cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sléacht Thulaigh Álainn (1975)
Cúlra
Chuir na cainteanna seo eagla ar na Dílseoirí. Mar sin chuaigh na dúnmharuithe seicteacha in olcas le linn an tsosa comhraic. Mharaigh an UVF 120 Caitliceach le linn na bliana 1975. Bhí éiginnteacht ann sa phobal faoi chúrsaí polaitíochta ar an dá thaobh. Tháinig méadú ar an fhoréigean seicteach; bhí clú go háirithe ar an drong Ghleann Anna.
Iarmhairtí
I mí na Samhna 1977, ciontaíodh John Anthony McCooey, fear 22 bliain d'aois as Coilleach Eanach, as an fear gunna a thiomáint chuig an láthair agus uaidh agus as ballraíocht san IRA. Ciontaíodh é freisin as a bheith páirteach i marú saighdiúir UDR Joseph McCullough — séiplíneach Lóiste Oráisteach Thullaigh Álainn — i mí Feabhra 1976, agus Robert McConnell, saighdiúir UDR i mí Aibreáin 1976.
Foirm uathmhorfach
deas|mion|500x500px|Is foirm uathoibrithe í an ríomh-fheidhm Dedekind san phlána impléasca                  coimpléascach. San anailís armónach agus san uimhirtheoiric, is feidhm dea-iompartha í an fhoirm uathmhorfach ó ghrúpa toipeolaíoch G go dtí na huimhreacha coimpléascacha (nó an spás veicteoireach coimpléascach) atá do-athraitheach faoi ghníomh fhoghrúpa scoite den ghrúpa toipeolaíoch. Is éard atá i bhfoirmeacha uathmhorfacha ná ginearálú ar smaoineamh na bhfeidhmeanna tréimhsiúla i spás Eoiclídeach do ghrúpaí toipeolaíocha ginearálta.
Leabhar Dubh Chaerfyrddin
Ceann de na lámhscríbhinní Breatnaise is sine a mhaireann is ea Leabhar Dubh Chaerfyrddin nó Llyfr Du Caerfyrddin (lámhscríbhinn Pheniarth 1), a mheastar mar an bailiúchán is sine d’fhilíocht na Breataine Bige. Lámhscríbhinn measartha beag atá ann, a scríobhadh ar phár uair éigin i lár an 13ú haois, b’fhéidir i bPrióireacht Ieuan (Gaeilge) Eoin an Soiscéalaí agus Naomh Teulyddog i mbaile Chaerfyrddin. Tá 39 dán agus téacs gearr próis amháin ann, ar 54 leathanach fóilió; 108 leathanach san iomlán (tá roinnt leathanaigh ar iarraidh). Coinnítear an lámhscríbhinn i Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige, Aberystwyth, mar chuid de Lámhscríbhinní Pheniarth.
Naomh Ninian
Tá Lá Fhéile ag Ninian ar an 16 Meán Fómhair. Tá baint ag an naomh le Taigh Mhàrtainn san Ghall-Ghàidhealaibh.
Contae Hillsborough, New Hampshire
Is contae i ndeisceart New Hampshire é Hillsborough. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 400,721 duine sa chontae. Is é an contae is mó daonra agus is dlúithe daonra i dtuaisceart Shasana Nua. Tá dhá phríomhbhaile riaracháin ag an gcontae, rud eisceachtúil i measc contaetha i Meiriceá Thuaidh, is é sin Nashua agus Manchester. Bhí Béarla an phríomhtheanga ag 87.3% den daonra agus ba í an Spáinnis an phríomhtheanga ag 3.9%. mion|clé|An crosbhóthar in Bennington, i gContae Hillsborough
Fleetwood Mac
Rac-bhanna Briotanach/Meiriceánach ab ea Fleetwood Mac a tháinig le chéile sa bhliain 1967 agus bhí an-rath orthu suas go dtí 2003, le níos mó ná 100 milliúin ceirníní díolta acu idir an dá linn.
Bar Harbor, Maine
Isle des Monts Déserts a bhaist Samuel de Champlain ar an oileán sna 1660idí. Cuireadh tús leis an turasóireachta samhraidh sna 1860idí déanacha. Tá tóir ar an oileán i measc turasóirí inniu, ach san Gilded Age i Meiriceá (is é sin, sna 1890idí) agus ar feadh i bhfad ina dhiaidh sin bhí Bar Harbor ar na bailte saoire ab ansa le daoine sar-shaibhre an lae. Sa bhliain 1947, áfach, agus triomach mór ann, dódh leath den oileán in aon dóiteán mór amháin. Scriosadh na dosaein tithe palásta i Sraith na Milliúnaithe in Bar Harbor. Cé go bhfuil tithe móra go fóill ar an mbaile cois farraige ag daoine rachmasacha, thug na daoine ba shaibhre in oirthear na tíre aghaidh ar áiteanna eile mar Newport, Rhode Island as sin amach.
Na Saoirsí
Bhí ról lárnach ag an gceantar i saol cultúrtha, tionsclaíoch agus polaitiúil Bhaile Átha Cliath ó na meánaoiseanna anuas. Shíl daoine de bhunadh na Saoirsí riamh anall gurb iad féin croí agus anam mhuintir Bhaile Átha Cliath. Ba ann a forbraíodh an chathair breis is 1,000 bliain ó shin, agus is ann atá cuid de na sráideanna is sine i mBaile Átha Cliath.
Dlí na himtharraingthe
inarb ionann:
Itriam
Cé go dtugtar "miotal tearc-chré" ar an itriam, níl sé chomh tearc sa dúlra is a shílfeá: tá sé ar an 28ú dúil is coitianta i screamh an Domhain, agus é 400 oiread níos coitianta ná an t-airgead geal. Tá sé deacair itriam a dhealú ó na lantainídí, go háirithe na lantainídí troma, bíodh is go bhfuil sé i bhfad níos éadroime ná na lantainídí go léir. Is iad na mianraí is tábhachtaí mar fhoinse itriam ná an mhonaisít, an xéinitím, an tsamairscít agus an fheargasainít.
Contae Addison, Vermont
Is contae in iarthar Vermont é Addison. Sa bhliain 2010 bhí 36,821 ina gcónaí sa chontae.
Uilleam Dubh MacLeòid
Meastar gurb é Uilleam Dubh MacLeòid (c. 1415–1480) an seachtú ceann feadhna ar Chlann MhicLeòid. Ceaptar gur mac níos óige ba ea é, ach mar gheall ar bhás a dhearthár ba shine, tháinig Uilliam Dubh i gcomharbacht ar a athair, Iain Borb, sa bhliain 1442. Seanfhear ab ea Uilliam Dubh nuair a maraíodh é, agus é i gceannas ar a chlann, ag Blàr Bàgh na Fala i 1480. Ba é an ceann feadhna MhicLeòid deireanach é a adhlacadh ar Ì Chaluim Chille (Í Cholm Cille). Tháinig a mhac, Alasdair Crotach, i gcomharbacht air.
Walter Raleigh
Éire
Meastar go raibh a áras baile 'Myrtle Grove' ina shuíomh don scéal gur chaith searbhónta buicéad uisce air tar éis dó scamaill deataigh a fheiceáil ag teacht amach ó a phíopa, mar gur cheap sé go a mháistir trí thine. Ach tá an scéal seo bainteach le áiteanna eile a bhain le Raleigh: an Virginia Ash Inn, Henstridge, gearr do Sherborne, Caisleán Sherborne, agus South Wraxall Manor i Wiltshire, baile chara Raleigh, Sir Walter Long.
Londain
Bhí an file Sasanach Edmund Spenser i measc lucht aitheantais Raleigh i gCúige Mumhan a dheonaíodh talamh dóibh. Sa 1590í, thaistil sé agus Raleigh le chéile ó Éirinn go dtí an chúirt i Londain. Chuir Spenser cuid dá fháthscéal an Faerie Queene i láthair Eilís I.
