cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Long fhada Lochlannach
Stair
Ba mhinic a bhí siad i bpáirt ag feirmeoirí cósta nó a chuirfeadh rí á dtógáil sa 10ú haois le linn cogaidh. Ba mhó an fheidhm a baineadh astu mar longa trúpaí ná mar longa cogaidh. Sa 10ú haois d’fhéadfaí longa a cheangal le chéile i gcath amach ón gcósta mar ardán ag slua coise. Le linn bhuaic na Lochlannach sa 9ú haois rinne cabhlaigh mhóra an impireacht Fhrancach a ionsaí suas aibhneacha móra amhail an tSéin. Creachadh Rouen in 841, bliain i ndiaidh bhás Louis Chráifigh, mac le Séarlais Mhóir. Ionsaíodh Quentovic in aice le Étaples in 842 agus d’ionsaigh 600 long Hamburg in 845. An bhliain chéanna rinne 129 long ionsaí suas an tSéin. Deir Annála Uladh gur loisc na Lochlannaigh Inis Pádraig, lastuaidh de Bhaile Átha Cliath, in 798 agus go ndearna siad ruathar mór ar Éirinn agus ar Albain. Bhí 60 long ar an Life in 837 agus 60 long eile ar an mBóinn agus rinne na loingis slad ann sular buaileadh iad.
Déanamh
Is í bád Nydam an chéad fhíorlong fhada iomartha a fuarthas agus í déanta sa Danmhairg c. 350 RCh. Bhí cabhail chruinn aici faoi uisce ach ba mhó an caitheamh amach aici sa chabhail uachtarach ná mar a bhí ag bád Hjortsprung. Ba bhád clinse í agus na cláir ceangailte le tairní. Bhí airde éigin sa tosach agus sa deireadh. Clár leacaithe ba ea an chíle agus é dhá oiread chomh tiubh le gnáthstráca, cé nach mbeadh sé láidir a dhóthain chun crann a iompar.
Keel, stems and hull
I longa galánta rinneadh na cláir thosaigh as adhmad a raibh cuair nádúrtha aige. Baineadh feidhm as cláir fhliucha nó neamhstálaithe, rud a lig don togálaí cruth áirithe a chur orthu: nuair a thriomaigh siad, choinneoidís an cruth sin. I longa níos simplí baineadh úsáid as cláir ghearra agus iad beagnach díreach sa tosach agus sa deireadh. Mura raibh cláir fhada ar fáil nó an long a bheith an-fhada, cuireadh na cláir le chéile tóin le ceann, nó úsáideadh scarbhailt agus iad daingnithe le tairní.
Ancairí
Bhí dhá chineál ancaire ann. Cuing nádúrtha adhmaid ba ea an ceann ba choitianta agus cloch neadaithe inti; socraíodh an chloch le píosa adhmaid nó le píosa cuar iarainn.
Corda (ceol)
An Tríchorda
Mar shampla, coinníonn ochtach den scála C mór na nótaí sin: C D E F G A B C.
Íomhá:c_mór.png
''Fig 1. An scála C mór''
Is féidir le tríchorda a chumtar ar pé nóta den scála C mór.
Oisre Eorpach coiteann
Is moileasc é an oisre Eorpach coiteann.
Ceann comhairimh
Éire
Sa Phoblacht, i mBaile Átha Cliath agus i gCorcaigh bíonn post an an cheann comhairimh i seilbh Sirriam na Cathrach, agus sna ceantair eile i seilbh Chláraitheora Contae an cheantair (oifigeach cúirte sinsearach). I gcás toghcháin áitiúil, bíonn an post i lámha phríomhchinnire riaracháin na comhairle áitiúla. Bíonn oifigeach sinsearach ón oifig toghchórais sa Roinne Comhshaoil ag freastal mar cheann comhairimh toghchán uachtaránachta agus tabhairt faoi comhairimh toghcháin na hUachtaráin agus reifrinn.
Ard-Easpag Thuama
deas|225px|thumb|Ard-Eaglais Deastógála na Maighdine Beannaithe, [[Tuaim]] Is teideal ardeaspagóideach é Ard-Easpag Thuama.
Seán Mac Éil
Ard-Easpag Thuama ab ea Seán Mac Éil (Béarla: John Mac Hale) a rugadh ar an 6 Márta 1791 i gContae Mhaigh Eo agus a fuair bás ar an 7 Samhain 1881.
Don Cheadle
Gníomhaíocht pholaitiúil
D’oibrigh Cheadle leis na Náisiúin Aontaithe ar cheisteanna a bhaineann le hathrú aeráide. I gcomhar le Harrison Ford, chruthaigh sé sraith scannán faisnéise dar teideal Years of Living Dangerously a sholáthair tuairiscí pearsanta orthu siúd atá faoi thionchar athrú aeráide. Tá sé ar bhord comhairleach Citizens' Climate Lobby.
Liosta d'éanlaith na hAsarbaiseáine
Broighill
Ord: Suliformes Fine: Phalacrocoracidae
Feadóga agus pilibíní
Cuimsíonn an fhine Charadriidae na feadóga, na hAmadáin mhóinteacha agus na pilibíní. Is éin bheaga agus mheánmhéide iad le corpáin dhea-dhéanta, muiníl ghearra tiubha agus sciatháin fhada, bioracha de ghnáth. Tá siad le fáil amuigh faoin tuath oscailte ar fud an domhain, den chuid is mó i ngnáthóga in aice le huisce. Tá 66 speiceas ar fud an domhain agus 12 speiceas le fáil san Asarbaiseáin.
Coilm
Is éin tathagacha iad na coilm le muiníl ghearra agus goba gearra caola le cera feolmhar.
Cuacha agus Crotophagae
Cuimsíonn an fhine Cuculidae cuacha, Reathaí an bhóthair|reathaithe an bhóthair agus Crotophaga.
Gabhláin ghaoithe
Is éin bheaga iad na gabhláin ghaoithe a chaitheann an chuid is mó dá saol ag eitilt. Tá cosa an-ghearr ag na héin seo agus ní thuirlingíonn siad go deonach ar an talamh, ach ina sheasamh ar dhromchlaí ingearacha. Tá ssciatháin fhada scuabtha siar ag go leor acu atá cosúil le corrán nó búmarang.
Húpúnna
Ord: Bucerotiformes  Fine: Upupidae
Fuiseoga
Ord: Passeriformes  Fine: Alaudidae
Is éin bheaga talún iad na fuiseoga le ceiliúr iomarcach go minic agus eitiltí ar taispeáint. Tá cuma measartha murtallach ar fhormhór na n-uan. Itheann siad feithidí agus síolta.
An córas imdhíonachta dúchasach
Tagann leanaí ar an saol leis an gcóras imdhíonachta dúchasach. Is cuid den chóras imdhíonachta dúchasach iad craiceann, múcas agus frithmhiocróbach sistéamach. Tacaíonn an córas imdhíonachta dúchasach leis an gcóras imdhíonachta oiriúnaitheach.
Lucht na Síochána (Tuaisceart Éireann)
As an fhearg ollmhor a d’eascair as na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann sa bhliain 1976, d’fhás gluaiseacht darb ainm Mná na Síochána nó The Peace Women, níos déanaí Lucht na Síochána nó The Peace People, nó the Community for Peace People.
Llanfair Llythynwg
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llanfair Llythynwg, 78.8 km ó Caerdydd agus 219 ó Londain. Tá daonra 404 ann, agus tá 27 (6.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Stáit an Phápa
Is ionann Stáit an Phápa (Iodáilis: Stati Pontificii) - nó Stát na hEaglaise (Stato della Chiesa) - agus tailte an Phápa san Iodáil ón séú haois go dtí an Risorgimento agus aontú na hIodáile in aon stát amháin faoi cheannas Ríocht na Sairdíne agus Piemonte sa bhliain 1861. Bhí an Pápa ábalta an Róimh a choinneáil aige ina dhiaidh sin féin, ó bhí trúpaí Francacha ag cosaint na cathrach ar choinscleo na náisiúnaithe Iodálacha, ach sa bhliain 1870, bhris cogadh amach idir an Fhrainc agus an Phrúis, agus ó bhí na saighdiúirí ag teastáil i bpáirc an áir, d'fhág na Francaigh an Róimh ag na hIodálaigh.
Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha
Sa bhliain 1115, rug Donnchadh mac Murchadha agus Conchobar Ua Conchobair Failge, leas-ríthe na Laigean, buntáiste as laghdú cumhachta de ríocht na Mumhan faoi cheannas Uí Bhriain, agus rinne ionsaí ar Ath Cliath. Ruaig áfach na hÁth Cliathaigh, i gceannas Domhnall Gearrlámhach Uí Bhriain, an t-ionsaí, agus mharaigh siad Donnchadh agus Conchúr beirt.
Eleftherios Venizelos
Saol
Rugadh Venizelos sa Chréit sa bhliain 1864. clé|mion|216x216px Ní raibh an Créatach ina dhlíodóir ach ar feadh tamall gearr, sular spreag na cúinsí polaitíochta é le dul malairt treo. clé|mion|187x187px|1917 Sa bhliain 1919, agus Venizelos ina phearsa charasmatach i gComhdháil Síochána Pháras — croílár na polaitíochta domhanda ag an am — dúirt sé gur chuimhinigh sé ar an uair úd le linn a óige go raibh air roghnú idir, ar lámh amháin, a bheith ina dhlíodóir ó thaobh gairme de agus ina réabhlóidí ó am go ham agus, ar an lámh eile, a bheith ina réabhlóidí ó thaobh gairme de agus ina dhlíodóir ó am go ham. Roghnaigh Venizelos an dara socrú.
David Walliams
Údar
Is údar cáiliúil é David Walliams do pháistí. Tá seacht leabhar scríobhtha aige agus rinneanadh scannán do trí chinn acu (The boy in the dress, Mr Stink agus Gangsta Granny). Is é 'The boy in the dress' an chéad leabhar a scríobh sé. Tá 12.5 milliún cóip dá chuid leabhar díolta aige i 46 de theangacha.
Stardew Valley
D'fhorbair Barone Stardew Valley ina aonar thar tréimhse ceithre bliana. Bhí sé go mór faoi anáil na sraithe Harvest Moon, le gnéithe nua chun dul i ngleic le roinnt de na fadhbanna sna cluichí sin. D’úsáid sé é mar chleachtadh chun snas a chur ar a scileanna ríomhchláraithe féin. Chuaigh an stiúideo físchluichíochta Chucklefish i dteagmháil le Barone leath bealaigh tríd an bpróiseas forbartha agus thairg siad an cluiche a fhoilsiú, rud a lig do Barone díriú níos mó ar é a chríochnú.
Ceiltigh na nOileán
Rinne Impireacht na Róimhe ionradh ar an mBreatain sa chéad aois AD agus chuir faoina smacht, agus d'éirigh cultúr Rómhánach-Briotanach chun cinn san oirdheisceart. D'fhan Briotanaigh agus Cruithnigh sa tuaisceart, agus na Gaeil i nÉirinn, lastigh den impireacht. Le meath ré na Rómhánach sna 400í, lonnaigh treibheanna Angla-Shacsanacha san oirdheisceart, agus roinnt Gael san iarthar. Tháinig na Gaeil chun cinn san Albain. D'imigh roinnt Briotanaigh go dtí Armorica le linn na ré seo.
Faoin 10ú haois, bhí Ceiltigh na nOileán scartha de réir áite agus teanga: Bhí roinnt Ceilteach eile lonnaithe i dtuaisceart Sasana agus deisceart na hAlban, agus i dteannta sin 'séard a bhí fágtha desna Cruithnigh i dtuaisceart na hAlban.
Litir Naomh Pól chuig na hEifeasaigh
mion|Eifisigh 4:5, Níl ann ach aon Tiarna amháin, aon chreideamh amháin agus aon bhaisteadh amháin Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Litir Naomh Pól chuig na hEifeasaigh.
An choibhéis dhinimiciúil agus an choibhéis fhoirmiúil
Modhanna cleachta san aistriúchán
De ghnáth, cuireann an choibhéis fhoirmiúil béim ar dhílseacht a tharraingt maidir leis na mionsonraí foclóireachta agus le struchtúr gramadach an bhunteanga, agus déanann an choibhéis dhinimiciúil aistiúchán níos nádúrtha a tharraingt, ach gan a bheith chomh chruinn go litriúil.
Spideal Ghlinn Sídh
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Spideal Ghlinn Sídh.
Dara Litir Naomh Pól chuig na Teasalónaigh
Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Dara Litir Naomh Pól chuig na Teasalónaigh.
Ríthe Éireann
Rí beann
Samplaí:
Eddie Irvine
Thosaigh a ghairmréim sa bhliain 1983, sular bhog sé ar aghaidh go dtí Foirmle 3 sa bhliain 1988 agus Foirmle 3000 sa bhliain 1989. Bhris sé isteach i mbarr an spóirt le foireann Formula a hAon Jordan sa bhliain 1993. Bhí a shéasúr is fearr aige sa bhliain 1999. Chríochnaigh sé sa dara háit an bhliain sin.
Both Bhúirnich
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Both Bhúirnich.
Dlúthach mac Ficheallaigh
Muintir
Deirtear gur deartháir le Cosgrach ba ea Dlúthach. Sinsear Mhic Aodhagáin, filí agus dlíodóirí, ba ea Cosgrach:
Bernardino Ramazzini
mion|423x423px|De Morbis Artificum Diatriba: Leathanach tosaigh de leagan deifnídeach na bliana 1753 mion|423x423px|Bernardino Ramazzini. De Morbis Artificum Diatriba - Diseases of Workers. The Latin text of 1713 revised with translation and notes by Wilmer Cave Wright. Chicago: The University of Chicago Press, 1940 - New York: The Classics of Medicine Library, Division of Gryphon Editions, 1983 (From the presentation given at the Ramazzini Days, Carpi, 2000)
Teasaloinicé
Is í Teasaloinicé (Gréigis: Θεσσαλονίκη [θesalonici]) an dara chathair is mó sa Ghréig agus príomhchathair na Macadóine Gréagaigh, réigiún riaracháin Lár na Macadóine, agus riarachán díláraithe na Macadóine agus na Trácia. Is é Συμπρωτεύουσα (Symprotévousa), sa bhrí litriúil "comh- ardchathair ", an teideal oinigh atá uirthi, a dhéanann tagairt don stádas stairiúil a bhí aici, mar  Συμβασιλεύουσα (Symvasilévousa) nó "comh-phríomhchathair" chomh maith le Cathair Chonstaintín ar Impireacht an Oirthir.
Fomhóraigh
I Miotaseolaíocht na nGael, ba chine osnádúrtha iad na Fomhóraigh (Sean-Ghaeilge Fomóire ). Cuireadh u láthair go minic iad mar neacha naimhdeach arrachtacha, a tháinig ón fharraige nó ón bhfothalamh. Níos deireanaí, deirtear gurbh fhathaigh agus foghlaí mara iad. Ba naimhde iad de na chéad lonnaitheoirí na hÉireann agus chéile comhraic de na Tuatha Dé Danann, an cine osnádúrtha eile i miotaseolaíocht na nGael. Ba chasta é an gaol idir eatarthu, agus phós roinnt dá bhaill agus bhí páistí acu. Dá bharr sin, samhlaítear na Fomhóraigh leis na jötnar i Miotaseolaíocht Ioruach.
