cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aston Villa Football Club
Lucht tacaíochta agus coimhlint
alt=Lucht leanúna Aston Villa i Holte End de chuid Villa Park, ag fógairt gurb iad "12ú fear" na foirne iad.|mion|286x286px|Lucht leanúna Aston Villa i Holte End de chuid [[Villa Park, ag fógairt gurb iad "12ú fear" na foirne iad.]] Tá lucht leanúna go leor ag Aston Villa agus tarraingíonn siad tacaíocht ó gach cearn de Lár na Tíre agus níos faide i gcéin, le clubanna lucht tacaíochta ar fud an domhain. Tá ráite ag iar-phríomhfheidhmeannach Villa Richard Fitzgerald go bhfuil eitneacht an lucht tacaíochta 98% bán faoi láthair. Nuair a ghlac réimeas Randy Lerner seilbh ar Villa Park, bhí sé mar aidhm acu a dtacaíocht ó mhionlaigh eitneacha a fheabhsú. Tá roinnt eagraíochtaí curtha ar bun chun tacú leis an bpobal áitiúil, lena n-áirítear Aston Pride. Cuireadh clár Villa in the Community ar bun freisin chun tacaíocht a spreagadh i measc daoine óga sa réigiún. Chuir bord Lerner tús le roinnt suirbhéanna a bhí dírithe ar thuairimí lucht leanúna Villa a fháil agus iad a bheith páirteach sa phróiseas cinnteoireachta. Bíonn cruinnithe ráithiúla ann freisin ina dtugtar cuireadh do lucht tacaíochta trí bhallóid agus nuair a thugtar cuireadh dóibh ceisteanna a chur ar an mBord. In 2011, thacaigh an club le tionscnamh lucht leanúna-bhunaithe d’amhrán oifigiúil chun an t-atmaisféar i bPáirc Villa a threisiú. Tá an t-amhrán "The Bells Are Ringing" le seinm roimh chluichí.
Homer the Moe
Craoladh an tríú eipeasóid, "Homer the Moe", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 18 Samhain 2001. Scríobh Dana Gould agus Mike Scully an eipeasóid seo. D'fhéach 14.4 milliún duine ar an eipeasóid.
Nioclás II na Rúise
Tús a shaoil
Rugadh Nioclás i gCathair Pheadair sa Rúis sa bhliain 1868. B'iad Impire Alastair III agus a bhean chéile Banimpire Maria Fyodorovna (iar-Bhanphrionsa na Danmhairge, Dagmar) a thuismitheoirí.
Réabhlóid
Ar feadh tamaill, b'í an Banimpire Alexandra a bhí i gceannas ar an tír, agus Rasputin ag tabhairt comhairle di. Chuaigh údarás Rasputin go mór mór isteach ar chuid mhór de na Rúisigh, agus sa deireadh thiar thall, dúnmharaíodh é.
Senchas Fagbála Caisil
Téacs meánaoiseach is ea Seanchas Fála Chaisil (Sean-Ghaeilge Senchas Fagbála Caisil) a insítear an scéal faoi bhunúis ríogacht Chaisil. Tá dhá leagan atá ar marthain, san fhoinse chéanna. Measann Myles Dillon go dtéann an chéad chiud (§§ 1-3) siar go dtí an 8ú haois, agus an dara chuid (§§ 4-8) go coinníollach go dtí an 10ú haois.
Fianaise
Caomhnaítear téacs na leaganacha ach amháin sa Seanchas Mór in Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Déantar tagairt fhánach don scéal i Leabhar na gCeart.
Cathal mac Finguine
Cathal agus Uí Néill
Tar éis bhás Fhearghail, tháinig Fógartach mac Néill de Shíol Aodha Sláine as Deisceart Bhreá, i gcomharbacht ar ríogacht na Teamhrach. Tháinig a réimeas chun críche sa bhliain 724 nuair a maraíodh é ag troid in éadan a ghaoil, Cináed mac Írgalaid as Tuaisceart Bhreá, a rinneadh rí ruireach Uí Néill de.
Cumann Rugbaí na hÉireann
Bunú an Chumainn
Ó 1874 go 1879 bhí dhá chumainn rugbaí in Éirinn. Bhí Cumann Peile na hÉireann i gceannas ar chlubanna i gCúige Laighean, i gCúige Mumhan agus cuid den gCúige Uladh. Bhí Cumann Peile Thuaisceart na hÉireann i gceannas ar chlubanna i mBéal Feirste.
Gaeilge Bhaile Átha Cliath
Canúintí Bhaile Átha Cliath
Tá sé áitithe go mbíodh an bhéim ar an dara siolla den fhocal i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath, agus go mbíodh béim ar an tríú siolla sa chás go mbíodh sé fada. San áit a mbíodh béim ar an dara siolla agus nach mbíodh 'í' ann dhéantaí lagú ar an gcéad shiolla agus ba mhinic go bhfágtaí gutaí tosaigh ar lár nuair a bhíodh béim ar an dara siolla: coláiste > cláiste, soláthar > sláhar.
Mór Mumhan
Banríon céile na Mumhan agus iníon an rí, Aodh Beannán ab ea Mór Mhumhan (Sean-Ghaeilge Mór Muman), nó Máthair Mhór, de réir luathlitríocht na nGael.
Mór Muman 7 Aided Cuanach meic Ailchine
Caomhnaítear an seanscéal Mór Muman 7 Aided Cuanach meic Ailchine ("Mór Mumhan agus Anbhás Chuanach mhic Ailchine") sa Leabhar Laighneach. Moltar go dtéann an scéal siar go dtí an 10ú nó níos luaithe.
Tar éis bás Finghin, phós Mór Mumhan Cathal mac Aodha. Cheap tiomsaitheoir an scéil de thaisme ámh gurbh é an Cathal úd ná a gharmhac, Cathal mac Finguine.
Mór agus Lear
Insítear i scéal eile gur tháinig Mór agus a fear céile Lear i dtír ag An Daingean agus gur lonnaigh siad i nDún Mór. Lá amháin, chuaigh Mór ag dreapadh go barr Sliabh an Iolair, chun go bhfeice sí an tír inar chónaigh sí. 'Rugadh gearr' uirthi ámh, agus shuigh sí ar a gogaide chun steall fuail a dhéanamh. Deirtear go ndearna a cuid múin dá bharr na hailteanna a ghearann sléibhte na Mumhan. Ag bun an tsléibhe tá áit darb ainm Tigh Mhóire.
Bás
Tá bás Mhór Mumhan iníon Aodha Bheannáin taifeadta i nAnnála Uladh don bhliain 632 agus i nAnnála Tiarnaigh don bhliain 636.
Gaeilge Bhaile Átha Cliath
Gaeilge “nua” an lae inniu
Faoi na 1930í bhí saol bríomhar liteartha le fáil trí Ghaeilge sa chathair. Lean ar chainteoirí dúchais ón nGaeltacht ag tabhairt a n-aghaidhe ar an bpríomhchathair i gcaogaidí, i seascaidí agus i seachtóidí an fichiú haois agus cuid acu sáite i saothrú agus i gcaomhnú na teanga. Orthu sin bhí na filí Caitlín Maude agus Máirtín Ó Direáin. Ach Gaeilgeoirí ba ea formhór na gcainteoirí líofa, cé go raibh sé de nós ag cuid acu cuairt a thabhairt ar an nGaeltacht.
Taispeánann na staidéir is déanaí go bhfuil meath ag teacht go tiubh ar Ghaeilge na Gaeltachta, rud a fhágann go mbeidh tábhacht ar leith feasta le gréasáin Ghaeilge Bhaile Átha Cliath mar fhoinse theanga. Samplaí maithe de na gréasáin seo ná Gaelphobal Thamhlachta, Muintir Chrónáin agus Na Gaeil Óga.
