cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ceimic
Iain agus salainn
Bíonn na comhdhúile ianacha sothuaslagtha san uisce, toisc gur tuaslagóir polach é an t-uisce. Is é sin, tá pol diúltach agus pol deimhneach ag an móilín uisce - deirtear gur déphol é an móilín uiscec—é go bhfuil an móilín féin neodrach. Aomann an pol diúltach iain dheimhneacha, agus na hiain dhiúltacha ag tarraingt ar an bpol eile.
Dlíthe ceimiceacha
Cinntíodh ó thurgnaimh a rinne Robert Boyle (1627–1691), Antoine-Laurent de Lavoisier agus John Dalton le linn an seachtú agus an t-ochtú aois déag go raibh damhnaí rialaithe ag dlíthe áirithe.
Nicolas Appert
A Shaol agus a Shaothar
Idir na blianta 1772 agus 1784 bhí sé ar aimsir ag baill den uaisle mar officier de bouche; ansin bhain sé amach Páras, áit ar oscail sé siopa milseogra. Tháinig rath ar an ngnó, agus tar éis na Réabhlóide (eachtra a raibh sé páirteach inti) thosaigh sé ag déanamh taighde ar chaomhnú an bhia de réir critéir áirithe - athrú an bhlais, costas, an cothú a bheadh le baint as bia salannaithe, triomaithe agus deataithe, agus criostalú na dtorthaí.
Críoch Krasnoyarsk
Is í Krasnoyarsk an chathair is mó sa chríoch. Cathracha tábhachtacha eile iad Norilsk, Achinsk, Lesosibirsk, Minusinsk, Nazarovo, Zelenogorsk, agus Zheleznogorsk.
Cill Téagáin
Tá Humewood House, teach mór a tógadh sa 19ú haois, gar don sráidbhaile.
Uaisle Acla
An t-Amhrán
Dá mbeinnse ar a’ gCaiseal, Nó ag Úna i mBun a’ Churraigh, Bheinn seal ag Pádraig Ceafarcaigh, Ach tá mé i measc na bhfear láistí,
Leagan eile
Dá mbeinnse ar an Doirín, Is ann a gheobhfainn greann, Nó ag Parthalán, Croí na gCarad, Nó as sin siar go Céibh. Tomás Mór Ó Gallchobhair Agus an Charraig uilig ní bréag, Dá dtéinn ag cruinniú fataí ann, Ba mhaith sin lán mo chléibh.
Dá mbeinnse in Acaill Bheag istoigh, Bheinn seal ag Antoine Eoin, Nó ag Seán ‘ac Taidhg an scafaire, Atá thall ar an Chloch Mhóir. Tá na báid ag teacht ón fharraige ann, ‘S na luingis faoi reacht seoil, Ach tá mise i measc na nOrangemen, ‘S ní fada bheas mé beo.
Shane MacGowan
Saol
Tá tionchar an scríbhneora Brendan Behan le cloisteáil uaireanta ina chuid oibre.
Cnoc an Eanaigh
deas|250px|thumb|Cnoc an Eanaigh Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Cnoc an Eanaigh.
Moe Szyslak
Is ceann de na carachtair sa tsraith theilifíse bheoite The Simpsons é Morris "Moe" Szyslak. Tá sé guthaithe ag Hank Azaria. Oibríonn sé sa teach tábhairne; Moe's. Bhí sé ar an gclár den chéad uair san eipeasóid "Simpsons Roasting on an Open Fire".
Daidí na Nollag
Stair
Chuaigh an carachtar Meiriceánach go mór mór i bhfeidhm ar Dhaidí na Nollag mar a thuigtear san Eoraip é. Caitheann sé an bhliain go léir ag déanamh téisclime don Nollaig agus é ag déanamh bréagán ina cheárta agus ag coinneáil diansúile ar iompraíocht na bpáistí i rith na bliana.
Tír na nÓg
right|300px|thumb|[[Oisín]] Tír mhiotasach san Fhiannaíocht is ea Tír na nÓg (Tír inna n-Óc sa tSean-Ghaeilge). Is í an tSíoraíocht is mó cáil uirthi sa bhéaloideas Gaelach í agus is ann a théadh Tuatha Dé Danann agus na sídhe chun cónaithe tar éis dóibh Éire a fhágáil. Tá Tír na nÓg cosúil le Síoraíochtaí eile sa bhéaloideas Gaelach, síoraíochtaí amhail Mag Mell agus Eamhain Úllach.
Poitou
mion|clé|Armas [[Richard, Iarla Chorn na Breataine, Plantagenet, éilitheoir chúige Poitou, atá anois ina bharrfhabhair mar armas ag muintir Phoitou]]
Dlí Poynings
Imeachtaí
Le tamall anuas, bhí na príomh-ghobharnóirí, go háirithe Iarlaí Chill Dara, ag tabhairt faoi thionscnaimh i bParlaimint na hÉireann i gcoinne mhianta na cúirte i Londain. Spreag sé seo Dlí Poynings.
Cúl na Béinn
An t-amhrán
‘Sé a d’iarrfainn d’impí ar Rí na nGrásta,
Tá na coillte dlúth ann ar thaobh Gleann Néifinn, Is an duilliúrchraobh ghlas ag sileadh síos, Tá an chuach ‘s an traonach ar bharr na gcraobh ann, Ag seinm go headroom gach lá ‘s oíche. Tá na daoine uaisle ar bharr an tsléibhe ann, Ag déanamh eirligh ar chearca fraoigh, Tá an bradán broinngheal ag tíocht ón tsáile ann, Ag fearaibh Éireann le fail gan pighin.
Ceol traidisiúnta na hÉireann
thumb|Fógra d’fhéile [[Sean-nós (amhránaíocht)|sean-nós ón bhliain 2011.]] Tá an ceol traidisiúnta lárnach do chultúr na hÉireann. Sa teach tábhairne is mó a thionóltar na seisiúin cheoil agus de ghnáth cuirtear fáilte roimh gach aon cheoltóir.
Ceol rince, den chuid is mó, is ea ceol traidisiúnta na hÉireann ach sa lá atá inniu ann is minic a sheinntear é don lucht éisteachta amháin - gan rinceoirí ar bith. Tá cineál éagsúla foinn le cloisteáil ach is fearr le ceoltóirí ríleanna agus poirt a sheinm. Is fearr ar féidir leo a gcumas a thaispeáint agus iad ag triall ar na túin siúd.
An Fhleadh Cheoil in Éirinn
De ghnáth bíonn an Fhleadh ar siúl in áit áirithe ar feadh dhá bhliain agus ansin bíonn sé ar siúl in áit éagann eile ar feadh dhá bhliain srl. Anuraidh, b'í an Droichead Átha láithreán don Fhleadh agus an bhliain roimhe sin b'í Co. an Chláir an áit ina raibh an Fhleadh i 2017.
mion|Féile do cheoil traidisiúnta na hÉireann i SAM
Foghlaim an cheoil traidisiúnta
Tá go leor grúpaí cheoil ann a mhúineann ceol traidisiúnta do dhaoine a bhfuil fonn orthu uirlisí a fhoghlaim. Is í 'Craobh Sheán Tracey CCÉ' (CCÉ = Comhaltas Ceoltóirí Éireann) ceann do na grúpaí sin. Tá an grúpa seo lonnaithe i gContae Bhaile Átha Cliath. Cuireann siad ranganna ceoil traidisiúnta, ranganna rince agus ranganna canadh ar siúl d'aon duine go maith leo freastal ar na ranganna. Is féidir le haon duine ar aon aois freastal ar na ranganna sin freisin.
Kristen Stewart
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Kristen Jaymes Stewart (ar 9 Aibreán 1990 a rugadh í).