An Domhan Nua
Tar éis tamaill ghearr i Meiriceá, glaodh White ar ais go Sasana chun níos mó soláthairtí a fháil le haghaidh na coilíneachta. Ní raibh sé in ann filleadh ar an bhliain dár gcionn mar a bhí pleanáilte, áfach, mar gur ordaigh an Bhanríon go bhfanfaidh gach soitheach ag an gcalafort ar eagla go mbeadh gá leo in aghaidh Armáid na Spáinne.
Ní raibh bagairt na hArmáide go hiomlán freagrach as an mhoill a chuireadh ar White dul ar ais go dtí 1590. Tar éis bua Shasana ar an loingeas Spáinneach sa bhliain 1588, tugadh cead seolta do na longa.
Cearnóg
Carachtrachtaí
Deirtear go bhfuil ceathairshleasán dronnach cearnach más rud é agus amháin más rud é aon cheann díobh seo a leanas:
Nellie Melba
Gairm
Tháinig Melba os comhair an phobail den chéad uair in Melbourne i Mí na Bealtaine 1884 agus chan sí i gCovent Garden i Londain, Sasana, dhá bhliain níos déanaí. Sa Bhruiséal ba thúisce a chuaigh sí i gceann oibre agus í ag déanamh páirt Gilda i Rigoletto, ceoldráma le Verdi sa bhliain 1887. D’éirigh thar cionn léi lom láithreach.
Saol pearsanta
Fuair sí bás le seipticéime sa bhliain 1931.
Stair na Rúise roimh Pheadar Mór
Clann Rurik
Deir an Chroinic gur gaireadh rí nó ruire de chineál éigin den taoiseach Lochlannach darbh ainm Rurik - Hrærekur in Íoslainnis an lae inniu, Rörek as Sualainnis - agus go ndeachaigh sé i gceannas ar an gcathair úd Novgorod. Faoin taca céanna - sa naoú haois - ghabh beirt taoiseach eile Cív in Úcráin an lae inniu le húsáid na bunáite a bhaint aisti agus iad ag ionsaí Chathair Chonstaintín.
Teach na Giúise
Oideachas
Osclaíodh Gaelscoil sa cheantar, Gaelscoil na Giúise, i dtreo Bhaile Cuilinn, i mí Meán Fómhair 2013. Tá Scoil Carmel ann (bunscoil náisiúnta) mar aon le Scoil Treasa (bunscoil eile), agus tá meánscoil ann chomh maith, Coláiste Chill na nIníon. clé|250px|thumb|Teach na Giúise
Aster alpinus
Éiceolaíocht
Fásann an planda níos fearr i gclíomaí a bhíonn go ginearálta níos fuaire.
Stair na Rúise roimh Pheadar Mór
Na Mongólaigh
Ba mhillteanach an namhaid iad na Mongólaigh is na Tataraigh, agus iad ag scuabadh rompu anoir gan oiread agus ballóg a fhágáil ina seasamh ina ndiaidh. B'iomaí cathair Rúiseach a scrios is a chreach siad gan taise, gan trua, gan trócaire - Cív, Vladimir agus Suzdal ina measc - ach d'éirigh leis an bPrionsa Alastair thuasluaite dul i gcomhchainteanna leis na Mongólaigh. Shábháil sé é féin agus a ríocht trí cháin bhliantúil a ghealladh do na danair seo.
Chuir na Mongólaigh cúirt an Cháin - an Mathshlua Órga - ar bun i nDeisceart na Rúise, in áit ar bhaist siad "Saray" uirthi.
Faoi Bhráca na Mongólach
Ba mhór an t-eirleach é an tréimhse a chaith na Mongólaigh ag rialú na Rúise. Nuair a tháinig siad ag marú is ag creachadh rompu, bhánaigh siad limistéir mhóra den tír go hiomlán, agus nuair a chuir siad ar bun cumhacht eagraithe, níor bhuair siad a gcloigne le gnaoi na ndaoine a chothú ná a tharraingt orthu féin. Mar sin, d'éalaigh na sluaite síoraí de Rúisigh rompu go Novgorod le teacht slán ar a bhforlámhas. De réir mar a chuaigh nósanna cruálacha míthrócaireacha i bhfeidhm ar an bpobal, d'éirigh na Rúisigh as an tsibhialtacht go hiomlán, ó bhí troid laethúil na beatha ag éileamh gach a raibh de ghustal iontu. Bhí na prionsaí Rúiseacha ag tógáil uisce faoi thalamh in éadan a chéile, agus na Mongólaigh á saigheadadh faoi chéile lena ngaisneas a bhaint as gach cineál easaontais nó faltanais idir na Rúisigh.
Boris Godunov agus Dmitriy Bréige
Thar aon rud eile, theastaigh ón Impire úrcheaptha éirí as an gcogadh leis na Sualannaigh, nó bhí siadsan ag cur as do na Rúisigh i gcónaí. Síníodh conradh nua síochána i Stolbova sa bhliain 1617, ach ba bhocht an socrú é dar leis na Rúisigh, ó baineadh a cuid críoch chois Mhuir Bhailt den Rúis go hiomlán beagnach. An chomha a socraíodh leis na Polannaigh, níor fhabhraigh sí don Rúis ach an oiread, nó géilleadh críocha iartharacha na tíre do na naimhde, ar nós Smolensk, an tseanchathair in aice le teorainn thoir na Bealarúise inniu. B'é dearcadh na Rúiseach, áfach, nach raibh ach géilleadh sealadach agus sos cogaidh i gceist.
An borradh a tháinig ar an gcaiteachas mhíleata sa tseachtú haois déag, ghoill sé go mór mór ar na scológa, nó b'iadsan a d'íocadh as an ngléas is as an lón cogaidh, agus na cánacha ag teannadh orthu go dian. I dtús an tsamhraidh 1648 d'éirigh saighdiúirí amach i Moscó ag éileamh go gcuirfí an cháin ar shalann ar ceal. Ní raibh aon mhoill ar na saighdiúirí dílse an cheannairc seo a chloí, ach ba scéal eile ar fad é ceannairc Stenka Razin.
John Russell, 1ú Iarla Russell
Bhí sé ina Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó 30 Meitheamh 1846 go 23 Feabhra 1852, agus ó 29 Deireadh Fómhair 1865 go 28 Meitheamh 1866.
An Ghréig i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Ghlac An Ghréig páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1974.
Tulaigh Uí Thiomáin
Is baile i gContae Fhear Manach í Tulaigh Uí Thiomáin.
Daonra na hAsarbaiseáine
Moslamaigh is ea iad 93.4 % de dhaonra na hAsarbaiseáine, an chuid is mó acu ina Moslamaigh Shítheacha. Tá an tIoslam Sunnach, Eaglais Ortadocsach na Rúise, an Giúdachas agus seicteacha beaga Moslamacha agus Críostaí le fáil sa tír freisin. An chuid is mó de na hAsarbaiseánaigh, áfach, ní chloíonn siad go ródhian leis an Ioslam.
An Braon Broghach (Cnuasach Gearrscéalta)
Is é is brí leis an teilgean cainte an braon broghach ná an chéad bhraon poitín a thagann as an stil nuair a bhítear ag déanamh poitín.
Aistriúcháin
Aistríodh cuid de scéalta an chnuasaigh go Béarla sa leabhar The Road to Brightcity (Leagan de An Bóthar go dtí an Ghealchathair) le hEoghan Ó Tuairisc. D'fhoilsigh Poolbeg Press as Baile Átha Cliath sa bhliain 1981 é.
Claudia Cardinale
Ban-aisteoir Túinéiseach de phór na hIodáile is ea Claude Joséphine Rose "Claudia" Cardinale a rugadh ar an 15 Aibreán 1938 i La Goulette, an Túinéis.
Horse Guards (foirgneamh)
Is foirgneamh suite i gCathair Westminster é Horse Guards.
Achadh Creamh Choille
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Creamh Choille.