Stoidiaca Síneach
Tá timthriall 5 bliana na ndúl ag rith in éineacht le timthriall na n-ainmhí, agus tá tréithe ag baint leo seo freisin. mion|comhoiriúnacht
An Mháltais
qatlet = mharaigh sí
qatlu = mharaigh siad
Ceanada
I 2011 bhí Máltais an mháthairtheanga do 6,220 duine síos ó 6,405 i 2006 i gCeanada.
Oíche na Gaoithe Móire
Meitéareolaíocht
Ní minic a tharlaíonn stoirmeacha chomh dian sin in Éirinn.
Rinneadh dochar millteanach de bharr stoirmeacha eile le linn mhí Feabhra 1903 freisin. Ba iad na himeachtaí comparáideacha ba dheireanaí ná na stoirmeacha ar an 26 Nollaig 1998 agus ar an 24 Nollaig 1997.
Caithréim Chellacháin Chaisil
Dréacht bréagstairiúil Gaelach den 12ú haois is ea Caithréim Chellacháin Chaisil. Scríobhadh é is dócha am éigin idir 1127 and 1134, arna choimisiúnú ag Cormac Mac Carthaigh, rí na Mumhan agus éilitheoir ar theideal Ard-Rí na hÉireann.
Is beathaisnéis shinsear Chormaic den 10ú haois, Ceallachán Caisil, é an scéal seo de réir dealraimh, ach le fírinne is dréacht bolscaireachta é. Scríobhadh é mar aisfhreagra Eoghanacht ar an gcroinic Cogad Gáedel re Gallaib leis an Dál gCais/Uí Bhriain, ach ag tabhairt an chúrsaí reatha pholaitiúil le fios ina bhfuil na hiar-chéilí comhraic úd anois ina gcomhghuaillithe in aghaidh Thoirdhealbhaigh Uí Chonchúir, le béim ar leith ar chomhar idir Ceallachán Caisil agus Cinnéide mac Lorcáin in éadan a gcomh-namhaid, na Lochlannaigh.
Droichead na Dothra
Stair
clé|mion|[[Cumann Ríoga Bhaile Átha Cliath]]
Egerton 88
Is foinse thábhachtach í an lámhscríbhinn seo de théacsanna Gaelacha na meánaoise amhail is dréachtaí dlí, gluaiseanna dlí, luathlitríocht, agus saothair ghramadaí.
Álvaro Arbeloa
Is imreoir sacair é Álvaro Arbeloa a rugadh i Salamanca, An Spáinn ar 17 Eanáir 1983. Is é Real Madrid an club reatha atá aige. Caitheann sé geansaí uimhir a 17. Tá sé 6 troigh 0 nó 1.84m ar airde.
Portach Chlóirthigh
Is portach suite gar do Chlóirtheach i gContae Uíbh Fhailí é Portach Chlóirthigh.
M. C. Escher
B'ealaíontóir grafach as an an Ísiltír é Maurits Cornelis Escher (17 Meitheamh 1898 –27 Márta 1972), ar fearr aithne air mar M. C. Escher (Ollainnis: ). Tá aithne fhorleathan air as a chuid greanntaí adhmaid, liotagraf, agus mezzotint-eanna a thógann tinfeadh ón matamaitic. I measc na rudaí atá le feiceáil iontu tá tógálacha neamhfhéideartha, plé ar an éigríoch, an ailtireacht, agus teasaláidí.
An Rinn (Contae Bhaile Átha Cliath)
Bruachbhaile de chuid Bhaile Átha Cliath is ea An Rinn (Ringsend as Béarla).
Optaic gheoiméadrach
thumb|200px|Fíor 1; Dearadh [[tuar ceatha trí optaic gheoiméadrach]] Cur síos ar fhorleathadh solais ó thaobh gathanna is ea an optaic gheoiméadrach. Teibíocht is ea  an ga san optaic gheoiméadracht, atá úsáideach le haghaidh meastacháin a dhéanamh ar na conairí ina thaistealaíonn an solas faoi chúinsí áirithe. Maidir le gathanna solais, bíonn an optics gheoiméadracha bunaithe ar na dtuiscintí bunúsacha seo a leanas; Ní mhíníonn an optaic gheoiméadrach éifeachtaí optúla áirithe ar nós díraonta agus trasnaíochta. Tá an simpliú seo úsáideach i gcleachtas; is neasúchán den scoth é nuair a bhíonn an tonnfhad beag i gcomparáid le méid na struchtúr a mbíonn an solas idirghníomhach leis. Baineann na teicnící go háirithe le cur síos ar ghnéithe céimseataigh an íomháithe, lena n-áirítear iomraill optúla.
Frithchaitheamh spéaclach
I gcás scáthán plánach nó réidh, tuigtear ó dhlíthe an fhrithchaithimh go mbíonn íomhánna na bhfrithní ina seasamh agus fad céanna na frithne taobh thiar den scáthán is a bhíonn amach os a comhair. Tá méid na híomhá mar an gcéanna le méid na frithne. (Tá formhéadú an scátháin plánach cothrom le a haon.) Tugann na dlíthe le tuiscint freisin go bhfuil íomhánna scáthánacha inbhéartaithe, go ndealraíonn sé gur ciotóg atá an íomhá nuair is deiseóg í an fhrithne.
The Hale
Is baile é The Hale atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Réabhlóid Fhilipíneach
Sraith d'eachtraí réabhlóideacha ab ea an Réabhlóid Fhilipíneach, a bhí ina choimhlint armtha idir an rialtais coilíneach spáinneach agus ceannaircigh Filipíneacha an Katipunan, a bunaíodh Andres Bonifacio, a chríochnaigh le ceannas na Spáinne thar an oileánra, agus mar thús an Chogaidh Fhilipíneacha-Mheiriceánach.
Cathair Con Raoi
Sliabh i gContae Chiarraí is ea í Cathair Con Raoi (835 m). Ainmníodh é as dún cinn tíre thart ar dhá thrian suas an sliabh. De réir béaloidis, ba le Cú Raoi an dún agus bhí sé in ann é a chur ag casadh san oíche, sa chaoi nach mbeadh ionsaitheoirí in ann teacht ar an mbealach isteach.
Meitreo Phrág
Gnéithe
Tá an staighre beo ag Náměstí Míru i Vinohrady timpeall 100 méadar ar fad agus, dár leis an dtógálaí, is é an staighre beo is fada in Eoraip. Maireann an turas ar an staighre beo timpeall dhá nóiméad go leith má sheastar gan bogadh. Idir na stáisiúin I. P. Pavlova agus Vyšehrad, ritheann Líne C isitgh i struchtúr bosca an Droichid Nusle thar gleann rite.
I rith an ré chumanaigh, scaipeadh ráflaí go raibh seomraí marthanas tógtha do hard-oifigigh sa rialtas i gcás ionsaí núicléacha. Tar éis titime chumannachais, fuarthas amach go raibh seomraí mar sin ann ach ní raibh siad chomh mór nó macnasach mar a mheasadh.
An todhchaí
Tá pleananna ann chun líne nua, líne D (nó gorm), a thógáil tar éis críochnú fadú líne C. Nascfadh líne D lár na cathrach le deisceart na cathrach agus rachadh sé ó Hlavní nádraží (an príomhstáisiún traenach) trí cheantar Nusle síos go dtí na comharsanachtaí fo-uirbeacha Krč, Libuš and Písnice sa deisceart. Má éiríonn an scéim go maith, tosnóidh an céad cuid den líne timpeall 2013. Moladh líne E chomh maith ach níl aon rud cinnte faoin líne go dtí seo.
Coventry
Cathair sa Bhreatain is ea Coventry. Tá an chathair suite sa Lár-Réigiún Thiar i Sasana.
Cómhaoin Wikimedia
Stór íomhánna, fuaimeanna agus áiseanna eile is ea an Chómhaoin Wikimedia (nó Wikimedia Commons i mBéarla) agus é ar fáil saor in aisce. Óstálaíonn an fhondúireacht neamhbhrabúis Wikimedia é.