Ceol traidisiúnta na hÉireann
Foghlaim an cheoil traidisiúnta
Mura bhfuil cónaí ort in Éirinn, tá áiteanna éagsúla ar fáil do dhaoine freisin chun a cheoil traidisiúnta a sheinm. Cuireann Comhaltas Ceoltóirí Éireann áiteanna ar fáil do dhaoine i Meiriceá Thuaidh, i gCeanada, san Astráil agus i gcúpla tíortha i Meiriceá Theas agus áiteanna éagsúla san Eoraip freisin. Is féidir freastal ar ranganna ann chun do cheoil a fheabhsú nó chun an cheoil traidisiúnta a fhoghlaim. Cuireann CCÉ roinnt féile ar siúl chomh maith agus is féidir le haon duine dul ann/
Dún Ard
Baile beag i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Dún Ard.
Beoir chruithneachta
Is beoir bharr-choipthe déanta le sciar mór chruithneachta í beoir chruithneachta. Is iad Weissbier (nó mar is fearr aithne Hefeweizen), Berliner Weisse, Witbier, Lambic, agus Gose cineálacha beoir chruithneachta.
Tréimhsí agus eisceachtaí ar chóipcheart
Baineann tréimhsí ama agus eisceachtaí ar chóipcheart le roinnt breithiúnas tábhachtach amhail teip an mhargaidh, saoirse cainte, oideachas agus comhionannas rochtana (amhail ag daoine a bhfuil lagú radhairc orthu). Measann cuid go bhfuil teorainneacha agus eisceachtaí mar “chearta úsáideora” - den tuairim go soláthraíonn cearta úsáideora cothromaíocht riachtanach do chearta úinéirí an chóipchirt. Níl aon chomhdhearcadh i measc saineolaithe cóipchirt maidir le cearta úsáideora nó nach bhfuil iontu ach teorainneacha ar chóipcheart. Féach mar shampla Tuarascáil Chlár Oibre Digiteach na Comhairle Náisiúnta Taighde, nóta 1. Tá an coincheap 'cearta úsáideora' aitheanta ag cúirteanna freisin, lena n-áirítear Cúirt Uachtarach Cheanada i CCH Canadian Ltd v. Dlí-Chumann Cheanada Uachtarach (2004 SCC 13), a d'aicmigh "déileáil chóir" mar cheart úsáideora den sórt sin. Tá na cineálacha easaontais seo i bhfealsúnacht coitianta go leor i bhfealsúnacht an chóipchirt, nuair is gnách go mbíonn díospóireachtaí faoi réasúnaíocht dlí-eolaíoch mar seachfhreastalaithe ar easaontais níos substaintiúla faoi dhea-bheartas. áit a mbíonn díospóireachtaí faoi réasúnaíocht dlí-eolaíoch de ghnáth mar chumhacht ionadaíochta ar easaontais níos substaintiúla faoi dhea-bheartas.
Nóra Dheas na gCraobh-Fholt Ní Bháidhidh
An t-amhrán
D’fhiafraigh mé den spéir-bhean,
Tá a grua ar dhath na gcaortha,
Cé gur milis blas do phóigín,
‘S go dtabharfá na sluaite ón mbás.
‘S tú ‘bheith in do chóiriú,
Gleann Fhaidhle
Baile i gContae Chill Mhantáin in Éirinn is ea Gleann Fhaidhle.
Coláiste Naomh Antaine
Coláiste oiliúna do bhráithre Proinsiasacha Éireannacha a bhí i gColáiste Naomh Antaine i Lobháin (nó Coláiste na nGael) san Ísiltír Spáinneach, a bhí lárnach i bhfeachtas an fhrith-reifirméisin in Éirinn, agus i gcur chun cinn na litríochta clóite Gaeilge sa 17ú haois.
An Ailgéir
Is tír sa Mhagraib í an Ailgéir ( al-Jazā'ir, Araibis na hAilgéire: الدزاير al-dzāyīr; Algérie). Daon-Phoblacht Dhaonlathach na hAilgéire an t-ainm oifigiúil.
Nan Tom Teaimín
Is amhránaí ar an sean-nós agus moltóir le hOireachtas na Gaeilge í Nan Tom Teaimín (nó Nan Tom Taimín de Búrca). Buaiteoir ar Chorn Uí Riada, Corn na mBan faoi dhó ba í (1998 agus 2000). D’fhreastail sí ar a céad Oireachtas nuair a bhí sí ocht mbliana bliana d’aoismar a dúirt Nan Tom Teaimín sa chlár seo ó [[TG4] ar YouTube]. Is léir gur spreag an tOireachtas a suim sa sean-nós agus sise ina cailín óg. Is moltóir le hOireachtas na Gaeilge le fada í.
TG4
Thar na blianta, tháinig Nan Tom Teaimín ar mórán chláir teilifíse mar aoi-amhránaí Tá Nan Tom Teaimín le feiceáil, mar shampla, sa tsraith TG4,
Sioscadh na Gaoithe (The Whispering Wind)
(Tagairt NTTCD004 )
Brook Green
Is baile é Brook Green atá suite sa bhuirg London Borough of Hammersmith and Fulham, Londain thiar.
Koggenland
Nasc seachtrach
http://www.koggenland.nl/
Leic Snámha
Tá ceithre thigh tábhairne lonnaithe i Leic Snámha, chomh maith le ceithre shiopa eile.
Coll
Is géineas é an coll (Corylus) de chrainn duillsilteacha agus de thoir mhóra dúchasacha an leathsféir thuaidh, ina bhfuil aeráid mheasartha ann. Cuirtear an géineas, de ghnáth, sa bhfine Betulaceae, cé go roinneann roinnt luibheolaithe na coill (le na crainn sleamhain agus géinis ghaolmhara eile) i bhFine ar leith eile, na Corylaceae.
Ian Paisley
1964
B'é an mana a bhí ag Paisley ná "ní ghéillfear!" , is é sin, níor chóir cearta sibhialta ar bith a ghéilleadh do na Caitlicigh, ós rud é gur dual dóibh bheith mídhílis don Choróin. Bhí Paisley go minic anuas ar chomharbaí Uí Néill, mar atá, Brian Faulkner agus James Chichester-Clark, toisc nach raibh siad sách dian ar na Caitlicigh, dar le mo dhuine. clé|mion|2011
1969
I Mí na Márta 1969, chaith Paisley seal sa phríosún in éineacht le Major Ronald Bunting. Bhí an bheirt sin i ndiaidh frithléirsiú neamhdhlíthiúil a chóiriú mar agóid in aghaidh an mhórshiúil a bhí ag Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann (NICRA) in Ard Mhacha. D'fhág Paisley an príosún nuair a fuair ciontóirí polaitiúla pardún ginearálta.
Íorónta go leor, cé gur Protastúnach a bhí ann, chuaigh mac Ronald Bunting, Ronald Óg nó Ronnie Bunting le Poblachtánachas ina dhiaidh sin, agus é ar duine de bhunaitheoirí an INLA.
Duais Nobel
mion|clé|Bonn - Duais Nobel mion|clé|[[Alfred Nobel.]] Sraith duaiseanna is ea iad Duaiseanna Nobel a bhunaigh cruthaitheoir na dinimíte, Alfred Nobel. Faigheann gach duaiseoir bonn óir. Tugtar airgead mar chuid den duais do dhaoine a chuir an taighde nó an tsochaí chun cinn ar bhealach ar leith.
Brewarrina
Baile i New South Wales, Astráil is ea Brewarrina. Tá daonra timpeall 2,140 ann.
Seán Ó Riada
Óige
Chaith Seán cúig bliana ina dhiaidh sin ina stiúrthóir ceoil in Amharclann na Mainistreach. Taca an ama sin, i ndiaidh dó mórán machnaimh a dhéanamh ar an ábhar, d’athraigh sé a ainm ó John Reidy go Seán Ó Riada. Le linn na bliana ina dhiaidh sin, chum an Riadach iliomad píosaí ceoil don cheolfhoireann dar teideal “Nomos”. Fágadh an tríú ceann gan a bheith críochnaithe agus thóg cuid de na cinn eile blianta le cur i gcrích.
