cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Muiredach Muillethan
Níl na ríliostaí ar aon intinn maidir le ord na ríthe le linn na tréimhse seo. I Sioncronachtaí Laud, feictear Muireadhach tar éis Fhearghaile, ach sa Leabhar Laighneach cuirtear é i bhfad níos deireanaí. Deirtear i nAnnála Tiarnaigh go raibh Muireadhach i réim mar rí Chonnacht ón mbliain 696 go dtí 702, i gcomharbacht ar Fhearghal Aidhne mac Arghaile (bás 696). Níl aon rud taifeadta áfach faoi eachtraí a réimis.
Séinne
Druga scaoilteach a fhaightear ó fhaighneoga is duilleoga triomaithe cineálacha ar leith de Cassia, grúpa mór crann is tom atá dúchasach don Afraic is an Áise, a shaothraítear i réigiúin eile. Ar na cineálacha is forleithne a fhástar. Foinse séinne Alastair is ea Cassia acutifolia, tom a fhásann níos mó ná 90 cm ar airde, dúchasach don Afraic ón Éigipt go dtí an Nigéir. Na duilleoga le 3-7 péire duilleoigín ubhchruthach, na bláthanna le 5 pheiteal buí le féitheacha dearga i gcrobhaingí fada.
Tigrisoma
Speiceas
Cuirtear trí speiceas sa ghéineas: Álainn san eitilt, marcanna iontacha ar na cleití. Nead atá cosúil go príomha le carn craobhóga caite sa mhullach ar a chéile le hoscailtí mór go leor chun ligean do uibheacha titim tríd. Glaonna  le fuaimeann  cosúil le bó bhreoite. Codarsnacht i maorgacht agus garbhadas.
Fearghal Aidhne mac Ardaile
Sna ríliostaí, faightear a réimeas as ord, curtha tar éis Cheallaigh mhic Rogallaigh (bás 705). Sna hannála amhail is Annála Tiarnaigh, feictear é tar éis Dúnchadha Mhuirisce mhic Tiobraide (bás 683), idir na blianta 683 go dtí 696. Ní thuairiscítear ámh rud ar bith maidir lena réimeas.
Nancy Price
Ba bhan-aisteoir, scríbhneoir agus stiúrthóir drámaí Sasanach í Nancy Price a rugadh ar 3 Feabhra 1880 agus a fuair bás ar an 31 Márta 1970.
The X-Files (séasúr 1)
Craoladh an chéad séasúr The X-Files idir 10 Meán Fómhair 1993 agus 13 Bealtaine 1993 ag tosú leis an eipeasóid "Pilot".
Ollscoil na Banríona, Béal Feirste
Eagraíocht agus rialachas
-Scoil na Leigheas, na Fiaclóireachta agus na nEolaíochtaí Bithleighis
Cluainín
Drumlin Publications
Prinnsíos Ó Duigneáin (Prin Duignan), údar áitiúil, agus a bhean chéile Betty a chuir Drumlin Publications ar bun, agus rún acu scríbhneoirí nua a fhoilsiú i mBéarla agus i nGaeilge. Tá a lán leabhar faoi chúrsaí staire agus cultúir curtha amach acu.
Gaelscoil Chluainín
Tá an scoil seo le fáil i Sráid an Chaisleáin. Tógadh an foirgneamh d'aonghnó agus tá na háiseanna is nua ann.
Lámhach Santa Fe, 2018
Maraíodh 8 mac léinn agus beirt eile ar 18 Bealtaine 2018 nuair a thosaigh mac léinn, Dimitrios Pagourtzis (17 bliain d'aois ag an am) ag lámhachadh a chuid comhghleacaithe ranga i Santa Fe High School, Houston, Texas. mion|clé|Thug na póilíní ráiteas do na meáin
Droim Mór
Is baile beag margaidh i gContae an Dúin, Cúige Uladh é an Droim Mór (Béarla:Dromore). Tá sé 19 míle siar ó dheas de Bhéal Feirste, ar an bhóthar A1 Béal Feirste go Baile Átha Cliath. Bhí daonra de 4,968 duine aige i nDaonáireamh na bliana 2001 agus tá sé i gComhairle Ceantar Dhroichead na Banna.
Robert Lawrence (mairtíreach)
Naomh Caitliceach is ea Robert Lawrence. Rugadh é sa bhliain 1485. Cuireadh chun báis é ar an 4 Bealtaine 1535, i dTyburn, Londain.
Dearbhú Shráid Downing
Polaitíocht
Thosaigh cainteanna rúnda idir John Hume, ón SDLP agus Gerry Adams ó Shinn Féin chomh luath leis an bhliain 1988. Chreid Hume gurbh fhéidir síocháin a bhaint amach dá n-áitífí ar Óglaigh na hÉireann a gcuid arm a thabhairt suas agus oibriú fríd an pháirtí pholaitiúil, Sinn Féin. Dúirt Hume fosta go gcaithfeadh rialtas na Breataine iarracht a dhéanamh an bealach a réiteach ionas go mbeadh sé indéanta ag Óglaigh na hÉireann a gcuid gunnaí a thabhairt suas. Dúirt Adams agus Hume araon gur chóir do mhuintir na hÉireann amháin, Thuaidh agus Theas, todhchaí na hÉireann a shocrú.
Fiacha mac Néill
De réir Vita tripartita Sancti Patricii, thug Naomh Pádraig cuairt ar Fhiacha agus a dheartháir Éanna ag Cnoc Uisnigh. Dhiúltaigh Fiacha baisteadh a ghlacadh ón Naomh, a chur maireachtáil ar Uisneach. Insíonn Tíreachán scéal eile, ag rá gur mharaigh mac Fhiacha duine de leanúna Phádraig i rith na cuairte, agus chuir Pádraig mallacht ar a mhuintir.
Peter Burke
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Peter Burke. Tá sé ina bhall de Fhine Gael.
Alexander Graham Bell
Teileafón
Bhunaigh sé comhlacht Bell Telephone i 1877.
Saol
Rugadh Bell in Albain sa bhliain 1847 agus bhog sé go Meiriceá Thuaidh in 1870. mion|Alexander Graham Bell ag pógadh Mabel Hubbard Gardiner Bell|clé|166x166px Chaith Bell tréimhsí dá shaol ina chónaí i gCeanada agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Cits
deas|200px|thumb|Cits Soitheach seoil le dhá chrann is seol ar fhad an bháid. Bíonn an crann gearr chun deiridh is é suite chun tosaigh ar an bpost stiúrach. Mar mhalairt, sa gheolta, bíonn an crann deiridh seo taobh thiar den phost stiúrach.
Cora Droma Rúisc
Ar an Sráid Mhór is ea an Eaglais Chaitliceach Naomh Muire, tógtha i stíl Neo-Gotach. Tá sé suite ar phointe trasnaithe straitéiseach Abhainn na Sionainne.
Maifia
An Maifia san Iodáil
Tháinig an Maifia ar an bhfód sa tSicil thart ar lár na naoú haoise déag, i dtréimhse an Risorgimento. Bhí an fhorbairt seo ag baint leis an dóigh ar spreag an Risorgimento - aontú na hIodáile - fás na tionsclaíochta agus na heacnamaíochta. Ba é Iarthar na Sicile an chuid den oileán ba mhó a bhain leis an Maifia riamh, agus ós rud é gurbh í Cathair Palermo lárionad na heacnamaíochta is na tráchtála san oileán, rinneadh príomhchathair an Mhaifia di, chomh maith.
