar sin go bhfuil oiread agus 10 milliún milliún (1013) sionapsa san inchinn, rud a chruthaíonn gur iontach é cumas na hinchinne chun eolas a stóráil is a phróiseáil. Meastar gur féidir eolas a phacáil timpeall 10,000 oiread níos dlúithe san inchinn ná i gcuimhne ríomhaire.
Letitia James
Luathshaol agus oideachas
Rugadh Letitia Ann James ar 18 Deireadh Fómhair, 1958, i Brooklyn, Nua-Eabhrac. Tá sí ar dhuine d’ochtar clainne a rugadh do Nellie James (r. 1919, Martinsville, Achadh an Iúir) agus Robert James. D'fhreastail sí ar scoileanna poiblí i gCathair Nua-Eabhrac. D'fhás sí aníos i Park Slope, Brooklyn, agus d’fhreastail sí ar Ardscoil Fort Hamilton. Fuair sí a BA ó Choláiste Lehman Ollscoil Chathair Nua-Eabhrac i 1981, agus bhí na healaíona liobrálacha le béim ar obair shóisialta  mar phríomhábhar aici.
Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh
Baill
• 3
Bá na Flúirse
Is bá suite san Nua-Shéalainn í Bá na Flúirse. clé|250px|thumb|Bá na Flúirse
Sioncbhíog
I bhfísphictiúir reatha, comharthaí nasctha le ráta frámaí an cheamara, a thaifeadtar ar fhuaimthéip mhaighnéadach scoite le hoiriúnú níos déanaí leis an bpictiúr. I gcomhartha teilifíse bíonn sioncbhíoga ag deireadh gach líne is réimse chun go bhfeidhmeoidh na trealaimh tarchuir, taifeadta is glactha i gceart agus in am.
Ailill Medraige mac Indrechtaig
Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea Ailill Meadraí mac Indreachtaigh (Sean-Ghaeilge Ailill Medraige mac Indrechtaig) (bás 764 ). Indreachtach mac Dúnchadha Mhuirisce (bás 707), ba ea a athair, agus Dúnchadh Mhuirisce mac Tiobraide (bás 683) a sheanathair, iar-ríthe beirt. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 756 go dtí 764. Ba é an chéad fhear dá mhuintir ó bhás a athair sa mbliain 707 a rinneadh rí Chonnacht de.
Comhdhúil fháinneach
Sa cheimic, is éard is comhdhúil fháinneach ann ná comhdhúil ina bhfuil fáinne phlánach iata adamh. I gcás comhdhúile carbóin, fáinní le 5 nó 6 adamh, atá níos cobhsaí ná aon struchtúr eile.
Evgeny Pashukanis
Faightear dea-shampla den mhearbhall i lucht ceannais na Sóivéadach maidir le ról an dlí sa tsochaí nua i gconair gairme a bhí ag Evgeny Pashukanis. Is comhartha gur cuireadh deireadh le gach díospóireacht phoiblí dháiríre maidir leis na ceisteanna seo gur chloígh sé leis an dearcadh Stailín each i ndiaidh 1930 agus gur maraíodh é sa Phurgú Mór sa bhliain 1937.
Suomen Kuvalehti
Iris Fionlainnise é Suomen Kuvalehti (gnáthghiorrúchán: SK) a fhoilsítear uair in aghaidh na seachtaine, Dé hAoine. Is é an gnólacht foilsitheoireachta Otavamedia an foilsitheoir. Is é is brí le hainm na hirise ná Pictiúr-Iris na Fionlainne. Glactar leis gur seachtanán dáiríre atá i gceist agus é ag cardáil ceisteanna cultúrtha, eacnamaíochta agus polaitíochta. Tá an iris á foilsiú ón mbliain 1916 i leith, ach roimhe sin bhí dhá iris eile a bhí ar aon teideal léi: an chéad cheann a bhí á fhoilsiú sna blianta 1873–1880 agus an dara hiarracht sa bhliain 1894.
Richard Bartlett (cartagrafaí)
Naisc
Francis Jobson (cartagrafaí)
Cónaidhm Chumainn Ársa an Choirn
Imeachtaí samhraidh
San fhómhar ceiliúrann an CAC an fhéile fómhar ar a dtugtar 'Ag Glaoch an Mhuiníl (Béarla: Crying The Neck) freisin.
Solas
thumb|[[Priosma ag scoilteadh solais]]
471143 Dziewanna
Is é 2010 EK139 uimhir 80 de réadanna an Ghrianchórais  in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den Chrios Cuiper. Is réad tras-Neiptiúnach é agus tá féidearthacht ann gur abhacphláinéad é freisin.
