cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mo Farah
Saol
Nocht Farah i gclár faisnéise i mí Iúil 2022 gur gáinneáladh é go dtí an Ríocht Aontaithe mar shearbhónta tí agus é naoi mbliana d’aois. Dúirt sé nach é Mo Farah a ainm ceart; i ndáiríre Hussein Abdi Kahin is ainm dó.
Sléacht Annie's Bar
Dúnmharíodh triúr eile ar an lá céannaː
Caisleán Bhaile Hac
Tá an túr cúig stór ar airde agus tá sé ina sheasamh suas chomh fada leis an tsiúlóid bhalla. Tá séipéal beag tógtha sa bhalla thoir thuaidh, ina bhfuil linn ionnalta, almóir agus altóir. Tá an bealach isteach sa bhalla thiar á chosaint ag poll teilgthe agus ag poll an uafáis – is é sin oscailt trína bhféadfadh na cosantóirí clocha nó uisce fiuchta, gainimh te nó ola ar fiuchadh a chaitheamh anuas ar dhuine ar bith a bheadh sách díchéillí chun an caisleán a ionsaí.
Na Gamail
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Roald%20Dahl%20Bibliotheek.JPG|mion
Dúlagar iarbhreithe
Corraíl i bhfonn na máthar sa tréimhse tar éis toirbhirt an linbh. Baineann sé le titim thobann i leibhéil hormón, tuirse, agus eachtra chinniúnach na breithe. Is coitianta go dtarlóidh corraíl éadrom le sileadh deor is greannaitheacht ar feadh cúpla la, ach uaireanta is féidir go dtarlóidh dúlagar trom muna mbíonn tacaíocht mhaith shóisialta don mháthair agus má bhíonn imní uirthi maidir leis an todhchaí. Uaireanta is féidir go mbeidh an dúlagar chomh trom gur galar meabhrach é (síocóis chorcra) le gnéithe den scitsifréine nó an tsíocóis mháindúlagrach, agus is gá an mháthair a chóireáil in ospidéal meabhrach.
Askern
Is baile suite i Yorkshire Theas é Askern.
Séirín Canárach
I dtosach, tá cluimhreach bhreacdhonn agus glas aige, rud a ligeann dó a bheith duaithnithe i gcrainn a thimpeallachtA nádúrtha.
Póraíodh na canáraithe baile uile a choinnítear i gcásanna ó speiceas amháin, Serinus canaria, atá dúchasach do na hOileáin Chanáracha.
Pierre Louis Dulong
Ceimicí a rugadh i Rouen na Fraince ab ea Pierre Louis Dulong (1785-1838). Cáil ar leith air as dlí Dulong-Petit, a shaothraigh sé le Alexis Thérèse Petit (1791-1820), a leagann síos gaol idir saintoilleadh teasa dúile soladaí is a mais adamhach choibhneasta. Bealach luachmhar ab ea é seo chun luachanna garbha meáchain adamhaigh a aimsiú ag feadh 100 bliain nó mar sin.
Féile Scannán Idirnáisiúnta an Daingin
Eagraíocht
Bíonn na scannáin á dtaispeáint in ionaid éagsúla i nDaingean Uí Chúis, mar atá, An Díseart, Óstán na Sceilge agus Amharclann an Beehive sa Daingean, agus in Ionad an Bhlascaoid i nDún Chaoin.
Brierley
Is baile suite i Yorkshire Theas é Brierley.
Jean Calvin
Rugadh Jean Calvin mar Jehan Cauvin ar 10 Iúil 1509, i Noyon, baile i Picardy, cúige de Ríocht na Fraince. Ba é an dara duine de thriúr mac a tháinig slán as an naíonán. Ba iníon le hóstach as Cambrai a mháthair, Jeanne le Franc. Fuair ​​sí bás de chúis anaithnid in óige Calvin, tar éis di ceathrar leanaí eile a iompar. Bhí gairm rathúil ag athair Calvin, Gérard Cauvin, mar nótaire ardeaglais agus mar chláraitheoir na cúirte eaglasta. Bhí sé beartaithe ag Gérard a thriúr mac - Charles, Jean, agus Antoine - don tsagartacht.
Moladh teoiricí malartacha maidir le dáta tiontú reiligiúnach Calvin. Chuir cuid acu dáta a chomhshó timpeall 1533, go gairid sular éirigh sé as a shéiplíneacht. Is é an dearcadh seo, go bhfuil a éirí as mar fhianaise dhíreach ar a thiontú go dtí an creideamh soiscéalaí. Áitíonn T. H. L. Parker, áfach, cé gur foirceann é an dáta seo lena thiontú, go bhfuil an dáta is dóichí ann go déanach i 1529 nó go luath i 1530. Tá an phríomhfhianaise maidir lena chomhshó le fáil in dhá chuntas atá difriúil go mór ar a chomhshó. Sa chéad cheann, a fuarthas ina Tráchtaireacht ar Leabhar na Salm, léirigh Calvin a chomhshó mar athrú tobann intinne, a thug Dia air:
Dinnington
Is baile suite i Yorkshire Theas é Dinnington.