I ndiaidh do na Comhghuaillithe an cath a bhriseadh ar na Naitsithe, thosaigh an Cogadh Fuar. Bhí dearcadh frith-Chumannach ag an Maifia ar chúiseanna cumhachta: bhí an Páirtí Cumannach réasúnta láidir i nDeisceart dealbh dearóil na hIodáile, agus an Maifia go tréan in aghaidh aon eagraíocht eile a bheadh in ann na sluaite móra a mhealladh chuici sa tSicil. Mar sin, tá siad ann a deir go raibh na Meiriceánaigh sásta dul i dtuilleamaí an Mhaifia le hiarsmaí an Chumannachais a ghlanadh as rialtas iarchogaidh na hIodáile agus as na ceardchumainn i dtionsclaíocht loingseoireachta na Stát Aontaithe.
Ritheann an scoilt is tábhachtaí idir iad siúd atá i dtóin phríosúin, cosúil le Toto Riina agus Leoluca Bagarella, a bhí ina "cheann urra ar na cinn urra go léir" (capo di tutti capi) ar an Maifia sna blianta 1993-1995, agus iad siúd, cosúil le Bernardo Provenzano, nár éirigh leis na húdaráis a ghabháil roimh an mbliain 2006. De réir mar a éilíonn an dlí Iodálach úd 41 bis, cuirtear an-srianta le haon chaidreamh a bhíonn ag na príosúnaigh leis an saol mór amuigh. Duine de lucht iontaobhais Phrovenzano, arb ainm dó Antonio Giuffrè, d'iompaigh sé ina phentito, is é sin, ina bhrathadóir, nuair a cimíodh é sa bhliain 2002. Deir Giuffrè anois go raibh dlúthchaidreamh ag lucht an Mhaifia le Silvio Berlusconi thiar sa bhliain 1993, nuair a bhí Forza Italia sna fonsaí tógála ag Berlusconi, agus gur gheall Berlusconi an dlí sin "41 bis" agus dlíthe eile a bhí reachtaithe leis an Maifia a throid - gur gheall sé na dlíthe sin a chur ar ceal in éiric na tacaíochta a gheobhadh sé ón gcoirpeacht eagraithe. Is é éirim an scéil go bhfuil an Maifia den bharúil gur lig Berlusconi síos iad mar chairde, ó nár chuir sé an dlí áirithe sin ar ceal.
Des Cahill
Is láithreoir raidió Éireannach é Desmond "Des" Cahill. Rugadh é ar an 1 Bealtaine 1963. Cuireann sé The Sunday Game ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Tháinig sé sa chúigiú háit ar an gcéad sraith Dancing with the Stars sa bhliain 2017.
Ardal mac Conaill
Maraíodh Ardal ag Colga, rí Oirthir na nOiriall, agus ag an Ardrí, Muircheartach Mac Muireadhaigh (bás 532), i gCath Detna in Druimne Breg ar theorainn na Lú agus na Mí. Curran seo in úil gurbh as na críocha taobh ó thuaidh den Bhoinn agus an Blackwater í clann Diarmada mhic Cearbhaill.
A' Ghlas-bheinn
Is é an dóigh is coitianta ná a' Ghlas-bheinn a dhreapadh ó Ghleann Chòinneachain agus Bealach an Sgàirne. Ceanglóidh daoine áirithe atá ag iarraidh na sléibhte a dhreapadh é le Beinn Fhada ó Bhealach an Sgàirne.
An Bhoirinn, Contae an Dúin
Sráidbhaile i gContae an Dúin, in Éirinn, is ea An Bhoirinn (Béarla: Burren). Tá sé cóngarach don Iúr agus don Phointe. Tá an Burren Heritage Center suite sa bhaile ag bun na mBeanna Boirche.
Cill Ó Laoch
Is baile suite i gContae an Dúin í Cill Ó Laoch. Bhí 2,483 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001. Rugadh Sir Hans Sloane, lia agus bailitheoir leabhar, rudaí ón dúlra agus seanrudaí corra, ar an mbaile sa bhliain 1660.
John McCain
Ba pholaiteoir agus shaighdiúr Meiriceánach é John Sidney McCain III (29 Lúnasa 1936 – 25 Lúnasa 2018) agus é ina sheanadóir leis an bPáirtí Poblachtach ón stát Arizona. An seanadóir sinsearach ó Arizona ab ea é.
Fuair sé bás de bharr ailse ar an 25 Lúnasa 2018.
Audrey Carville
Is láithreoir raidió Éireannach í Audrey Carville. Is ceann de Morning Ireland ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Roimhe seo, chuir sí The Late Debate i láthair ar an stáisiún chéanna. Is as Baile na Lorgan i gContae Mhuineacháin di.
Kate O'Connell
Bhí sí ina ball den Chomhairle Baile Átha Cliath ó 2014 go 2016.
Roland Freisler
Saol
Chuir sé cleachtas dlí nua ar bun in Kassel sa bhliain 1924, in éineacht lena dheartháir níos óige, Oswald.
Coláiste Naomh Aindriú
Bunú
Faoi réim a ardmháistir óg beoga, W. W. Haslett, fear Ulaidh, d'fhás an coláiste go tapa ón 64 mic léinn sa chéad bhliain go 203 buachaillí ag deireadh 1894.
Cládaistíocht
deas|200px|thumb|Cládaistíocht Córas rangaithe ainmhithe is plandaí ina rangaítear na horgánaigh de réir a gcosúlachtaí mar thoradh ar phórú le déanaí ó chomhshinsear.
Mary Georgina Barton
Péintéir tírdhreacha ba ea Barton agus bhí a cuid ábhair ó radharcanna Éireannach go dtí radharcanna de chuid na dtíortha san Eoraip, an Ind, Ceanada agus Meicsiceo.
Eilifintiáis
mion|clé|Othar thíos leis an eilifintiáis thropacach.
Laurence Jalbert
Amhránaí agus scríbhneoir amhrán is ea Laurence Jalbert (née Lise Jalbert). Rugadh í in Rivière-au-Renard in Québec ar an 18 Lúnasa 1959. . Chuir sí ocht n-albam amach idir na blianta 1990 agus 2011, ach bhí sí ag obair i bhfad roimhe sin le grúpaí difriúla i mbeáir phianó. Ghnóthaigh sí a lán duaiseanna, agus bhí éileamh ar leith ar na hamhráin “Encore et encore,” “Tomber,” “Rage,” “Pour toi,” agus “Bella”.
Mark Fisher
Scríbhneoir, léirmheastóir ceoil, teoiriceoir polaitiúil agus cultúrtha, fealsamh, agus múinteoir Sasanach ab ea Mark Fisher (11 Iúil 1968 – 13 Eanáir 2017), ar a dtugtar k-punk freisin, a leasainm blagála. D'oibrigh sé i Roinn na bhFíschultúr in Goldsmiths, Ollscoil Londain. Bhain sé cáil amach ar dtús as a chuid blagála mar k-punk go luath sna 2000idí, agus bhí aithne fhorleathan air as a chuid scríbhneoireachta ar an bpolaitíocht radacach, ar an gceol, agus ar an bpopchultúr.
Baile an Bhóthair, Áth Cliath
Baile beag cois farraige ar imeall Bhaile Átha Cliath is ea Baile an Bhóthair (Béarla: Booterstown). Baile fearainn agus paróiste sibhialta atá sa bhaile, agus é mar chuid de Dún Laoghaire-Ráth an Dúin. Seasann an baile seacht gciliméadar (4.3 míle) ó dheas ón ard-chathair.
Paul Frew
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Paul Frew, a rugadh ar an 11 Nollaig, 1974 sna Cealla. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thuaidh, ó 2010 ar aghaidh.
An Pasáiste
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Pasáiste air:
W. B. Yeats
Tús a shaoil
Saolaíodh William Butler Yeats i nDumhach Thrá i gContae Baile Átha Cliath. Ach tamiall ina dhiaidh, bhog an teaghlach go Teach Pollexfen i Merville, Sligeach le bheith níos cóngaraí le muintir a mháthair.