Peadar II na Rúise
Nuair a cailleadh Peadar II, bhí deireadh leis an líne fhireann díreach sa Ríshliocht Romanov.
Contae Madawaska, New Brunswick
Teangacha
Sa bhliain 2011 ba í Fraincis an teanga ba chomónta i gContae Madawaska agus í an mháthairtheanga do 30,500 (91.3%) duine sa chontae, ba í Béarla an dara teanga is comónta agus is í an mháthairtheanga do 1,530 (4.6%) duine. Bhí Araibis mar an teanga neamhoifigiúil ba chomónta agus í an mháthairtheanga do 30 (0.09%) duine sa chontae. mion|clé|Sainte-Anne-de-Madawaska, baile beag i gContae Madawaska
Contae Northumberland, New Brunswick
Is contae in oirthuaisceart New Brunswick é Northumberland. Is í an contae leis an achar is mó i New Brunswick. I 2011 bhí cónaí ar 48,355 duine i gcontae Northumberland síos ó 49,714 duine i 2006.
Thomas Meaney
Polaiteoir Éireannach is é Thomas Meaney (11 Lúnasa 1931 – ). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe
Is í Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe (Béarla: Supreme Court of the United States) an chúirt is airde sna Stáit Aontaithe. Is cúirt achomhairc í an chúirt uachtarach.
An Dothra
Taoide tuile
Tharla an dá tuilte sa Dothra roimh 1986 ar an 25 Lúnasa 1905 agus ar an 3 agus an 4 Lúnasa 1931. Chuaigh cúrsa Hairicín Charley (Hurricane Charley) (a litrítear go minic mar “Charlie” in Éirinn) thar bráid ar dheisceart na tíre ar an 25 Lúnasa 1986. Laistigh de 24 uair, steall gearr ar 200 mm (beagnach 8 n-orlaí) báistí ar Shliabh Chipiúr, agus thit 100 mm i mBaile Átha Cliath ag an am céanna, rud a d’fhág go raibh tuilte timpeall na cathrach, in a lán áiteanna ar fad bhruacha na Dothra san áireamh, agus gur tharla go raibh a lán caillteanais agus deacrachtaí ag daoine dá bharr sin.
Ciarán Murphy
Polaiteoir Éireannach is é Ciarán Murphy (r. 30 Bealtaine 1940). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Anne Boleyn
An dara bean chéile Anraí VIII Shasana ab ea Anne Boleyn a rugadh uair éigin idir 1501 agus 1507, agus a fuair bás ar an 19 Bealtaine 1536.
Sweets and Sour Marge
Craoladh an ochtú eipeasóid, "Sweets and Sour Marge", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 20 Eanáir 2002. Scríobh Carolyn Omine an eipeasóid seo. D'fhéach 12.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Sléacht Dhomhnach na Fola (1905)
Domhnach na Fola
Leis an eachtra seo cuireadh tús le Réabhlóid na Rúise sa bhliain 1905. De thoradh na réabhlóide seo, fuair na Rúisigh an chéad pharlaimint nó an Dúma, ach tríd is tríd, níor athraigh sí mórán faoin Impireacht. Is gnách, inniu, "réamhléiriú feistithe na fíor-réabhlóide" a thabhairt ar réabhlóid na bliana 1905.
Núiclíd
Is é is brí leis an téarma fisice núiclíd ná cineál núicléis, nó cineál adaimh, má chaitear súil ar leith ar núicléas an adaimh. Na hadaimh a bhfuil an uimhir chéanna prótón agus an uimhir chéanna neodrón acu go léir, is samplaí den núiclíd chéanna iad.
Na núiclídí a bhfuil an uimhir chéanna neodrón acu, is iseatoin iad. Iseatoin iad an tritiam (an hidrigin radaighníomhach 3H) agus an gnáth-héiliam 4He.
Cory Booker
An Seanad
Tháinig an toghchán rialta don Seanad bliain ina dhiaidh seo. An uair seo sheas Jeff Bell, comhairleoir polaitíochta coimeádach agus Poblachtach, ina choinne don suíochán. Fuair Booker an bua arís agus 55.8% de na vótaí aige, i gcoinne 42.4% do Bell.
Mary Lou McDonald
Is polaiteoir Éireannach í Mary Lou McDonald (Gaeilge: Máire Labhaoise Ní Dhomhnaill) (1 Bealtaine, 1969 a rugadh í). Is uachtarán Shinn Féin, Teachta Dála agus is iar-FPE í. Is ball de Ard-Chomhairle Shinn Féin í. Tá sí ina huachtarán ar Shinn Féin ó mí Feabhra na bliana 2018, agus ina Teachta Dála le haghaidh Bhaile Átha Cliath Láir ó Olltoghchán na hÉireann 2011 i leith. Bhí sí ina Leas-Uachtáran Shinn Féin idir 2009 agus 2018 agus í ceaptha in áit Ghearóid Mhic Ádhaimh.
Cúlra
Rugadh Mary Lou McDonald i mBaile an Teampaill i ndeisceart Bhaile Átha Cliath. Fuair ​​McDonald a cuid oideachais ag an Notre Dame School, scoil táille Chaitliceach do chailíní i mBaile an Teampaill, áit a raibh baint aici i ndíospóireacht. Tar éis na scoile, d'fhreastail McDonald ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus fuair sí céim Bhaitsiléara i Litríocht an Bhéarla chais, Coláiste na Tríonóide, in Ollscoil Luimnigh agus in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath í. Ba iad na hábhair faoi staidéar aici ná litríocht an Bhéarla, Staidéar Um Lánpháirtiú na hEorpa agus Bainistíocht Acmhainní Daonna.
Ronald Reagan
B'é Ronald Wilson Reagan (Gaeilge: Raghnall Mac Liam Ó Ríagáin) (6 Feabhra 1911 - 5 Meitheamh 2004) an 40ú hUachtarán na Stát Aontaithe (1981-1989), agus an 33ú Gobharnóir California ó 1967 go dtí 1975.
Geilleagar
Chosain forbairtí ar nós Star Wars na billiúin dollar agus roimh i bhfad bhí deacrachtaí ag geilleagar SAM. Bhí an cás níos measa fiú sa Rúis, áfach; agus Moscó ag iarraidh fanacht cab ar chab le dul chun cinn teicneolaíoch SAM, chóir a bheith gur thit geilleagar na Rúise as a chéile ar fad. Bheadh ar an dá thír costais a ísliú ar bhonn práinne.
Whetstone, London
Is baile é Whetstone atá suite sa bhuirg Barnet, Londain Thuaidh.
Barsoom
Na Daoine Dubha
Foghlaithe aeir is ea an cine dubh, agus báid sciobtha aeir acu. Bíonn siad go mion minic ag ionsaí báid aeir an chine dheirg le hearraí a chreachadh agus le daoine a chimiú agus a chur i ndaoirse. Cine baoth, brúidiúil, míthrócaireach is ea iad go hiomlán, cosúil lena ndeargnaimhde, na Therns naofa. An feall a d'imir na Therns ar an gcine daonna lena reiligiún, d'imir na daoine dubha an feall ceannann céanna ar na Therns, nó nuair a fhaigheann na Therns iad féin os comhair Issus, dia mhuintir Mharsa, feiceann siad nach bhfuil ann, mar Issus, ach seanbhean ghránna de chine na ndaoine dubha. Mar sin féin, nuair a bhagraíonn John Carter an fhírinne faoi reiligiún na Therns a nochtadh don tsaol mhór, éiríonn leis na Therns agus na daoine dubha comhghuaillíocht a shocrú, ó tá siad araon i dtuilleamaí an reiligiúin le daoir agus maoin shaolta a fháil. mion|1940
Reiligiún Bharsoom
D'éiligh Torkar Bar ar Carter, áfach, mionn a mhóidiú nach ndéanfadh sé dochar ar bith do Kulan Tith, jeddak Kaol, rud a bhí Carter breá sásta a dhéanamh. Nuair a bhíothas ag cur ina leith go raibh sé dírithe ar an jeddak a mharú, is é an freagra a thug sé go raibh sé tar éis a mhóidiú d'fhear an-onórach nach dtriailfeadh sé a leithéid. An fhearg a bhí ar an jeddak chuig Carter d'imigh sí sa deireadh, ó bhí meas aige ar ionracas an laoich, agus é sásta dul i gcairdeas agus i gcomhghuaillíocht le Carter.