Ceann Poill
Is baile suite i gContae Loch Garman é Ceann Poill.
Ollscoil Ghlaschú
mion|260px|clé|An Ollscoil
Yvonne McGuinness
Is amharc-ealaíontóir Éireannach í Yvonne McGuinness (a rugadh ar 12 Deireadh Fómhair 1972) a oibríonn i gcomhthéacsanna éagsúla, suiteán físeáin agus cló san áireamh. Rugadh í i gCill Chainnigh, Éire agus tá sí lonnaithe anois i mBaile na Manach, Co. Bhaile Átha Cliath. Léiríodh a saothair oibre in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe, agus tá MA bainte amach aici ón gColáiste Ealaíne Ríoga i Londain.
Seasmhacht amhairc
Braitheann éifeacht gach uile caighdeán a chuireann pictiúir ag bogadh ar feiniméan ar a dtugtar seasmhacht amhairc (nó amanna seasmhacht físe; persistence of vision, i mBéarla) – tréimhse moille i bhfreagairt na súile do radharcanna, rud a fhágann íomhánna breise ar an tsúil. Má léirítear seicheamh d’íomhánna socra ag ráta sách scioptha, thar teorainn ar a dtugtar an mhinicíocht chónasctha, airítear radharc leanúnach seachas na híomhánna aonaracha.
Sléacht München (1972)
Cluichí
Rinne Avery Brundage cinneadh go leanfaí ar aghaidh leis na cluichí, d’ainneoin an tsléachta. Bhí an cinneadh seo an-chonspóideach ag an am.
Contae Aontroma
Muir
Téid báid farantóireachta ó chalaphort Latharna, áit ónar féidir taisteal go Cairn Riain agus An Srón (An t-Sròn) in Albainmar aon le Fleetwood i Sasana. Bhíodh seirbhís ó Bhéal Feirste go dtí an Srón Ramhar (An t-Sròn Reamhar) go dtí 2010.
Riarachán
An baile condae traidisiúnta ná Aondroim fhéin. Níos deireanaí, rinneadh An Baile Meánach mar bhaile chontae agus mar shuí rialtais áitiúla. I 1973 stadadh condaetha Thuaisceart Éireann a bheith ina haonáin riaracháin go hoifigiúil, bliain i ndiaidh teipeadh rialtais tuaisceartaigh i Stoirmhonadh (nó Cnoc an Anfa mar a thugtar air fosta), le hathamharc a dhéanamh ar cúrsaí riaracháin áitiúla. Gídh go maireann na condaetha beo go cultúrtha, i gcúrsaí reatha, agus i dtaca le cúrsaí dlí, chanfhuil siad ann daofa a thuilleadh maidir le cúrsaí riaracháin. Ina leabaidh sin, tá an réigiún roinnte eadar 26 cheantar. Tá na ceantair seo a leanas le fáil go hiomlán laistigh de limistéir an chontae: Tá codanna de na ceantair seo a leanas le fáil taobh istigh den chontae:
Tá na toghcheantair seo a leanas suite go hiomlán taobh istigh de theorainneacha an chontae: Tá codanna de na toghcheantair seo a leanas laistigh den chontae
Oileán na cobhsaíochta
Tá cobhsaíocht ar leith ag baint leis na núiclídí a bhfuil draíocht dhúbailte acu, cosúil le hocsaigin a sé déag (ocht bprótón, ocht neodrón), cailciam-40 (fiche prótón, fiche neodrón), agus luaidhe-208 (82 phrótón, 126 neodrón). Tá draíocht dhúbailte ag cailciam-48 freisin: níl sé saor ó radaighníomhaíocht, ach tá leathré níos faide aige ná mar a bheifeá ag súil leis.
Siondróm cnámh briosc
Galar dúchasach creatlaigh ina dtarlaíonn foirmiú easnamhach na gcnámh is na bhfíocháin tacaíochta ionas go mbíonn an creatlach an-bhriosc sobhriste. Má bhíonn an neamhord an-dian, is féidir go bhfulaingeoidh naíonán an iliomad bristí diana cnáimhe is go bhfaighidh bás ina leanbh. Muna mbíonn sé ródhian, is féidir go mairfidh sé go mbeidh sé fásta ach go bhfulaingeoidh briseadh cnáimhe ó am go chéile, sna géaga íochtaracha go háirithe. Uaireanta, tarlaíonn crandú is dathú gorm ar scléaraí na súl do na páistí seo.