Ceoltóirí Chualann
Sa bhliain 1961 bhunaigh Ó Riada Ceoltóirí Chualann, buíon de cheoltóirí traidisiúnta ar mhó a cosúlacht le ceolfhoireann bheag ná le banna céilí. Cé go mbídís ag seinm i hallaí coirme agus iad feistithe i gcultacha dubha, léinte bána agus carbhait dhubha, is foinn agus amhráin thraidisiúnta, Gaelacha a bhíodh á seinm acu. Sheinneadh Ceoltóirí Chualann cóirithe geala, scáineacha. Shuíodh an Riadach sa tulra láir ag casadh an bhodhráin, druma fráma láimhe agus gléas ceoil a bhí beagnach tréigthe ag lucht an cheoil thraidisiúnta. D’úsáideadh bannaí céilí drumaí bhanna snagcheoil. Theastaigh ón Riadach go mbeadh cláirseach sa ghrúpa, ach toisc nach raibh teacht ar a leithéid, sheinneadh sé féin an cruitchorda ina háit – an fhuaim ba ghaire d’fhuaim na cláirsí. Ba é Cathal Gannon a rinne an cruitchorda a sheinneadh Ó Riada ar bhonn rialta.
Flaithrí Ó Maolchonaire
A Shaol
Bhí dualgaisí troma eaglasta ar Fhlaithrí Ó Maolchonaire chomh maith, nó sa bhliain 1606, cheap Caibidil na bProinsiasach i dToledo ina Phroibhinseal ar phroibhinse Phroinsiasach na hÉireann i mBealtaine 1606. Go gairid ina dhiaidh sin, áfach, b'éigean dó an obair seo a fhágáil faoi fhear ionaid darbh ainm Muiris Ultach.
Buircíne Fasó
Ar 11 Nollaig 1958, bhain Buircíne Fasó féinriail amach, agus neamhspleáchas iomlán ar 5 Lúnasa 1960]. "Volta Uachtarach" a thugadh ar an tír go dtí 1984, as lár na tír a bheith suite timpeall rás uachtarach na habhann Volta.
Champs-Élysées
Is bóthar mór é Champs-Élysées i bPáras. Tá an Arc de Triomphe lonnaithe ar bharr na sráide seo. Ag bun na sráide tá Place de la Concorde.
Páirtí Sóisialach (Éire)
Is páirtí polaitíochta de chuid na heite clé in Éirinn é an Páirtí Sóisialach. Is é Joe Higgins ceannaire an pháirtí. Toghadh beirt ionadaí acu don 31ú Dáil; Joe Higgins agus Clare Daly. Ní raibh aon ionadaíocht acu sa 30ú Dáil mar gur chaill Higgins a shuíochán san olltoghchán i mBealtaine 2007 agus níor éirigh leis an hiarrthóirí eile - Clare Daly, Mick Murphy agus Mick Barry - suíochán a bhaint. Bhain Higgins suíochán amach i bparlaimint na hEorpa i mí an Mheithimh 2009.
Naarden
Is iar-bhardas agus cathair san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Naarden. Bhí 17,204 duine ina gcónaí i Naarden sa bhliain 2014.
Claude Monet
Bhí sé i measc máistrí ealaíne an 19ú haois. D’éirigh Monet ina dhuine ba mhó a raibh tionchar aige ar ealaín nua-aimseartha sa chéad leath den fhichiú céad.
Coldplay
Is banna rac-cheoil Briotanach iad Coldplay. Seinneann Chris Martin an pianó agus seinneann Jonny Buckland an giotár. Dhíol siad 90 milliún taifead. Is é Chris Martin an ceannaire ar Coldplay. Thóg an banna an t-ainm “Coldplay” ó leabhar filíochta. Tá Coldplay go mór ar son na timpeallachta; déanann siad taisteal i gcarranna agus nó ar thraein seachas ar eitleán, mar shampla ó Shasana go dtí an Fhrainc ar an Eurostar agus ar camchuairt i Meiriceá ar bhus. Roinneann Coldplay an brabús a shaothraíonn siad go cothrom eatarthu féin, agus ní thuilleann aon duine níos mó ná éinne eile.
Poll an Phúca
clé|mion|Poll an Phúca Baile in Éirinn is ea Poll an Phúca (Béarla: Poulaphouca, nó go hoifigiúil Pollaphuca). Tá sé suite i gContae Chill Mhantáin ar an teorainn le Contae Chill Dara.
Tenerife
Tá Santa Cruz de Tenerife mar phríomhchathair an oileáin agus tá rialtas an oileáin (cabildo insular) suite ann.
An Tóchar
Sráidbhaile in Éirinn is ea an Tóchar (Béarla: Causeway). Tugtar Kantogher nó Ceann an Tóchair air uaireanta. Tá an sráidbhaile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chiarraí. Bhí 251 dhuine ina gcónaí ann de réir an daonáireamh sa bhliain 2002.
Billy Joel
Saol pearsanta
clé|mion|Joel ag seinm sa bhliain [[2007 i Florida.]] Phós Billy Joel trí huaire i ndiaidh a chéile. Bhí sé pósta lena bhainisteoir gnó, Elizabeth Webber (Elizabeth Small) ó 1973 go 1982, le Christie Brinkley ó 1985 go 1994 agus rugadh iníon amháin dóibh, mar atá, Alexa Ray Joel. Phós sé a bhean chéile reatha, Kate Lee, ar 2 Deireadh Fómhair 2004.
Ríshlocht na gCairilínseach
Ainm
Glacann Ríshliocht na gCairilínseach a ainm ó Carolus, ainm Laidine Charles Martel, rialtóir de facto Francia ó 718 go dtí a bhás. D'eascair an t-ainm "Cairilínseach" (Laidin Mheánaoiseacha:karolingi, ón fhoirm athraithe den Sean-Ghearmáinise Ard karling nó kerling, a chiallaíonn "de shliocht Charles" cf. MHG kerlinc )  nó "teaghlach Charles."
Purmerend
Nasc seachtrach
http://www.purmerend.nl/
Cathair Dónall
Sráidbhaile in Éirinn is ea Cathair Dónall. Tá an sráidbhaile suite in iardheisceart na tíre i gContae Chiarraí. De réir an Staidéir Chuimsithigh Theangeolaígh ar Úsáid na Gaeilge sa Ghaeltacht, bhí 97 duine ina gcónaí i gCathair Dónaill agus labhair 10 nduine Gaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais.
Kateřina Siniaková
Tá trí chraobh dúbailte buaite ag Siniaková (ceann amháin de WTA 125K Series san áireamh) ar an Chamchuairt WTA, chomh maith le sé craobh singil agus ceithre chraobh dúbailte ar an singles agus ceithre doubles teidil ar an chamchuairt ITF chuaird ina gairmré. Ar an 13 Iúil 2015, shroich sí uimhir a 65 sa rangú shingil. Ar an 27 Iúil 2015, shroich sí uimhir a 42 sa rangú dúbhailte.
Camarún
Is iar-choilíneacht de chuid na Gearmáine, na Breataine agus na Fraince í.
Riail an choilíneachais
Cuireadh smacht na nGearmánach ar an tír ar ceal le linn an Chéad Chogaidh Dhomhanda. Thóg saighdiúirí ón bhFrainc agus ón mBreatain seilbh ar an tír le linn an chogaidh.Ina dhiaidh sin tugadh rialú an chuid de Chamarún ina bhfuil Yaoundé do na Francaigh. Mar sin, scoilteadh Camarún tar éis an Chéad Chogadh Domhanda. Tugadh cuid den tuaisceart don Bhreatain agus an chuid eile don Fhrainc.
D'fhan Douala ní ba thábhachtaí go dtí 1957, ach chuaigh Yaoundé chun tosaí ar Douala as sin amach mar gheall ar fhadhbanna eacnamaíochta (géarchéim an chócó) agus ar mhíshuaimhneas polaitiúil faoin gcósta.