Sír Moorabool
Ceantar Rialtais Áitiúil (‘Local Government Area’ i mBéarla) de chuid Victoria na hAstráile is ea Sír Moorabool. Bunaíodh an sír sa bhliain 1994 tar éis teacht le chéile síreanna Bacchus Marsh, Ballan agus cuideanna de Sír Bungaree agus Cathair Werribee.
Mionbhroigheall
Is éan é an mionbhroigheall. Is baill d'fhine na Phalacrocoracidae iad.
Henry Abbott
Polaiteoir Éireannach is é Henry Abbott. Rugadh é ar an 18 Nollaig 1947. Bhí sé ina bhall de Fhianna Fáil.
Lá Idirnáisiúnta na Saorálaithe um Fhorbairt Gheilleagrach agus Shóisialta (5 Nollaig)
mion|St Vincent de Paul Centre, sráid Fort Hill,  [[Inis Ceithleann]] mion|Order of Malta in Éirinn Ceiliúrtar na Náisiún Aontaithe an Lá Idirnáisiúnta na Saorálaithe um Fhorbairt Gheilleagrach agus Shóisialta ̈(International Volunteer Day for Economic and Social Development) ar an 5 Nollaig gach bliain. Cuireadh tús leis an bhféile seo sa bhliain 1985.
Ceiltis na nOileán
Tá sé theanga Cheilteacha an atá fós ar mharthain, idir scríofa agus labhartha, roinnte i ndá aicme éagsúla:
Ailill ó Daimhine
Ní fheictear é sna ginealaigh agus is amhlaidh nach raibh muintir shuntasach aige, in ainneoin a ghaoil le Dunchadh ua Daimhine (bás 780).
21 Meán Fómhair
Is é an 21 Meán Fómhair an 264ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 265ú lá i mbliain bhisigh. Tá 101 lá fágtha sa bhliain.
A Midsummer's Nice Dream
Craoladh an séú heipeasóid déag, "A Midsummer's Nice Dream", den dara sraith is fiche The Simpsons ar an 13 Márta 2011. Scríobh Deb Lacusta agus Dan Castellaneta an eipeasóid seo. D'fhéach 5.44 milliún duine ar an eipeasóid.
Llanfihangel Aberbythych
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llanfihangel Aberbythych, 73.2 km ó Caerdydd agus 274 ó Londain. Tá daonra 1,312 ann, agus tá 676 (51.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Edith Wharton
Óige
Mar gheall ar riocht sláinte a hathar, agus mar ba nós le huasaicme Nua-Eabhrac ag an tráth sin, chaitheadh a teaghlach an samhradh in Newport, Rhode Island, agus thaistealaíodh siad chun na hEorpa go minic. Ina ainneoin sin, tógadh í, go príomha, i Nua-Eabhrac.
Santiago Ramón y Cajal
Lia is histeolaí a rugadh i bPetilla de Aragón na Spáinne ab ea Santiago Ramón y Cajal (1 Bealtaine 1852 – 17 Deireadh Fómhair 1934). Rinne sé taighde bunúsach ar mhicreastruchtúr an néarchórais, agus tarchur néar-ríog san inchinn. I measc a bhfoilseachán bhí Estudios sobre la Degeneración y Regeneración del Sistema Nervioso (Staidéir ar Mheath is Athghiniúint an Néarchórais, 1913-1914). Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Camillo Golgi i 1906 as an saothar ceannródaíoch seo. D'éag sé i Maidrid.
Fothoghchán Oirthear an Chláir, 1917
Cúlra
Teachta Parlaiminte in Oirthear an Chláir ab ea Willie Redmond, 1900-1917 agus deartháir Chathaoirleach Pháirtí Parlaiminte, Seán Mac Réamainn. Gortaíodh go marfach an Captaen Redmond (in aois 56 bliain dó) ar an 7 Meitheamh 1917 i gCath Messines. mion|[[Willie Redmond mar cheannasaí in 1914; Teachta Parlaiminte in Oirthear an Chláir 1900-1917]]
An feachtas
Roghnaigh Sinn Féin strainséir: múinteoir matamaitice a rugadh i Nua-Eabhrac, a tógadh i gcontae Luimnigh, agus a raibh cónaí air i mBaile Átha Cliath. Ní raibh ach cáilíocht amháin ag an iarrthóir poblachtach: ba é an t-oifigeach ab airde céime é a throid san éirí amach agus nár cuireadh chun báis. B’ionann fothoghchán an Chláir agus reifreann ar Éirí Amach 1916.
Bhí De Valera in éide Óglaigh, agus clár poblachtach Fhorógra na Cásca mar pholasaí aige.
Aengus Ó Snodaigh
Is polaiteoir agus Teachta Dála Éireannach le haghaidh Sinn Féin é Aengus Ó Snodaigh (a rugadh ar an 31 Iúil, 1964). Fuair sé a chéad téarma mar Theachta Dála i dtoghchán na bliana 2002.
Fórsaí Cosanta an Phobail
Stair
Bhí sé i gceist ag an athsholáthar cuardach a dhéanamh ar réiteach síochánta ar an gcoinbhleacht Coirdeach-Turcach, tar éis Abdullah Öcalan a ghabháil i 1999.
Eduardo Galeano
Thosaigh sé ag obair go lánaimseartha mar iriseoir i 1960, agus niorbh fhada go raibh sé ina phríomheagarthóir ar an seachtanán Marcha, agus ábhar le leithéidí Mario Vargas Llosa, Mario Benedetti, agus údair cháiliúla eile de chuid Mheiriceá Theas á fhoilsiú aige. Chuaigh sé as sin chuig an nuachtán laethúil Época mar eagarthóir. Níor thaitin sé le rialtóirí nua míleata Uragua, agus caitheadh i dtóin phríosúin é. Díbríodh as an tír é agus chuaigh sé chun na hAirgintíne mar ar bhunaigh sé Crisis. Bhí úrscéalta agus leabhair eile foilsithe aige faoin am seo, ina measc Las venas abiertas de América Latina, cur síos ar an slad a rinne Eorpaigh ar acmhainní nádúrtha na hilchríche, leabhar a aistríodh go Béarla agus go teangacha eile.
Dordogne
Is Roinn Fhrancach (Département sa Fhraincis) í Dordogne i réigiún Nouvelle-Aquitaine, a fhreagraíonn go mór do Périgord. Tá a ainm dlite don sruthán den ainm céanna a thrasnaíonn é. Tugann INSEE agus La Poste cód 24. Is é a reachtaire Périgueux.
Staid
Domhanfhad: idir 0 ° 3 ′ siar agus 1 ° 25 ′ soir. Domhanleithead: idir 44 ° 35 'agus 45 ° 43' ó thuaidh. Pointí foircneacha de chuid roinn Dordogne:
Llanfihangel Pont-y-moel
Baile i Torfaen, an Bhreatain Bheag, is ea Llanfihangel Pont-y-moel, 26 km ó Caerdydd agus 201 ó Londain. Tá daonra 4,847 ann, agus tá 393 (8.1%) in ann Breatnais a labhairt.
An Téalainn
Stair
Ar an 7 Bealtaine 2014, cuireadh Yingluck Shinawatra, chéad aire na Téalainne, as oifig i gcoup d’état. Reáchtáladh toghcháin nua ar 24 Márta 2019
Iolar hairpí
Is é an t-iolar hairpí an t-iolar is mó ar Domhan, 90 cm ar airde (Harpia harpyja). Tugtar an rapiolar air freisin. Áitríonn sé foraoisí báistí ar na machairí ó Mheiriceá Láir ó dheas go dtí an Airgintín. Tearc; dubh, bán is liath; na cosa mór. Itheann sé mamaigh a mhaireann sna crainn (moncaithe, spadáin is eile) agus roinnt éan.