Séipéal Iosóid
Suíomh agus rochtain
Ba é Séipéal Iosóid cuid de bharúntacht Chaisleán. Is é an bharúntacht ceann de “seacht go leith” ina bhfuil Contae Bhaile Átha Cliath atá suite. Síneann sé ó Chabrach go Bhlainséir (ó soir go siar), agus ó Fhionnghlas go Séipéal Iosóid (ó thuaidh go deas).
Stair
Sa bhliain 1671, socraíodh Colonel Richard Lawrence roinnt Úgónaigh sa tsráidbhaile agus é ar intinn tionscal línéadaigh a bhunú (le roinnt rath). Níos déanaí, d'fhan an Rí Liam ann le linn na "Cogaí Dá Rí" in Éirinn.
Hipí
deas|250px|thumb|Hipithe Is éard atá i gceist leis na hipithe nó na grágánaigh ná fochultúr de chuid na ndaoine óga a tháinig ar an bhfód sna Stáit Aontaithe timpeall ar lár na seascaidí agus a chuaigh ar fud an domhain ina dhiaidh sin.
Stair
clé|mion|177x177px|bus WV Glactar leis gur fhorbair fochultúr na hipithe i nGreenwich Village, Cathair Nua-Eabhrac, agus i Haight-Ashbury, San Francisco, ar dtús. Bhí tionchar ag stíl agus nósanna na mbeatniks ar na hipithe, agus bhí cuid mhór d'"fhrithchultúr" agus de réabhlóideachas na hipithe bunaithe ar luachanna an bheat generation.
Achadh Mór, Contae Fhear Manach
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Mór.
Ciorcal
Cothromóidí
Ní mór dúinn a rá go bhfuil
Fraochán
Is éard atá i gceist leis an bhfraochán (Vaccinium myrtillus) ná tor duillsilteach agus é ag tabhairt caora dubha cruinne a mbíonn cineál coirt ghorm orthu. Fásann an tor go leathmhéadar airde, a bheag nó a mhór, agus aithnítear ar dhuilleoga ubhchruthacha ailtéarnacha é. Bíonn an fraochán an-choitianta san áit a mbíonn ithir aigéadach a fháil, go háirithe i gcnoic Dheisceart na hEorpa, i gcoillte oscailte agus ar mhóinteáin.
Eoghan Mór
Rí seanscéalach na Mumhan den 2a nó 3ú haois ab ea Eoghan Mór (Sean-Ghaeilge Eógan Mór — ainm a dtugtar chomh maith air a sheanathair, Mogh Nuadhad), an mac is sine le hAilill Aulom. Deirtear gur bunaitheoir na n-Eoghanacht é, nó ar a laghad go bhfuil siad ainmnithe as. Bhí an ríchlann seo i réim mar ríthe na Mumhan, agus níos deireanaí tiarnaí Deasmhumhan go dtí déanach sa 16ú haois.
Edmund Barton
Breitheamh
Bhí Barton i measc na gcéad bhreithiúna a ceapadh ar an Ard-Chúirt. Mar bhall den chúirt bhí sé faoi scáil an Phríomh-Bhreithimh, An Ridire Samuel Griffith, agus go pointe áirithe An Bhreithimh Ruairí Uí Chonchúir (go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1912.).
Svaistice
Toisc an úsáid a bhain na Naitsithe as an tsiombail seo, bíonn muintir na dtíortha Iartharacha drogallach roimh an svaistice ar na saolta seo. Scéal eile go maireann na sibhialtachtaí Oirthearacha á húsáid, ós rud é go bhfuil a ciall féin aici ansin.
Jim Belushi
Is aisteoir Meiriceánach é James Adam "Jim" Belushi, a rugadh ar an 15 Meitheamh, 1954.
Amhlaoibh Ó Súilleabháin
Múinteoir agus Fear Ileolach
Dealraíonn sé go raibh eolas réasúnta maith ag Amhlaoibh ar go leor ábhar foghlama a bhí tábhachtach don mhúinteoir chois claí, ar nós na matamaitice, na litríochta Clasaicí agus na luibheolaíochta. Bhí suim ar leith aige sna luibheanna agus sna plandaí, agus tá a dhialann breac le tagairtí do chúrsaí an dúlra. Bhí léann agus Béarla aige, mar a déarfadh fear na Gaeltachta, nó scríobh sé an dialann sa dá theanga, cuid di as Gaeilge agus cuid di as Béarla, agus ní raibh locht ar bith ar a chuid Béarla.
Dómhnall Ruadh Mac an tSaoir
Phós sé Màiri NicIllFhaolain, bean arbh as Uibhist a-Deas di. Bhí ceathrar clainne acu. Bhíodh Dòmhnall ag cumadh amhrán gan stad faoi chúrsaí an bhaile agus chúrsaí i gcéin.
Aigéad beansóch
Úsáidtear an t-aigéad beansóch agus a chuid salann, go háirithe beansóáit an tsóidiam, mar chaomhnóir bia. Amhábhar tábhachtach is ea an t-aigéad beansóch ag an tionsclaíocht cheimiceach chomh maith, lena lán comhdhúile casta orgánacha a shintéisiú.
Olltoghchán
I bPoblacht na hÉireann, ní mór olltoghchán a bheith ann gach cúig bliana.
Paramore
Chuireadar a dtríú albam, "Brand New Eyes", amach sa bhliain 2009, a gcéad cheann leis an ngiotáraí nua Taylor York. Fuair sé deimhniúchán platanam in Éirinn freisin.
Meimfís (An Éigipt)
An Ríocht Nua
Faoin Ríocht Nua ba í Meimfís an fíorlárionad riaracháin agus an phríomhchathair ríoga. Is ann a tugadh oideachas do na prionsaí agus do chlann na huaisle, agus bhí a lán pálás ríoga ann.
Memphís Tar Éis na bhFárónna
Rialaigh sliocht Tholamaes an tír ina dhiaidh nó gur tháinig na Rómhánaigh; ansin ba í Chathair Alastair an chathair ba thábhachtaí. D’imigh na Rómhánaigh agus tháinig na hArabaigh; bhí Meimfís go hiontach fós, ach bhí an chathair á bánú de réir a chéile ón 7ú haois amach. Creachadh í ar son a cuid cloch chun na bailte máguaird a thógáil agus a mhéadú; fiú sa 12ú haois bhí dealramh suntasach uirthi, ach ba ghearr nach raibh inti ach fothraigh mhaola agus clocha scaipthe.
Haídigh
deas|250px|thumb|Haídigh Is dream eitneach Meiriceánaigh Dhúchasacha iad na Haídigh.
Maidrid
Aeráid
Bíonn an gheimhreadh fionnuar agus ó am go ham titeann sneachta.
Ollscoileanna
Tá Ollscoil Pholaiteicneice Maidrid (Universidad Politécnica de Madrid; UPM) mar an ollscoil theicneolaíochta is mó sa tír. Tá sí suite ar champas Ciudad Universitaria agus cruthaíodh í nuair a cuireadh cúpla ollscoileanna theicneolaíochta le chéile.
Peil
Is é Atlético de Madrid an club eile a imríonn sa chathair. Imríonn sé sa Staid Wanda Metropolitano. Imríonn sé sa tsraith La Liga chomh maith agus tá an-tacaíocht don fhoireann sa chathair. Glaotar atléticos nó colchoneros ar na leantóirí.
Busanna
Tá níos mó ná céad líne bhus a thrasnaíonn an chathair i rith an lae. Cosnaíonn ticéad don bhus €1.50 sa bhliain 2022. I rith na hoíche, tá línte bus a théann amach ó Cibeles i lár na cathrach go gach ceantar.
Craobhchomórtas Sacair na hEorpa
As an ceithre chomórtas déag a imríodh go dtí seo, tá an corn buaite ag naoi náisiún. Tá trí bhua ag an Ghearmáin agus An Spáinn, níos mó ná aon fhoireann eile.