Craobh Domhanda Fichille 1972
Cluiche 1: Spassky 1 Fischer 0
mion|Cluiche 1 ag bogadh 29. b5 Bxh2|240x240pxImeartha ar an 11ú Iúil 1972. Ar bhealach cosúil lena neamhláithreacht ag an searmanas oscailte, bhí Fischer ar iarraidh ag tús chluiche 1. Toisc go raibh Spassky bán, d’imir sé 1.d4 agus bhrúigh sé an clog. Ba oscailt neamhghnách é seo do Spassky, a d’oscail go príomha le e4 an chuid is mó dá shlí bheatha. Ní go dtí 9 nóiméad ina dhiaidh sin a tháinig Fischer do chluiche a haon agus d’fhreagair sé le 1.Nf6, freagra caighdeánach Fischer ar oscailt d4. Is tuairim dea-dhoiciméadaithe é gur tháinig Fischer go déanach i gcluiche 1 mar thús a lán cluichí intinne a raibh sé mar aidhm aige Spassky a dhíriú
Cluiche 6: Fischer 1 Spassky 0
1.c4 e6 2.Nf3 d5 3.d4 Nf6 4.Nc3 Be7 5.Bg5 0-0 6.e3 h6 7.Bh4 b6 8.cxd5 Nxd5 9.Bxe7 Qxe7 10.Nxd5 exd5 11.Rc1 Be6 12.Qa4 c5 13.Qa3 Rc8 14.Bb5 a6 15.dxc5 bxc5 16.0-0 Ra7 17.Be2 Nd7 18.Nd4 Qf8 19.Nxe6 fxe6 20.e4 (léaráid) d4 21.f4 Qe7 22.e5 Rb8 23.Bc4 Kh8 24.Qh3 Nf8 25.b3 a5 26.f5 exf5 27.Rxf5 Nh7 28.Rcf1 Qd8 29.Qg3 Re7 30.h4 Rbb7 31.e6 Rbc7 32.Qe5 Qe8 33.a4 Qd8 34.R1f2 Qe8 35.R2f3 Qd8 36.Bd3 Qe8 37.Qe4 Nf6 38.Rxf6 gxf6 39.Rxf6 Kg8 40.Bc4 Kh8 41.Qf4 1-0
Dúnadh (ceol)
Sa cheol, foirmle shéiseach nó armónach chun deireadh míre nó deireadh teascáin níos faide a chomharthú. Lándúnadh, cumtha as cordaí an toin cheannasaigh, a chuireann deireadh le píosa de ghnáth. I gcantaireacht eaglasta agus ilfhónacht luath i líne an teanóra, bhíodh claonadh ann an nóta deireanach a bheith céim amháin níos ísle ná an nóta roimhe.
Craobh Domhanda Fichille 1972
Cluiche 13: Spassky 0 Fischer 1
mion|Cluiche 14 ag bogadh 20. Bf4 Qf6|241x241px|clé
Cluiche 14: Fischer 1/2 Spassky 1/2
.mion|Suíomh deiridh chluiche 15|241x241px
Cluiche 15: Spassky 1/2 Fischer 1/2
.mion|Cluiche 16 ag bogadh 22. Kg2 Rxb2|240x240px|clé
Cluiche 20: Fischer 1/2 Spassky 1/2
.mion|Suíomh deiridh chluiche 21|240x240px
Líonra ríomhaireachta
Catagóirí Líonraí
Tá dhá phríomhchineál líonra ríomhairí ann:
Na Comhpháirteanna
Bíonn na comhpháirteanna seo a leanas ar líonra ríomhairí ar bith:
Scanradh Lavender
Sanasaíocht
Bhí tóir ar an téarma don ghéarleanúint seo i leabhar 2004 David K. Johnson a rinne staidéar ar an bhfeachtas frith-homaighnéasach seo, The Lavender Scare. Tharraing an leabhar a theideal ón téarma “lavender lads”, a d’úsáid an Seanadóir Everett Dirksen arís agus arís eile mar chomhchiall d’fhir homaighnéasach. Sa bhliain 1952, dúirt Dirksen go gciallódh bua Poblachtach i dtoghcháin na Samhna go ndíbrítear "the lavender lads" as Roinn Stáit na Stát Aontaithe. Bhí an frása in úsáid freisin ag an iris Confidential, tréimhseachán a bhfuil aithne air as bheith ag cúlchaint faoi ghnéasacht na bpolaiteoirí agus na réaltaí Hollywood mór le rá.