Buamáil Droppin Well (1982)
Ciontuithe
Phós Anna Moore an dílseoir, Bobby Corry (gearradh príosún saoil air as dúnmharú chomh maith) i bpríosún Maghaberry  sa bhliain 1993.
Bobby Molloy
Polaiteoir Éireannach is é Bobby Molloy (9 Iúil 1936 – 2 Deireadh Fómhair 2016). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus den Pháirtí Daonlathach.
Niamh Chinn Óir
Scéal
Shroich Niamh agus Oisín Tír na nÓg, bhuaileadar leis an rí agus an banríon, agus phós siad a chéile. Bhí triúr páistí acu, beirt mhac, Oscar agus Fionn, agus iníon, Plúr na mBan.
Richard Evelyn Byrd
Aimiréal, taiscéalaí is eitleoir a rugadh i Winchester, Vermont ab ea Richard Evelyn Byrd (25 Deireadh Fómhair 1888 – 11 Márta 1957). Is é a rinne an chéad eitilt in eitleán thar an Mol Thuaidh, i 1926, agus an Mol Theas, i 1929.
Ceasair
Achoimre
De réir leagan níos luaite den scéal, is amhlaidh in Cín Dromma Snechtai atá caillte, ba í Banbha an chéad bhean a tháinig go hÉirinn, lena beirt deirfiúracha, triúr fear agus caoga ban. Ba thrédhia na talún iad Banbha, Fódhla agus Ériu, agus ba iad Mac Cuill, Mac Cecht agus Mac Gréine a bhfear chéile. I leaganacha Críostaí, is amhlaidh go seasann Ceasair, Bairrfhind agus Alba in áit an trébhandia, agus Fintán, Bith agus Ladra in áit an triúr déithe.
De réir seanscéal Gaelacha eile na meánaoise, is é Ceasair ainm d'iníon rí Gallia, a phós Ard-Rí na hÉireann, Úgaine Mór, sa 6ú nó 5ú haois RC.
Eochaill (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Eochaill air:
Bucknall, Staffordshire
Is ceantar suite i Stoke-on-Trent é Bucknall.
Triscéil
Sa Ré Heilléanaíoch, bhíodh siombal triscéile ag an ríocht ar Oileán with leis an na Sicile, le feiceáil ar bhoinn déanta ag Dionysius I Sioracús ag tosú timpeall na bliana 382 RC. Níos deireanaí, feictear in araltas í, ar bhratacha na Sicile agus Oileán Mhanann (ny tree cassyn "na trí cosa" nó tríchosóg).
Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)
Polaiteoir Éireannach ab ea Thomas James Fitzpatrick (14 Feahra 1918 – 2 Deireadh Fómhair 2006). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Burslem
Is ceantar suite i Stoke-on-Trent, Staffordshire é Burslem.
Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann
Geilleagar
De réir Innéacs Forbartha Daonna, Socraithe don Éagothroime, 2021 na Náisiún Aontaithe (en), innéacs a dhéanann iarracht an caighdeán maireachtála a thomhas i ngach tír de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamheacnamaíochta, is í an 16ú tír is forbartha ar domhan í an Ríocht Aontaithe, as 156 tír a tomhaiseadh, cothrom leis an tSeic, leis an tSeapáin, agus leis an Lucsamburg. Dá mbeadh an Ríocht Aontaithe ina ballstát san Aontas Eorpach, chuirfeadh sé sin ar an 9ú tír ba fhorbartha san eagraíocht sin í. I dTuarascáil Sonas Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meaadh gurbh í an Ríocht Aontaithe an 19ú tír ba shona, as 156 thír.
Tadhg mac Nuad
Bhí cónaí ar Thadhg ar Chnoc Alúine.
Lana Del Rey
Thosaigh sí ag obair i g clubanna i Nua-Eabhrac nuair a bhí sí ocht mbliana déag d'aois.. Chuir sí amach albam "Lana Del Rey aka Lizzy Grant". Scríobh sí ansin amhrán ar a dtugtar "Video Games". D'éirigh go hiontach leis an albam. Díoladh lán leoraí den albam
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 16 ghradam buaite ag Del Rey. Tá 57 ainmniúchán faighte aici.
Réicivíc
Aeráid
Tá aeráid fionnuar ag Réicivíc le meán-uasteocht an lae 14 °C (47 °F) i mí Iúil agus meán-íosteocht na h-oíche -2 °C (28 °F) i mí Eanáir. Is iad 24.8 °C (76.6 °F) an teocht is airde riamh sa chathair agus -24.5 °C (-12.1 °F) an teocht is ísle ó thosach annalacha an aimsir.
An Bealach Beag
Is baile suite i gContae Bhaile Átha Cliath é An Bealach Beag (Béarla: Littlepace).
Takeshi Kitano
Tá dochtúireacht in innealtóireacht tionsclaíoch ag a dheartháir, agus tá a dheirfiúr ina ceoltóir.
An Com (Baile Átha Cliath)
Is sráid suite i gContae Bhaile Átha Cliath í an Com (The Coombe).
Longartaidh
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Longartaidh.
Annalise Murphy
Is seoltóir Éireannach í Annalise Murphy. Rugadh í ar an 1 Feabhra 1990. Bhuaigh sí bonn airgid ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 agus tháinig sí sa cheathrú háit ag na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012.
Llanfihangel-y-Pennant
52.6608°N, -3.9642°W
Llanfrothen
52.9504°N, -4.05°W
Buamáil Warrington (1993) agus dúnmharuithe i dTuaisceart Éireann
mion|Cuimhneachán "River of Life", Warrngton, suite ar Bridge Street, áit ar phléasc an buama Tharla Buamáil Warrington ar an 20 Márta 1993 agus cúpla dúnmharú i dTuaisceart Éireann sna laethanta i ndiaidh.
Cuimhne
‘A chiúnagh óg ‘s aosta
Ní mo chlann, nó cuimhní
‘Tá ag troid, nó ag crith, iad in aighneas
Lán is dallta, le gráin
‘Siad ag troid, iad ag crith iad ag fulaingt
Rhosneigr
Tá Bunscoil i Rosneigr. I measc na ngníomhaíochtaí fóillíochta tá: snámh, tonnmharcaíocht, clársheoltóireacht, sciáil uisce, galf, leadóg agus tumadóireacht scúba. Tá Club Gailf Ynys Môn sa sráidbhaile.
Cabhair imtharraingthe
deas|225px|thumb|Cabhair imtharraingthe An luas breise a fhaigheann spásárthach nuair a thrasnaíonn gar do phláinéad. Trí aimsiú cruinn, is féidir an iarmhairt a úsáid chun an spásárthach a luasghéarú agus ruthag nua a bhaint amach nach féidir a dhéanamh leis an mbunlainseáil. Baineadh feidhm as an iarmhairt chun Mariner 10 a chasadh i dtreo Mhearcair, Pioneer 11 a chur i dtreo Satairn, Voyager a shraonadh thar Iúpatar, VEGA a dhíriú go Cóiméad Halley, agus cabhrú le haistir Galileo is Cassini-Huygens go hIúpatar is Satarn agus le haistir Rosetta faoi seach. Leanfaidh sí mar uirlis thábhachtach i dtreorú spásárthach amach anseo.
Masafumi Hizume
Scríbhneoir Seapánaise é Masafumi Hizume (20 Iúil, 1965-). Is as Contae Nagano sa tSeapáin é.