Tuirbín gaile
Toisc go gineann an tuirbín rothlach gluaisne rothlach, úsáidtear é go háirithe le haghaidh gineadóra leictrigh a thiomáint;– bhí thart ar 90% de ghiniúint leictreachais sna Stáit Aontaithe, sa bhliain 1996, trí úsáid a bhaint as an tuirbín gaile. Foirm d'innill teasa is ea tuirbín gaile a fhaigheann cuid mhór dá chuid éifeachtachta teirmidinimiciúla ó úsáid a bhaint as ilchéimeanna éagsúla i leathnú na gaile, a bhfuil mar thoradh air teacht níos gaire chuige an phróisis idéalaigh iniompaithe forbartha.
Páirtí Ceartais agus Forbartha (An Tuirc)
Páirtí rialtais sa Tuirc í ón mbliain 2002 go dtí an lá inniu.
Phil Lynott
Ag fás aníos i mBaile Átha Cliath i rith na 1960idí, bhí Lynott mar príomhamhránaí le roinnt bannaí ceoil, le Skid Row go mór mór, taobh le Gary Moore, sular fhoghlaim sé an dordghiotár. Bhunaigh sé Thin Lizzy sa bhliain 1969. I ndiaidh an rath a tháinig le "Whiskey in the Jar", d'éirigh leis clú is cáil a bhaint amach i rith na 1970idí le "The Boys Are Back In Town", "Jailbreak" agus "Waiting For An Alibi".
Thin Lizzy
Príomh-airteagal: Thin Lizzy
Saol Pearsanta
Tógtha in Éirinn, cheap Lynott i gcónaí go raibh sé ina Éireannach. Dúirt a chara, Scott Gorham, ó Thin Lizzy i 2013: "Phil was so proud of being Irish. No matter where he went in the world, if we were talking to a journalist and they got something wrong about Ireland, he'd give the guy a history lesson. It meant a lot to him." Ins na 1980idí cheannaigh sé roinnt tithe i mBinn Éadair agus bhronn sé ceann amháin dóibh, White Horses, ar a mháthair ar a caogú breithlá.
An Páirtí Daonlathach Liobrálach
Thacaigh an páirtí go láidir le ballraíocht na Ríochta Aontaithe san Aontas Eorpach le linn feachtas an reifrinn Bhreatimeachta agus ina ndiaidh an reifrinn sin. Tacaíonn an páirtí le níos mó caithimh ar an tSeirbhís Náisiúnta Sláinte agus ar an oideachas, le hardú ar an gcáin ioncaim chun íoc as sin, agus le cur i bhfeidhm na hionadaíochta cionmhaire i ngach toghchán náisiúnta agus áitiúil sa Ríocht Aontaithe.
Pobalbhreitheanna
mion|clé|Pobalbhreitheanna don chéad olltoghchán eile. I bhflannbhuí atá na Daonlathaithe Liobrálacha. Ó tharla Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2019, is idir 6% agus 15% d'fhreagarthóirí i bpobalbhreitheanna sa Bhreatain a deir go vótálfaidís ar son an pháirtí dá mbeadh olltoghchán an lá amárach.
Seoirse I na Breataine Móire
Tháinig a mhac, Seoirse II, i gcomharbacht air.
Breacóg
Is éan í an bhreacóg (Calidris alpina).
An Araibis
Na Teangacha Seimíteacha
Faoin mbliain 2000 roimh bhreith Chríost a thosaigh an Acáidis ag titim as a chéile, agus gach canúint ag dul a bealach féin. B'iad an Aisiris agus an Nua-Bháibileoinis an dá chanúint ba thábhachtaí acu seo, ach má bhí féin, chuaigh an chéad cheann acu in éag faoin am a rugadh Críost. Ní léir go fóill cad é an gaol a bhí acu seo le dhá sheanteanga eile ar baisteadh Éablaítis agus Úgairitis orthu. Tá scríbhinní sa chéad teanga le fáil i dTeill Máirdít (Ebla) faoi thrí scór ciliméadar ó dheas d'Aileapó, agus iarsmaí an dara ceann faighte amach ag lucht na seandálaíochta i Rais Seamra (Ugarit) láimh le Lataicia.
Ó thaobh an chultúir de, is í an Eabhrais an ceann is tábhachtaí de na teangacha seo. Baineann Eabhrais an Bhíobla leis na blianta 1200-200 roimh bhreith Chríost, ach tá an teanga bheo ar fáil ina lán cáipéisí ó na blianta ina dhiaidh sin freisin - go háirithe sa Talmúd. Bailiúchán de litríocht saíochta, fealsúnachta agus teagaisc is ea an Talmud. Chuaigh an Eabhrais in éag mar theanga labhartha faoin am a rugadh Críost, agus an Aramais á leitheadú mar a bheadh loscadh sléibhe ann. Ar ndóighe, níor éirigh lucht léinn an Ghiúdachais riamh as a seanteanga a shaothrú sna scríbhinní; agus san fhichiú haois thosaigh na Siónaigh ag labhairt Eabhrais lena gclann leis an teanga a athbheochan mar ghnáthurlabhra phobail. mion|Bratach amháin usáidtear don Araibis Maidir leis an Aramais, tá sí ar fáil i bhfoirm scríofa ón mílaois dheireanach roimh bhreith Chríost ar aghaidh. Nuair a d'éirigh sí ina gnáth-theanga ar fud an Mheán-Oirthir, scoilt sí ina dhá leath, an ceann iartharach—Aramais na Palaistíne, an Nabaitéis agus an Phailmíris—agus an ceann oirthearach, as ar fáisceadh na canúintí Nua-Aramaise a mhaireann inniu féin i mbéal dreamanna beaga de Chríostaithe anseo is ansiúd ar fud an Mheán Oirthir.
Cuid de na saineolaithe, áfach, — an scoláire Iosraelach Roibeard Hetzron thar aon duine eile—tá siad inbharúla nach bhfuil ag an Araibis Thuaidh ach lúb bheag ghaoil leis an Araibis Theas agus na teangacha Amaracha san Aetóip. Síleann an scoil seo go bhfuil an Araibis sa ghrúpa céanna leis an Eabhrais agus an Aramais.
Edwin Morgan
Beatha agus gairm
Roimh a bhás, ba é an marthanóir deireanach den Seachtar Mór liteartha (ina measc, Aodh MacDiarmaid, Rabairt Garbhach, Tormod MacThaoidhg, Iain Mac a' Ghobhainn, Deòrsa Mac Iain Deòrsa is Somhairle MacGill-Eain).
An Araibis
Badi´
Baineann an fhilíocht badi´ leis an naoú haois. Bhodhraigh sí cluasa na héisteoirí faoi dheoidh, agus d'fhill na filí nua ar an bhfilíocht "nádúrtha", nuachlasaiceach i ndeireadh na haoise céanna. Mar sin féin, níor ligeadh an fhilíocht badi´ i ndearmad go hiomlán. Tréimhse taighde, turgnaimh agus tástála ab ea tréimhse na ndánta badi´, tréimhse a mhúin go leor cleasanna úra do na filí—ach iad a úsáid go spárálach cúramach.
Tír an Iúir
Baile Fearainn
Áiteanna timpeall Thír an Iúir:
An Araibis
Litríocht Nua-aoiseach na hAraibise
San Éigipt a thosaigh an athbheochan chultúrtha, nuair a tháinig Muhamad Ailí i gcumhacht ansin i dtús na naoú haoise déag. Fear neamhspleách éirimiúil a bhí ann a rialaíodh a thír gan a chloigeann a bhuaireamh le cibé ordú a gheobhadh sé ó Shabhdán na Tuirce, siúd is go raibh sé ina ghéillsineach dó siúd, go foirmiúil. Theastaigh ó Mhuhamad a thír a fhorbairt agus a thabhairt i gcrann, agus an t-oideachas ar ceann de na clocha ba mhó ar a phaidrín—siúd is gurbh é an t-arm a phríomhchúram. B'fhéidir go raibh eagla air roimh ionsaí ón Tuirc. Bhunaigh sé clólann le saothair chlasaiceacha Araibise a athfhoilsiú, agus chuir sé tús leis an chéad nuachtán sa teanga. Chuir sé freisin dornán mac léinn ag foghlaim teangacha an Iarthair i bPáras, agus nuair a tháinig siad ar ais, chrom siad ar litríocht agus smaointeachas na hEorpa a aistriú go hAraibis.