Eadhadh
Is speiceas crann é an t-eadhadh (Populus tremula), nó an t-eabhadh i litriú an lae inniu. Tugtar an crann creathach air freisin. Tá sé dúchasach d'aeráidí measartha na hEorpa agus na hÁise, ón Íoslainn, Éire, agus an Bhreatain Mhór soir go Kamchatka, ó thuaidh go dtí taobh istigh den Chiorcal Artach i gCríoch Lochlann agus i dtuaisceart na Rúise, agus ó dheas go lár na Spáinne, an Tuirc, an Tian Shan, an Chóiré Thuaidh, agus tuaisceart na Seapáine. Tá sé le fáil freisin in áit amháin in iarthuaisceart na hAfraice san Ailgéir. I ndeisceart a raoin, tá sé le fáil ar airde mhór sna sléibhte.
Stede Broec
Nasc seachtrach
http://www.stedebroec.nl/
Diobúití
Is tír san Afraic í Poblacht Djibouti, nó Djibouti de ghnáth. Is í cathair Dhiobúití (nó Djibouti as Béarla) príomhchathair na tíre. Tá sí ag críochantacht leis an Eiritré, An Aetóip, agus an tSomáil. Is iar-choilíneacht Frainceach í.
Siscín
thumb|Carduelis spinus
Eitpheil trá ag na Cluichí Oileán 2017
Tá eitpheil trá ar siúl ag na Cluichí Oileán 2017. Tá na comórtais ar siúl idir an 25ú agus an 29ú lá de Mheitheamh 2017.
Uitgeest
Is bardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Uitgeest. Bhí 13,248 duine ina gcónaí in Uitgeest sa bhliain 2014.
Mel Gibson
Cúlra agus Óige
Rugadh é i Nua-Eabhrac ach bhog a mhuintir go dtí an Astráil nuair a bhí sé dhá bhliain déag d'aois, áit ar chaith sé cuid mhaith dá shaol. Ba as Éirinn a mháthair agus is mar gheall air sin a ainmníodh é as na naoimh Éireannacha Mel agus Colm Cille.
Corc mac Luigthig
Tá na hEoghanachta ainmnithe as sinsear Chonaill, Eoghan Mór. Is iad na Deirgtine an dream ársa a raibh siad gaolta leis.
Waterland
Nasc seachtrach
http://www.waterland.nl/
Brian Ó Baoill
Píosa Litríocht
2001 An Corpán, (Aistriú ón Bhr.) Déagóirí, Cló Iar-Chonnachta
2006 NT7: Bagairt ón Spás. Aois 13-15. Coiscéim
Wervershoof
Is iar-bhardas agus baile san Ollainn Thuaidh, an Ísiltír é Wervershoof. Bhí 8,545 duine ina gcónaí i Wervershoof sa bhliain 2007.
QWERTY
thumb|Méarchlár QWERTY
Deirgtine
Stair
Táthar ar an eolas go raibh dlúthghaoil pholaitiúla ag na Deirgthine le Déise na Mumhan, a raibh b'fhéidir a luath facilitators is tábhachtaí. Feictear ainmneacha go leor phearsana ó ginealaigh na nDeirgthine (.i. Eoghanachta) ar chlocha Oghaim i dtír na nDéise, Contae Phort Láirge.
Feachtas "Stádas"
Agóidí
Reáchtáladh An Lá Mór i mBaile Átha Cliath ar an 24 Aibreán, 2004. Bhí Stádas agus Na Gaeil Óga taobh thiar den fheachtas a raibh stádas oifigiúil na Gaeilge san AE mar chríoch air.
Cath an tSléibhe Bháin
Cath tábhachtach ab ea Cath an tSléibhe Bháin (Seicis: Bitva na Bílé hoře; Gearmáinis: Schlacht am Weißen Berg) a troideadh go luath le linn Chogadh na dTríocha Bliain. Ar an 8 Samhain 1620, d'éirigh arm Boihéamach de 15,000 saighdiúir agus amhais faoi Christian von Anhalt amach in aghaidh 27,000 saighdiúir d’airm chomhcheangailte Ferdinand II, Impire Naofa Rómhánach faoi stiúir Charles-Bonaventure de Longueval, Cunta de Bucquoy agus Léig Ghearmánach na gCaitliceach. faoi Johan t'Serclaes Graaf van Tilly, ag Bílá Hora ("an tSliabh Bán") in aice le Prág. Tá an suíomh anois mar chuid de chathair Phrág.
Réamhrá
D’éirigh go maith ar dtús le héirí amach na bProtastúnach sa Bhóihéim, agus d’éirigh leo an éirí amach a leathnú trí Fheardorcha V, Toghdóir na Pailitíne a thogha mar rí orthu féin. Ach d’iompaigh an taoide ina gcoinne nuair a chruinnigh Maximilian 1, Diúc na Báváire, fórsaí na Léige Caitlicí. Chuir sé siúd Tilly ar cheann airm go Prág. Lean Christian Anhalt é agus tháinig sé amach rompu ar bhóthar Phrág lena chuid fórsaí féin,
Toradh an Chatha
De réir a chéile cuireadh deireadh le saoirse chreidimh sa Bhoihéim agus theith na Protastúnaigh nó ruaigeadh iad as an tír. In iarracht na cúigí ceannairceacha san Ísiltír a thimpeallú ghabh arm na Spáinne an Phailitín. Ba ansin, agus na Protastúnaigh i riocht a mbuailte sa Ghearmáin, a tháinig an Danmhairg isteach sa chogadh.
Cath an tSléibhe Bháin sa Litríocht
Tá Cath an tSléibhe Bháin mar chúlra le cuid mhór de na himeachtaí san úrscéal An Cléireach (Leabhar Breac 2007) le Darach Ó Scolaí
1892
Tarluithe
mion|2 Eanáir 1892: hOsclaíodh go hoifigiúil an príomhhalla ar Oileán Ellis i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac. D'fhan sé i bhfeidhm gur dódh é sa bhliain 1897.]]
Ceallachán Chaisil
Beatha
Níl a lán eile taifeadta faoi Cheallachán sna hannála Éireann. Rinne sé ruathair eile ar an Mí sa bhliain 951 i dteannta lena mac, Donnchadh. Fuair sé bás sa bhliain 954, agus Donnchadh sa bhliain 963.
Caithréim Cheallacháin Chaisil
Scríobhadh Caithréim Cheallacháin Chaisil le linn ré a shliochtaigh, Cormac Mac Cárthaigh. Spreagadh an dréacht bréagstairiúil seo is amhlaidh ag Cogad Gáedel re Gallaib scríofa ar son Muircheartach Ó Briain chun a shinsear Brian Bóramha a mholadh. Feictear sa Caithréim na hEoghanachta, agus Ceallachán ach go háirithe, ag troid in éadan na n-ionróirí Lochlannacha, ach tugtar aitheantas do sinsear Dháil Chais Mhuircheartaigh, gaolta a mheastar le bagairt rí na gConnacht, Toirdelbach Ua Conchobair.
Brian Mac Giolla Coinnigh
Sagart in Ord Naomh Proinsias ba ea Brian Mac Giolla Coinnigh (t.1582-t.1662) a chuir Gaeilge ar Riaghuil treas uird S. Froinsias agus a ghlac páirt lárnach in obair na bProinsiasach i Lobháin agus in Éirinn.
Federación Anarquista Ibérica
Stair
Bunaíodh i Valencia sa bhliain 1927 é, le feachtas a chur ar bun chun cinntiú go bhfanfadh an CNT mar ghrúpa ainrialaitheach. Bhí an cheist seo tábhachtach go háirithe ag an am de bharr ré an deachtóra Miguel Primo de Rivera a bhí ag cur na gluaiseachtaí lucht oibre faoi chois.
An Mhainicéasaíocht
Úsáid mheafarach
Is minic a thugtar mainicéasaíocht i ngnáthchaint na ndaoine léannta ar gach cineál déachais nach n-aithníonn ach aon mhaith amháin agus aon olc amháin ar an saol, agus nach dtuigeann gur féidir do rudaí bheith idir olc agus mhaith san am céanna.
Albain
Gluaiseacht na bPlátaí Teicteonacha
Nuair a bhí bolcánachas go beo in Labhaidh Thoir, 350 milliún bliain ó shin, bhí na carraigeacha ar a bhfuil Alba an lae inniu gar don Meánchiorcal, agus ba chuid d'ollchríoch Pangaea a bhí tar éis teacht le chéile, .i. leanadh leis an bpróiseas ina mbíodh na plátaí ilchríochacha a bhí i bPangaea ag teacht le chéile, agus tharla bualadh mór le mór-roinn Gonduana.