* Swords of Mars
Ba é ba thús don úrscéal seo ná an cogadh a chuir John Carter ar chuallacht na bhfeallmharfóirí, ach ansin fuair Carter aithne ar eolaí craiceáilte atá ag forbairt spásbháid. Dá thoradh sin thug Carter turas ar Thuria (Phobos), ceann de dhá ghealach Mharsa.
Stephen Hawking
Bhain sé clú agus cáil amach i measc gnáthléitheoirí lena chuid leabhar faisnéise, go háirithe A Brief History of Time ("Gearrstair an Ama"). Is leabhar cliste é, a leagann a chuid teoiricí amach ar bhealach simplí intuigthe don léitheoir.
Barsoom
* John Carter of Mars
Dhá scéal atá sa leabhar seo, The Giant of Mars agus Skeleton Men of Jupiter. Níor tháinig an leabhar i gcló ach breis is deich mbliana i ndiaidh bhás an scríbhneora, agus bhí cuid de na saineolaithe den tuairim nárbh é Burroughs a scríobh ceachtar den dá scéal. Tá an chéad cheann acu ródhifriúil le stíl Burroughs. Maidir le Skeleton Men of Jupiter, níl sé críochnaithe, ach mar sin féin, tá blas Burroughs air. Is é is ábhar leis ná iarracht na morgors ó Iúpatar Barsoom a shealbhú. Fir chruálacha iad na morgors agus iad ag breathnú díreach cosúil le cnámharlaigh bheo.
Stephen Hawking
Pósadh
Ag deireadh na seachtóidí, tháinig meath ollmhór ar chumas cainte Stephen. Níor thuig ach a chlann agus a bhuanchairde é. D’aistrigh siad a chuid focail do dhaoine eile, agus bhí frustrachas orthu go léir.
Thart fán am sin, thosaigh Stephen agus Jane ag smaoineamh ar fheachtas a chur ar bun do dhaoine faoi m mion|2007: domhantarraingt [[Nialas domhantarraingthe|nialais|clé]] híchumas. Ach ní raibh croí Stephen istigh sa sórt oibre seo. Bhí sé i gcónaí ag iarraidh deighilt a chur idir é féin agus a chuid deacrachtaí fisiceacha.clé|mion|Elaine Mason, Hawking agus na Clinton, 1998I lár na hochtóidí, tháinig drochniúmóine air. Bhí sé i mbaol a bháis, agus ag am amháin, moladh do Jane deireadh a chur lena thacaíocht beatha. Dhiúltaigh sí, agus rinneadh traicéastóime air. Chiallaigh sin nach mbeadh Stephen in ann labhairt go deo arís agus go mbeadh buanchúram uathu. Fostaíodh banaltraí do na trí sheal oibre sa ló a bhí de dhíth. Elaine Mason an t-ainm a bhí ar dhuine acu.
Chun cumarsáid a dhéanamh, bhí ar Stephen a mhalaí a ardú chun litreacha ón aibítir a roghnú ó chárta liteartha. Ach ansin, d’úsáid sé clár ríomhaire dar teideal an "Equalizer" a fuair sé ó Walt Woltosz. Ó shin i leith úsáideann sé cnaipe ar a chathaoir rotha, chun frásaí, focail, nó litreacha a roghnú ó stóras 2500–3000 atá réamhscanta. Saor ó bheith ag brath ar dhaoine chun labhairt dó, dúirt Hawking: "I can communicate better now than before I lost my voice." Leis an modh cumarsáide seo, bhí Stephen in ann léachtaí a ullmhú roimh ré. Ach bhí fadhbanna eile le sárú aige ansin.
Tuairimí
Sa bhliain 2006, chuir sé ceist oscailte ar an Idirlíon, "In a world that is in chaos politically, socially and environmentally, how can the human race sustain another 100 years?"
Mí níos déanaí, b’é seo an freagra a thug sé: "I don’t know the answer. That is why I asked the question, to get people to think about it, and to be aware of the dangers we now face."
Jessica Alba
Íomhá phoiblí
Dúirt daoine áirithe go raibh aisteoireacht Alba go dona. Ainmníodh í le haghaidh Gradam Razzie 2007 don Aisteoir Is Measa as a cuid oibre in Awake, Good Luck Chuck, agus Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer.
Saol pearsanta
Phós Alba Cash Warren, mac an aisteoirí Michael Warren, an 19 Bealtaine, 2008 i Los Angeles, California. Bhuail sí leis agus í ag déanamh The Fantastic Four sa bhliain 2004. An 7 Meitheamh 2008, saolaíodh chailín leanbh darb ainm Honor Marie Warren di. An 13 Lúnasa, 2011, rugadh a dara hiníon, Haven Garner Warren, di. An 31 Nollaig 2017, rug a céad mhac, Hayes Alba Warren, di.
Déanann sí roinnt obair charthanachta freisin, leis an carthanas éadaí Clothes Off Our Back agus an carthanas ban Step Up Women's Network san áireamh.
Arnold Schwarzenegger
Aisteoireacht
Is é tuairim na coitiantachta go bhfuil Terminator 2: Judgement Day (1991) ar cheann de na scannáin leantacha is fearr a bhí riamh ann. Sna blianta sin, chuir dhá chnuasach acmhainneach, seanbhunaithe ar a mbonnaibh (The Terminator agus Predator).
Teangacha
Tá scéal ann a mhaíonn go n-úsáideann Schwarzenegger teiripeoir cainte lena bhlas a chaomhnú. Agus nuair a dhéantar leaganacha Gearmáinise dá chuid scannán, ní eisean a dhéanann an t-athghuthú air féin – tá a bhlas dúchasach Ostarach róláidir is ró-thuathánach do Terminator,
De Beauvoir Town
Is baile é De Beauvoir Town atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir.
Half-Decent Proposal
Craoladh an deichiú eipeasóid, "Half-Decent Proposal", den tríú sraith déag The Simpsons ar an 10 Feabhra 2002. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 13.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Luíne
Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Luíne nó Leyny (nó Luighne Uí Eaghra).
Hackney Marshes
Is baile é Hackney Marshes atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir.
Mallorca
Is é Palma príomhchathair an oileáin agus príomhchathair an chomhphobal fhéinrialaithe. Is é La Balanguera amhrán náisiúnta an oileáin.
Tír Fhiachrach
Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Tír Fhiachrach.
Óengus mac Nad Froích
thumb|right|240px|The Baptism of the King of Cashel by St Patrick, le [[James Barry (ealaíontóir)|James Barry, c. 1780s. Le tiontú Aonghasa gob Críostaíocht, d'athraigh an Mhumha amhlaidh.]]
Comhphobal Mhaidrid
Spórt
Mar aon le neart príomhchathracha eile san Eoraip tá Cumann Lúthchleas Ghaeil ann chomh maith; Madrid Harps. Is iad cispheil agus liathróid láimhe na spóirt eile le tóir orthu sa réigiún.
Tír Oirill
Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Tír Oirill.
Thomas Wolsey
Cairdinéal Sasanach ab ea Thomas Wolsey i rith réimeas Anraí VIII Shasana. Rugadh i Márta 1473 in Ipswich, Suffolk é agus fuair bás ar an 29 Samhain 1530 in Leicester, Leicestershire.
Wells Fargo
Stair
Chuir an borradh mór a tháinig ar gheilleagar Chalifornia i ndiaidh gur thángthas ar ór ag Muileann Sutter i 1849 fás ar thionscal an iompair.