Cadhóit
Ainmhí is ea an chadhóit.
Contae Ellis, Texas
Is contae in oirthuaisceart Texas é Ellis. Is é Waxahachie príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae.. Bhí 149,610 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 111,360 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 81.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 16.7%.
Esperanto
Gramadach
Athrú radacach a bhí i gceist aige: seachas an Béarla a bhrú ar lucht na Gaeilge i gcónaí, mar shampla, bheadh teanga neodrach a thabharfadh comhchearta do Bhéarlóirí is do Ghaeilgeoirí, agus mar sin chuirfí deireadh le brú na dteangacha móra ar na mionteangacha.
Foghlaim
Cothaíonn luas na foghlama in Esperanto féin-mhuinín na mac léinn, go háirithe sa tromlach nach bhfuil luí ar leith le teangacha acu. Is mór a d'fhéadfadh a leithéid cabhrú le múineadh na Gaeilge don 70% de dhaltaí bunscoile, dar le taighde John Harris, nach n-éiríonn leo aon dul chun cinn suntasach a dhéanamh sa Ghaeilge i láthair na huaire.
Eamonn Coogan
Polaiteoir Éireannach ab ea Eamonn Coogan (1896 – 22 Eanáir 1948). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Contae El Paso, Texas
Is contae in iarthar Texas é El Paso. Is é El Paso príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Is é contae El Paso an contae leis an séú daonra is airde i dTexas. Bhí 800,647 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 679,622 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 72.9% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 25.2%. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 40 duine sa bhliain 2000.
Pádraig Harrington
2007
Ansin bhuaigh sé Comórtas Oscailte na Breataine (The Open) i Carnoustie, machaire cáiliúil gailf in Albain ar an 22 Iúil, 2007. Bhí sé ar an gcéad Éireannach le 60 bliain anuas a bhuaigh ceann de mhórchomórtais ghailf an domhain ag an am sin.
Moncton
Is baile dátheangach é Moncton. Is í an Béarla an mháthairtheanga do 63.3%; an Fhraincis do 31.3%.
Áine Ní Chíobháin
Is fís-ealaíontóir í Áine Ní Chíobháin atá lonnaithe sa Daingean i gContae Chiarraí. Faigheann sí ionsparáid ó bheith ag féachaint ar an tírdhreach timpeall uirthi. Tá céim onóracha bainte amach aici ó Choláiste Crawford i gCorcaigh. Tá ealaín léi sna bailiúcháin ag HETAC, CIT agus Comhairle Chontae Chiarraí. Thaispeáin sí pictiúir dá cuid sa RHA Annual & Impressions Biennale. Tá go leor deontaisí, tréimhsí cónaithe agus duaiseanna do thionscnaimh buaite aici ó thosaigh sí amach ar bhóthar na healaíne.
Olivia Mitchell
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Theas ón mbliain 2007 í Olivia Mitchell (Gaeilge:  Olivia Mistéil) (rugadh í 31 Iúil, 1947 ). Tá sí ina ball de Fine Gael. Níor ghlac sí páirt san Olltoghchán 2016.
Henry Salt
clé|mion|Na Pirimidíː 'Twenty-four Views taken in St. Helena, the Cape, India, Ceylon, Abyssinia, and Egypt, by Henry Salt;', 1809 Taidhleoir agus Éigipteolaí ab ea Henry Salt (14 Meitheamh 1780 – 30 Deireadh Fómhair 1827).
Baile Uí Dhálaigh, Contae Thír Eoghain
Daonra
Tá trí scoil suite sa bhaile; Bunscoil Naomh Muire, Bunscoil Riachmóin, agus Ardscoil Naomh Ciarán.clé|mion|Church Road
Na Trioblóidí
Ar an 20 Lúnasa 1988, maraíodh 8 saighdiúir i mBaile Uí Dhálaigh agus gortaíodh 28, nuair a phléasc buama de chuid an IRA, buama seiftithe fágtha ar thaobh an bhóthair.
Juglans
Béaloideas
De réir traidisiúin ba chóir crann gallchnó a bhualadh. Bheadh sé seo chun adhmad marbh a bhaint agus foirmiú meathán a spreagúil.
Táirgeadh
Sa bhliain 2014, ba é a bhí i dtáirgeadh domhanda gallchnónna (sa bhlaosc) ná 3.5 milliún tonna, bhí an tSín chun tosaigh le 46% d'iomlán an domhain (tábla). Ar na táirgeoirí móra eile bhí na Stáit Aontaithe agus an Iaráin (tábla).
Saothrú agus úsáidí
mion| Ar cheann de na príomh-chomhábhair i gcócaireachtmBaklava agus na Tuirce. Is iad an dá speiceas is tábhachtaí ó thaobh na tráchtála de ná J. regia le haghaidh adhmaid agus cnónna, agus J. nigra le haghaidh adhmaid. Tá riachtanais cothaithe comhchosúla ag an dá speiceas agus fástar iad go forleathan i gcriosanna measartha.
Gleann Ùig
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Gleann Ùig.
An Bhascais
Tá ocht bpríomhchanúint ag an mBascais, mar atá, canúint na Bioscáine, canúint Gipuzkoa, canúint Ard-Nafarroa Thuaidh, canúint Ard-Nafarroa Theas, canúint Lapurdi, canúint Íseal-Nafarroa Thiar, canúint Íseal-Nafarroa Thoir, agus canúint Zuberoa. Tá an caighdeán, an t-euskara batua, bunaithe ar chanúint Gipuzkoa thar aon cheann eile. Cé gurb í an Bhascais chaighdeánaithe seo is mó a chloistear ar an raidió agus a léitear ar na hirisí, maireann na leaganacha caighdeánaithe de na canúintí beo inniu féin, go háirithe caighdeán Lapurdi, a úsáidtear go forleathan i gcúige Zuberoa (Soule) sa Fhrainc.
Litríocht na Bascaise
Inniu, is é Bernardo Atxaga (fíorainm: Joseba Irazu Garmendia) an scríbhneoir is clúití sa teanga.
Alfred Deakin
Saol
D'oibrigh Deakin mar mhúinteoir agus oide príobháideach chun soláthar dó féin fad a bhí sé ag gabháil don dlí san oíche in Ollscoil Melbourne.
James Cagney
Ba aisteoir Gael-Mheiriceánach é James Cagney (a rugadh ar an 17 Iúil 1899 agus a fuair bás i 30 Márta 1986).
Caoimhín Ó hIfearnáin
clé|mion Peileadóir agus bainisteoir Éireannach ab ea Caoimhín Ó hIfearnáin (Béarla: Kevin Heffernan, a rugadh ar an 20 Lúnasa 1929 i mBaile Átha Cliath agus a d'éag ar an 25 Eanáir 2013). D'imir sé peil Ghaelach le foireann sinsir idirchontae Bhaile Átha Cliath sna 1940idí agus na 1950idí. Nuair a d'éirigh sé as an imirt, chaith sé tréimhse rathúil ina bhainisteoir ar imreoirí Bhaile Átha Cliath le linn na 1970idí agus na 1980idí. Thugtaí "Heffo's Army" ar fhoireann Bhaile Átha Cliath agus é i gceannas orthu.
Chuir éachtaí Heffo borradh mór nua faoi chúrsaí peile i mBaile Átha Cliath, tráth ina raibh na cluichí iasachta ag fáil an láimh in uachtar sa phríomhchathair.
Giovanni Battista Belzoni
Deireadh a ré
Ar an drochuair, níor fhan an rath air.