Nuair a thosaigh an ré bholcánach níos déanaí, timpeall 270 bliain ó shin, ba chuid de Phangaea í Alba fós, ach bhí sí i ndiaidh bogadh ó thuaidh. Bhí Labhaidh Thoir timpeall 8° níos faide ó thuaidh. Leanadh leis an bpróiseas ina raibh Pangaea ag teacht le chéile, ionas go raibh an t-aigéan is gaire, Aigéan Tethys, idir an Eoráise agus an Afraic.
Stair
Ar 18 Meán Fómhair 2014 cuireadh ceist neamhspleáchas Alban faoi reifreann, agus chinn 55% in aghaidh 45% den phobal fanacht mar chuid inmheánach den Ríocht Aontaithe.
Geilleagar na hAlban
Tá go leor roinnte i ngeilleagar na hAlban. Tá tábhacht i gcónaí ag an ola, cé go ndeachaigh innealtóireacht éadrom agus longcheártain i léig le blianta beaga anuas, agus tá an roinn seirbhíse, go háirithe an ghnó airgeadais agus ionaid ghlaoigh, níos tábhachtaí anois. Tá obair faoin tuath, ar nós na hiascaireachta agus na talmhaíochta, tábhachtach i gcónaí, cé go bhfuil fás i nGleann Sileacan na tíre le táirgeadh ríomhairí agus fóin phóca. Tá tábhacht fós ag baint le táirgeadh uisce beatha, mar atá le gnó na turasóireachta. mion|[[Bó na nGarbhchríoch, pór dúchasach d'Albain]]
Magairlín beag an fhéileacáin
Is planda é an magairlín beag an fhéileacáin.
Lorcán mac Coinlíogáin
Ní fios cathain a tháinig deireadh leis a réimeas, ach feictear a chomharba Ceallachán Chaisil don chéad uair sna foinsí don bhliain 936, i mbun creach a dhéanamh ar mhainistir Chluain Mhic Nóis.
Muir Aidriad
Is muir í an Mhuir Aidriad atá suite sa Mheánmhuir, taobh thoir den Iodáil agus taobh thiar de na Balcáin.
Slí Bhéara
deas|250px|thumb|Ceann Chiarraí Is rian suite i gContae Chiarraí agus i gContae Chorcaí é Ceann Chiarraí.
Gearrscéalaíocht Ghaeilge na Ré seo
Ceannródaithe
Nuair a thosaigh na nua-aoisithe ag scríobh i nGaeilge bhí rian na sean-nósanna scéalaíochta ar scríbhneoireacht na Gaeilge fós, ach tuigeadh gurbh fhéidir tabhairt faoin ngnó ar bhealach eile. In Oireachtas na Gaeilge 1899 bhí an fógra comórtais seo ann: ‘Gearrscéal de shaghas ar bith ach béaloideas’. Mar sin féin, d’éirigh le Pádraig Ó Siochfhradha (An Seabhac) (1883-1964) clú éigin a bhaint amach le cnuasach scéalta agus dréachtaí faoin muintir i sráidbhaile tuaithe dar teideal An Baile Seo ‘Gainne, saothar a bhain leas as cúrsaí béaloidis. Tá sé áitithe ó shin go bhfuil claonadh ag údair Éireannacha chun an béaloideas a chur in oiriúint do théamaí agus d’fhoirmeacha liteartha an lae inniu.
An nua-aoiseachas
Ar na scríbhneoirí aitheanta Gaeilge a chuaigh i gceann na gearrscéalaíochta lenár linn tá Donncha Ó Céileachair agus Síle Ní Chéileachair, Piaras Béaslaí, Conchúir Ó Ruairc, Annraoi Ó Liatháin, Séamas Ó Néill, Tomás Bairéad, Mícheál Ó Siochrú, Pádraig Óg Ó Conaire agus a lán eile. Is é Máirtín Ó Cadhain (1906-1970), áfach, an scríbhneoir is clúití acu.
Máirtín Ó Cadhain
Deir an file agus criticeoir Louis de Paor gurb é mórthéama Uí Chadhain ina chuid gearrscéalta “an choimhlint idir mianta an duine aonair agus na bacanna a chuireann struchtúir áirithe i saol an phobail dar díobh é ar a fhorbairt phearsanta”.
Gearrscéalaithe eile
Gearrscéalaí de chineál neamhchoitianta i litríocht na Gaeilge is ea Daithí Ó Muirí agus blas aisteach neamhshaolta ar a shaothar. Saghas réalachas draíochta atá á chleachtadh aige agus an bhagairt le mothú ann i gcónaí. Tá an fhantaisíocht agus an aigne thriallach fite fuaite freisin i saothar Mhíchíl Uí Chonghaile, scríbhneoir agus foilsitheoir.
Gearrscéalaithe Gaeilge thar lear
San Ísiltír a rugadh Alex Hijmans. Chaith sé tamall de bhlianta in Éirinn ach sa Bhrasaíl atá sé ina chónaí anois. I measc na leabhar a d’fhoilsigh sé i nGaeilge tá Gonta (2012), bailiúchán gearrscéalta.
An Caladh
Baile i gContae Chiarraí in Éirinn is ea An Caladh (Portmagee).
Alastair mac Colla Chiotaigh Mac Domhnaill
Saighdiúir a bhí in Alastair mac Colla Chiotaigh Mac Domhnaill (t.1610-1647) a bhain cáil amach mar gheall ar na cathanna a bhuaigh sé i gcuideachta Mharcas Montrós ar Chunúntóirí na hAlban sna blianta 1644-46.
Alastair mac Colla Chiotaigh sa Litríocht
Scríobh Annraoi Ó Liatháin úrscéal Buíon Éireannach in Albain (Sáirséal & Dill 1975) a dhéanann cur síos ar chaithréim Alastar agus Mhontróis in Albain.
Slí Uíbh Ráthaigh
clé|250px|mion|Slí Uíbh Ráthaigh Is rian suite i gContae Chiarraí é Slí Uíbh Ráthaigh.
Dáileadh Normalach
Sin an dáileadh normalach caighdeánach an cás ina bhfuil \mu=0 agus \sigma^2=1.
Henry Joseph Monck Mason
Saol
D'éirigh sé ina leabharlannaí in Ósta an Rí timpeall 1814. Ceapadh mar phríomhleabharlannaí sa bhliain 1815. mion|220x220px|Toghadh ina bhall d’[[Acadamh Ríoga na hÉireann é sa bhliain 1812]] Bhronn TCD LL.B. and LL.D air in 1817.
Oileán na Cathrach
Is oileán Éireannach í Cathair na Naomh nó Oileán na Cathrach. Tá sé suite amach ó chósta iardheisceart Chontae Mhaigh Eo idir an tOileán Chliara ó thuaidh agus Inis Toirc ó dheas. Níl éinne ina chónaí ar an oileán an lá atá inniu ann.
Bus Átha Cliath
Stair
Bunaíodh Bus Átha Cliath ar an 2ú Feabhra 1987, nulair a scoilteadh é ó Chóras Iompair Éireann. I mí Mheán Fómhair 2011, fuair Bus Áthat Cliath uasghrádú teicneolaíoch suntasach
Txillardegi
Gníomartha polaitiúla
Sa bhliain 1976, i bpáirt le Iñaki Aldekoa, bhunaigh sé páirtí polaitiúil, Euskal Sozialista Biltzarrea (ESB: Congreso de Socialistas Vascos, Chomhdháil Shóisialacha na mBascach). Ghlac Txillardegi páirt i mbunú Herri Batasuna sa bhliain 1977, agus toghadh ina sheanadóir é i gcomhghuaillíocht abertzale sa chéad toghchán.