Spásteileascóp James Webb
mion|clé Tá an spásteileascóp James Webb (an JWST) ag breathnú níos doimhne sa chosmas ná a d’fhéach teileascóp ar bith riamh, an teileascóp is mó riamh, agus an comharba ar Spásteileascóp Hubble,. Tá sé ar a chumas breathnú siar sa stair agus radharc a thabhairt dhúinn ar thús na cruinne. mion|clé|James Webb v. [[Spásteileascóp Hubble|Hubble]] mion|clé|Fithis
Stair
Sa bhliain 2018, Rinne an JWST beagnach 100 lá de thástáil chrióigineach ag Lárionad Spáis Johnson i Houston, Texas. D’éirigh go maith leis na tástálacha go léir lena n-áirítear na cinn sin a bhain leis an Ionstraim Mheán-Infreadhearg (MIRI ... a bhfuil baint ag DIAS léi). Ach bhí moill curtha ar lainseáil JWST, áfach, ó Dheireadh Fómhair 2018, ar dtús go dtí 2021.
Ceatharlach
Ritheann Abhainn an Bearú trí lár an bhaile, an tseanteorainn stairiúil idir Chontae Laoise agus Contae Cheatharlach. Dá ainneoin sin, áiríodh an baile iomlán mar chuid de Chontae Cheatharlach san Acht Rialtais Áitiúil (Éire) 1898. Bunaíodh an chéad lonnaíocht i gCeatharlach na mílte bliain ó shin, roimh stair scríofa na hÉireann. Tá ról mór ag an mbaile i stair na hÉireann, agus bhí sé mar phríomhchathair na tíre sa 14ú céad.
Sanasaíocht
Eascraíonn an t-ainm "Carlow" as galldú a tháinig ar Ceatharlach na Sean-Ghaeilge. Go stairiúil, scríobhadh an t-ainm mar Caherlaigh, Caterlagh , agus Catherlagh , atá níos dílse do litriú na Gaeilge. Dár le logainm.ie, eascraíonn tús an ainm ó cethrae (ainmhí eallach, tréada) na Sean-Ghaeilge, a bhfuil baint aige leis an bhfocal ceathar (ceathair), a gcuireann "ceathair-chosach" nó "four-legged" in iúl. Tá an iarmhír -lach sa dara chuid den ainm.
An Ghaeilge
Inniu, tá iarrachtaí faoi lánseoil chun úsáid na Gaeilge i gCeatharlach a fhorbairt faoi choimirce na heagraíochta Glór Cheatharlach. Tá Gaelscoil (bunoideachas) agus Gaelcholáiste (oideachas dara leibhéal) i gCeatharlach, a bhfuil a   n-acmhainn iomlán bainte amach acu, mar aon le Naíonra lan-Ghaeilge. Bíonn dianchúrsa Gaeilge ann do dhaltaí ó scoileanna lán-Bhéarla le linn an tsamhraidh. Deirtear go labhraítear níos mó Gaeilge i gCeatharlach ná i roinnt ceantair Gaeltachta.
Gunna
deas|250px|thumb|Gunna Is arm le tiúb mhiotal as theilg piléir, sliogáin, nó diúracáin eile le fórsa pléascach, ag déanamh torann géar, glórach é gunna.
An Ré Dhorcha
Téarma a bhíodh in úsáid don tréimhse i stair na hEorpa timpeall 500-1000, díreach i ndiaidh titim impireacht na Róimhe, nuair a tharla ionsaithe is inimircí na nGotach is daoine eile ón iarthar. Ach tharla bláthú san ealaín is an scoláireacht Ghaelach agus tionchar na hÉireann ar an Eoraip sa tréimhse sin, bhláthaigh ealaín is ailtireacht na Biosáinte san oirdheisceart, agus ealaín is ailtireacht na hAraibe san iardheisceart.
Jake Wesley Rogers
Is amhránaí agus scríbhneoir amhrán Meiriceánach é Jake Wesley Rogers (rugadh 19 Nollaig 1996).
Iombhláth
An dá fháinne sheachtracha de na codanna bláfara, tógtha le chéile (na seipil is na peitil). Nuair nach féidir na hiombhláthanna a idirdhealú óna chéile, tugtar teascáin iombhlátha ar na codanna difriúla. Nuair a bhíonn an t-iombhláth iomlán peitealóideach, mar a bhíonn i gcuid mhaith bláthanna monacotacha, tugtar teipil ar na teascáin aonaracha.
Admháil Taiscí Mheiriceánach
Stair
D'eisigh an banc infheistíochta J.P. Morgan an chéad ATM don chomhlacht Briotanach Selfridges, san earnáil mhiondíola, ar 29 Aibreán 1927.
Céad Litir Naomh Eoin
Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Céad Litir Naomh Eoin.
Séabra sléibhe Hartmann
Is ainmhí é an séabra sléibhe Hartmann. Mamach atá ann.
Inreachtach mac Dlúthaigh
An chéad rí is fiche Uí Mhaine ba ea  Inreachtach mac Dlúthaigh  (bás 750).
Bhí réimeas gearr ag Inreachtach. Ní fheictear sonraí ar bith ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí.
Dúnmharuithe Pháirc an Fhionnuisce (1882)
Parnell
In Márta 1887, cúisíodh san éagóir Charles Stewart Parnell. D'fhoilsigh The Times 'litreacha' (idir 7 Márta - 18 Aibreán 1887) a scríobh Parnell, ag tabhairt tacaíocht do na Finíní. Cuireadh go bréagach cuid den mhilleán ar Pharnell mar sin.
Cábla
Bhíodh a leithéid de cháblaí in úsáid go forleathan i gcórais leictreonacha, córais teileachumarsáide go príomha, ach tá cáblaí snáithíní optúla curtha ina n-ionad anois, cuid mhaith.
Morning View
Is albam é Morning View seolta le Incubus. Scaoileadh é ar an 23 Meán Fómhair, 2001.
Páirc an Fhionnuisce
Spórt sa pháirc
Is iomaí áiseanna spóirt sa pháirc. Imríonn Na Gaeil Óga CLG cuid dá gcluichí baile ann agus déanann go leor foirne dá gcuid traenáil ann.
An Chrois Íochtarach
Is barúntacht suite i gContae Bhaile Átha Cliath í an Chrois Íochtarach.
Carl's Jr.
Leathnú go tapa Jr. Carl, agus tá 1000 suíomhanna sna 13 stát i láthair na huaire, chomh maith le Meicsiceo, Guam agus na hOileáin Fhilipíneacha. I measc na mbianna bianna tá Cheeseburger Bagún an Iarthair Dúbailte agus leath dollar Burger, nuair a ghlaonn siad mar is féidir go mbeadh an rud céanna ag costas thart ar shé dollar de chuid na Stát Aontaithe i sé seomra suí.
Cumaradh Mòr
Is oileán suite ar an gcósta i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Cumaradh Mòr.
Corn FIFA an Domhain 2022
Peil
Sa chluiche ceannais, chaill an Fhrainc i gcoinne na hAirgintíne ar 18 Nollaig 2022. Tháinig deireadh leis an gcluiche le ciceanna pionóis agus fuair an Airgintín ceithre phionós ar dhá phionós na Fraince.
FIFA
Bhí ceisteanna tarraingthe faoin méid smachta a bhí ag FIFA ar an gcomórtas.
Garda Síochána
Stair
An 17 Iúil 1924, achtaíodh Acht an Ghárda Síochána, 1924, bonn dlíthiúil buan don fhórsa.
Corn FIFA an Domhain 2022
Twitter agus RTÉ
Bhí comhpháirtíocht ábhair fógartha ag RTÉ agus Twitter faoina gcuirfear míreanna agus buaicphointí ó Chorn Domhanda.
Sonóg
La'eeb (GA: ) is ainm don tsonóg.
Garda Síochána
Eagraíocht
Tá Ceanncheathrú an Gharda Síochána i bPáirc an Fhionnuisce i mBaile Átha Cliath.