Cernunnos
De thoradh easpa litríochta caomhnaithe, níl tada ar eolas againn maidir leis an dia seo ó fhoinsí dá leithéid. Faightear léirmhínithe dá ról i gcultúr na nGallach mar dhia na n-ainmhithe, an nádúir nó na torthúlachta, nó fiú dia an taistil, na tráchtála nó na dé-treoíochta.
Tomás de Bhaldraithe
Foinsí
Tomás de Bhaldraithe: Cuimhní Cairde, Proinsias Mac Aonghusa a chuir in eagar (An Clóchomhar, 1997)
Ku Klux Klan
Tús an scéil
Sa bhliain 1868, agus é á cheistiú ag iriseoirí, dúirt Bedford Forrest gurbh iad naimhde an KKK ná na carpetbaggers, na scalawags, na Loyal Leagues—is é sin, na conarthaí a bunaíodh i stáit éagsúla an Deiscirt lena n-aghaidh siúd a bhí ag comhoibriú leis na húdaráis nua—agus rialtais nua na stát Deisceartach, ó ba iad na Tuaisceartaigh a chuir ar bun iad. D'áitigh Forrest gur chreid a lán de mhuintir an Deiscirt nach mbeadh na Gormaigh sásta a gcuid vótaí a chaitheamh ar mhaithe leis an bPáirtí Poblachtach, ach go bé go raibh lucht na Loyal Leagues ag cur dallamullóg orthu. Faoi thionchar Forrest, dúirt iriseoir amháin sa Deisceart nach raibh i gceist leis an Loyal League ach KKK na nGormach.
Gníomhaíocht an KKK
Bhí foréigean an KKK dírithe ar a gcuid vótaí a bhaint de na Gormaigh. Maraíodh nó gortaíodh níos mó ná dhá mhíle duine i Louisiana i rith an chúpla seachtain roimh thoghcháin an Uachtaráin i Mí na Samhna 1868. mion|Rufus Bullock, [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia]] Cé go raibh tromlach Poblachtach 1,071 duine cláraithe i bparóiste St. Landry, níor caitheadh oiread is aon vóta Poblachtach amháin sna toghcháin féin, chomh scanraithe is a bhí na daoine i ndiaidh na ndúnmharuithe. Ba iad na Daonlathaigh Gheala a vótáil in aghaidh Ulysses Grant. Mharaigh nó ghortaigh an KKK níos mó ná céad Poblachtach gorm, agus iad á seilg ar fud na gcoillte mar a bheadh ainmhithe iontu. Tógadh triúr príosúnach déag amach as an gcarcair áitiúil agus maraíodh le hurchair iad, agus thángthas ar mholl 25 duine marbh amuigh sna coillte nach raibh ach leath-adhlactha. Chuir an KKK d'fhiacha ar na daoine a gcuid vótaí a chaitheamh i bhfách leis na Daonlathaigh, agus ansin, fuair na daoine a theastas sin ón KKK.
Mharaigh lucht an KKK níos mó ná 150 duine gorm in aon chontae amháin i bhFlorida, agus fuair na céadta eile bás i gcontaetha eile an Stáit chéanna. clé|mion|378x378px|[[Mississippi, Harper's Weekly, 27 Eanáir 1872.]] Ní raibh an KKK i dtuilleamaí an fhoréigin amháin. Bhí siad ábalta bagairt nó áitiú ar na daoine geala a bhí ag múineadh páistí gorma nó ag cur in aghaidh chuspóirí na "Clainne" ar dhóigh éigin eile. Mar shampla, i Mí na Márta 1871, fuair múinteoir mná dar shloinne Allen cuairteoirí oíche a raibh éadaí bána agus púicíní orthu. Ba as Illinois don Mháistreás Allen, agus scoil aige i gCotton Gin Port, Contae Monroe, Mississippi. Cé go raibh na fir seo á n-iompar go múinte béasach, bhí siad ag iompar airm thine, agus d'áitigh siad ar an Máistreás go neamh-dhébhríoch go gcaithfeadh sí éirí as an múinteoireacht agus an contae a thréigean chomh luath agus ab fhéidir. Dúirt siad léi, chomh maith, nach dtabharfaidís an dara rabhadh. Thuig an Mháistreás cá raibh a leas féin, agus ghread sí léi as an gcontae láithreach bonn.
Meath an chéad KKK
Go gairid ina dhiaidh sin, sa chaingean úd Na Stáit Aontaithe in aghaidh Cruikshank (1875), tháinig an Chúirt Uachtarach ar an gconclúid nár bhronn an Force Act ón mbliain 1870 na cumhachtaí ar an Rialtas Feidearálach ladar a chur i gcúrsaí na ndaoine príobháideacha—ní fhéadfadh na húdaráis fheidearálacha tionchar díreach a imirt ach ar na stáit. Mar sin, fágadh na Gormaigh gan sciath chosanta ar bith ar lucht rialtais na stát aonair, agus ní raibh na stáit sásta cosc a chur ar ainghníomhartha na ndaoine aonair agus na ndreamanna paraimíleata.
An Klan sa lá inniu
Leanann an chuid is mó de ghrúpaí KKK a bheith suite i ndeisceart na Stát Aontaithe, ach tá grúpaí ann in Maine, stát Washington, agus Dakota Theas chomh maith.
Aoibhinn Crónán
Is spéir ġlan an tsaṁraiḋ gan smúit gan scáṫ,
Hurraigh
deas|250px|thumb|Hurraigh Ba ghrúpa eitneach Eorpach iad na Hurraigh. Ba í an Hurrais a bpríomhtheanga.
Ron Wyden
Is é Ronald Lee Wyden (rugadh 3 Bealtaine 1949) an seanadóir sinsearach ó Oregon i Seanad Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Rugadh i Wichita, Kansas, é agus tá sé ina chónaí i bPortland, Oregon.
Robert Walpole
Glactar leis gurbh é Robert Walpole (26 Lúnasa 1676 – 18 Márta 1745) céad Phríomh-Aire de facto na Breataine (le linn 1721–1742). D’éirigh an príomh-aire agus rialtas comh-aireachta cumhachtach le linn na tréimhse seo. clé|mion|226x226px Ní haon phost oifigiúil a bhí i gceist agus níor tugadh "Príomh-Aire" ar Walpole ag an am. Ach aithnítear go raibh an stádas sin aige i ndáiríre, mar gheall ar an tionchar mór a bhí aige ar an gcomhaireacht sa tréimhse sin.
Cruas
Mianreolaí Gearmánach ab ea Friedrich Mohs (1773-1839), agus cheap sé an tástáil seo i 1812.
Cúirt Uachtarach na hÉireann
Tá an Chúirt suite sna Ceithre Cúirteanna i mBaile Átha Cliath.mion|clé|[[Na Ceithre Cúirteanna.]]
Comhdhéanamh
Is é Uachtarán na hÉireann a cheapann breithiúna na Cúirte Uachtaraí ar chomhairle cheangailteach an Rialtais. Ón mbliain 1995, gníomhaíonn an Rialtas ar chomhairle neamhcheangailteach an Bhoird Chomhairligh um Cheapacháin Bhreithiúnacha.
Mick Fitzpatrick
Polaiteoir Éireannach ab ea Mick Fitzpatrick (1893 – 8 Deireadh Fómhair 1968). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta.
Corpus of Electronic Texts
Is bunachar ar líne é Corpus of Electronic Texts (nó CELT) de dhoiciméid stairiúla agus comhaimseartha maidir le stair agus cultúr na hÉireann. De réir CELT féin, "riarann an bunachar ar scoláirí, mhúinteoirí, daltaí agus ar an bpobal araon, ar fud an domhain".
Gordon Strachan
Gairmréim traenála
D'oibrigh sé ina thraenálaí le Coventry City ó 1997 go 2001. Ar feadh tamaill, chuaigh sé go Southampton agus d'imir an chlub sa chraobh denCorn FA i 2003.