D'iompar an comhlacht a chéad ualaí ó Chósta an Oirthir go dtí campaí mianadóireachta i gCailifornia. Chomh maith le cúrsaí iompair bhí an comhlacht ag saothrú seirbhís baincéireachta.
Wolverhampton
Cáil
Bhí Enoch Powell mar Fheisire do Wolverhampton Thiar-Theas idir 1950 agus 1974 sular toghadh mé mar Fhesire do An Dún Theas.
Contae Berat
Contae suite i lár na hAlbáine is ea Contae Berat (Albáinis: Qarku i Beratit). Tá ceantair Berat, Kuçovë agus Skrapar suite ann.
An Claidheamh Soluis
Páipéir nuachtán náisiúnach Gaeilge í An Claidheamh Soluis a bhí ann ag tús an fichiú haois.
Contae Benton, Tennessee
Is contae i Tennessee é Benton. Is é Camden príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 16,489 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Crimthann Srem mac Echado
De réir Annála Tiarnaigh, tháinig sé i gcomharbacht ar a athair mar rí na Mumhan sa bhliain 522. De réir Sioncronachtaí Laud, bhí sé i réim le fiche bliain, agus más fíor, fuair sé bás sa bhliain which 542. Is doiléir é taifead ríthe na Mumhan den 6ú haois, agus b'fhéidir é gur scríobhadh na sioncronachtaí úd chun a theaghlach a thacú. Níl sé ann i liostaí na ríthe dar leis an scéal Seanchas Fála Caisil, cé go bhfuil sé ann sa Leabhar Laighneach.
Shark Tale
Plota
Beochan Iasc beag é Oscar a bhfuil pearsantacht mhór aige agus is siorc mór bán lách é Lenny. Síleann gach duine gur laoch é Oscar nuair a insíonn sé bréag bheag agus éiríonn sé féin agus Lenny an-mhór le chéile.
Contae Bledsoe, Tennessee
Is contae i Tennessee é Bledsoe. Is é Pikeville príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 12,876 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Abhainn an Scáil
Sráidbhaile in Éirinn is ea Abha na Scáil nó Abhainn an Scáil. Tá an sráidbhaile suite in iardheisceart na tíre i gCiarraí. Tá beagnach 1,000 duine ag maireachtaint in Abha na Scáil agus an paróiste mórthimpeall air. Sa bhliain 2016 bhí 318 duine ag maireachtaint ar an sráidbhaile. Tá scata tithe tábhairne, bunscoil, bialann, café, halla, páirc caide, séipéal agus dhá shiopa ar an sráidbhaile. B'as Abha na Scáil don dtaiscéalaí Antartach cáiliúil Tom Crean.
Fuarthas amach i ndaonáireamh 2016 go bhfuil Gaoluinn ag thart ar 59% de mhuintir an pharóiste, cé nach bhfuil Abha na Scáil sa Ghaeltacht. Cé gur trí Bhéarla a mhúineann bunscoil Abha na Scáil, tá cuid de dhaltaí na háite anois ag triall ar Phobalscoil Chorca Dhuibhne, Meanscoil Gaeltachta Lán-Ghaeilge sa Daingean nó ar Ghaelcholáiste Chiarraí i dTrá Lí.
Tadhg Óg Ó Cianáin
An dialann
thumb|right|100px|Ardeaglais Amiens (In Amiens.)
Sylvester Barrett
Polaiteoir Éireannach ab ea Sylvester Barrett (18 Bealtaine 1926 – 8 Bealtaine 2002). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Thomas Howard, 2ú Diúc Norfolk
Seirbhís faoi. Éadbhard IV
Agus é ina fhear óg, chuaigh sé isteach i seirbhís an Rí Edward IV mar ghiolla gualainne. Thóg Howard taobh an Rí nuair a thosaigh an cogadh sa bhliain 1469 le Iarla Warwick, agus thóg sé tearmann ag Colchester nuair a theith an Rí go dtí an Ísiltír i 1470. Chuaigh Howard ar ais sna fórsaí ríoga nuair a d'fhill Éadbhard ar ais go Sasana sa bhliain 471, agus gortaíodh go dona é ag Cath Barnet ar an 14 Aibreán 1471. Ceapadh é mar esquire of the body sa bhliain 1473. Ar an 14 Eanáir 1478 rinne Éadbhard IV ridire de nuair a phós an dara mac an Rí, an Diúc Eabhrac óg, agus an Lady Anne Mowbray (a fuair bás 1481).
Armas na Polainne
right|250px|thumb|Armas náisiúnta don [[An Pholainn|Phoblacht na Polainne.]] Is é an tIolar Bán (Polainnis: Orzeł Biały) armas náisiúnta na Polainne. Is iolar bán é le gob agus crúib órga air, agus coróin órga ar a cheann, ar sciath dhearg.
Claire Hanna
Saol agus oideachas luath
Rugadh Hannah i gConamara, Contae na Gaillimhe, agus tá cónaí uirthi i nDeisceart Bhéal Feirste ó bhí sí trí bliana d'aois. D'fhreastail sí ar Bhunscoil Naomh Bríde agus ar Scoil Ghramadaí Rathmore. Tá céim onóracha aici i gCaidreamh Idirnáisiúnta ón Ollscoil Oscailte agus céim mháistreachta sa Dlí ó Ollscoil na Banríona, Béal Feirste. Tá a cúlra gairmiúil i bhforbairt idirnáisiúnta, le déanaí i ról beartais agus oideachais, agus san áireamh bhí obair sa Bhanglaidéis, i Háítí agus sa tSaimbia.
Gairmréim pholaitiúil
Le linn na tréimhse céanna, bhí Hanna ina cathaoirleach ar an East Belfast Policing and Community Safety Partnership. Ionsaíodh a teach le linn na n-agóidí brataí.
Richard Nixon
Scannal Watergate
Ba é Nixon an t-aon uachtarán amháin a d'éirigh as oifig. clé|mion|Nixon ag labhairt: "Let's be perfectly cold-blooded about it...." & "decent interval...". [[Henry Kissinger ag labhairt ag 2m. ]]
Rásaíocht mótair
Rialacha Rásaíochta an Formula 1
Caithfidh ineall an chairr a bheith faoi bhun trí lítear le deich gciorcóir ann.
An Rás
thumb|280px|McLaren Mercedes - 2005
Corn FIFA an Domhain 2018
Tarraingt
Rinneadh an tarraingt do na babhtaí ceannais ar an 1 Nollaig 2017 sa Chreimil i Moscó.
CLG Chontae Ros Comáin
Stair
(1946) Páirc an Chrócaigh - Ciarraí 2-8 Ros Comáin 0-10      65,661
(1980) Páirc an Chrócaigh - Ciarraí 1-9 Ros Comáin 1-6        63,854
Iarthuaisceart Shasana
Réigiún is ea Iarthuaisceart Shasana i Sasana. Is iad Manchain agus Learpholl na bailte is mó ann.
Teimisticléas
Mar pholaiteoir, bhí Teimisticléas ina phobalóir, a bhí ag brath ar tacaíocht ó Aithnigh ísealaicmeacha, agus a bhí de ghnáth i gcoimhlint leis na huaisle Aithneacha.
Tofa ina 'archon' (Gréigis: ἄρχων, 'Rialtóir' nó 'Tiarna') sa bhliain 493 RC, ghlac sé céimeanna chun cumhacht chabhlach na hAithne a mhéadú, agus a bhí ina nós athfhillteach ina shaol polaitiúil.
Lech Kaczyński
Dlí
Céimí sa dlí agus riarachán de chuid Ollscoil Vársá, fuair Kaczyński PhD ó Ollscoil Gdańsk sa bhliain 1980. Ansin chríochnaigh sé ard-dhochtúireacht (maidir le dlí saothair agus fostaíocht a) i 1990.
Thomas More
Saol
Sa bhliain 1531 agus Moore ina Thiarna Seansailéir, bhí sé freagrach as Protastúnaigh a loscadh ag an stáca, mar eiricigh.