Llangedwyn
52.81°N, -3.2061°W
Baile an Tirialaigh
Stair
Faigheann Tirialaigh a ainm ón teaghlaigh Tyrrell, Bronnadh ar an teaghlach Tyrrell na tailte sna paróistí na Chluain Saileach agus Mullach Eadrad sa bhliain 1178 ag Hugh de Lacy, Tiarna Midhe. Go stairiúil tá Tirialaigh chuid den bharúntacht Caisleán Cnucha. Bhí Caisleán Cnucha an pointe fócasach. Tá cuid mhaith de stair an cheantair fite fuaite le sin de Ráth an Chrúisigh, Caisleán Cnucha, Mullach Eadrad agus áiteanna eile in aice. Ó dheas atá an Teach Tirialaigh, Struchtúr faoi chosaint  a théann siar go dtí 1720. Thart ar 1580 deonaíodh Baile an Tirialaigh le teaghlach Billings. Bhí Richard Bellings cheann de na ceannairí de hÉire Comhcheangailte.
Áiseanna
Tá ceithre social náisiúnta ann (dhá cheann faoi phátrúnacht Ag Foghlaim le Chéile, ceann amháin faoi phátrúnacht Gaelscoileanna agus an ceathrú ag feidhmiú faoi phátrúnacht na Eaglais Chaitliceach), saoráid miondíola lárnach, Lár Bhaile an Tirialaigh (2005), óstán (2006), naíolann, ollmhargaí Lidl agus SuperValu, agus éagsúla miondíoltóirí eile agus áitribh bia agus dí.
Iompar
Críochnaíodh nasc bóthair nua, N2—N3 i mBealtaine 2013. Téann sé thart an Tirialaigh, chun cónasctha a dhéanamh leis an M2 (mótarbhealach oirthuaiscirt Bhaile Átha Cliath). Tá sé inrochtana de bhóthar trí Mhullach Eadrad, Hollystown agus Cruiserath.
An Spáinnis
Teangacha Gaolmhara
Is iad na teangacha Ibéaracha Rómánsacha eile sa Leithinis Phirinéach na gaolta is dlúithe atá ag an Spáinnis, mar atá, an Phortaingéilis, an Aragóinis, an Chatalóinis, an Ghailísis, agus an Spáinnis Ghiúdach chomh maith leis na canúintí úd Asturianu, Estremeñu, Aranès, agus Llïonés. An chuid is mó de na teangacha seo, tháinig siad ar an bhfód nuair a d'fhoghlaim na ciníocha Ceilteacha in Iarthar na hEorpa leagan éigin den Laidin, agus mar sin, is féidir comhthréithe a aithint eatarthu go raidhsiúil. Tá an Iodáilis sách intuigthe ag an Spáinniseoir chomh maith, cé nach bhfuil an gaol chomh dlúth céanna. Ón taobh eile de, bíonn sé deacair ag an Spáinneach mórán adhmaid a dhéanamh de chaint an Fhrancaigh, mura bhfuil staidéar déanta aige ar an bhFraincis.
Stair
[[Íomhá:Spanish language World Map.svg|mion|clé|350px| An Domhan: {{legend|#FF0000|Dearg - teanga oifigiúil}} {{legend|#0000FF|Dubhghorm - dara teanga}}
Cá Labhraítear Spáinnis?
Níl stádas oifigiúil ag an Spáinnis sa Bheilís, ach mura bhfuil féin, tá sí á labhairt ansin go fairsing. Sna Stáit Aontaithe, tá sí ag tríocha milliún duine, ach níl stádas oifigiúil aici ach i bPortó Ríce. Is minic a shíltear go bhfuil an Spáinnis ina teanga oifigiúil i Nua-Mheicsiceo, ach le fírinne, níl teanga oifigiúil ar bith ag Nua-Mheicsiceo. Cibé faoin stádas oifigiúil, tuigeann cuid mhór de na húdaráis áitiúla sna Stáit go gcaithfidh siad freastal éigin a dhéanamh ar riachtanaisí lucht labhartha na Spáinnise, líonmhar is uile agus atá siad. Tá tábhacht na Spáinnise ag dul i méadaíocht sna Stáit, agus a lán daoine á foghlaim mar theanga iasachta.
Voseo
Tá glacadh leis an voseo sa teanga liteartha féin i dtíortha Río de la Plata, mar atá, Uragua, An Cholóim, Paragua, agus an Airgintín, ach bíonn sé coitianta go leor sa ghnáthchaint ina lán tíortha eile, go háirithe i Lár Mheiriceá.
Ráth an Dúin, Contae Bhaile Átha Cliath
Is barúntacht suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Ráth an Dúin.
An Ghaillseach Shasanach
Ba í an Ghaillseach Shasanach bean chéile Phiarais de Bermingham, duine de thaoisigh Normannacha na hÉireann agus tiarna míthrócaireach. Deirtear nach raibh drogall ar an nGaillseach lámh chúnta a thabhairt do Phiaras.
D’ainneoin an aighnis, bhí Gaill agus Gaeil ag déanamh caidrimh le chéile. Bhí aithne mhaith ag Piaras ar an dá thaoiseach úd, Muircheartach Ó Conchúir Fhailí agus An Calbhach. (Bhí smacht ag Ó Conchúir Fhailí ar limisteár a raibh cuid de Chontae Uíbh Fhailí, de Chontae Laoise agus de Chill Dara ann.) Bhí Piaras ina chara Chríost (athair baiste) ag mac beag an Chalbhaigh agus ina chomhchara Chríost ag clann Mhuircheartaigh.
Deirtear in Annála Inis Faithlinn go ndearnadh Muircheartach agus An Calbhach a mharú agus an mac beag (Maisir) a chaitheamh thar balla amach. Deirtear go raibh an Ghaillseach Shasanach ar mhullach an chaisleáin agus í ag cuidiú leis an drochobair trína fhógairt cá raibh lucht leanúna na dtaoiseach ag iarraidh dul i bhfolach.
Íomháú míochaine
mion|íomháú athshondais mhaighnéadaigh Raon próiseas is gaireas a úsáidtear sa mhíochaine ina ndéantar íomhánna nó pictiúir de na horgáin is fíocháin taobh istigh den cholainn. Mar shampla, úsáidtear X-ghathanna a fhorleathann tríd an gcolainn chun pictiúir scáileach de na cnámha sa cholainn a sholáthar don dochtúir.
Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh
Cúigiú rí is fiche Uí Mhaine ba ea  Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh  (Meán-Ghaeilge  Duncadh mac Duib Dá Tuadh) (bás 782).
Réalachas
I léirmheastóireacht ealaíne úsáidtear an téarma seo (le R mór) chun tagairt do rogha réamhbheartaithe d'ábhar péinteáilte gránna nó neamhidéalaithe, uaireanta chun dearcadh nó argóint shóisialta nó pholaitiúil a chur os comhair an phobail. Sa chiall seo léirigh Les Casseurs de Pierres (Na Bristeoirí Cloch, 1849) le Courbet anró na mbochtán is ísle sa bhFrainc. Le r beag, ciallaíonn an téarma go ginearálta, ach go doiléir, rud éigin cosúil le malairt na teibíochta. Bhíodh tuiscint ar an téarma mar thacaíocht le cosúlacht na fírinne san ealaín is an Nádúrachas i lár an 19ú céad sa bhFrainc. Faoi seo ní róshoiléir cad is réalachas ann ach nach osréalachas ná réalachas draíochta é.
Réaladh
Próiseas grianghrafadóireachta ina ndéantar íomhá fholaithe (a cruthaíodh trí eibleacht sholasíogair a nochtadh do sholas an radhairc) infheicthe. De ghnáth déantar é trí chomhdhúile airgid nochtaithe a dhí-ocsaídiú san eibleacht go dtí airgead miotalach dubh. I ngrianghrafadóireacht dhaite, bíonn cúplairí ann chun íomhá ruaime daite a chruthú ag an am céanna.