Uí Dhubhuir
Rítheaghlach Gaelach atá is ea  Uí Dhubhuir  nó Uí Dhuibhir, lonnaithe i gContae Thiobraid Árann an lae inniu. Dubhur mac Spealáin ba ea a sinsear.
Cogaidh
Le feadh na ach staire, feictear fir Uí Dhuibhir ina gceannairí agus saighdiúirí i mbun feachtas:
W. B. Yeats
Maud Gonne
And put all Troy to wreck.”
Pósadh le Georgie Hyde Lees
clé|mion|180x180px|Georgie Hyde Lees Faoin mbliain 1916, bhí Yeats 51 bliain d'aois agus ba mhian go mór leis pósadh le go mbeadh oidhre aige. Chuir sé an ceiliúr pósta deireanach ar Maud Gonne i Samhradh na bliana 1916. Dar leis, ba bhean chéile neamhoiriúnach í ar chúiseanna áirithe: bhí sí róghníomhnach sa pholaitíocht réabhlóideach le fada; bhain roinnt tubaistí pearsanta di sna blianta beaga roimhe sin, lena n-áirítear í a bheith gafa le clóraform agus a pósadh trioblóideach le John Mac Bride, Réabhlóidí Éireannach ar chuir Fórsaí na mBreataine chun báis é toisc gur ghlac sé páirt san Éirí Amach 1916.
Scannal Elonjet agus Twitter, 2022
@ElonJet
mion|Faisnéis faoi chúrsaí eitleáin phríobháidigh Cuireann an cuntas @elonjet faisnéis faoi chúrsaí eitleáin phríobháidigh ar na meáin shóisialta (Facebook, Instagram, Telegram, Truth Social, Mastodon ... agus Twitter, go dtí 15 Nollaig 2022). Faisnéis é seo a fhoilsíonn an Federal Aviation Authority faoi chúrsa gach eitleán príobháideach. D'oscail Jack Sweeney (a rugadh sa bhliain 2002) an cuntas seo agus go leor cuntaisí eile (faisnéis faoi fhir gnó timpeall an domhain agus faoi chúrsaí na n-eitleán príobháideach). mion|an t-iriseoir Donie O'Sullivan de chuid CNN, Dublin Web Summit 2015 Chuir Musk i leith an chuntais Elonjet go ndearnadh ionsaí ar charr a mhic (sic, a charr agus ní eitleán) de bharr an eolais seo a bheith foilsithe.
W. B. Yeats
Polaitíocht
mion|142x142px|alt=|Ómós d'Éirí Amach na Cásca Náisiúnaí Éireannach ab ea Yeats. Bhí sé ina bhall den Irish Republican Brotherhood
Duais Nobel na Litríochta
clé|mion|121x121px|alt=|Siombail Saorstát Éireann Bhuaigh sé Duais Nobel na Litríochta i 1923. agus ba é an chéad Éireannach a bhuaigh an duais.
Bhronnadh air "for his always inspired poetry, which in a highly artistic form gives expression to the spirit of a whole nation". Bhí sé eolach ar an luach siombalach do bhuachaint duine Éireannach chomh luath le neamhspleáchas an tír a bhaint amach agus theastaigh uaidh é seo a chur in iúl gach uair is féidir. Ina fhreagraí ar litreacha comhghairdeas, deir sé "I consider that this honour has come to me less as an individual than as a representative of Irish literature, it is part of Europe's welcome to the Free State.” mion|alt=|120x120px|Royal Acadamy of Sweden D’úsáid sé an léacht a bhí aige ag an Royal Academy of Sweden, le é fhéin a chur i láthair mar iompróir caighdeánach de náisiúntacht na hÉireann agus neamhspleáchas cultúrtha na hÉireann. Deir sé, "The theatres of Dublin were empty buildings hired by the English traveling companies, and we wanted Irish plays and Irish players. When we thought of these plays we thought of everything that was romantic and poetical, because the nationalism we had called up—the nationalism every generation had called up in moments of discouragement—was romantic and poetical."
Stíl
clé|mion|120x120px|alt=|Síntús le Yeats Meastar go bhfuil Yeats ar cheann de na príomh filí Béarla sa 20ú haois. Bhí sé ina bhfile siombailí, ag úsáid íomhánna agus struchtúr siombalach tríd is tríd a ghairm bheatha. Roghnaigh sé focail agus chuir sé le chéile iad ionas go bhfeadfadh siad i dteannta le brí áirithe, smaointe teibí a d’fhéadfadh a bheith níos suantasaí agus athshondach. Is gnách gurb iad an úsáid a bhain sé as siombailí rud éigin fisiceach atá mar an rud í féin chomh maith leis an moladh ar chailíocht eile b’fhéidir neamhábhartha nó tréithe gan am.
Maíonn léirmheastóirí áirithe go léirítear an targhabháil ón 19ú haois go nua-aoiseachas an 20ú haois i bhfílíocht Yeats mar a léirítear i bpéintéireacht Pablo Picasso. Ceistíonn léirmheastóirí eile an raibh mórán cosúlachta idir saothar Yeats níos déanaí agus nua-aoisithe leithéidí Ezra Pound agus T.S. Eliot i ndáiríre. Mheas nua-aoisithe gur chaoineadh i leith mheath shibhialtacht na hEorpa de nádúr Eliot é an dán cáiliúil sin “The Second Coming”. Léirigh léirmheastóirí ní ba dhéanaí, áfach, gur dán é seo atá bunaithe ar theoiricí mistiúla apacailipteacha Yeats agus, dá bharr sin, go léiríonn an dán intinn atá faoi thionchar na 1890idí. Thosaigh a chnuasaigh filíochta is tábhachtaí le The Green Helmet (1910) agus Responsibilities (1914). Maidir le híomháineachas, ba ghonta agus ba chumhachtaí a d’éirigh filíocht Yeats de réir mar a chuaigh sé in aois. Tá roinnt de na híomhánna is cumhachtaí i bhfilíocht an 20ú haois sna dánta The Tower (1928), The Winding Stairs (1929), agus New Poems (1938); admhaítear i gcoitinne gurb iad na dánta in Last Poems ar na cinn is fearr a scríobh sé riamh.
Ginealas Éireannach
Déanann  Ginealas Éireannach  taighde agus staidéir ar dhaoine agus ar theaghlaigh a thagann as Éirinn ó dhúchas.
Bunús
Chothaítí ginealas na nGael ar a laghad ó thús an ré stairiúil in Éirinn. Ag oirniú rí, creidtear gur aithrisíodh baird agus filí a shinsearacht, chun a chearta a mhaíomh. Le teacht na scríbhneoireachta, caomhnaíodh an béaloideas sna mainistreacha, scríofa ag na manaigh i dteannta leis na hannála.
Teagasc ginealaigh Éireannach
Thar na cianta, ar cúiseanna bolscaireachta, forbraíodh teagasc ginealaigh ag na baird a mhaígh gur de shliocht Mhíl Espáine gach Gael. Rinne seo neamhaird ar nósanna éagsúla eile, fiú má chonacthas iad ina saothair féin.
Forbraíodh an nós ó ghlúin go glúin ag staraithe amhail is Seán Mór Ó Dubhagáin (bás 1372), Gilla Íosa MacFhirbhisigh (beo 1390–1418) agus Flann Mac Aodhagáin (beo 1640). Faoin mbliain 1600, bhí sinsir bhréagacha tugtha fiú do chlanna Angla-Éireannacha, níos Gaelaí ná na Gaeil féin.
Stormy Daniels
Is aisteoir agus stiúrthóir scannán pornagrafach Meiriceánach agus iar - stróinséir í Stephanie Gregory Clifford (a rugadh Stephanie A. Gregory; 17 Márta, 1979), ar a dtugtar Stormy Daniels go gairmiúil. agus iar-striapach. Tá go leor duaiseanna tionscail buaite aici agus is ball í de NightMoves Hall of Fame, AVN Hall of Fame agus XRCO Hall of Fame. Sa bhliain 2009, mar thoradh ar iarracht earcaíochta, rinne sí a machnamh ar dhúshlán David Vitter a thabhairt i dtoghchán an tSeanaid in 2010, ina stát dúchais Louisiana.