Comhdháil na hÉireann
Imeachtaí
Cuireadh ar siúl an chéad chruinniú de chuid Chomhdháil na hÉireann i gColáiste na Tríonóide ar 25 Iúil. Bhí Sir Horace Plunkett ina chathaoirleach air. Is iad baill Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann is mó a stiúrann an Chomhdháil tar éis do Shinn Féin diúltú páirt a ghlacadh ann. Ní fhéadfaí teacht ar chomhaontú le hAontachtaithe Uladh ar an gceist ach an oiread.
Anhui
Tíreolaíocht
Cathracha is mó daonra:
Cearbhall Óg Ó Dálaigh
Tá cáil ar an bhfile agus cláirseoir Cearbhall Óg Ó Dálaigh (fl.1630) mar chluanaí ban agus mar gheall ar an amhrán grá Eileanóir a Rún ach go háirithe.
Claude Debussy
Ceol
Tréithe eile ː Cordaí; “armóin doiléir”; scálaí neamhghnácha; gach nóta cothrom; easpa lár-nóta tonúlachta, srl. clé|mion|Claude Debussy - Première Arabesque - Patrizia Prati clé|mion|Après midi d'un faune
Biloxi, Mississippi
Is cathair de chuid stát Mississippi, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Biloxi. Tá timpeall is 45,670 daoine ina gcónaí sa chathair agus is é an príomhbhaile contae é i gContae Harrison. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1838. Tá A.J. Holloway ina mhéara. Tá Biloxi suite ar an Murascaill Mheicsiceo.
Noel Browne
An Scéim Mháthar agus Linbh
Cé gur theip ar de Brún leis an Scéim Mháthar agus Linbh, chuir an chéad rialtas eile (rialtas Fhianna Fáil) roinnt de na polasaithe céanna i bhfeidhm.
Padaí Mhicheáil Airt (The Invincibles)
Cúisíodh Padaí i ndúnmharú Carey, fear a bhí i gceannas ar na Invincibles, an dream a bhí freagrach as Dúnmharuithe Pháirc an Fhionnuisce i mBealtaine na bliana 1882, tráth a sádh agus a maraíodh beirt den lucht údaráis ba shinsearaí sa tír ag an am, Thomas Burke agus an Tiarna Cavendish. mion Cuireadh Padaí chun báis i Londain ar an 17 Nollaig 1883.
Oisín mac Finn
San Fhiannaíocht i Miotaseolaíocht na nGael, laoch agus file na bhFiann ab ea Oisín mac Fionn mac Cumhaill. Sadhbh iníon Bodhbh Dheirg ab ea a mháthair. Scéalaí de chuid is mó den Fhiannaíocht is ea é, agus luaitear na dánta leis. Ba é an cháil ba mhó a bhí aige ná gur chaith sé trí chéad bliain i dTír na nÓg le Niamh Chinn Óir.
Naomh Pádraig
I scéal amháin fúthu, throid Oisín in éadan tairbh ar son Phádraig. Mharaigh Oisín an tarbh, agus nuair a tháinig Pádraig ar an bhfód, bhí Oisín ina chodladh i seithe an tairbh. Mar chúiteamh as marú an tairbh, d'iarr Oisín go gcuire sé faoi a aghaidh soir ar Shliabh gCuillinn, Co. Ard Mhacha. De réir an scéil seo, chuireadh faoi é i seithe an tairbh ar Shliabh Curran, gar de Chluainín, Contae Liatroma.
Liosta de charachtair Ros na Rún (2015)
Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é Ros na Rún. Is liosta é seo de na carachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo ar an seó den chéad uair sa bhliain 2015.
Jimmy Ó Ceanndubháin
Bhí Jimmy Ó Ceanndubháin (John Enda Ó Flatharta) ar an gclár den chéad uair ar an 21 Bealtaine, 2015.
Liam Óg Ó Conghaile
Bhí Nollaig fágtha ar doras Peadar agus Máire.
Nollaig Ní Laoire
Tá clú ar Nollaig Ní Laoire mar amhránaí ar an sean-nós.
Amhránaí
Buaiteoir Chorn Uí Riada i 2010 ba í. Ba í Nollaig Ní Laoire an duine is óige riamh a bhuaigh Corn Uí Riada, is an chéad duine riamh as Contae na Mí a bhuaigh an corn sin. Rinneadh roinnt clár a raibh sé d'aidhm acu (ar TG4 agus ar Raidió na Gaeltachta) agus í ag casadh amhrán ar an Sean-nós (amhránaíocht). Bhí Nollaig Ní Laoire ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 i 2011 is í cur síos ar na hamhráin is fearr léi, ar an stíl cheoil is ansa léi agus ar foinse na n-amhrán atá aici.
Seangán
Is feithid é an seangán. Ball d'fhine na Formicidae atá ann. Tá siad gaolta leis na beacha agus leis na foichí.
Lá Domhanda um Níochán Lámha
Modhanna
Comhairlíonn Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte na lámha a níː "Roimh bia a ithe nó a ullmhú
Trá Ros Beithe
Is trá suite i gContae Chiarraí í Trá Ros Beithe.
An Chois
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chois air:
Skandar Keynes
Is aisteoir Sasanach é Skandar Amin Casper Keynes (5 Meán Fómhair 1991 a rugadh é). Bhí sé ina chónaí i Londain, ach anois tá sé ag staidéar ar Ollscoil Cambridge. Is aindiachaí é.
Loch Léin
Is loch i gContae Chiarraí é Loch Léin, agus é ar an loch is mó de Lochanna Chill Airne.
Croidhe Cainnte Chiarraighe
Is é, gan aon agó, an foclóir Gaeilge is mó riamh. Tá 60,000 ceannfhocal maraon le isteach is amach le dhá mhilliún focal, i naoi n-imleabhar is fiche san fhoclóir.
Gort (ogham)
Briatharoghaim
Is iad a leanas na nathanna meafaracha (kennings) d' ainm na litreach le fáil sna Briatharoghaim:
Sinc
Tréithe
Leictreoid dhiúltach since a bhíonn i gcealla leictreacha ar leith.
Murab ionann agus an dá mhiotal eile in aon ghrúpa leis, an caidmiam agus an mearcair, ní trom-mhiotal nimhiúil í an tsinc. A mhalairt ar fad, tá an tsinc riachtanach d'orgánach an duine mar riandúil, agus í le fáil ina lán einsímí tábhachtacha. Is í an t-aon uimhir ocsaídiúcháin amháin, beagnach, a bhíonn aici ina cuid comhdhúl ná +2.
Stair
Tá aithne ag an gcine daonna ar an tsinc leis na céadta bliain anuas. Roimhe sin féin bhítí ag baint leasa as an bprás, arb é cóimhiotal na since agus an chopair é.
An Mhaláiv
Litríocht
Thug J.R.R. Tolkien, údar Tiarna na bhFáinní, cuairt ar an Maláiv sna 1930idí. Síleann a lán daoine gur tírdhreach na Maláive a spreag Tolkien nuair a scríobh sé faoi na ‘Hobaid’ agus faoin ‘tSír’.
Requiem (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Requiem" den seachtú sraith The X-Files ar an 21 Bealtaine 2000. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 15.26 milliún duine ar an eipeasóid.
Dobhareach
Ainmhí mór is ea an dobhareach. Mamach atá ann agus is ball d'fhine na Hippopotamidae é. Tá dobhareacha le fáil san Afraic fho-Shahárach.
Patrick MacGill
Ba fhile agus úrscéalaí Éireannach é Patrick MacGill (24 Nollaig 1889–Samhain 1963), agus aithne air mar "The Navvy Poet", toisc go raibh sé ag obair mar spailpín roimh dul i mbun na scríobhneoireachta dó.
Madagascar
Ríthe agus Eorpaigh
Ó na 1790í amach d’éirigh leis an ríora Meiríneach (Merina) smacht a fháil ar fhormhór an oileáin agus iad ag dul i bpáirt leis na Briotanaigh: cuireadh deireadh leis an daoirse, a raibh an-tábhacht léi i gcúrsaí tráchtála, fuarthas maoiniú ón mBreatain agus ghlac na Meirínigh leis an gCríostaíocht de réir a chéile. (Mar sin féin, cleachtann timpeall 50% den phobal an creideamh traidisiúnta fós, creideamh a chuireann treise ar chaidreamh idir na beo agus na mairbh agus atá láidir i measc Mheirínigh na sléibhte.)