Pirimidí Shacára
deas|250px|thumb|Pirimidí Shacára Is pirimid i Sacára, Éigipt é Pirimidí Shacára. Chuir Faró Deosar i gcrích í.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Formáid
Tá formáid an chomórtais tar éis athrú trí na blianta, cé go mbíonn dearbhphrionsabail an chomórtais mar seo a leanas i gcónaí: cuireann na tíortha rannpháirteacha amhráin isteach sa chomórtas agus cuirtear na hamhráin seo i láthair le linn chlár teilifíse bheo a chraoltar go comhuaineach ar fud ghréasán na hEoraifíse do gach tír. Bíonn craoltóir teilifíse ina ionadaí do gach tír: de ghnáth is é sin eagraíocht craolta poiblí na tíre, ach níl sé sin an cás i gcónaí. Bíonn ceann de na tíortha rannpháirteacha ina n-óstach don chomórtas agus seoltar an tarchar ón hall sa chathair aíochta. I rith an chláir seo, agus tar éis gach amhrán a bheith curtha i láthair, leanann na tíortha ar aghaidh chun vótaí a chaitheamh d'amhráin na dtíortha eile: ní cheadaítear vóta a chaitheamh do do thír féin, áfach. Ag deireadh an chláir, fógraítear an buaiteoir - is é sin an tír leis an líon pointí is mó. Is é gradam an bhua mar dhuas an chomórtais ach de ghnáth bronntar trófaí ar scríbhneoirí an amhráin. Tugtar cuireadh don tír bua an comórtas a óstáil an bhliain dár gcionn.
De ghnáth, osclaíonn láithreoir amháin nó níos mó an clár, ag cur fáilte roimh lucht féachana an seó. Uaireannta, feictear gearrthóga físe den tír aíochta i rith an chláir. Idir na hamhráin agus fógairt na dtorthaí, cuirtear gníomh idirlinne i láthair. Cuimsíodh hidirlinnte sin gníomhartha mar The Wombles (1974) agus céad chur i láthair den seó Riverdance (1994).
Bobo Balde
Is imreoir sacair é Dianbobo "Bobo" Baldé. Imríonn sé faoi láthair le Valenciennes FC. D'imir sé le Ceiltigh Ghlaschú chomh maith. Rugadh é 5 Deireadh Fómhair 1975 i Marseille ach imríonn sé le foireann náisiúnta na Guine.
Quo vadis?
Deirtear gur casadh Críost air ar an Via Appia, agus d'fhiafraigh Peadar de Quo vadis, Domine? (Cá bhfuil do thriall, a Thiarna?). Séard a d'fhreagair Críost ná Venio Romam iterum crucifigi (táim ar mo bhealach go dtí an Róimh le go gcrochfar arís mé). Ar an toirt, d'iompaigh Peadar ar ais. Crochadh é ar chros sa Róimh go gairid tar éis sin.
Tá séipéal sa lá atá inniu ann, ar an Via Appia, a ghlaoitear Domine, Quo Vadis? ag an áit a tharla an eachtra seo.
Deicibeil
Aonad ina dtomhaistear leibhéal déine fuaime is ea deicibeil. Scála logartamach is ea é seachas dearbhscála. Is brúthonn í fuaim, ina dtarlaíonn buaiceanna brú is loig brú i ndiaidh a chéile de réir mar a fhorleathann an fhuaim tríd an aer. De ghnáth tomhaistear leibhéal déine nó glóraí fuaime nó torainn i ndeicibeilí. Is é 0 dB tairseach aireachtála na cluaise, agus is deacair fuaimeanna níos lú ná 10 dB a chloisint, ach is pianmhar fuaimeanna níos mó ná 120 dB. Bíonn timpeall 60 dB i ngnáthchomhrá, agus timpeall 100 dB i gcoirm raic-cheoil. Léiríonn an tábla seo na luachanna a bhíonn ag fuaimeanna éagsúla:
Ficseanchritic
Tugtar Ficseanchritic ar stíl iar-nua-aoiseach scríbhneoireachta. Meascán í den fhíorshaol agus den fhicsean, de bhreathnadóireacht eitneagrafaíoch, stair chartlainne, teoiric liteartha agus meamram. Catagóir nua í a sainmhíníodh mar chineál scríbhneoireachta a shaobhann seánraí chun dul i ngleic leis an eiseadh agus leis an bhféineacht.
Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe)
Idéolaíocht pholaitiúil
Ciallaíonn an focal 'liobrálach' go mbíonn fáilte roimh smaointe nua. Ag labhairt go forleathan, is éard is Liobrálachas ann ná idé-eolaíocht pholaitiúil agus radharc fealsúnach a chuireann béim ar chearta an duine aonair.
Vicipéid na Gearmáinise
mion|clé|Ceiliúradh 5 bliana de Vicipéid na Gearmáinse i Leabharlann Ollscoil Göttingen, sa Ghearmáin, Márta na bliana 2006
14ú haois
Tarluithe
1314: Cath Bannockburn, 24 Meitheamh. Bhuaigh arm na hAlba ar na Sasanaigh agus bhain neamhspleáchas amach.
Fuigeanna (páirtí polaitíochta)
Bhí bunús na bhFuigeanna leagtha amach san mhonarcacht bunreachtúil agus i naimhdeas i gcoinne na monarcachta absalóidí, agus i dtacsíocht a thabhairt don chóras parlaiminteach. Bhí ról lárnach ag na Fuigeanna san Réabhlóid Ghlórmhar de 1688, agus ba naimhde seasta iad do ríthe agus na Seacaibítigh, ar Caitlicigh Rómhánacha iad. Ghlac na Fuigeanna smacht iomlán ar an rialtas i 1715 agus d’fhan siad i gceannas go hiomlán go dtí gur ghlac an Rí Seoirse III an cathaoir ríoga i 1760, a lig do na Tóraithe teacht ar ais. Cumasaíodh ardcheannas na bhFuigeanna (1715–1760) leis an chomharbas Hanófarach de Sheoirse I na Breataine Móire i 1714 agus éirí amach na Seacaibíteach teipthe 1715 ag reibiliúnaithe Thoraí. Fuair na Fuigeanna réidh le na Tóraithe go críochnúil ó gach post tábhachtach sa rialtas, san arm, san Eaglais, i ngairm an dlí agus in oifigí áitiúla. Bhí greim an pháirtí ar chumhacht chomh láidir agus chomh marthanach go nglaonn staraithe an tréimhse ó thart ar 1714 go 1783 mar aois olagarcacht na bhFuigeanna. Ba é Robert Walpole an chéad cheannaire mór le rá ar na bhFuigeanna, a choinnigh smacht ar an rialtas (1721–1742) agus a raibh a protégé Henry Pelham i gceannas air (1743–1754).
Comhairle Trento
mion|220px|An Chomhairle, san Eaglais Santa Maria Maggiore, Trento.
Cuireadh cosc iomlán, nach mór, ar fhíoracha nochta san ealaín dhiaga. Mar shampla, cáineadh An Breithiúnas Deireanach le Michelangelo nuair a críochnaíodh é sa bhliain 1541 agus is in olcas a chuaigh an scéal le himeacht aimsire. Maidir leis na fíoracha nochta, tháinig méadú leanúnach ar lucht a gcáinte. Faoi dheireadh, rinneadh ‘leasú’ ar an fhreascó ollmhór de réir an pholasaí nua maidir leis an ealaín a aontaíodh ag Comhairle Trento.
An Hiondúis
Is í an Hiondúis an ceann is mó cainteoirí de theangacha oifigiúla na hIndia, agus í á labhairt sna stáit thuaisceartacha ar nós Rajasthan, Delhi, Haryana, Uttarakhand, Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Himachal Pradesh, Jharkhand, agus Bihar. Ina lán áiteanna, áfach, bíonn teangacha áitiúla nó réigiúnacha á labhairt i mbreis ar an Hiondúis, agus thairis sin, bíonn féiniúlacht láidir ag a lán canúintí, agus lucht a labhartha á gcur chun cinn mar theangacha neamhspleácha. Mar shampla, is é dearcadh oifigiúil an rialtais fheidearálaigh san India gur canúint de chuid na Hiondúise í an teanga Chhattisgarhi, ach sa bhliain 2000, d'éirigh leis an réigiún ina labhraítear an teanga seo féinrialtas a bhaint amach mar stát ar leith san India (Chhattisgarh ainm an stáit, agus ba chuid de Madhya Pradesh é roimhe sin), agus inniu, tá an teanga Chhattisgarhi á saothrú mar theanga oifigiúil sa stát nua.