An Tulachán
Baile i gContae Liatroma is ea An Tulachán (Tullaghan as Béarla).
1943 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1943.
William Kidd
Eachtra Adventure Galley, 1696-1699
Ach chlis air teacht ar fhoglaithe ar bith. Mharaigh an calar cuid dá chriú. Bhí a sholáthairtí bia beagnach ídithe. D’éirigh an long pollta agus rinne an criú míshásta ceannairc. Ag breith greim ar an soitheach, chlaon siad chun na píoráideachta, agus rug siad forlámhas ar roinnt longa beaga Múracha. Ar ball d’ionsaigh siad long cogaidh Phortaingéalach agus ar deireadh thiar ghabh siad soitheach Airméanach deá-luchtaithe, An Ceannaí Céadach.
Galar scamhóige toirmeascach ainsealach
Go minic cuireann milleadh na bhfíochán seo tús le hionfhabhtuithe tánaisteacha.
Eachtra fhomhuireán Titan, 2023
Mion-fhomhuireán ba ea an Titan, a phléasc san Atlantach Thuaidh, in aice le Talamh an Éisc (Ceanada), ar 18 Meitheamh 2023. Bhí an Titan ag tabhairt turas faoin raiceáil RMS Titanic nuair a gearradh an chumarsáid idir í agus lucht a stiúrtha ar bharr na farraige. Tharla inpléascadh tubaisteach is cosúil.
Imeachtaí
clé|mion|Stockton Rush, i mbun Oceangate agus píolóta ar an Titan Ar 23 Meitheamh 2023, aimsíodh píosaí den fhomhuireán ceithre chiliméadar faoin uisce agus leathchiliméadar ó ghualainn raiceáil an Titanic (atá 690 km amach ó chósta Thalamh an Éisc agus chomh fada síos le 3,800 méadar). Dealraíonn sé gur inphléasc cuasán brú an fhomhuireáin agus gur inphléasc an t-árthach go gairid tar éis di a bheith ligthe síos san uisce ag an long stiúrtha. clé|mion|an Titan déanta as [[snáithín carbóin, athchúrsáilte ó Boeing agus rogha conspóideach]] Tharla an timpiste ar 18 Meitheamh. Bhraith gléasra sonóra Chabhlach na Stát Aontaithe troimpléasc sa limistéar farraige gar don Titanic ar an lá sin  Ina theannta sin, bhí baoithe sonóra san uisce ar feadh cúpla lá sular aimsíodh smionagar an fhomhuireáin inné agus ní raibh aon torann mór ná troimpléasc braite acu i gcaitheamh an achair sin.
Niall Ó Brolcháin
Obair Pholaitiúil
Tá Ó Brolcháin ag iarraidh go bhfeabhsófar Margadh Sráide na Gaillimhe, rud a bhfuil an-tóir air cheana féin. Tá Niall ina Chathaoirleach ar LTACC agus tá sé ag súil leis go ndéanfar athnuachan iomlán ar Láithreán Stad Cheathrú an Bhrúnaigh go gairid.
Tá sé ina Chathaoirleach freisin ar Choiste Chathrach na Gaillimhe um Thimpeallacht Nádúrtha agus Uiscebhealaí, grúpa atá ag súil leis go dtosófar go luath ar an mór-obair chun na 10 gcinn d’eis-phíobáin séarachais dheireanacha i gCathair na Gaillimhe a bhaint amach.
Rogallach mac Uatach
Ag seilg lá, ghoin sé fia lena shleá. Lean sé é ach bhí an fia maraithe cheana ag beirt sclábhaithe. D'éiligh sé an fhiafheoil uathu, ach mharaigh na sclábhaithe é ar a chapall bán.
Charlie Bird
Gairm
D'éirigh sé as a phost in RTÉ in 2012. Chaith sé 38 bliain ann.
Caisteal an Stalcaire
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Caisteal an Stalcaire.
Stephen Gately
Saol
Tháinig Gately san ochtú háit ar an dara sraith Dancing on Ice le Kristina Lenko sa bhliain 2007.
Guaire Aidhne mac Colmáin
Rí Chonnacht agus oidhre
mion|Caisleán [[Dún Ghuaire tógtha ar shuíomh dúchais Ghuaire]]
Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh
Stair
Tá ann fosta rudaí sa bhreis agus ceartúcháin le Dubhaltach Mac Firbhisigh, go háirithe sna ginealaigh Uí Dhubhda. Is le Clann Uí Dhuibhgeannáin an saothar, áfach.
Blàr Allt a' Bhonnaich
An chéad lá ar an bhlár catha
Tráthnóna an 23 Meitheamh tháinig arm Shasana chucu. Shocraigh siad go mbeadh an fórsa bunaidh faoi Iarla Gloucester agus Iarla Hereford ag tabhairt aghaidh ar na hAlbanaigh feadh an bhóthair Rómhánach, agus san am gcéanna gur imigh 600 ridire faoin Ridire Robert Clifford agus an Ridire Henry Beaumont chun na nAlbanach a bhaint amach ón gcúl, mar a raibh súil ag na Sasanaigh go teitheadh an t-arm Albanach.
Ar an 23 agus an 24 Meitheamh 1314, troideadh Blàr Allt a' Bhonnaich idir fórsaí Éadbhard II Shasana agus Roibeard Brús, rí Alban in aice le cathair Sruighle. Bhí Caisleán Sruighle (Stirling sa Bhéarla) faoi léigear ag na hAlbanaigh agus tháinig rí Shasana aneas chun é a shaoradh.
Kofi Annan
Ba taidhleoir ó Ghána é Kofi Atta Annan (8 Aibreán 1938 – 18 Lúnasa 2018), a bhí ina Ard-Rúnaí ar na Náisiúin Aontaithe idir 1 Eanáir 1997 agus 31 Nollaig 2006, an seachtú ceann. Is comharba ar Boutros Boutros-Ghali ón Éigipt é agus is é an chéad Ard-Rúnaí ón Afraic Ghorm. Ceapadh é ina Ard-Rúnaí ar an 13 Nollaig 1996 agus thosaigh sé a chéad téarma ar an 1 Eanáir 1997. Bronnadh an Duais Nobel don tSíocháin ar Annan agus na Náisiúin Aontaithe le chéile ar an 10 Nollaig, 2001, mar gheall ar a gcuid oibre ar son domhan níos eagraithe agus níos síochánta.
Comh-intuigtheacht
Teangacha comh-intuigthe nó canúintí teanga amháin
Chun déileáil leis an deacracht seo i gcásanna mar Araibis, Sínis, agus Gearmáinis, uaireanta úsáidtear an téarma Dachsprache (“scáth-theanga”): is teangacha iad an tSínis agus an Ghearmáinis ó thaobh sochtheangeolaíochta, cé nach dtuigeann cainteoirí áirithe a chéile gan dul i muinín fhoirm chaighdeánach na teanga, nó foirm a bhfuil ardmheas uirthi.
Séireolaíocht
mion|SARS-CoV-2 agus tástáil shéireolaíoch Brainse den mhíochaine ina ndéantar anailísiú ar shéiream, ar thóir fianaise ar ionfhabhtú trí antasubstaintí nó miocrorgánaigh a bhrath.
Claonmhéadar
deas|250px|thumb|Claonmhéadar Ionstraim suirbhéireachta láimhe, a dtugtar leibhéal Abney air freisin. Úsáidtear é chun uillinn claonáin a thomhas trí bholgán leibhéil ar chiorcal grádaithe a dhéanamh comhthitimeach le sreang i bhfeadán treorach.