Doncaster
Is baile suite in Yorkshire Theas é Doncaster. Bhí 109,805 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Gleann Chuilinn Íochtarach
Is sráidbhaile é Gleann Chuilinn Íochtarach. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Edlington
Is baile suite i Yorkshire Theas é Edlington.
An Íoslainnis
Gramadach
FJÖRÐUR "caolsháile, fiord" (firinscneach láidir), API "ápa" (firinscneach lag) ÁÆTLUN "amchlár, sceideal, plean" (baininscneach) HÚS "teach" (neodrach)
Seanad Éireann (1922-1936)
Eagraíocht
mion|Chuir [[Éamon de Valera|de Valera deireadh le Seanad an tSaorstáit sa bhliain 1936]] Foráladh leis an mBunreacht gur cheart go mbeadh sa Seanad saoránaigh a raibh onóir déanta acu don náisiún mar gheall ar sheirbhís phoiblí úsáideach, nó, de bhrí cáilíocht nó bua speisialta a bheith acu, a raibh tréithe tábhachtacha de shaol an náisiúin léirithe acu.
Mar sin, fiú nuair a tháinig Fianna Fáil i gcumhacht sa bhliain 1932, ní raibh ach dosaen ball den pháirtí sa Seanad. Bhí an teach uachtarach fós faoi smacht ag Cumann na nGaedheal agus a gcuid cairde agus gan drogall ar bith orthu moill a chur ar bhillí a tháinig ó lucht leanúna de Valera sa Dáil.
Plaisteachán
Is éard is plaisteachán  ann ná substaint a chuirtear le hábhar chun é a dhéanamh níos boige agus níos solúbtha, chun a phlaisteacht a mhéadú, chun a shlaodacht a laghdú, nó chun a fhrithchuimilt a laghdú, le linn a láimhseála i ndéantúsaíocht.
Colette Nic Aodha
Saol
I Sruthar, Contae Mhaigh Eo, a rugadh agus tógadh Colette Nic Aodha. D'fhreastail sí ar Choláiste na hOllscoile i gcathair na Gaillimhe agus bhain céim sa Ghaeilge agus sa Stair amach. Rinne sí an tArdteastas san Oideachas agus fuair post mar mhúinteoir meánscoile i gColáiste na Toirbhirte in Áth Cinn, Contae na Gaillimhe, an mheánscoil ar fhreastail sí féin uirthi. Tá sí i mbun mistreachta sa Nua-Ghaeilge faoi láthair in ollscoil chathair na Gaillimhe faoi láthair. Tá sí féin agus a triúr mac ina gcónaí i nGaillimh.
Pluaiseanna na hAille Buí
Tá Pluaiseanna na hAille Buí suite sa Bhoireann i dtuaisceart Chontae an Chláir. Tagann an-chuid turasóirí ar cuairt chuig na pluaiseanna, a cumadh le titim uisce san aolchloch.
Carbónáit chailciam
deas|mion| Criostalstruchtúr na cailcíte Is comhdhúil cheimiceach í carbónáit chailciam leis an bhfoirmle Ca CO 3. Is substaint choitianta í atá le fáil i gcarraigeacha mar na mianraí cailcít   agus aragóinít (go háirithe mar aolchloch, ar cineál charraige dríodair í a chuimsíonn cailcít den chuid is mó) agus is í an phríomh-chomhpháirt í maidir le blaoscanna uibheacha, sliogáin seilide, sliogáin mhara agus péarlaí. Is carbónáit chailciam an comhábhar gníomhach i aol talmhaíochta agus cruthaítear í nuair a imoibríonn iain chailciam in uisce crua le hiain charbónáite chun aolchloch a chruthú. Bíonn úsáid mhíochaine aici mar fhorlíon cailciam nó mar fhrithaigéad, ach is féidir le tomhaltas iomarcach a bheith guaiseach agus a bheith ina chúis le hipearchailcéime agus díleá..
Tuaisceart Éireann
Contae Ard Mhacha
Tá Ard Mhacha theas, is é sin an ceantar tuaithe in aice na teorann le Contae Lú sa Phoblacht, sách náisiúnach. Caitliceachas an príomh-reiligiún. Fuair a lán saighdiúirí Briotanacha bás ann i rith na dTrioblóidí.
Mexborough
Is baile suite i Yorkshire Theas é Mexborough.
BTEC
Is féidir staidéar ar chúrsaí tríú leibhéal aitheanta ag BTEC i gColáiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais agus Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid i mBaile Átha Cliath.