An Cumann Gaelach (Ollscoil na Banríona)
Stair
Is iomaí athrú a tháinig ar an tsochaí agus ar an ollscoil ó bunaíodh an Cumann. Sa bhliain 1906, ní raibh ach ceithre chéad mac léinn cláraithe ar an ollscoil, agus ina measc seo ní raibh ach cúig Chaitliceach is fiche - sa lá atá inniu ann, tá thart fá fiche míle mac léinn ar an ollscoil, agus is Caitlicigh breis is leathchuid acu seo. Protastúnaigh ar fad a bhí i lucht bunaithe an Chumainn. Ní raibh aon baint ag an Ghaeilge leis an pholaitíocht nó leis an tseicteachas in intinn an phobail i rith na tréimhse seo, agus tá sé fós mar phríomhchuspóir ag an Chumann dearcadh neamhsheicteach i leith na Gaeilge a chur chun cinn.
Baile Tarsna an Haicéadaigh
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Tarsna an Haicéadaigh.
Jake Wood
Is aisteoir Sasanach é Jacob Dylan "Jake" Wood, a rugadh sa bhliain 1972. Tá sé ar Eastenders ar BBC mar Max Branning ón 2006. Tháinig sé sa chúigiú áit ar an dara sraith déag Strictly Come Dancing sa bhliain 2015.
The Simpsons (séasúr 2)
Forbairt
Déanann carachtair nua a gcéad cumaí i rith an séasúr seo le Mayor Quimby, Kang and Kodos, Maude Flanders, Bill and Marty, Dr. Hibbert, Roger Meyers, Jr., Sideshow Mel, Lionel Hutz, Dr. Nick, Blue Haired Lawyer, Rainier Wolfcastle, Troy McClure, Groundskeeper Willie, Hans Moleman, Professor Frink agus Comic Book Guy ag déanamh a gcéad cuma.
Eas na Dabhaich
Is eas ar an Muile, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Eas na Dabhaich .
Pyotr Ilyich Tchaikovsky
Saol
In 1876, fuair sé patrúnacht ó bhaintreach shaibhir, Madame von Meck. Thug sí $600 sa bhliain dó ar feadh 14 bliain, a chabhraigh leis cumadh go lánaimseartha. Ach níor casadh ar a chéile iad riamh.
Sa bhliain 1877, chum sé Loch na nEalaí. Ach ansin chlis a shláinte intinne agus chuaigh sé go dtí an Eilvéis agus an Iodáil chun sos a fháil.clé|mion|timpeall 1880In 1885, bhronn Sár na Rúise gradam air agus bhl cáil ar a chuid ceoil ar fud nEorpa. Ach chaith sé a lán ama ina aonar faoin tuath sa Rúis.
In 1893, in aois 53, fuair sé bás i gCathair Pheadair. Creidtear gur tháinig galar an chalair air nuair a d'ól sé uisce salach.
Mícheál Ó Mulláin
1913
Chuaigh sé ansin leis an ITGWU.Roimh i bhfad bhí sé i mbun oibre leis an Arm Cathartha na hÉireann. Rinneadh príomh-oifigeach traenála de agus faoi dheireadh 1914 d’ainmnigh Séamus Ó Conghaile é mar cheann foirne.
Giorria an Artaigh
Ainmhí beag is ea giorria an Artaigh (Lepus arcticus). Mamach atá ann agus is ball d'fhine na Leporidae é.
Peadar Duignan
Polaiteoir Éireannach ab ea Peadar Duignan (26 Iúil 1898 – 13 Aibreán 1955). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Iora eitilte Sibéarach
Is ainmhí beag é an t-iora eitilte Sibéarach. Mamach atá ann.
Baile an Logáin, Contae Thiobraid Árann
Is ceantar suite i gContae Thiobraid Árann é Baile an Logáin. Cuimsíonn sé dhá bhaile fearainn, Baile an Logáin Íochtarach agus Baile an Logáin Uachtarach.
Framlingham
Tagairtí
clé|250px|mion|Eaglais Naomh Mícheál
The Boomtown Rats
Banna ceoil Éireannach ab ea The Boomtown Rats (na Francaigh ó Bhaile Borrach) (1975-1986) a raibh rath nach beag orthu in Éirinn agus thar lear.
Saothar
D'eisigh siad sé albaim le linn a réimse.
Herman Van Rompuy
Is polaiteoir Beilgeach Pléimeannach é Herman Van Rompuy. Rugadh Van Rompuy in Etterbeek, i ngar don Bhruiséil. Is ball den Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V) é. Tháinig sé i gcomharbas ar Yves Leterme mar phríomh-aire na Beilge i Mí na Nollag 2008. Roghnaigh na ceannairí Eorpacha Van Rompuy mar chéad Uachtarán buan Comhairle na hEorpa sa bhliain 2009.
Gairm agus oideachas
B'eacnamaí ag Banc Náisiúnta na Beilge é, chuir sé tús lena ghairmréim pholaitiúil in 1973 mar Leas-Uachtarán náisiúnta ar chomhairle ógra a pháirtí.
Halesworth
Is baile suite i Suffolk é Halesworth. Bhí 4,637 duine ina gcónaí i Halesworth i 2001.
CLG Chontae Dhoire
Peil Ghaelach
Bhuaigh Contae Dhoire Craobh na hÉireann uair amháin sa bhliain 1993. Bhuaigh siad an tSraith Náisiúnta sa bhliain 2008, an séú cinn i stair an chontae. Shroich siad cluiche ceannais na sraithe arís sa bhliain 2009, ach fuair Ciarraí an ceann is fearr orthu.
Carraig a' Lios
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Carraig a’ Lios (Béarla: Carickaleese). Níl an bunleagan Gaeilge den ainm go hiomlán soiléir mar gheall ar an bhfuaim “í” ag deireadh an ainm Béarla nach mbeifí ag súil leis ó “Lios”. Bhí “Carraig Giolla Íosa” molta mar leagan malartach.
Johnny Connor
Polaiteoir Éireannach ab ea Johnny Connor ( - 11 Nollaig 1955). Bhí sé ina bhall de Clann na Poblachta.
Annála Easpacha na hÉireann
Cnuasach croinicí Meán-Ghaeilge as annála éagsúla Éireann is ea Annála Easpacha na hÉireann. Tiomsaíodh iad in Osraí, is dócha le linn saol in Donnchad mac Gilla Pátraic (bás 1039), rí Osraí agus na Laighean. Mórscéal sa téacs is ea "Croinic Osraí" (molta ag Radner), a dhíríonn ar eachtraí rí Osraige den 9ú haois, Cearbhall mac Dúnlainge, sinsear Mhic Giolla Phádraig. Meastar gur cuid den tsaothar hipitéiseach, Chroinic na hÉireann, is ea na míreanna atá ar marthain.
Camas Cuil an t-Saimh
Is bá ar an taobh thiar d'Í Chaluim Chille in Albain é Cuil an t-Saimh. Tá talamh féaraigh do chaoirigh an oileáin suite taobh thiar den trá. Tá galfchúrsa ann freisin.
Cumann Merriman
Scoil Gheimhridh Merriman
Bíonn níos mó béime ar litríocht na Gaeilge ag an scoil geimhridh. Reachtáiltear Scoil Gheimhridh Chumann Merriman gach bliain ag an deireadh seachtaine is gaire do Lá ‘le Bríde. Reachtáileadh an chéad Scoil Gheimhridh san Aonach i gContae Thiobraid Árann, i 1969.
Carr, Contae Fhear Manach
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Carr.