Leabhar Clainne Suibhne
Leabhar Cráifeachta
Cé gur scríobhadh ag téasc as Gaeilge, tá an-tionchar ann de liteartha diaganta na hEorpach.
Bromwich Thiar
Is baile suite i Midlands Thiar é Bromwich Thiar.
Cradley Heath
Is baile suite i Midlands Thiar é Cradley Heath.
Marian Finucane
Duaiseanna
In 2005, bhron Ollscoil na Gaillimhe céim onóracha uirthi.
Einceifileapaite spúinseach bhólachta
Galar Creutzfeldt-Jakob
I rith na 1990idí bhí imní fhorleathan go dtarchuirfí an galar do dhaoine.
William Clark
Taiscéalaí a rugadh i gCaroline, Virginia ab ea William Clark (1 Lúnasa 1770 – 1 Meán Fómhair 1838). Comhcheannaire le Meriwether Lewis ar an gcéad aistear fillte trasna na Stát Aontaithe ón Aigéan Atlantach go dtí an tAigéan Ciúin (1804-1806).
Joseph Jackson Lister
Ceannaí fíona is micreascópaí amaitéarach a rugadh i Londain ab ea Joseph Jackson Lister (11 Eanáir 1786 – 24 Deireadh Fómhair 1869). Shaothraigh sé bealach chun córais lionsaí a thógáil inar laghdaíodh go mór iomraill chrómatacha is sféarúla. I 1826 thóg James Smith micreascóp feabhsaithe de réir dearadh Lister, agus baineadh feidhm as an bhliain dár gcionn chun an chéad fhoilseachán inniúil iontaofa ar histeolaíocht a tháirgeadh. Toghadh é ina bhall den Chumann Ríoga i 1832. Athair do Joseph Lister ab ea Joseph Jackson Lister.
Coimisiún na Teorann
Coimisiún rialtais in Éirinn ab ea Coimisiún na Teorann (Irish Boundary Commission), a cuireadh ar bun sa bhliain 1924/1925 chun an teorainn idir Saorstát Éireann agus Tuaisceart Éireann a leagan amach go cruinn. Bunaíodh é de réir na dtéarmaí a bhí leagtha amach sa Chonradh Angla-Éireannach, 1922. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Ireland.svg|alt=|mion|An Chriochdheighilt (líne dhubh)
Comhairliúcháin idir-Rialtasacha
D'éirigh Mac Néil as, an gCoimisiún ar 20 Samhain, sular foilsíodh go hoifigiúil é níos déanaí.
An comhaontúː
Tháinig comhaontú forleathan ann ón bpróiseasː
Coimisiún na Meán
• Maoirsiú a dhéanamh ar rialáil seirbhísí craolacháin agus físe ar éileamh.
Tágann Coimsiún na Meán i gcomharbas ar Údarás Craolacháin na hÉireann / An BAI.
Cúram leanaí
Costas
Dúirt an rialtas sa bhliain 2022 go raibh rún aige díriú ar chostais cúram leanaí.
An Tigrinis
Is teanga Aetó- Sheimíteach í An Tigrinis ( ትግርኛ  tigriñā) a labhraítear go príomha in oirthuaisceart Chorn na hAfraice. Tá sé á labhairt freisin ag diaspóra domhanda na réigiún seo. Labhraíonn daoine dúchasacha in ardchríocha na hEiritré agus i réigiún Tigray i dtuaisceart na hAetóipe í mar a gcéad teanga
Stair agus litríocht
Cé go bhfuil sí éagsúil go suntasach ón teanga Geʽez (Aetóipis Chlasaiceach), mar shampla bíonn briathra frásacha aici, agus úsáidtear ord focal a chuireann an príomhbhriathar ar deireadh in ionad an chéad bhriathair san abairt—tá tionchar láidir Geʽez ar litríocht na Tigrinise, go háirithe maidir le téarmaí a bhaineann leis an saol Críostaí, ainmneacha bíobalta, agus mar sin de. Bhí Ge'ez, mar gheall ar a stádas i gcultúr na hAetóipe, agus b'fhéidir freisin a struchtúr simplí, ag feidhmiú mar mheán liteartha go dtí le blianta beaga anuas.
Alfred Cort Haddon
Antraipeolaí agus eitneolaí a rugadh i gCambridge, Shasana ab ea Alfred Cort Haddon, Sc.D., FRS, FRGS FRAI (24 Bealtaine 1855 – 20 Aibreán 1940, Cambridge). Bitheolaí ar dtús, bhain sé a chuid oibre allamuigh is suntasaí amach, le WHR Rivers, CG Seligman agus Sidney Ray ar Oileáin Chaolas Thorres. D'fhill sé ar Choláiste Chríost, Cambridge, áit a raibh sé ina fhochéimí, agus bhunaigh sé i ndáiríre Scoil na hAntraipeolaíochta. Bhí tionchar mór ag Haddon ar obair an eitneolaí Mheiriceánaigh Caroline Furness Jayne.
Luathshaol
Rugadh Alfred Cort Haddon ar 24 Bealtaine 1855, in aice le Londain, an mac ba shine ag John Haddon, ceann gnólacht cló-bhunaitheoirí agus clódóirí. D’fhreastail sé ar léachtaí ag King’s College London agus mhúin sé zó-eolaíocht agus geolaíocht i scoil chailíní i nDover, sula ndeachaigh sé isteach i gColáiste Chríost, Cambridge sa bhliain 1875.
Cilldeighilt
thumb|300px|right|Trí chineál cilldeighilte Is éard is cilldeighilt ann ná an próiseas trína roinntear máthairchill ina dhá nó níos mó mac-cheall. De ghnáth, bíonn an chilldeighilt ina deighleog bheag de thimthriall cille níos mó. Tugtar Tá 'miatóis' ar an chineál cilldeighilte seo sna heocaróit, agus fágann sí an mac-chill in ann i féin a dheighilt arís. Tugtar 'déscoilteadh' ar an saghas cilldeighilte comhfhreagrach sna prócaróit. Tugtar 'méóis' ar an gcineál eile cilldeighilte, a fhaightear sna heocaróit amháin, ina gclaochlaíonn an chill go buan chuig gaiméit agus ní scoiltear arís í go dtí go bhfuil sí toirchithe. Díreach, roimh a dheighiltear na máthairchille, téann sí faoi mhacasamhlú ADN.
31 Deireadh Fómhair
Is é an 31 Deireadh Fómhair an 304ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 305ú lá i mbliain bhisigh. Tá 61 lá fágtha sa bhliain.
Lisa Clayton
Oileadh Clayton in Birmingham in St George's School (scoil Anglacánach le haghaidh cailíní in Edgbaston), agus in Ollscoil Birmingham.
C. J. Ó Maolmhuaidh
Gairm Imeartha
D’imir sé i gcluiche All Stars 2012 agus scóráil sé cúl. Bhuail sé le bainisteoir Dhún na nGall, Jim McGuinness, ansin agus thug McGuinness cuireadh go Dún na nGall d'Ó Maolmhuaidh.
Eipeaglotas
Leathán piorra-chruthach loingeáin shnáithínigh leaistigh, leathan ar an taobh uachtarach (a luíonn díreach taobh thiar den teanga), caol ag a íochtar (mar a gceanglaíonn le cúl an loingeáin thíoróidigh), agus cumhdaithe ar a dhá dhromchla le scannán múcasach. Cuimsíonn an dromchla cúil blaslóga is faireoga múcasacha. Gluaiseann sé nuair a shlogann duine siar, agus cumhdaíonn cuid d'oscailt na larainge. Sa chuid is mó de na mamaigh, síneann sé os cionn an choguais agus isteach i bhfaraing na sróine, ionas go mbíonn sí seo leanúnach leis an laraing, ag ligean don riospráid dul ar aghaidh le linn slogtha.