An Cladach
Is ceantar i gcathair na Gaillimhe é an Cladach. Nuair ba chathair le ballaí i seilbh Gallda í Gaillimh sna meánaoiseanna, ba é an Cladach an baile iascaireachta Gaelach thiar uaidh. Bhíodh rí ar an gCladach, a toghtaí imeasc na ndaoine, agus dheineadh sé breithiúnas ar chásanna idir na daoine. Sa Chladach, freisin, a thosaigh nós fáinne Chladaigh, a d'iompraíodh mná i mbealaí éagsúla, ag brath ar a stádas cleamhnais.
Gort an Chairn
Is sráidbhaile é Gort an Chairn. Tá sé suite in Iorras, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Stanley Baker
B'aisteoir Breathnach é William Stanley Baker (a rugadh ar an 28 Feabhra 1928 agus a d'éag ar an 28 Meitheamh 1976).
Béal Átha na Sluaighe
Stair
Tugtar creidiúint do Richard Mór de Burgh as an mbaile a bhunú.
Bóthar
Bhíodh mótarbhealach an M6 anois ar an mbóthar mór ar an seanbhóthar idir Gaillimh agus Baile Átha Cliath. Osclaíodh an mótarbhealach an 18 Nollaig 2009 de réir mar a rinneadh uasghrádú ar an N6.
Spórt
I measc na n-áiseanna ar an mbaile tá: club gailf, tailte CLG, club leadóige, dhá linn snámha, Alley Liathróid Láimhe 40x20, páirceanna rugbaí, páirceanna sacair, raon tiomána, agus rian reatha. clé|mion|[[Coláiste Ghearrbhaile]]
Oideachas
I mBéal Átha na Sluaighe tá ceithre scoil náisiúnta (Scoil Uí Cheithearnaigh, Scoil Mhuire Gan Smál, Scoil an Chroí Naofa agus Scoil Speisialta Naomh Teresa) agus dhá mheánscoil (Coláiste Ghearrbhaile agus Ard Scoil Mhuire).
Ogham
Unicode
Cuireadh an tOgham leis an gCaighdeán Unicode i Mí Mheán Fómhair 1999 nuair a seoladh leagan 3.0. Tógadh litriú na n-ainmneacha as caighdeánú as an mbliain 1997, agus gafa chuig an gCaighdeán Unicode agus Caighdeán na hÉireann 434:1999. Tá 32 cód le fáil sa bhloc Unicode, U+1680–U+169F, san áireamh spás, 26 litir — 25 sa 5 bhunaicme, agus peith — tús- agus críoch-chleite, agus 3 in áirithe.
Deireadh ré
Tháinig deireadh le ré an oghaim le teacht na manach go hÉirinn mar d'úsáidtí aibítir na Laidine ó shin i leith agus bhíodh na manaigh ag scríobh ar phár. Cé gur tháinig deireadh lena ré sa seachtú haois faightear tagairt don ogham i leabhar Bhaile an Mhóta a scríobhadh san 11ú haois.
Abruzzo
Réigiún i ndeisceart nó i lár na hIodáile is ea Abruzzo. Tá daonra 1,307,919 aici. Is í L'Aquila a príomhbhaile. Bhí sí ina cuid den réigiún Abruzzi e Molise (le Molise) go dtí 1963. Roinntear i gceithre cúige í: L'Aquila, Teramo, Chieti agus Pescara. Is í L'Aquila an chúige is mó agus Chietian an chúige leis an daonra is mó.
Lev Kopelev
Saol
Giúdach ab ea Kopelev, agus d'fhoghlaim sé an Ghearmáinis ina bhuachaill óg dó, rud a chuidigh leis go mór nuair a chuaigh sé ag staidéar an léinn Ghearmánaigh san ollscoil i gCív san Úcráin. Bhí sé ina Chumannach dhílis, agus nuair a d'ionsaigh an Ghearmáin an tAontas Sóivéadach, chuaigh sé sna saighdiúirí. Ó bhí an Ghearmáinis go paiteanta aige, cuireadh i mbun na bolscaireacht a é.
Easaontas
mion|clé|1973
Porth Sgiwed
51.5913°N, -2.7159°W
Caisleán Choill an Chollaigh
Stair an chaisleáin
Ar aghaidh linn anois chuig tréimhse roimh Plandáil Uladh. Tá seans maith ann gur bhain craobh de mhuintir Raghallaigh, as áit gar d’Achadh an Iúir, úsáid as an mullach cnoic seo mar urphost, agus leas á bhaint acu as teach daingean chun súil a choimeád ar an talamh i bhfíorimeall a gcríche.
Shakin' Stevens
Is amhránaí Breatnach é Michael Barratt nó Shakin' Stevens mar is fearr aithne air. Rugadh é ar an 4 Márta 1948.
Baile Átha Luain
Tá ionad traenála ag an arm ar an mbaile, atá an-ghar do lár na tíre ina hiomláine. Chuireadh Sinn Féin an baile ar aghaidh mar phríomhbhaile ar an tír, agus í athaontaithe agus í á riaradh ina ceithre chúige, ina gcuid moltaí "Éire Nua".