1988 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1988.
Na Crosa Beaga
Is baile suite i gContae Loch Garman iad na Crosa Beaga.
Guto Harri
Luathshaol agus oideachas
Rugadh Guto Harri i gCaerdydd don scríbhneoir agus síciatraí Harri Pritchard-Jones agus Lenna (née Harries). Cainteoir Breatnaise ó dhúchas é, rinne sé staidéar i Tonyrefail Community School agus i Ysgol Bryntaf, sular d’fhreastail sé ar Ysgol Gyfun Llanhari. Tar éis dó A Leibhéal a bhaint amach, glacadh le Harri isteach i gColáiste na Banríona, Oxford, áit a ndearna sé staidéar ar fhealsúnacht, polaitíocht agus eacnamaíocht. Ansin rinne sé cúrsa iarchéime san Iriseoireacht Chraolacháin in Ollscoil Caerdydd.
Ciníochas institiúideach
(Leanfaidh aistriúchán Gaeilge an sliocht bunaidh seo) Gailge When white terrorists bomb a black church and kill five black children, that is an act of individual racism, widely deplored by most segments of the society. But when in that same city – Birmingham, Alabama – five hundred black babies die each year because of the lack of proper food, shelter and medical facilities, and thousands more are destroyed and maimed physically, emotionally and intellectually because of conditions of poverty and discrimination in the black community, that is a function of institutional racism. When a black family moves into a home in a white neighborhood and is stoned, burned or routed out, they are victims of an overt act of individual racism which most people will condemn. But it is institutional racism that keeps black people locked in dilapidated slum tenements, subject to the daily prey of exploitative slumlords, merchants, loan sharks and discriminatory real estate agents. The society either pretends it does not know of this latter situation, or is in fact incapable of doing anything meaningful about it. Nuair a bhuamálann sceimhlitheoirí geala eaglais an phobail ghoirm agus nuair a mharaíonn siad cúigear leanaí gorma, is gníomh ciníochais aonair é sin, cáinte go forleathan i bhformhór na gcodanna den tsochaí. Ach nuair, sa chathair chéanna sin - Birmingham, Alabama - faigheann cúig chéad leanbh gormh bás gach bliain mar gheall ar easpa cothaithe chirt, foscaidh agus áiseanna míochaine, agus scriostar agus ciorraítear na mílte eile go fisiciúil, go mothúchánach agus go hintleachtúil mar gheall ar dhálaí na bochtaineachta agus idirdhealaithe sa phobal gorm, sin feidhm de chiníochas institiúideach. Nuair a bhogann teaghlach gorm isteach i dteach i gcomharsanacht gheal agus nuair a chaitear clocha orthu, nó nuair a dhóitear amach as a gcuid tithe iad, nó nuair a cuirtear an ruaig orthu, is íospartaigh iad de bharr gnímh chiníochais aonair a cháinfidh mórchuid na ndaoine. Ach is ciníochas institiúideach é a choinníonn daoine gorma faoi ghlas i bplodtithe a bhfuil drochbhail orthu, faoi réir chreiche laethúil tiarnaí slumaí, ceannaithe, siorcanna iasachta agus gníomhairí eastáit idirdhealaitheacha. Ligeann an an tsochaí nach bhfuil a fhios aigí faoin staid dheiridh seo, nó i ndáiríre ní féidir léi aon rud fiúntach a dhéanamh ina leith.
Faireoga incríneacha
Cuimsíonn an córas seo an fhaireog phiotútach, an fhaireog thíoróideach, an fhaireog pharaitíoróideach, an fhaireog aidréineach (osduánach), an paincréas (insíní Langerhans), agus na gónaid.
Tá fíocháin is orgáin eile a bhfuil feidhmeanna faireogacha acu freisin: an hipeatalamas, na duáin, an chonair ghastraistéigeach, an tímeas, an ball pinéalach.
Coistí Oireachtais
Roghchoistí
Coistí ina mbíonn comhaltaí de Theach amháin an Oireachtais. Déanann Roghchoistí Dháil Éireann, breithniú ar Bhillí, Meastacháin, Tairiscintí, Comhaontuithe idirnáisiúnta agus ar nithe eile a tharchuireann an Dáil chucu.
Buanchoistí (Comhchoistí nó Roghchoistí)
Coistí buana a mbíonn freagrachtaí sonracha orthu mar a leagtar amach sna Buan-Orduithe.
Liosta ban-amhránaithe Fraincise ó Québec
M
•	Kate McGarrigle •	Catherine Major •	Dominica Merola •	Muriel Millard