Jamie Raskin
Reachtaíocht Maryland
Rinne Raskin urraíocht ar bhillí a thacaigh le haisghairm phionós an bháis i Maryland, leathnú an chláir um fheistí comhghlasála adhainte ignition interlock device an stáit, agus bunú na dtreoirlínte dlí do chorparáidí sochair, cineál corparáide le haghaidh brabúis a áiríonn leas sochaíoch ábhartha ina fodhlíthe. agus próisis chinnteoireachta. Iarbhall boird de FairVote, thug sé isteach agus rinne sé urraíocht ar an gcéad bhille sa tír don National Popular Vote,Vóta Coitianta Náisiúnta, plean le haghaidh comhaontaithe idirstáit chun soláthar a dhéanamh do thoghchán uachtaránachta trí vóta an phobail. Bhí Raskin ar son iarrachtaí le fada an lá chun dlíthe cannabais a athchóiriú agus cannabas leighis a dhéanamh dleathach i Maryland. Thug sé isteach bille cannabais leighis in 2014 a shínigh an Gobharnóir Martin O'Malley agus a chuaigh i bhfeidhm i mí Eanáir 2015.
Bitseach
Is madra baineann é bitseach, nó baineannaigh ainmhithe eile den fhine Canidae.
Dún Dealgan
Tá Dún Dealgan ceangailte de Rezé san Fhrainc.
An tÍliad
mion|An tÍliad VIII 245-253 in cod F205, Milan, Biblioteca Ambrosiana, 5ú - [[6ú haois]] Ba é an tÍliad (Sean-Ghréigis: Ἰλιάς:Iliás) an chéad eipic i litríocht na hEorpa. Cumadh é san ochtú haois RCh. Tugtar cur síos ar Chogadh na Traí sa scéal seo, ag tagairt do mhórlaochra na Sean-Ghréige, mar shampla, Aichilléas agus Agaiméamnón. Deirtear gur Hóiméar a scríobh é.
Dún Dealgan
Rugbaí
Is é Cumann Rugair Dhún Dealgan ceann de na cumainn rugair sóisearacha is suntasaí i gcúige Laighean. Bunaíodh é sa bhliain 1877 agus feictear go raibh stair rathúil thairbheach mar gheall ar na cluichí ceannais a bhuadar. Bhuaigh Cumann Rugair Dhún Dealgan Corn na mBailte Tuaithe 10 n-uair agus faoi láthair, tá siad i roinn 1A den tSraith Laighean. Tá trí fhoireann sinsireacha acu, chomh maith le foirne óige de gach aois agus roinnt foireann rugbaí leaiste na mban.
Cuauhtémoc (delegacion Chathair Mheicsiceo)
Naisc sheachtracha
Gustavo A. Madero Iztacalco Iztapalapa Magdalena Contreras Miguel Hidalgo Milpa Alta Tláhuac Tlalpan Venustiano Carranza Xochimilco
Sellafield
Is ionad núicléach i gCumbria Shasana ar chósta Mhuir Éireann é Sellafield, ar a dtugtaí Windscale lá dá raibh. Taobh leis tá an stáisiún núicléach ginte leictreachais Calder Hall (le himoibreoir gásfhuaraithe a bhí i bhfeidhm i 1956-2003). Déanann sé próiseáil is athphróiseáil ar fhuíoll núicléach, agus stóráil ar fhuíoll radaighníomhach ardfhuinnimh is ardbhaoil. Tosaíodh ar a dhíchoimisiúniú i 2005, ach i 2009 fógraíodh go dtógfar stáisiún núicléach nua ann.
Leabhar
thumb|Sean-leabhar - foclóir [[Laidine]]
Atitimeachas
Tá atitimeachas ar cheann de na coincheapa is bunúsaí i gceartas coir iúil. Tagraíonn sé d’athiompú an duine go hiompraíocht choiriúil tar éis smachtbhanna Cúirte a fháil nó do thabhairt faoi idirghabháil as coir a rinneadh roimhe sin. Chun éifeachtacht ár n-idirghabhálacha a thaispeáint, ní mór dúinn na rátaí atitimeachais i measc daoine a chuirtear faoinár maoirseacht a thomhas.
Titimeachas in Éirinn
47% ab ea an ráta athchiontaithe acu siúd a gearradh tréimhse promhaidh orthu i 2012 in Éirinn. Rinne móramh 63.1% de na daoine seo cion arís faoi cheann 12 mhí ó dháta tosaigh a n-orduithe promhaidh.
Taighde
mion|Atitimeachas sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe, 2005-2010]] D'fhoilsigh An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais in Éirinn tuarascáil sa bhliain 2020 ina ndéantar athbhreithniú ar thaighde de chuid na hEorpa, arna foilsiú i mBéarla idir 1990 agus 2019 maidir leis na rudaí a mbíonn tionchar acu ar an atitimeachas, na cineálacha beartais phoiblí atá ann le dul i ngleic leis ,agus cé chomh éifeachtach atá gach ceann acu.
Falscaithe san Ailgéir (2021)
mion Bhris falscaithe amach san Ailgéir i mí Lúnasa 2021. Réigiún sléibhe Kabylie is measa a bhí buailte. Bhí suas le 90 duine ar a laghad marbh dá mbarr. Bhí 3 lá dobhróin fógraithe san Ailgéir i bhfianaise an líon duine a bhí básaithe de bharr na dtinte foraoise agus sléibhe. mion Bhí an aimsir thar a bheith te i réigiún na Meánmhara ag an am, agus ba é sin faoi ndear an ghéarchéim, b'fhéidir. Bhí an Tuirc, an Ghréig, An Fhrainc agus an Spáinn iad féin buailte ag na tinte ag an am céanna, agus Maracó cúpla lá níos déanaí. Ach bhí na húdarái ag amhras gur d'aon turas a tosaíódh roinnt de na tinte. Chuir siad an milleán ar an sceimhlitheoireacht "Caibíleach", creid nó ná creid.
Páirc Thír Oileáin
Cuireadh suim de €500,000 ar fáil mar dheontas chun tuilleadh forbartha a dhéanamh ar an staid in 2006. Seastán nua 1,500 suíochán a thógáil ba phríomhaidhm don tionscnamh seo.
Seastán Nua
Chomh maith leis na hathruithe thuasluaite, tógadh seastán ceamara os cionn sheastán Uí Chonaill agus rinneadh na tuilsoilse a athshuí.
Murlach mara
Tacsanomaíocht
Rinne Carl Linnaeus cur síos ar an muhrlach mara den chéad uair sa 10ú eagrán dá Systema Naturae, sa bhliain 1758 mar Gracula atthis .] Eascraíonn an t-ainm déthéarmach nua-aimseartha ón Laidin alcēdō (ón nGréigis πλλκυν, alkuṓn), agus Atthis, bean óg álainn ó Lesbos, agus an ceann is ansa ag Safó.
Printéir
Cineálacha printéirí nua-aimseartha
Is iad na príomhchineálacha atá ar an margadh anois ná:
Aonghas mac Colmáin
Maraíodh Aonghas sa bhliain 621. Ina thásc sna hannála, deirtear go míchruinn gur mhac Cholmáin Mhóir é. Tugtar an teideal regis Nepotum Neill (AU) nó ríg h-Úa Neill (AT) dó. Is amhlaidh gurb ionann sin agus Ardrí na hÉireann, nó rí Teamhrach. Moltar mar chúis gur thug Suibhne Meann, tar éis dó Maol Cobha mac Aodha a mharú sa bhliain 615, tacaíocht d'éilimh Aonghasa in ionad bheith féin i gcumhacht, é sin nó b'fhéidir é gur leath-rí é Aonghas sa deisceart.