Stair Bhaile Átha Luain
clé|mion|Caisleán Bhaile Átha Luain
An Spiorad Naomh
deas|thumb|An Spiorad Naomh mar [[colm]] Is é an Spiorad Naomh an tríú phearsa den Tríonóid, de réir diageolaíocht go leor eaglaisí Críostaíocha, ina measc an eaglais Chaitliceach Rómhánach, na heaglaisí Ceartchreidmheacha, agus a lán eaglaisí Protastúnacha. Ach is Dia amháin atá in aontas na dtrí phearsain seo.
Canna (planda)
Planda ilbhliantúil tiúbrach atá dúchasach do Mheiriceá Láir is Meiriceá Thuaidh trópaiceach. Na duilleoga lansa-chruthach, cuid mhaith, le gais mar thruaillí ar an bpríomhghas. Na bláthanna i spíce, le 3 shiopal, 3 pheiteal, 4-6 staimín cosúil le peitil is gealdaite. Is capsúl faithneach an toradh,. Fástar go minic ar son na mbláthanna feiceálacha é. Táirgeann Canna edulis an stáirse ararút, agus baineadh feidhm as síolta crua cruinne Canna indica mar ghrán i gcartúis gunnaí.
An tSicil
Na Cogaí Púnacha
Sa dara cogadh Púnach, bhí ag éirí leis na Cartagaigh ar dtús. Fuair comhghuaillithe áitiúla na Cartaige sa tSicil misneach as seo agus chuaigh siad chun ceannairce ar na Rómhánaigh. Chloígh an Róimh an t-éirí amach seo le lámh láidir, áfach, agus ruaigeadh na Púnaigh as an oileán scun scan. Sa bhliain 210 r. Chr., dúirt Consal na Róimhe san oileán, Marcus Valerianus, le Seanad na Róimhe nach raibh oiread is aon Phúnach amháin fanta sa tSicil.
Arabaigh agus Normannaigh
Thóg sé níos mó ná céad bliain ar na hArabaigh (827-965) an tSicil iomlán a fhorghabháil, agus ina dhiaidh sin féin, níor fhan an t-oileán acu ach céad bliain. Ansin, ghlac na Normannaigh suim sa tSicil, san am céanna a raibh siad ag déanamh a ngabháltais ar go leor oileán Eorpach eile - an Bhreatain Mhór san áireamh. Bhí siad sásta, áfach, cead a gcultúir a fhágáil ag na hArabaigh áitiúla, i dtús báire ar a laghad, agus chuaigh an tArabachas go mór i bhfeidhm ar an tSicil. Maireann cuid mhór iasachtaí Araibise i gcanúint an oileáin inniu féin - an focal mícháiliúil sin maifia ina measc.
Deamhan athrú - ach amháin chun donais?
Is beag athrú a tháinig ar na cúrsaí roimh dheachtóireacht Bhenito Mussolini. Deachtóir faisisteach a bhí ann gan amhras, ach is dealraitheach go raibh sé ionraic ag iarraidh Mafia a chloí sa tSicil. An fear a chuir sé i gceannas ar phóilíní na Sicile, duine idéalach a bhí ann, agus é ag cur catha ar Mhafia go tréan. Mar sin, d'éirigh leis maolú éigin a dhéanamh ar mhursantacht na gcoirpeoirí. Ar an drochuair, bhí an locht céanna ar an bhfeachtas seo agus a bhí ar an Maifia féin - is é sin, an mhídhlíthiúlacht. B'iomaí duine gan cham gan chiontacht a bhí thíos leis an gcogadh a bhí Mussolini a chur ar an Maifia, agus mar sin, ní raibh na torthaí buan.
Mary Hopkin
Is amhránaí Breatnach í Mary Hopkin. Rugadh í ar an 3 Bealtaine 1950. Tháinig sí sa dara háit sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1970 leis an amhrán "Knock, Knock Who's There?".
Giolla Ernain Ó Martain
De shliocht Soghan agus as ríocht Uí Mhaine ba ea clann dá mhuintir.
Java, Nua-Eabhrac
Tíreolaíocht
De réir Bhiúró Daonáirimh na Stát Aontaithe, clúdaíonn an baile achar iomlán de 123 km2. Is é Loch Java an réimse uisce is mó sa bhaile agus foinse Shruthán Cattaraugus.
An Tarbh
Astralaíocht
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Tarbh le dúil chlasaiceach an Cré, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na cré é (mar aon leis an Maighdean agus an nGabhar). Is ceann é freisin de na ceithre chomhartha dhaingne (i dteannta na Scairpe, an Leoin, agus an Uisceadóra). Is é an Scairp is frithchomhartha polach leis. Is é an Tarbh áitreabh Véineas agus ardú na Gealaí.