Ré pholaitiúil nua
Sa bhliain 2007 rinne Ravalomanana an Bunreacht a athrú le reifreann: cuireadh le cumhacht phráinne an Uachtaráin, tugadh Béarla isteach mar an tríú teanga oifigiúil (chun infheistíocht a mhealladh ón Afraic Theas), athraíodh an córas riaracháin agus cinneadh nach mbeadh stádas tuata ag an tír feasta.
An Braon Aníos
Is é An Braon Aníos an dara dráma leis an scríbhneoir agus ealaíontóir Éireannach Darach Ó Scolaí. An compántas Salamandar a léirigh é i 2006 agus i 2007. D'fhoilsigh Leabhar Breac an script i 2007.
Uisceadán
Foirgneamh atá oiriúnaithe chun ainmhithe is plandaí uisciúla a léiriú. Osclaíodh an chéad cheann i 1853 i ngairdín na n-ainmhithe i bPáirc an Leasrí i Londain. Tá uisceadáin faoin spéir ina léirítear deilfeanna coitianta, agus uisceadáin mhóra le tolláin thrédhearcacha faoin uisce ar féidir siúl tríothu chun breathnú níos fearr ar na hainmhithe is plandaí san uisce. Úsáidtear umair bheaga thrédhearcacha le haghaidh uisceadáin baile, agus coinnítear éisc thrópaiceacha iontu.
Gaelscoil na Daróige
Stádas
I 2008/09 chuaigh naíscoil na gaelscoile isteach i gcomhpháirtíocht faoi léith leis an eagraíocht rialtais luathbhlianta do thuismitheoirí faoi mhíbhuntáiste, Tús Maith (Sure Start). Bhí an scoil ábalta cúrsaí, áiseanna agus seirbhísí nua a chruthú do thuismitheoirí nach raibh riamh ar fáil do teaghlaigh ag iarraidh a gcuid páistí a thógáil le Gaeilge. Tá polasaí láidir, díograiseach, lárnach earcaíochta ag an scoil maidir, agus téann an fhoireann agus tuismitheoirí reatha thart ar na tithe sa cheantar mar sin le labhairt le tuismitheoirí óga faoi ghaelscolaíocht. Dá thairbhe seo agus na comhpháirtíochta le Tús Maith, bhí an naíscoil lán agus le liosta feithimh anuraidh, rud nach dtarlaíonn de ghnáth le gaelscoileanna sa Tuaisceart.
Conradh na Náisiún
Bunú
mion|280x280px|clé|Scigphictiúr - Ní raibh na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe ina bhall]]
Neamhéifeachtach
Ní raibh an Conradh éifeachtach ach ar éigean.
Bhí dí-armáil, cosc ar chogadh agus réiteach fadhbanna trí idirbheartaíocht mar aidhmeanna ag an gConradh.
Frith-Reifeirméisean
Chomh maith leis sin, áfach, dúirt an Chomhairle nach raibh an ceart ag Luther ná ag John Calvin.
Liosta de charachtair Ros na Rún (1996)
Paddy O'Connor
Rinne Paddy O'Connor (Brendan Conroy) a chéad cuma sa bhliain 1996.
Caitríona Ní Loideaín
Bíonn Caitríona i bhfad níos séimhe agus bíonn sé níos éasca déileáil léi nuair a bhíonn sí faoi gheas na seirce, ach is minic léi a bheith mí-ámharach i gcúrsa grá agus is iomaí crá croí atá faighte aici agus í ar thóir a mian.
Aung San Suu Kyi
Tréimhsí faoi choinneáil
Gafa, 19 Iúil 1989, curtha faoi choinneáil ina teach in Yangon faoi dhlí airm ina bhfuil sé foráilte gur féidir duine a chur faoi choinneáil gan chúiseamh nó triail ar feadh trí bliana.clé|mion|Na Róihinsí sa bhlaiin 2017 (Rohingya)
clé|mion|agóidí i mBangkok, 2021 clé|mion|agóidí i mBangkok, 2021
2007 agóidí in aghaidh an rialtais
Dé Sathairn, 22 Meán Fómhair 2007, cé go raibh sí faoi faoi choinneáil ina teach, tháinig Suu Kyi go dtí geata a tí in Yangon ar feadh tréimhse ghairid chun beannachtaí na manach a bhí ag máirseáil ar son chearta an duine a ghlacadh. Tuairiscíodh gur bogadh í an lá dár gcionn go Príosún Insein (áit ar cuireadh í faoi choinneáil in 2003), ach léiríodh go raibh sí fós faoi choinneáil ina teach toisc cruinnithe le Ibrahim Gambari, toscaire na Náisiún Aontaithe, in aice an tí in Yangon ar an 30 Meán Fómhair agus 2 Deireadh Fómhair.
Glanadh eitneach, 2017-2018
Sa bhliain 2017, theith na céadta míle Róihinse (Rohingya), pobal Moslamach a raibh géarleanúint á déanamh orthu i Maenmar, thar teorainn go dtí an Bhanglaidéis. Cuireadh glanadh eitneach i leith arm Mhaenmar agus cáineadh ceannaire de facto na tíre Aung San Suu Kyi go géar toisc nach ndearna sí tada, is cosúil, chun na Róihinsí a chosc. clé|mion|póstaer a rinne tacadóir sa bhliain 2015
Poblacht Mhósaimbíc
Is í an Phortaingéilis teanga oifigiúil Mhósaimbíce, ach is léir go bhfuil an dúrud teangacha bundúchasacha á labhairt ar fud na tíre. Is í an teanga Makhuwa an ceann is líonmhaire cainteoirí acu, ach níl sí féin ó dhúchas ach ag dhá nó trí mhilliún duine. Teangacha móra eile iad an teanga Tsonga agus an teanga Ndau.
Fuair an tír a neamhspleáchas sa bhliain 1975. Ina dhiaidh sin, áfach, chuir ceannairí FRELIMO, an ghluaiseacht treallchogaíochta, rialtas aon pháirtí ar bun a bhí go mór mór faoi thionchar an Aontais Shóivéadaigh. B'é Samora Machel a chuaigh i mbun na hUachtaránachta. Bhí cuid mhaith de mhuintir na tíre míshásta le polasaithe Marxacha Machel, agus tháinig gluaiseacht treallchogaíochta, RENAMO, ar an bhfód le troid a chur ar rialtas FRELIMO. Bhí RENAMO ag fáil cuidiú ón Afraic Theas, ina raibh an apairtéid faoi réim ag an am seo. Ón taobh eile, bhí Machel ag tacú go gníomhach le gluaiseachtaí frithapairtéide, ar nós na Comhdhála Náisiúnta Afracánaí (ANC).
Triasach
Sa Ré Mhéiseasóch, tá trí thréimhse ann; an Thriasach, an Iúrasach agus an Cailceach.
Trá na Beannaí
thumb|Trá na Beannaí|clé Is trá suite i gContae Chiarraí í Trá na Beannaí.
An Bóthar Buí (Corcaigh)
Baile in Éirinn is ea An Bóthar Buí. Tá an baile suite i gContae Chorcaí.
Both Chomhla
Is sráidbhaile é Both Chomhla atá suite i gContae Mhaigh Eo.
Na Gleannta
Cultúr
Scríobh an t-údar Brian Friel faoi, mar 'Ballybeg'. Bhí an dráma Dancing at Lughnasa suite i mBallybeg.
Tá go leor fidléirí thart ar cheantar na nGleannta agus bíonn féile ar siúil gach Deireadh Fómhair ag taispeáint an stíl fidléireachta Dhún na nGall.