Miriam O'Callaghan
Gairm sa Bhreatain
Tar éis cháiligh í ina abhcóide i 1983, bhog í go Londain lena fear céile Tom McGurk, agus thosaigh sí ag obair mar thaighdeoir ar Theilifís Thames. Thosaigh sí ag obair ar This Is Your Life, a cuireadh Eamonn Andrews i láthair. Ansin d'oibrigh sí mar thaighdeoir cúrsaí reatha. Bhog sí go dtí an BBC i 1987 agus thraenáil sí mar léiritheoir in Ionad Teilifíse BBC i Londain Thiar.
Gradaim
Ghlac sí céim onóir Dochtúir na Litir (D.Litt.) ón Ollscoil na nUladh, Doire i 2011. I 2017 bronnadh Dochtúir an Dlí uirthi as Ollscoil na hÉireann, Corcaigh.
An Fhraincis
As an Laidin a d'eascair an Fhraincis, ar nós na Portaingéisise, na Spáinnise, na hIodáilise, na Catalóinise, na Rómáinise agus na dteangacha Rómánsacha eile. Deirtear gurbh fhéidir gur tháinig Laidin chomónta na Gaille faoi anáil na Gaillise, rud a d’fhágfadh lorg ar an bhFraincis féin. Tháinig a lán focal nua isteach san Fhraincis ón teanga Gearmáinice a bhí á labhairt ag na Frainc, dream a rinne ionradh ar an tír nuair a mheath cumhacht na hImpireachta Rómhánaí.
An Fhraincis sa Bheilg
Teanga oifigiúil í an Fhraincis sa Bheilg chomh maith. Tá sí ó dhúchas as 40 % de mhuintir na tíre, agus í foghlamtha go maith ag 60 % den chuid eile.
An Fhraincis i gCeanada
Teanga oifigiúil í an Fhraincis i gCeanada, agus is í an t-aon teanga oifigiúil amháin i Québec ón mbliain 1974 i leith. Tá sí ó dhúchas ag ceathrar as gach cúigear i Québec féin, agus tá canúintí dá gcuid féin ag New Brunswick, ag Ontario, ag Manitoba, ag Albain Nua agus ag Oileán Phrionsa Éadbhard. Tá stádas oifigiúil ag an bhFraincis i New Brunswick, in éineacht leis an mBéarla, agus an teanga ó dhúchas ag aon duine amháin as an triúr ansin. Maidir le hOntario, tá leathmhilliún Frainciseoirí ansin, cé nach bhfuil stádas oifigiúil ag an teanga sa stát. Tá sé mhilliún cainteoir dúchais ina gcónaí i Québec, agus breis is dhá chéad míle i New Brunswick.
An Fhraincis san Afraic
De ghnáth caithfidh na hAfracánaigh an Fhraincis a fhoghlaim ar scoil mar theanga iasachta. In áiteanna, áfach, is féidir teacht ar chainteoirí dúchais. Tá an Fhraincis á labhairt mar theanga dhúchais timpeall ar Abidjan sa Chósta Eabhair agus i Libreville sa Ghabúin. Ní féidir a rá go mbeadh aon leagan amháin den Fhraincis ann a dtabharfaí "Fraincis na hAfraice" air. Tá leaganacha éagsúla den teanga ann, agus iad go léir faoi anáil na dteangacha bundúchasacha áitiúla.
An Fhraincis san Áise
Bhí an Fhraincis ina teanga oifigiúil sa Liobáin, nuair a bhí an tír á rialú ag an bhFrainc de réir shainordú Chonradh na Náisiún. Sa bhliain 1941 bhain an Liobáin amach neamhspleáchas ar an bhFrainc, agus ansin, níor bronnadh stádas oifigiúil ach ar an Araibis. Ina dhiaidh sin is uile, tá ardmheas ag muintir na Liobáine ar an bhFraincis i gcónaí, agus iad á foghlaim is á saothrú go dúthrachtach.
Litriú agus fuaimniú na Fraincise
Tríd is tríd, tá ceartlitriú na Fraincise sách deacair ag an gcainteoir dúchais féin, nó tá sé bunaithe ar fhuaimniú na teanga mar a bhí sé na cianta cairbreacha ó sin. Nuair a caighdeánaíodh an litriú, is minic a tugadh isteach litreacha stairiúla nach raibh bunús ar bith acu i bhfuaimniú na teanga. Mar shampla, bhí an focal doigt ("méar") á scríobh gan -g- i ré na Meán-Fhraincise, ach nuair a caighdeánaíodh an Nua-Fhraincis tugadh an -g- isteach arís, ós rud é gurb é an focal Laidine digitus is tús dó. Tá sé díreach cosúil leis an dóigh a scríobhtar debt ("fiacha") sa Bhéarla inniu, cé nach bhfuil a dhath fágtha den b sin san fhuaimniú: fuair an Béarla an focal ar iasacht ón bhFraincis agus an b sin imithe le fada, ach nuair a cruthaíodh ceartlitriú nua-aimseartha an Bhéarla, tháinig an b ar ais, ó bhí a fhios ag ligeadóirí agus casadóirí an chaighdeáin gurbh é an focal Laidine debitum a bhí ann i dtús báire.
Má úsáidtear an ghraif os cionn na litreach "e", ciallaíonn sé go bhfuil an guta seo níos cosúla le "ä" na Gearmáinise san fhuaimniú. An ghraif a chuirtear os cionn na ngutaí eile, níl ann go bunúsach ach idirdhealán le focail aon fhuaime a aithint thar a chéile, cf ou "nó" agus où "cén áit", mar shampla.
Tuisil Ainmfhocail
Níl aon tuiseal gairmeach nó tabhartach sa Fhraincis ach an oiread: mar atá sa Bhéarla, níl aon difríocht ghramadúil idir abairt ina cuirtear glaoch ar dhuine ("a Sheáin, cuir an bosca ar an mbord!" = "Jean, pose la boîte sur le table!") agus abairtí eile ('Chuir Seán an bosca ar an mbord' = 'Jean a posé la boîte sur le table.')
An Aimsir Láithreach
Mar shampla, is ionann parler agus labhairt. Le  'labhraím'  a rá, deirtear ' je parle'  − leis an deireadh -er curtha ar ceal, agus an deireadh nua e curtha ina áit.
An Aimsir Ghnáthchaite (Passé Imparfait)
Si je tombais, je mangerais une pomme.
An Modh Coinníollach
Tá modh coinníollach sa Fhraincis, ach go hiondúil ní an fhoirm seo a úsáidtear le modh coinníollach na Gaeilge a aistriú. Úsáidtear an fhoirm seo le haghaidh an dara cuid d'fhrasa 'dá' a aistriú:
Uair arís, don mhodh seo níl ort an deireadh -er, -ir nó -re a chur ar ceal roimh an deireadh nua a chur ar an mbriathar.
Cogadh Cathartha Éimin (2014-2022)
D'éirigh Cogadh Cathartha Éimin go gasta 'an ghéarchéim daonna is measa ar domhan', sa 21ú haois de réir na Náisiúin Aontaithe. Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta in Aibreán 2022.
Imeachtaí
Thosaigh Cath Sanaa ar 9 Meán Fómhair 2014.
Lánscoireadh an pharlaimint in Sanaʽa agus tháinig 'Coiste Réabhlóideach' de chuid na Houthi le chéile ar 6 Feabhra 2015.
Norman Haworth
Gairm acadúil
Ceapadh é ina Ollamh le Ceimic Orgánach i gColáiste Armstrong (Newcastle upon Tyne) in Ollscoil Durham i 1920. An bhliain dár gcionn ceapadh Haworth ina Cheannaire ar Roinn na Ceimice sa choláiste. Ba le linn a chuid ama in Oirthuaisceart Shasana a phós sé Violet Chilton Dobbie. clé|mion|270x270px| Ollscoil Birmingham, Sasana Sa bhliain 1925 ceapadh é ina Ollamh Mason sa Cheimic in Ollscoil Birmingham (post a bhí aige go dtí 1948). I measc na nithe buan a rinne sé san eolaíocht bhí deimhniú roinnt struchtúr de shiúcraí atá gníomhach go hoptúil: faoi 1928, bhí struchtúir maltóis, ceallabóis, lachtóis, gentiobiose meibióis, gentianose, rafanóis, chomh maith leis an struchtúr tátaiméireach d'fháinne glúcóisíde de siúcraí aldós. D'fhoilsigh sé téacs clasaiceach sa bhliain 1929, The Constitution of Sugars.