Mary Moran
Is Seanadóir Éireannach í Mary Moran (rugadh 28 Meitheamh 1960).
Maryna Viazovska
Aitheantas
In 2016, fuair Viazovska an duais 'Salem Prize' agus, in 2017, an  Clay Research Award agus duais SASTRA Ramanujan Prize as a cuid oibre ar sféarphacáistiú agus foirmeacha modúlacha. I mí na Nollag 2017, bronnadh an duais 'New Horizons in Mathematics Prize 2018' uirthi. Ba aoichainteoir í ag Comhdháil Idirnáisiúnta na Matamaitice 2018. Don bhliain 2019 bronnadh an duais "Ruth Lyttle Satter Prize in Mathematics" uirthi agus Fermat Prize. Tá sí ar cheann de bhuaiteoirí 2020 na Duaise EMS. Sa bhliain 2020, bhronn an Fondation Latsis an duais Prix national Latsis uirthi freisin. Toghadh chuig an Academia Europaea í 2021. Ceapadh í ina Scoláire Sinsearach ag an Clay Mathematics Institute i mí Iúil 2022.
Philip Evans agus John Lloyd
John Lloyd
B'as Sir Frycheiniog i ndeisceart Powys don Athair John Lloyd. Gnáthshagart gan bhaint le hord reiligiúnda a bhí ann. Oileadh é in Ghent (sa Bheilg inniu) agus ón mbliain 1649 sa Choláiste Sasanach in Valladolid, sa Spáinn. Ghlac sé 'mionn an mhisinéara' ar 16 Deireadh Fómhair 1649 chun páirt a ghlacadh sa Mhisean Sasanach. Cuireadh chun na Breataine Bige sa bhliain 1654 le freastail ar Chaitlicigh cheilte, rud a rinne sé ar feadh ceithre bliana is fichead. Gabhadh é i dteach Mr Turberville in Penllyn, i nGleann Glamorgan, ar 20 Samhain 1678, agus cuireadh i bPríosún Cardiff Gaol é. Cuireadh an tÍosánach, Philip Evans, in éindí leis tamall ina dhiaidh sin.
Diúcacht Milan
Rinne Impireacht Naofa na Róimhe agus an Fhrainc conspóid i Milano agus rialaigh na Habsburgs é mar locht impiriúil ó dheireadh an 15ú haois, go dtí gur choinnigh Napoleon é agus gur scoir sé de bheith ann, agus é ina chuid den Phoblacht Cisalpine nua, Tar éis Chomhdháil Vín, rinneadh go leor stát scriosta a athbhunú, ach ní raibh Diúcacht Milan, ina ionad sin, ina cuid de Ríocht nua na Lombardaí-na Veinéise
Camas
Baile in iarthar Chontae na Gaillimhe is ea Camus nó Camas a chiallaíonn "cam uisce" mar gheall ar chasadh an uisce sa gceantar. (Camus as Béarla). I láthair na huaire níl aon siopa ceart ann, ach tá séipéal agus dhá bhunscoil ann, maraon le hionad pobail, Tearmann na Foirnéise. Tá dhá phríomhroinn i gCamas, Camas Uachtair agus Camas Íochtair, agus tá fo-bhailte eile mar Leitir Mucú, Leitir Mór na Coille, Leac a' Dona, Scríb, Gleann Trasna, Muiceanach idir Dhá Sháile agus Cinn Mhara san áireamh freisin i ndúiche Chamais. Talamh sléibhe atá ann den chuid is mó, agus baintear móin agus feamainn ann. Sna caogaidí agus sna seascaidí shaothraigh muintir an cheantair roinnt mhaith airgid tré bheith ag baint mhóna agus í a dhíol leis an stáisiún Ginte Leictreachais i Scríb. Tá coiléar fós i mbun oibre ann.
WTA Tour 2019
Is liosta é seo de na heachtraí a tharla nó a tharlóidh sa bhliain 2019 i leadóg ar an WTA Tour. Is é seo an 49ú eagrán.
An Dún Thuaidh (Toghcheantar Tionóil)
D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do Thuaisceart Éireann amháin, d’Fhóram Thuaisceart Éireann i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha.
Síonchaitheamh feabhsaithe
Is próiseas é síonchaitheamh feabhsaithe a bhfuil sé mar aidhm aige borradh a chur faoin síonchaitheamh nádúrtha trí charraig shileacáite mhínmheilte, amhail basalt, a scaipeadh ar dhromchlaí a chuireann dlús le himoibrithe ceimiceacha idir carraigeacha, uisce agus aer. Baineann sé dé-ocsaíd charbóin (CO2) as an atmaisféar freisin, agus é á stóráil go buan i mianraí carbónáite soladacha nó in alcaileacht aigéin. Moillíonn an dara ceann aigéadú aigéin freisin.