Comhairle Contae Ros Comáin
deas|250px|thumb|Suaitheantas Comhairle Contae Ros Comáin
Is comhairle i gContae Ros Comáin í Comhairle Contae Ros Comáin.
Réabhlóid Dheireadh Fómhair
Cúlra
Nuair a bhí na círéibí seo curtha faoi chois, mhilleánaigh an Rialtas Sealadach na Boilséivigh fúthu, agus b'éigean do Vlaidimír Léinín agus Grigory Zinovyev, a gceannairí siúd, dul ar a seachnadh. Cé gurbh éigean do na Boilséivigh próifíl íseal a choinneáil go dtí Mí Mheán Fómhair, bhí stádas an pháirtí i measc radacaigh na heite clé chomh láidir is nach raibh sé in aon dainséar. Chuaigh dornán de Dhaonlathaigh Shóisialta ón eite chlé, agus iad in aghaidh an chogaidh, sna Boilséivigh i Mí Lúnasa. Bhí ról tábhachtach ag cuid acu siúd, go háirithe Leon Trotscaí agus Adolf Joffe, in imeachtaí Réabhlóid Dheireadh Fómhair. clé|mion|266x266px|[[Lavr Kornilov|Lavr Kornilov, Lúnasa 1917]] Eachtra eile a chuir luas leis an réabhlóid ab ea scéal Kornilov. Is é an rud a tharla, go bunúsach, gur fhéach Lavr Kornilov, an ginearál a bhí díreach ceaptha mar ardcheannasaí míleata ag Kerensky, - gur fhéach sé leis an gcumhacht a shealbhú dó féin le lámh láidir. Bhain an bhagairt seo a leithéid de scanradh as Kerensky is go ndeachaigh sé i dtuilleamaí na mBoilséiveach le haghaidh cabhrach, agus thug sé, fiú, airm thine do na Gardaí Dearga Boilséiveacha, ionas go bhféadfaidís an phríomhchathair a chosaint ar shaighdiúirí Kornilov. Mar a thiontaigh na cúrsaí amach, áfach, ní raibh na hairm sin de dhíobháil ar aon nós, nó i ndiaidh an iomláin, d'áitigh saighdiúirí na cathrach ar shaighdiúirí Kornilov gan an chathair a ionsaí. Mar sin féin, glacadh leis ina dhiaidh sin gurbh iad na Boilséivigh "cosantóirí na príomhchathrach", agus bhain siad an-stádas polaitiúil as an gcáil seo. Tháinig na hairm féin isteach áisiúil, ar ndóigh, agus ní rithfeadh leis na Gardaí Dearga ar aon nós iad a thabhairt ar ais do Kerensky.
San am sin, bhí an tacaíocht ag trá ar an Rialtas Sealadach agus ar Kerensky go pearsanta. Shealbhaigh na Boilséivigh Sóivéid Petrograd, agus ceapadh Trotscaí ina chathaoirleach ar an tSóivéid.
Torthaí
San Eastóin, arís, tháinig dhá rialtas ar an bhfód in iomaíocht le chéile. D'fhógair Dáil na hEastóine neamhspleáchas ar an 28 Samhain 1917. mion|372x372px|Jaan Anvelt 1925 Ag an am céanna, thug rialtas Léinín aitheantas do rialtas Boilséiveachas Jaan Anvelt. Ní raibh fórsaí Anvelt ach i seilbh na príomhchathrach, áfach.
Comhphobal na Fraincise sa Bheilg
Tuairisc
Tá 4.5 mhilliún duine i gComhphobal na Fraincise sa Bheilg:
Ainm malartach
I mBealtaine 2011, chaith parlaimint an Chomhphobail vóta ar son rún ar dá réir a d'úsáidfeadh sé, ón am sin i leith, an t-ainm "Cónaidhm na Vallúine-na Bruiséile" (Fraincis: "Fédération Wallonie-Bruxelles") le haghaidh gach cumarsáide agus feachtais atá aige, mar aon lena riarachán. Is éan chiall a bhain na húdaráis Phléimeannacha as an mbeart sin gur rud ionsaitheach a bhí i gceist. D'fhógair Aire-Uachtarán Fhlóndras nach dtabharfadh sé aitheantas don chónaidhm mar chomhlacht oifigiúil agus dúirt sé go mbeadh gach doiciméad a sheolfadh an chónaidhm in aghaidh an bhunreachta agus, ar an dóigh sin, ní bheidís ann.
Leis an ainm sin, ceiltear nach ndéanann an institiúid sin ionadaíocht do na Pléimeannaigh a bhfuil cónaí orthu sa Bhruiséil, ná don Choimisiún Comhphobail Phléimeannaigh (Vlaamse Gemeenschapscommissie, or VGC) ná do Réigiún na Bruiséile.
Kingston upon Hull
Cathair i Sasana is ea Kingston upon Hull (nó Hull de ghnáth). Tá an chathair suite in East Riding of Yorkshire. Sa bhliain 2017, bhí sí mar Chathair Chultúir na Ríochta Aontaithe.
Enfield Chase
Is baile é Enfield Chase atá suite sa bhuirg Enfield, Londain Thuaidh.
Norwich
deas|250px|thumb|Norwich Cathair Briotanach sa Norfolk, Sasana is ea Norwich. Tá an chathair suite i Sasana Thoir.
Luimneach
Stair
B'iad na Lochlannaigh a bhunaigh an chathair i ndáiríre timpeall na bliana 812 AD, agus í mar bhunáit acu nuair a bhí siad ag iarraidh a réim a leathnú amach go lár na hÉireann. I ndiaidh Chath Chluain Tarbh sa bhliain 1014, fuair na treibheanna Gaelacha seilbh ar an gcathair arís. B'iad na Brianaigh an teaghlach ba láidre acu, agus bunaíodh Ardeaglais Mhuire nuair a bhí an taoiseach Domhnall Mór Ó Briain i gceannas ar an áit.
Sa bhliain 1170, ghabh na Normannaigh an chathair agus tógadh Caisleán an Rí Eoin go gairid ina dhiaidh sin. Bronnadh cairt chathrach ar Luimneach sa bhliain 1197, agus bhí Adam Sarvant ar an gcéad mhéara.
D'ionsaigh Oilibhéar Cromail an chathair sa bhliain 1650. Bhí Luimneach á chur faoi léigear sa bhliain 1690 agus arís sa bhliain 1691, i rith Chogadh an Dá Rí, nuair a bhí an Rí Uilliam Oráiste agus an Rí Séamus II Shasana ag cur cogaidh ar a chéile. I ndiaidh an dara léigear, síníodh Conradh Luimnigh, conradh a bhí ag gealladh saoirse chreidimh do na Caitlicigh. Deirtear gur briseadh an conradh sula raibh dúch a shínithe tirim, agus mar sin, is gnách Cathair an Chonartha Bhriste a thabhairt ar Luimneach chomh maith.
Le linn Chogadh na Saoirse (1919-1921) agus Chogadh na gCarad (1922-1923), cuireadh cuid mhór cathanna i Luimneach agus sa cheantar máguaird. Thosaigh an geilleagar ag bisiú arís, nuair a tógadh Aerfort na Sionainne le freastal ar an taisteal tras-Atlantach sa bhliain 1948.
Dualgaisí
Tá sé de dhualgas ar an gComhairle pleanáil agus forbairt a dhéanamh ar an gcathair agus seirbhísí áirithe a sholáthar: an córas iompair áitiúil a choinneáil ag imeacht agus bail a chur ar na bóithre (amach ó na bealaí móra náisiúnta), mar shampla. Caithfidh an Chomhairle féachaint chuige freisin go mbíonn leabhair ar fáil sna leabharlanna agus nach mbáitear muintir na háite san uisce séarachais. Is í an Chomhairle a chuireann na crainn solais ag taitneamh, a choinníonn na sráideanna glan, a ghearrann na rátaí, mótarchánacha agus na táillí áitiúla de na daoine. Dualgas eile fós é tithíocht shóisialta a chur ar fáil.