Benjamin Wegg-Prosser
Gairmréim
Ó 2005 go 2007 bhí Wegg-Prosser ina Stiúrthóir ar Chumarsáid Straitéiseach ag Tony Blair ag 10 Sráid Downing, áit a ndearna sé maoirsiú ar shraith nuálaíochtaí lena n-áirítear seoladh sheirbhís ríomh-achainíocha Shráid Downing. Chuir sé an chéad chainéal YouTube i bhfeidhm d’aon cheannaire rialtais, a sheol Blair i mí Aibreáin 2007.
Fliú Spáinneach
Eipidéimeolaíocht
clé|mion|taispeántas Red Cross, Washington D.C., 1918 An víreas fliú A(H1N1) (fochineál nó sórt fliú) a bhí neamhghnách agus an-mharfach ar fad, ba chúis leis.
An phaindéim in Éirinn
Faoi Shamhain a tháinig an ráig ba mheasa. Bhí 40-50 curtha i reilig Ghlas Naíon gach lá i mí na Samhna 1918,. Bhí an ráta báis ó 20/1000 i mBéal Feirste go 50/1000 i lár Bhaile Átha Cliath.
Tír Chonaill
Ríocht Ghaelach na meánaoise ba ea Tír Chonaill, air go garbh áit a bhfuil Contae Dhún na nGall i gcúige Uladh an lae inniu. Ag a hachar is mó, bhí inti cuid de chontaetha in aice léi. Áit dúchais Chineál Chonaill de chuid Uí Néill an Tuaiscirt a bhí inti.
Deoise Ráth Bhoth
Ba í Críostaíocht Chaitliceach an reiligiún is suntasaí i ríocht Tír Chonaill.
Abhainn Cholby
Is abhainn i ndeisceart Oileán Mhanann í Abhainn Cholby (Manainnis: Awin Cholby, Béarla: Colby River). Tosaíonn an abhainn timpeall is 3.5 km siar ó dheas ó Baarool Jiass agus ritheann sí ó dheas trí Colby agus Gleann Cholby. Ritheann an abhainn isteach in Baie Phoyll Vaaish (Bá Phoill Bháis) ag Kione Traie (Ceann Trá) timpeall is 1 km ó dheas de Colby.
Llangoed
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llangoed, 211 km ó Caerdydd agus 334 ó Londain. Tá daonra 1,209 ann, agus tá 585 (48.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Cachtas na Nollag
Cineál cachtais, ar eipifít é, cachtas na Nollag. Gais stuacha gan dromchlaí aige, comhdhéanta as teascáin leata shiúntaithe agus bláthanna maigeanta air a thagann amach sa gheimhreadh. Dúchasach do dheisceart na Brasaíle.
An Daingneach
Is baile suite i gComhairle na h-Eaglaise Brice é an Daingneach.
Ionchairdíteas
Ionfhabhtú agus athlasadh líneáil chuas an chroí, comhlaí an chroí go háirithe. Coilíníonn baictéir atá ag imshruthú sa bhfuil na comhlaí, iolraíonn siad ansin, agus spreagann an próiseas athlasta. Éiríonn na comhlaí athlasta níos raimhre is míchumtha, agus ní féidir leo dúnadh is oscailt i gceart. Cailltear sruthú normálta na fola ón gcroí. Léiríonn duine fiabhras, tuirse, is giorra anála mar shiomptóim. Léiríonn éisteachas fuaimeanna mínormálta monabhar croí mar thoradh ar an sruthú suaite trí na comhlaí. Más trom an t-ionfhabhtú, tarlóidh cliseadh croí. Is gá othar a chóireáil le frithbheathaigh chun an t-ionfhabhtú a chloí, agus má bhíonn dámáiste buan déanta do na comhlaí is féidir gur gá comhlaí saorga a ionphlandú.
Llangristiolus
53.2339°N, -4.3511°W
ADN seachchrómasómach
Fuarthas amach go bhfuil ADN seachchrómasómach sa chíteaplasma difriúil ó thaobh struchtúir de agus ADN núicléach. Tá ADN cíteaplasmach níos lú meitilithe ná an ADN a fhaightear laistigh den núicléas. Deimhníodh freisin go raibh na seichimh an ADN cíteaplasmach difriúil ón ADN núicléach san orgánach céanna, rud a thaispeánann nach bloghanna d'ADN núicléach amháin iad na hADN cíteaplasmacha. I gcealla ailse, tá sé léirithe go bhfuil ecDNA aonraithe go príomha san núicléas (athbhreithnithe in).scoite go príomha leis an núicléas (athbhreithnithe in )
Prócarótach
D'fhéadfadh na " borganna " líneacha fada a tharlaíonn i gcomhthráth le speiceas archaeon - a d'fhéadfadh iad a óstáil agus a roinneann go leor dá gcuid géinte - a bheith ina bhfoirm anaithnid de struchtúir DNA eischromosómach.
Miteacoindreach
Tá an cód géiniteach caighdeánach trína n-aistrítear géinte núicléacha uilíoch, rud a chiallaíonn go bhfuil gach seicheamh 3-bhonn de chóid DNA don aimíonaigéad céanna is cuma cén speiceas as a dtagann an DNA. Mar sin féin, ní hé nádúr uilíoch an chóid seo an cás le DNA miteacoindreach a fhaightear i bhfungais, in ainmhithe, i bprótacail agus i bplandaí. Cé go ndéanann an chuid is mó de na seichimh 3-bhonn i mtDNA na n-orgánach seo códú do na aimíonaigéid chéanna leis na cinn atá sa chód géiniteach núicléach, tá roinnt seichimh mtDNA ann a chónaíonn d'aimíonaigéid atá difriúil ó na cinn dá gcomhghleacaithe DNA núicléach. Ceaptar go bhfuil na difríochtaí códaithe mar thoradh ar mhodhnuithe ceimiceacha sna RNAanna aistrithe a idirghníomhaíonn leis na RNAnna teachtaire a tháirgtear mar thoradh ar na seichimh mtDNA a thras-scríobh.
Clóraplast
Cloroplasts eucaryotic, chomh maith leis na plastids plandaí eile, freisin go bhfuil móilíní DNA extrachromosomal. Áitíonn an chuid is mó de na clóraplasta a n-ábhar géiniteach go léir i gcrómasóim aonfháinne, ach i roinnt speiceas tá fianaise ann go bhfuil iolrach plasmid imfhálaithe níos lú. Tugann teoiric le déanaí a chuireann ceist ar an múnla caighdeánach reatha DNA clóraplasta fáinne-chruthach (cpDNA), le tuiscint go bhféadfadh cruth líneach a bheith níos coitianta ar cpDNA. Is féidir le móilín amháin de cpDNA áit ar bith ó 100-200 géinte agus athraíonn i méid ó speiceas go speiceas. Is é an méid cpDNA i bplandaí níos airde ná timpeall 120–160 kb. Na géinte a fhaightear ar an gcód cpDNA do mRNAs atá freagrach as comhpháirteanna riachtanacha den chonair fótaisintéiseach a tháirgeadh chomh maith le códú do tRNAs, rRNAs, fo-aonaid polaiméireáis RNA, agus fo-aonaid próitéin ribosómacha. Cosúil le mtDNA, níl cpDNA lán-uathrialach agus braitheann sé ar tháirgí géine núicléacha chun próitéiní clóraplasta a mhacasamhlú agus a tháirgeadh. Bíonn ilchóipeanna de cpDNA i gclóraplastaí agus is féidir leis an líon a athrú ní hamháin ó speiceas go speiceas nó ó chineál cille go cineál cille, ach freisin laistigh d'aon chill ag brath ar aois agus céim forbartha na cille. Mar shampla, tá ábhar cpDNA i gclóraplastaí cealla óga, le linn na gcéimeanna tosaigh forbartha ina bhfuil na clóraplastaí i bhfoirm próplastidí indistinct, i bhfad níos airde ná iad siúd atá i láthair nuair a aibíonn agus a leathnaíonn an chill sin, ina bhfuil plastids lánaibí.