Fí
Níl bunús ag aon an litir Rómhánach ann (Tagann an litir F ó digáma). Tá bunús ag an litir Choireallach Ф sa litir fí.
Artemisia Gentileschi
Baineann go leor de phictiúir Gentileschi le mná sa mhiotaseolaíocht, allagóirí agus an Bíobla, lena n-áirítear íospartaigh, féinmharaithe, agus laochra. Is iad Susanna e i vecchioni (Gaeilge: Susanna agus na Seanóirí) cuid dá hábhair is cáiliúla (go háirithe leagan 1610 in Pommersfelden), Giuditta che decapita Oloferne (tá a leagan 1614–1620 i ngailearaí Uffizi), agus Giuditta con la sua ancella (tá a leagan de 1625 san Institiúid Ealaíon Detroit).
Rasa
51.7989°N, -3.2222°W
Cánóg sciorrach
Éan a áitríonn uiscí úra is cóstaí i Meiriceá, an Afraic, an India is oirdheisceart na hÁise is ea an chánóg sciorrach. Gaolmhar leis an ngreabhóg. An gob íochtarach níos faide caoile ná an gob uachtarach. Gabhann sí éisc trí eitilt go híseal agus an ghob íochtarach ag gearradh dromchla an uisce. Tugtar an ghob siosúir ar an éan seo freisin.
Anthony Albanese
Is polaiteoir Astrálach é Anthony Norman Albanese (a rugadh 2 Márta 1963). Tá sé ina cheannaire ar Pháirtí Lucht Oibre na hAstráile (PLOA) ó 2019, agus ina fheisire parlaiminte (FP) don rannán Grayndler ó 1996. Bhí Albáin ina leas-phríomh-aire ar an Astráil faoin dara rialtas Rudd in 2013 agus ina aire Comh-aireachta i rialtais Rudd agus Gillard ó 2007 go 2013.
Elland
Is baile suite i Yorkshire Thiar é Elland.
Rhaglan
51.7641°N, -2.8497°W
Creat Windsor
Reachtaíocht
Ar 22 Márta 2023, bhí tacaíocht ón pharlaimint buaite ag an rialtas Briotanach don Chreat, le 515 vóta in aghaidh 29, in ainneoin éirí amach ó chuid dá fheisirí féin agus frithfhreagairt ó chomhaltaí an DUP. Dhiúltaigh na hiar-phríomh-airí Boris Johnson agus Liz Truss tacaíocht a thabhairt don pholasaí. Dúirt Johnson go gciallódh sé nach raibh “an Ríocht Aontaithe ar fad” in ann “éagsúlú i gceart agus leas a bhaint as an Bhreatimeacht” cé go raibh an Creat agus An Prótacal (polasaí Johnson in 2020/21) mar a chéile.
Na himpleachtaí
Ba mhór ag a lán lucht gnó agus táirgeoirí bia i dTuaisceart Éireann an rochtain gan srianta a bheadh acu ar mhargadh aonair an Aontais Eorpaigh chomh maith le margadh na Breataine Móire. Bhí súil freisin go mbeadh an Tuaisceart an-tarraingteach d’infheisteoirí ón iasacht a dteastódh uathu a bheith in ann déileáil sa dá mhargadh gan aon stró.
Gareth Thomas
Imreoir rugbaí Breatnach is ea Gareth Thomas a rugadh ar an 25 Iúil 1974 i Sarn, Pen-y-bont ar Ogwr). D'imir sé mar leathchúlaí amuigh le foireann na Breatain Bige, agus foireann na British and Irish Lions.
Pilot (Rick and Morty)
Craoladh an chéad eipeasóid, "Pilot", den chéad sraith Rick and Morty ar an 2 Nollaig, 2013. Scríobh Dan Harmon agus Justin Roiland an eipeasóid seo. D'fhéach 1.10 milliún duine ar an eipeasóid.
Cantáid
Ba chumadóireacht eaglasta na cantáidí Liútaracha i comhair ceoltóra aonair, córlainne is gléasanna (mar shampla, cantáidí Bach). Níos déanaí léiríodh is léirítear candáidí, eaglasta nó neamheaglasta, mar shaothair córlainne is ceolfhoirne, uaireanta le ceoltóirí aonair. Go minic is cumadóireachtaí féile nó cuimhneacháin iad.