Conradh Luimnigh
Chuir Conradh Luimnigh deireadh leis an gcogadh in Éirinn idir na Seacaibítigh agus lucht leanúna Uilliam Oráisteach (Uilleam III Shasana). Chuir sé clabhsúr ar léigear Luimnigh sa bhliain 1691. Dhá chonradh a bhí ann i ndáiríre agus síníodh iad beirt ar 3 Deireadh Fómhair 1691. Deirtear go ndearnadh é seo ar "Chloch an Chonartha," bloicín éagothrom aolchloiche a bhíodh ina cheap marcaigh agus atá ar taispeáint anois ar bhonn i Luimneach.
Díobhadh maoine de réir Shocrú Uilleam
I Mí na Nollag 1699 thug na Coimisinéirí Coigistithe tuairisc ar an díobhadh maoine do Theach na dTeachtaí in Éirinn mara leanas: mion|Richard Talbot, 1st Earl of Tyrconnell Astu seo:
Liosta de charachtair Ros na Rún (2002)
Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é Ros na Rún. Is liosta é seo de charachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo ar an seó den chéad uair sa bhliain 2002.
Lamezia Terme
Is cathair i réigiún Calabria san Iodáil é Lamezia Terme. Bhí 70.891 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2016.
Eoghan Cóir
Amhrán scríofa ag Riocard Baireád (1740–1819) is ea Eoghan Cóir.
Liosta de charachtair Ros na Rún (2003)
Sobaldráma Gaeilge atá á chraoladh ar TG4 (TnaG) ó 3 Samhain 1996 ar aghaidh é Ros na Rún. Is liosta é seo de charachtair Ros na Rún. Bhí na carachtair seo ar an seó den chéad uair sa bhliain 2003.
Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre (Éire)
Páirtí polaitiúil Éireannach ba ea Páirtí Náisiúnta an Lucht Oibre (Béarla:  National Labour Party ). Bunaíodh an páirtí sa bhliain 1944 tar éis scoilte i bPáirtí an Lucht Oibre. Chuaigh seisear Teachtaí Dálaí ó Pháirtí an Lucht Oibre isteach sa pháirtí nua. Dúirt siad go raibh Cumannaigh ag insíothlú an pháirtí ach ba é an naimhdeas idir William X. O'Brien agus Séamas Ó Lorcáin, daoine mór le rá i ngluaiseacht an lucht oibre in Éirinn, cúis den scoilt. Ba é James Everett ceannaire an pháirtí.
Francis Ledwidge
File iomráiteach Éireannach, saighdiúir agus náibhí, ab ea Francis Ledwidge (19 Lúnasa 1887 - 31 Iúil 1917). Rugadh i gcontae na Mí é agus maraíodh é sa chéad chogadh domhanda.
Met Éireann
Stair
Sa bhliain 1979, bhog an tSeirbhís chuig Foirgnimh a Ceanncheathrún i nGlas Naíon. Sa bhliain 1996, d’athraigh an tSeirbhís a hainm chuig Met Éireann.
Astana
thumb|Astana
Eliezer Ben-Yehuda
Oidhreacht
Mar sin, tháinig bun le Comhairle na hEabhraise, as ar fhás Acadamh na hEabhraise. Is é an tAcadamh seo an t-údarás oifigiúil in Iosrael inniu a dhéanann scagadh ar nua-fhorbairtí na teanga is a mholann téarmaí nua le húsáid.
Patience (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an tríú heipeasóid, "Patience" den ochtú sraith The X-Files ar an 19 Samhain 2000. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 13.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Droim Lis
Baile in Éirinn is ea Droim Lis lonnaithe i gContae an Longfoirt 10km ó thuaidh de bhaile an Longfoirt.
Bugs Moran
mion|clé|[[Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe|osc ar alcól agus drongadóirí]] Ba drongadóir as Chicago é Bugs Moran nó George Clarence "Bugs" Moran sna 1930idí i SAM, nuair a bhí cosc ar alcól. Rugadh é Adelard Cunin in St. Paul Minnesota ar an 21 Lúnasa 1891, de réir a bheathaisnéisí, Jimmy Anderson.
Fuair Moran bás i bpriosún Leavenworth ar 25 Feabhra 1957.
An Eastóinis
Stádas na hEastóinise
Sa naoú haois déag, tháinig an-bhorradh ar an litríocht Eastóinise go háirithe faoi thionchar na hEagnaíochta, ach ó nach raibh san Eastóin féin ach cúige Rúiseach san am, ní raibh ardú stádais i ndán don teanga ach i ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, nuair a bhain an tír amach a saoirse ón Rúis.
Canúintí na hEastóinise
Maidir leis an Eastóinis Theas, is iad na fochanúintí ná Mulgi, Tartu, Võro agus Seto. Déanta na fírinne is minic a dhearctar ar na canúintí seo mar theanga eile seachas Eastóinis an Tuaiscirt, difriúil mar atá siad. Tá a caighdeán liteartha féin ag canúint Võro, fiú. Maidir le canúint Seto, labhraítear in aice le teorainn na Rúise í, agus is Ortadocsaigh iad lucht a labhartha - is é an Liútarachas creideamh traidisiúnta lucht labhartha Võro.
Gránard
Baile i gContae an Longfoirt in Éirinn is ea Gránard. clé|mion|Ann Lovett curtha
Ulchabhán éisc
Ulchabhán atá oiriúnaithe chun maireachtáil gar don uisce, a fhaightear san Áise (4 speiceas) is an Afraic (3 speiceas). Piocann sé éisc ón uisce lena ingne is é ag eitilt. Itheann sé cráifisceanna, froig, feithidí is mamaigh bheaga. A eitilt níos callánaí ná ulchabháin eile.
Gaeilge na Mumhan
deas|200px|thumb|An Ghaeilge i gCúige Mumhan. Is í Gaeilge na Mumhan canúint dheisceartach na Gaeilge. Tá difríochtaí suntasacha idir Gaeilge na Mumhan agus na canúintí eile. Labhraítear canúintí den gcineál seo i gCiarraí (go háirithe i nGaeltacht Chorca Dhuibhne agus Ciarraí Theas), i gCúil Aodha, in Oileán Chléire agus i nGaeltacht na Rinne. Bhí an-ról ag Gaeilge na Mumhan i bhforbairt na litríochta nua-aimseartha Gaeilge ós rud é gurb i nGaeilge na Mumhan a scríobh an tAthair Peadar Ua Laoghaire Séadna, an chéad úrscéal riamh dá scríobhadh i nGaeilge, agus gur chuir gníomhaithe agus saineolaí teangan an-spéis inti. Chomh maith leis sin, ba í Gaeilge na Mumhan a bhí mar chanúint ag údair na gclasaiceach Blascaodach: Peig le Peig Sayers, An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain, agus Fiche Blian ag Fás le Muiris Ó Súilleabháin. Is dócha gurb iad Pádraig Ó Cíobháin, Máire Mhac an tSaoi, Maidhc Dainín Ó Sé, Nuala Ní Dhomhnaill agus Alan Titley na scríbhneoirí comhaimseartha is bisiúla sa chanúint.
Muir Mharmara
Is mara í Muir Mharmara. Is suite í san Tuirc.
Crom Cruach
Sanasaíocht
Mar aidiacht sa tSean-Gaeilge, bhí brí "fuilteach" le crúach.
Seandálaíocht
De réir roinnt daoine, tá cloch cóirithe ann darb ainm Gallán Choillidh Chlogáin a bhfuil i ndáiríre íomhá cultas de Chrom Cruach. D'aimsíodh é ag Coillidh Chlogáin, Contae an Chabháin, leathchumhdaithe agus briste i roinnt píosaí, gar de liagchiorcal de chuid na Cré-umhaoise, inar sheas sé tráth, is amhlaidh.
Pearse Hutchinson
Saol
Chuaigh sé ar ais chun na Spáinne agus d'fhoghlaim sé Catalóinis agus níos mó den Ghailísis, chuir sé aithne ar fhilí Catalónacha ar nós Salvador Espriu agus Carles Riba. Tar éis tamaill d'fhill sé ar Éirinn ach bhí sé ar ais i mBarcelona i 1961 agus é gafa i gcónaí le filíocht na gCatalónach - bhí Franco i réim i gcónaí agus géarleanúint á dhéanamh aige ar theangacha mionlaigh na Spáinne.