Aithint óstchille
Is féidir le cealla DNA cíteaplasmach eachtrach a aithint. Tá impleachtaí ag baint le tuiscint a fháil ar na conairí aitheantais maidir le galair a chosc agus a chóireáil. Tá braiteoirí ag cealla ar féidir leo DNA víreasach a aithint go sonrach ar nós cosán gabhdóra cosúil le Dola (TLR).
Tábhacht chliniciúil
Faightear DNA eischromosómach in Apicomplexa, ar grúpa prótasóa é. Is baill den ghrúpa Apicomplexa iad an seadán maláire (géineas Plasmodium), an pataigin a bhaineann le SEIF (Taxoplasma agus Cryptosporidium). Fuarthas DNA mitochondrial (mtDNA) sa seadán maláire. Tá dhá chineál DNA extrachromosomal le fáil sna paraisítí maláire. Is é ceann acu seo DNA líneach 6-kb agus DNA ciorclach 35-kb an dara ceann. Tá taighde déanta ar na móilíní DNA seo mar shuímh sprice féideartha núicléitíde d' antaibheathaigh.
Droichead George Washington
Droichead crochta mór cruach trasna an Abhainn Hudson idir New Jersey agus Cathair Nua-Eabhrac is ea Droichead George Washington. Tugtar "the GW Bridge", "the GW(B)" agus "the George" air go neamhfhoirmeálta freisin. Ceanglaíonn sé Fort Lee, New Jersey, le Washington Heights, i dtuaisceart Manhattan. Tá dhá leibhéal ann, 14 lána san iomlán. Cuireadh tús lena thógáil i mí Deireadh Fómhair, sa bhliain 1927, agus osclaíodh é i mí Deireadh Fómhair na bliana 1931. Iompraíonn an droichead 106 milliún feithicil sa bhliain, rud a fhágann gurb é an droichead is gnóthaí ar domhan é.
Tír Eoghain
mion|140px|Uladh, luath-16ú haois mion|140px|Ó Néill, Tír Eoghain
William Haliday
Fuair sé bás gan ach 24 bliain slánaithe aige, ar 26 Deireadh Fómhair 1812 agus cuireadh é i reilig Theach Naithí i nDún Droma. Chum an Dr. Lanigan an inscríbhinn ar a leac uaighe. Ba é an staraí Charles Haliday a dheartháir níos óige.
Formáid na Normainne
2019
An 18 Iúil 2019, tháinig an Grúpa Teagmhála Tríthaobhach ar an Úcráin ar chomhaontú maidir le sos cogaidh “cuimsitheach” trí phróiseas eadrána.
Lagopus
Tacsanomaíocht agus sanasaíocht
Chuir an zó-eolaí Francach Mathurin Jacques Brisson an ghéineas Lagopus isteach in aithne sa bhliain 1760, agus an chearc shailí (Lagopus lagopus) mar an speicis de chineál. Faightear an t-ainm ghéineas Lagopus ó lagos na Sean-Ghréige ( λαγος), rud a chiallaíonn " giorria ", + pous ( πους), "cos", ag tagairt do na cosa cleiteacha agus na ladhracha atá tipiciúil den ghrúpa fuar-oiriúnaithe seo (mar an an giorria Meiriceánach). Bhí na buafhocail shonracha muta agus leucura ar feadh i bhfad mutp litrigh go mícheart mar mutus agus leucurus, sa tuairim mhícheart go seasann deireadh an fhocail Lagopus i gcomhair na hinsce firinscní. Mar sin féin, mar théarma na Sean-Ghréigis λαγωπους is inscne baininscneach í, agus caithfidh an buafhocal ar leith aontú leis sin, tá muta agus leucura baininscneach agus ceart.
An Chomhairle Náisiúnta Eacnamaíoch agus Sóisialach
Obair reatha
Tá an chomhairle ag obair ar ar na nithe seo a leanas;
Oileán Comhroinnte
Ar an dara dul síos, cuireadh Páipéar Comhairliúcháin ar Dhúshláin agus ar Dheiseanna na hAeráide agus na Bithéagsúlachta ar fáil. Tugann sé forléargas ar staid reatha an eolais agus ar na cineálacha beartais atá á leanúint ar mhaithe leis an aeráid agus an bhithéagsúlacht, in Éirinn agus i dTuaisceart Éireann, agus tagraítear freisin do bheartais na Ríochta Aontaithe, an AE agus do bheartais idirnáisiúnta. Trí phróiseas comhairliúcháin, féachadh leis an obair an tuiscint atá ag príomhpháirtithe leasmhara a ghlacadh san áireamh agus a bheith ina chuid den chomhrá agus rannpháirtíocht níos leithne ar na gnéithe uile-oileáin a bhaineann leis an aeráid agus an bhithéagsúlacht. Tá tuarascáil iomlán na comhairle foilsithe ó chríochnaigh an chomhairliúchán chomh maith le hachoimre ghearr ar na haighneachtaí a fuarthas. Tá an NESC buíoch do na daoine go léir a bhí rannpháirteach sa phróiseas comhairliúcháin.
Forbairt Inbhuanaithe agus Gníomhú ar son na hAeráide
Ina theannta sin, tá fócas ar ghníomhú ar son na haeráide agus ar an mbithéagsúlacht san áireamh ag an NESC mar chuid den Tionscadal um Oileán Comhroinnte.
Úsáid Talún, Luach Talún agus Forbairt Uirbeach
Dhírigh taighde agus tuarascáil an NESC le déanaí Uimh.150 Beartas Tithíochta: Gníomhartha chun Athrú a Chur ar Fáil, ar dhá shaincheist a raibh baint acu lena chéile. Ar dtús, an bhearna soláthair a líonadh trí bhainistíocht ghníomhach a dhéanamh ar luach talún agus suímh ar mhaithe le leas an phobail; agus sa dara háit, an bhearna inacmhainneachta a líonadh trí inacmhainneacht bhuan a réiteach. Ar an taobh eile, mhol an Chomhairle go nglacfaí foirm níos inbhuanaithe d’fhorbairt uirbeach (forbairt dírithe ar iompar) mar thoradh ar staidéar taighde suntasach a rinneadh.
Chun tuilleadh eolais a fháil, déan teagmháil le: An Dr. Cathal FitzGerald
Leabhar Aifrinn Stowe
Idir na blianta 1026 agus 1033, cuireadh cumhdach leis an leabhar. Athchóiríodh agus maisíodh an cumhdach cúpla uair go déanach sa mheánaois, go háirithe am éigin roimh an mbliain 1381, nuair a d'éag Pilib Ó Cinnéide, Iarla Urumhan, ag a raibh an leabhar ansin.
Neimheadh
Teacht i dtír
Bhí Éire neamháitithe ó d'éag muintir Parthaláin den phlá. Sheol Neimhreadh agus a mhuintir amach ón Mhuir Chaisp ar cheithre long is daichead, ina measc a bhean chéile Macha, agus a cheathrar mac Starn, Iarbonel 'an Fáistineach', Annind, agus Fergus 'Red-Side'. Tar éis ceithre bliana go leith ar an mhuir, áfach, níor tháinig slán ach bád Neimhridh. Fuair Macha bás dhá lá dhéag tar éis a dteachta, agus cuireadh faoi ag Ard Mhacha í.
Cadhpú
Creimire, cosúil le cabhaí, atá dúchasach do Mheiriceá Theas agus a tugadh isteach in áiteanna eile. Mór, thar 1 m ar fhad. Cosúil le francach le soc leathan maol. Áitríonn sé bogaigh. Tochlaíonn sé i gcaoi a fhéadfaidh damáiste a dhéanamh do dhíoga is struchtúir eile. Saothraítear é ar son an fhionnaidh bhoig ar a thaobh thíos (seithe caidhpú).