The 747s
Stair
I 2004, bhuail Massimo, Oisín agus Ned le Freddie tar éis a bheith ag breathnú air casadh amhráin Jimi Hendrix ar shráid Ghrafton i mBaile Átha Cliath. Bhí sé soiléir do chách gurbh é Freddie a bhí in easnamh agus d’aontaigh sé a bheith ina bhall den ghrúpa. Thug an ceathrar ball nua aghaidh ar Learpholl agus rinneadh The 747s dóibh. Ní raibh sé i bhfad go raibh Learpholl mar Hamburg acu. D’éirigh go hiontach leo sa réimse ceoil cruthaitheach agus bríomhar agus chur pobal na mbannaí áitiúla fáilte rompu. B’anseo a d’fhorbair an banna a chuid scríbhneoireachta agus a fhuaim bheo, a bhfuil tréith láidir comhcheol guthach ann. Lean siad ag sráid cheoil agus ag casadh gigeanna thimpeall Learpholl agus shínigh siad conradh le Ceirníní Island ar an Aoine 13ú Lúnasa 2004.
Luas na fuaime
Ar feadh i bhfad, cheaptaí nárbh fhéidir le heitleáin eitilt níos tapa ná luas na fuaime, agus luaití luas eitleáin i machuimhreacha, cóimheas a luasa is luas na fuaime. Dá réir seo, is é Ma 1 luas forleata fuaime.
Josh Ritter
Albaim
Josh Ritter 1999 (Féin-Eisithe)
EPanna
Live at the 9:30 Club Aibreán 19 2008
Raibeart I na hAlban
Ionradh ar Éirinn
Bhí Roibeard chomh láidir sin sa bhliain 1314 go raibh sé ábalta ionradh a dhéanamh ar Éirinn agus aitheantas a fháil dá dheartháir Éadbhard Brús mar rí Éireann.
Ar dtús, rinne Roibeard iarracht Comhaontas Mór Gaelach a chur le chéile. Sa bliain 1315 sheol sé litir chuig ríthe uile na hÉireann ag impí orthu cabhrú leis na hAlbanaigh in Éirinn. “Tá an tsinsearacht Gaelach céanna, an teanga chéanna agus an nósmhaireacht chéanna againne agus agaibhse, ag ár muintir agus ag bhur muintir” a scríobh sé.
Thoiligh na Brúis cabhair a thabhairt do Bhriain Ó Néill ar choinníoll go n-aithneodh na Taoisigh Éireannacha a dheartháir Éadbhard (34 bhliain d’aois agus ina Iarla na Carraige) mar Rí na hÉireann (ní raibh Ard-Rí in Éirinn ag an am).
Tony Scannell
Ba aisteoir Éireannach é Tony Scannell a rugadh i gCionn tSáile, Contae Chorcaí ar an 14 Lúnasa 1945 agus a fuair bás ar 27 Bealtaine 2020.
Ríocht na Gailíse
Chuir an Ghailís in aghaidh rialú lárnach, ag tacú le sraith éilitheoirí malartacha, lena n-áirítear Juan de Castilla (1296), Fernando I de Portugal (1369) agus John of Gaunt (1386), agus níor ghéill sé go dtí gur bhrúigh na Monarcaí Caitliceacha an Santa Hermandad san Ghailís. Ansin riaradh ríocht na Gailíse laistigh de Choróin na Caistíle (1490–1715), agus ina dhiaidh sin laistigh de Choróin na Spáinne (1715–1833) ag an Audiencia Real a bhí faoi stiúir Gobharnóra a raibh oifig an Chaptaein Ghinearálta agus an Uachtaráin aige freisin. Ba é Giunta (nó Cortes) Ríocht na Gailíse comhthionól ionadaíoch na Ríochta ag an am sin, agus dhearbhaigh an Giunta go raibh sé ina stát ceannasach nuair a d'fhan an Ghailís amháin saor ó fhorghabháil Napoleon (1808-1809). Dhíscaoil María Cristina de Borbón-Dos Sicilias, Leasrí na Spáinne, an ríocht agus an Giunta sa bhliain 1834.
Caracalla
Ba impire Rómhánach ó 198 AD go  217 AD é Caracalla ( 4 Aibreán 188-8Aibreán 217) nó go foirmiúil Marcus Aurelius Severus Antoninus Augustus. Ball den 'Domus Severana', ba é an mac ba shine de Septimius Severus agus Julia Domna é, agus bhí sé i réim i gcomhpháirt lena athair ó 198 go dtí bás a athar Severus sa bhliain 211 AD. Ansin rialaigh Caracalla i gcomhpháirt leis a dheartháir níos óige Geta, ach bhí caidreamh teasaí idir an bheirt acu, go dtí go raibh sé freagrach as é a dhúnmharú níos déanaí sa bhliain sin. Bhí míshocracht theaghlaigh agus ionraí seachtracha ó dhaoine Gearmánacha bainteach lena tréimhse ghearr i gceannas .
Uí Fhiachrach
Rítheaghlach na nGael lonnaithe i gcúige Chonnacht ó lár na chéad mhílaoise ba ea Uí Fhiachra(ch) (Sean-Ghaeilge Uí Fiachrach). Mhaígh siad gurbh é Fiachra, leasdeartháir níos sine Néill Naoighiallaigh. Sinsir mhuintir Chonnacht ba ea Fiachra agus a bheirt deirféaracha, Brian (Brión) agus Ailill. In am trátha, ainmníodh an chúige astu. Mongfhionn (Mongfind) ba ea a máthair.
Craobh ghinealach
Eochaid Mugmedon =Mongfind      + Cairenn |                 |     _________|_________         |     |        |        |         |     |        |        |         |     Brion Fiachrae Ailill     Niall, died c.450. |                  (Ui Néill) _________|________________________    |                 |             |     |                 |             |     Amalgaid          Nath Í       Macc Ercae |   ___________________|_____________________    |           |                           |    |           |                           |    Fiachnae    Ailill Molt, d.482. Echu |                                      |    |                                       |   (Uí Fiachrach Muaidhe) (Uí Fiachrach Aidhne)
Seol láimhe
Seol fíodóireachta a oibrítear de láimh. I dtíortha forbartha tionsclaíocha, bíonn a leithéid in úsáid beagnach go hiomlán ag fíodóirí ceirde is dearthóirí, ach i dtíortha níos lú forbartha is tábhachtach é ó thaobh eacnamaíochta de.
Shaun Davey
Nora Barnacle
Léiríodh “The Relief of Derry Symphony” le Shaun Davey ar ardán den chéad uair i 1990 i nDoire Cholmcille le linn chomóradh 300 bliain Léigear Dhoire.
Chris Packham
deas|250px|thumb|Chris Packham Is nádúraí Sasanach é Christopher Gary Packham, a rugadh ar an 4 Bealtaine 1961 i Southampton, Hampshire.
Maighréad, Maighdean na hIorua
Ba í Maighréad (Ioruais: Margrete; Márta nó Aibreán 1283 – Meán Fómhair 1290), ar a dtugtar Maighdean na hIorua, banríon ainmnithe na hAlban ó 1286 go dtí a bás. Toisc nár insealbhaíodh riamh í, tá a stádas mar mhonarc éiginnte agus bíonn sé seo ina ábhar díospóireachta ag staraithe.