Iompar
Tá calafort ann i gcónaí i lár na cathrach, ach is beag úsáid a bhaintear as inniu, i gcomparáid leis na laethanta a bhí. Tá an chuid is mó de thrácht na mbád is na long aistrithe go Faing, 30 km siar ar Bhéal na Sionainne. Ansin a thagann na báid sa deireadh a bhíonn ag trácht chóras canálach na Sionainne.
Siopadóireacht
220px|thumb|Ionad Siopadóireachta an Chorráin, Tuar an Dúill, 2005
Turasóireacht
Is i seanlár na cathrach a bhfuil na suíomh is mó suime don chuairteoir. Ar Oileán an Rí, tá Ardeaglais Mhuire, Áras na Cathrach, Lána an Chaisleáin, Caisleán an Rí Eoin agus sean-Phálás an Easpaig suite laistigh ceathrú mhíle ón a chéile. Díreach trasna na Sionainne, tá Carraig an Chonartha i Sparr Thumhan agus, ar imeall an Bhaile Ghaelaigh ar an mbruach theas, tá Ardeaglais Eoin.
Ollscoil Luimnigh
Bhain an Foras stádas ollscoile ó Rialtas na hÉireann sa bhliain 1989 agus d'fhás sí go tapa in a dhiaidh. Thar an am céanna, aontaíodh í le Coláiste Oideachais Thumhan a bhunaíodh i 1972 chomh maith agus a bhí ar an gcampus céanna léi.
Na hEalaíona
Ritheadh an chéad Fleadh Scannán Luimnigh in Ollscoil Luimnigh i mí na Márta 2007. Eagraíonn an EV+A (Exhibition of Visual+ Art as Béarla) sa chathair gach bliain.
An tSlóvaic
An Ríocht Ostra-Ungárach
thumb|left|220px|Caisleán Bojnice - [[Bojnice, An tSlóvaic]] Tar éis dhínascadh Impireacht Mhór na Moráive ag tús an 10ú haois, thosaigh na Maigiaraigh ag forghabháil tailte na Slóvaice agus faoi dheireadh na haoise bhí cuid mhaith d'oirdheisceart na tíre faoi riail Phrionsacht na hUngáire agus ina dhiaidh sin faoi riail Ríocht na hUngáire. Faoi c.1300 bhí cuid mhaith den tír sa ríocht seo. Ar feadh dhá aois i ndiaidh sin bhí féinriail acu faoi Nitra (fós i Ríocht na hUngáire). Rinne na Mongólaigh ionradh ar an áit sa bhliain 1241. Chomh maith leis sin, tháinig laghdú suntasach ar an líon daoine mar gheall ar ghorta a tharla ann. Sa bhliain 1467, bhunaigh Matthias Corvinus an chéad ollscoil sa Bhratasláiv, ach níor mhair sé.
An 20ú haois
Cuireadh deireadh le réimeas na gCumannaithe in 1989, le linn na réabhlóide síochánta sin, an Réabhlóid Veilbhit, agus lánscoireadh an tír arís. Rinneadh dhá thír dhifriúla den tSeicslóvaic: Poblacht na Seice; agus an tSlóvaic ar an 1 Eanáir, 1993. Sa lá atá inniu ann, tá an tír ina ballstát den Aontas Eorpach ó bhí mí na Bealtaine 2004 ann.
Leabhar Uí Mhaine
Cnuasach ginealaigh Gaelach is ea Leabhar Uí Mhaine, aitheanta chomh maith mar Leabhar Uí Dhubhagáin, agus as Béarla The Book of Hy-Many. Caomhnaítear an lámhscríbhinn in Acadamh Ríoga na hÉireann, le cód seilf MS D ii 1. Scríobhadh é idir na blianta c. 1392–94.
Stair
Scríobhadh an leabhar ag deichniúir scríobhaithe, ochtar díobh gan ainm, idir na blianta 1392-1394. Ba é Ádhamh Cúisín (fl. c. 1400) an príomhscríobhaí, agus Faolán Mac an Ghabhann na Scéal (bás 1423) an t-aon scríobhaí eile a bhfuil aithne air as a ainm
Ábhair
Is leabhar párpháipéir ollmhór é, 44 cm x 27 cm, scríofa as Meán-Ghaeilge. Dúirt duine dá scríobhaí faoina ábhar gur bolg an tsolathair atá ann. Faightear ann sraith dinnseanchais aoi, an Banseanchas, Sanas Cormaic, Leabhar na gCeart, cuid de Leabhar Gabhála na hÉireann, dánta, agus ginealaigh.
Los Angeles (idirdhealú)
Is é Los Angeles ceann de na cathracha is mó i Stáit Aontaithe Mheiriceá, mar aon le ceann de lárionaid scannánaíochta san domhan.
Cill Mhic Réanáin, Barúntacht
Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall í Cill Mhic Réanáin. Is é an baile Cill Mhic Réanáin a caput stairiúil.
Antaibheathach
Is éard atá i gceist le hantaibheathach (ón tSean-Ghréigis ντί – anti, "frith", and βίος – bios, "beatha") (nó frithbheathach uaireanta) ná druga a mharaíonn nó a chuireann bac ar fhás na mbaictéar. Tá tábhacht ar leith ag baint leo sa leigheas. Is iomaí antaibheathach atá in úsáid sa lá atá inniu ann, mar shampla peinicillin, vancomycin, gentamicin.
Réaltra Andraiméide
De ghnách, sílimid gurb é lár an réaltra seo an réaltra ar fad, ach le fírinne, cumhdaíonn Andraiméide seacht leithead na lánré d'achar na spéire, agus 300,000 milliún réalta ann ar fad. Tá dhá réaltra bheaga shatailíteacha aige, mar atá M 32 agus NCG 205, iad araon infheicthe le teileascóp beag. Is é Réaltra Andraiméide an réaltra is mó sa Ghrúpa Áitiúil, agus is é Bealach na Bó Finne is tánaiste dó.
Antaibheathach
Na Baictéir
Is as cealla a thógtar gach fhoirm bheatha fhéinatáirgthe - ó na baictéir shimplí aoncheallacha go dtí na míolta móra mara. Is sna cealla a tharlaíonn mórchuid bhunfheidhmeanna an orgánaigh bheo - sintéis na bpróitéiní, úscadh na gcothaitheach fuinniúil agus atáirgeadh. Is é an bunstruchtúr atá ag cill ná an cillscannán fíorthanaí mórthimpeall na cille, an núicléas, más ann dó, a choimeádann an t-ábhar géiniteach, an DNA, ach taobh istigh dá scannán núicléach féin i lár báire agus an an t-ábhar slaodach tréshoilseach ar a dtugtar an cíteaplasma a líonann an spás idir núicléas agus scannán. Sa bhaictéar bíonn an DNA scaipthe ar fud na cille cé go mbíonn an DNA i gcill phlanda nó ainmhí coimeádta i núicléas scoite.
An Córas Imdhíonach agus Imoibriú na mBaictéar leis an gCorp
Nuair a dhéanann baictéir ionradh ar a gcorp tagann cealla bána na fola timpeall orthu agus cruthaíonn siad antasubstaintí ar leith chun iad a ionsí. Tugtar aintigin ar aon ábhar eachtrannach cosúil le baictéar nó víreas a spreagann córas imdhíonach an choirp chun antasubstaintí a chruthú, nuair a théann sé isteach sa chorp. Is próitéiní iad na hantasubstaintí a chruthaítear san fhuil mar fhreagairt ar aintiginí agus glacann siad príomhpháirt sa chóras imdhíonach i gcosaint an choirp i gcoinne an-chuid ghalar. Taistealaíonn siad den chuid is mó le himshruthú na fola, agus mar a bheadh diúracáin dhírithe iontu, seachnaíonn siad cealla sláintiúla ach déanann siad, mar sampla ar bhaichtéir (fhrídíní) aintigine chun iomaíocht leo agus iad a chur ar ceal.
Cógais Leighis agus Gníomhairí i gCoinne Baictéar
Tá ceimiceáin antaibheathacha ann freisin, a úsáidtear mar dífhabhtáin agus antaiseipteáin, atá go cumasach mar ghníomhairí i gcoinne baictéar ach a bheadh nimhneach don duine nó don ainmhí. Ní féidir na hábhair seo a úsáid ach taobh amuigh den chorp.
Neodrónréalta
Struchtúr
An tuiscint atá againn inniu ar struchtúr na neodrónréaltaí, tá sí bunaithe ar shamhlacha matamaiticiúla, agus ar ndóigh, bíonn na samhlacha sin ag athrú in imeacht na mblianta, de réir mar a dhéantar breathnuithe nua, agus ár dtuiscint ar na neodrónréaltaí ag forbairt. Cibé scéal é, is é an rud a shíltear inniu ná go bhfuil dromchla na neodrónréalta comhdhéanta as gnáthnúicléis adamhacha chomh maith le leictreoin. An t-"atmaisféar" atá thart ar an réalta, tá sé méadar amháin ar tiús, a bheag nó a mhór. Faoin "atmaisféar" atá an "screamh" sholadach. Ag dul síos i dtreo an lárphointe, tagaimid ar thuilleadh núicléas, agus iad ag éirí níos saibhre i neodróin. Ní mhairfeadh a leithéid de núicléis ar dhroim an Domhain seo againn, ach anseo, coinníonn brú millteanach na himtharraingthe le chéile iad. Níos doimhne fós, sroichimid an pointe ar a dtugtar sileadh na neodrón. Anseo, tá neodróin shaora ag éalú as na núicléis, agus neodróin is leictreoin shaora timpeall na núicléas. Tá na núicléis féin ag éirí níos lú, agus i gcroíleacan na neodrónréalta, níl núicléis ar bith ann. Tá croíleacán na neodrónréalta comhdhéanta as damhna forthiubh nach bhfuil mórán céille ag na saineolaithe féin dá nádúr go fóill. San fhicsean eolaíochta agus sna leabhair réalteolaíochta don ghnáthléitheoir, is minic a thugtar "neodróiniam" ar an tsubstaint theoiriciúil seo, ach is fearr leis na réalteolaithe féin an t-ainm sin a sheachaint, ós rud é go bhfuil sé cineál débhríoch mar théarma. Uaireanta, tugtar "neodróndamhna díchineálaithe" air, cé go bhfuil tuiscint theoiriciúil ar leith ar an damhna seo ag dul leis an téarma sin. Tá sé incheaptha gur neodróin ba mhó a bheadh ann, chomh maith leis an gcorrleictreon nó -phrótón, agus an meascán seo i staid na forshreabhachta, ach d'fhéadfadh sé go mbeadh cáithníní ardfhuinnimh, cosúil le π-mheasóin agus K-mheasóin, measctha tríd na neodróin. Tá sé insamhlaithe freisin gur damhna coimhthíoch a bheadh ann, agus cuarcanna ansin a bheadh níos troime ná an t-uaschuarc agus an t-íoschuarc, nó gur cuarcanna saora a bheadh ann nach mbeadh ceangailte dá chéile ina hadróin. (Dá mbeadh réalta ann a bheadh comhdhéanta as damhna coimhthíoch den chineál seo, thabharfaí "réalta choimhthíoch" uirthi.) Ní mór cuimhne a choinneáil air nach bhfuil i gceist ach tuairimíocht atá bunaithe ar an matamaitic, nó níl aon teoiric acu seo deimhnithe ná séanta ag na breathnuithe go fóill.
Antaibheathach
Cógais Leighis agus Gníomhairí i gCoinne Baictéar
Tá an-chuid taighde déanta ar antasubstaintí monachlónacha, a déantar ar shlí áirithe taobh amuigh den chorp, mar shampla in ullmhuithe de chealla ar leith nó in ainmhithe beaga, agus a instealltar san imshruthú ina dhiaidh sin. Is deacair fós dóthain de na hantasubstaintí monaclónacha a dhéanamh ar bhonn tráchtála.
Galair Bhaictéar ag Teacht níos Bagarthaí le Blianta Anuas
=An Galar Dubh tagtha ar ais=
Frithsheasmhacht na mBaictéar i gcoinne Frithbheathach
De réir a chéile, agus faoi ráta atá ag tapú in aghaidh na bliana, tá saghsanna nua de na baictéir éagsúla ag teacht chun cinn, nach féidir leis na frithbheathaigh atá ar fáil iad a chloí. Agus is féidir le baictéir fhrithsheasmhacha scaipeadh go tapa ar fud an domhain. I gcás amháin de streptococcus pneumoniae frithsheasmhach a thosaigh sa Spáinn an bhliain seo caite, fuarthas go luath níos déanaí é sa Phoirtingéil, sa Bhreatain, sa bhFrainc, sa Pholainn, san Afraic Theas, i Meicsiceo agus sna Stáit Aontaithe. Is mór an phriacail do dhaoine anois iad na saghsanna baictéar frithsheasmhacha mar is léir ó na cásanna de bhia-nimhiú sa Bhreatain agus in Éirinn a bhí sa nuacht le bliain anuas.
Alphonse de Lamartine
Tá Alphonse de Lamartine ar dhuine desna scríbhneoirí is cáiliúla dá mbaineann le Rómánsachas na Fraince, agus tá an-cháil i gcónaí ar neart dánta dá chuid, Le Lac (Gaeilge: An Loch), atá le léamh ina chnuasach filíochta Méditations poétiques (1820), go háirithe.
Baile Adaim
Suíomh agus Rochtain
Tá Baile Adaim in aice leis an líne iarnród idir Baile Átha Cliath agus Cill Dara. D'oscail an stáisiún iarnród nua a bhí maonithe go príomháideach ar an 10ú Aibreán 2007, le cúig ardáin.
Conláistí
mion|suite ag crosbhealach idir Castlegate Copse agus Castlegate Row Tá craobh-abhainn de chuid na Life, Tobar na gClog, san áit atá le bheith mar an príomháis i bpáirc poiblí.
An Haicléara Mánas
A Chuid Gaeilge
Cainteoir dúchais a bhí ann, agus ní raibh léamh ná scríobh na Gaeilge aige. Mar sin, bhí sé i dtuilleamaí litriú an Bhéarla leis an lámhscríbhinn a bhreacadh síos. An cineál Gaeilge a chleacht sé, ba é a chanúint dúchais é, agus is féidir linn a lán a fháil amach faoin gcanúint seo, toisc go bhfuil sí litrithe go cruinn de réir an fhuaimnithe. Inniu, níl a dhath fágtha de Ghaeilge dhúchasach an Chlocháin, ach is follasach go bhfuil canúint an Loideánaigh an-chosúil le caint na ndaoine i gCúige Chonnacht inniu, nó leis an leagan liteartha de na canúintí seo, ar a laghad. Níl An Haicléara Mánas deacair ná dothuigthe ar aon nós ag an té a bhfuil, abair, Gaeilge Oileáin Árann aige.
An Scéal
Go bunúsach, scéal soléite atá i gceist leis an Haicléara Mánas, agus ní féidir a rá go bhfuil sé ródheacair ag an bhfoghlaimeoir. Tá sé i bhfad níos fusa ná an téacs aithnidiúil próis eile úd ón naoú haois déag, Cín Lae Amhlaoibh.
Picture This (albam)
Cúlra
D'fhógair an dísread ar an 19 Meitheamh 2017, go mbeadh an albam eisithe ar an 25 Lúnasa 2017. Ar an 2 Iúil, fógraíodh an traicliosta don albam.
Jalisco
Fuair an stát a ainm ó na hAstacaigh. Is é is brí leis ina dteanga siúd (Nahuatl) ná "machaire gainimh" (xalli-ixtli-co: xalli = gaineamh, ixtli = aghaidh, -co = áit).