Cantaireacht
Ceol aontonach nó séiseach (ach le raon teoranta), le hidirchéimeanna is rithim shaor den chuid is mó, ag tionlacan téacs a chuireann an cantaire uaidh. Is ceol gan tionlacan aontonach don aifreann is don liotúirge Rómhánach an chantaireacht eaglasta. Úsáidtear nodaireacht ar chliath 4 líne chuici, gan comhartha cruinn maidir le rithim. Sainíodh is caighdeánaíodh an stór amhrán sa 6ú céad faoin bPápa Greagóir Mór, ionas go dtugtar cantaireacht Ghreagórach uirthi, bíodh is gur cuireadh séiseanna eile léi ar feadh breis is 1,000 bliain ina dhiaidh sin. Comhshnaidhmeadh í le ceol iltonach níos déanaí. Is saghas séise armónaithe an chantaireacht Anglacánach, oiriúnach do na sailm is cainticí i seirbhísí Eaglais Shasana.
Laming Worthington-Evans
Rugadh Laming Worthington-Evans in Kent agus cuireadh oideachas air i gColáiste Eastbourne. Aturnae a bhí ann ó thaobh gairme, toghadh é ina Fheisire Coimeádach do Colchester i 1910, suíochán a choinnigh sé ar feadh 19 mbliana. Rinneadh bairnéad de sa bhliain 1916, bhain sé áit amach ar an Ríchomhairle i 1918, ceapadh é ina aire pinsean i mí Eanáir 1919 agus ina aire gan phunann a raibh suíochán Rialtais aige i mí Aibreáin 1920. Ceapadh é ina rúnaí stáit cogaíochta i mí Feabhra 1921, agus ba sa cháil sin a thug sé seirbhís mar dhuine d'idirbheartaithe na Breataine i ndáil le próiseas idirbheartaíochta an Chonartha.
Leitir Fraic
Scoil tionsclaíoch
Osclaíodh scoil thionsclaíoch sa bhliain 1887. Dúirt an file Richard Murphy faoi na daltaí:
Ard Mhacha
Is é Ard Mhacha (Béarla:Armagh, An Ultais:Airmagh) príomhchathair Chontae Ard Mhacha. Ba in Ard Mhacha a thóg Naomh Pádraig a chéad eaglais cloiche i 444AD agus tá ardeaglaisí ag an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus ag Eaglais na hÉireann sa chathair faoi láthair. Tá Brian Bóirmhe, a bhí ina Ardrí ar Éirinn go dtí 1014, curtha in Ard Mhacha.mionsamhail|Ard eaglais |alt=|clé
Uí Dhálaigh
Sanas
Ní soiléir é sanas an ainm Dálach, ach meastar go bhfuil sé gaolmhar leis an bhfocal dáil, agus más fíor, comhairleoir atá i gceist.
Ríthe na nOsraí
Luath-ríthe na nOsraí
Faightear na ríthe a leanas i ngach mórghinealach, ach tagann siar as réamhstair na nGael, agus is dócha go bhfuil suas fréamhaithe sa bhéaloideas.
Ríthe na nOsraí ó 1103 go dtí Ionradh na Normannach
Tar éis bhás Giolla Phádraig Rua sa bhliain 1103, thóg dhá roinn bheaga a gcosa leo ó lár-ríoga na nOsraí: Maigh Lacha sa tuaisceart, i gceannas ag Uí Chaollaí; agus Deisceart Osraí, ó am go ham i gceannas ag baill iomaíocha Mac Giolla Pádraig.
Contae Thiobraid Árann Thuaidh
Ba chontae riaracháin in Éirinn í Tiobraid Árann Thuaidh, a chuimsíonn 48% den chontae stairiúil Tiobraid Árann. Bunaíodh sa bhliain 1898 é, agus bhí Comhairle Contae aige ón am sin go dtí 2014, nuair a tháinig sé ar ais le chéile le Thiobraid Árann Theas, sa bhliain 2014 tar éis toghcháin áitiúla. Is í an tAonach an príomhbhaile. Is iad Buiríos Uí Chéin, Durlas, an Port Nua, Ros Cré, agus an Teampall Mór bailte tábhachtacha eile. Nuair a bhí ann do Thiobraid Árann Thuaidh mar chontae riaracháin, bhí sí sa réigiún staidrimh An tIarthar Láir, fad is a raibh Tiobraid Árann Theas sa réigiún An tOirdheisceart. Anois agus Tiobraid Árann ar fad ina contae riaracháin arís, tá an contae ar fad suite san Iarthar Láir.
Ceiltibéirigh
Ba ghrúpa Ceilteach agus daoine Ceiltithe iad na Ceiltibéirigh a raibh cónaí orthu i gceantar i Lár-Oirthuaisceart Leithinis na hIbéire, le linn na gcéadta bliain deiridh R.Ch. Luaigh roinnt údar clasaiceach go follasach gur Cheiltigh iad. (m.sh. Strabó ).
Dúnmharuithe na Ceapóige (1991)
Iarmhairtí
Bhí líomhaintí ann maidir le claonpháirteachas le paraimíleataigh níos déanaí. Aisteach go leor, chaill na póilíní cartlanna sa bhliain 1998.
Cuimhneamh
Cuireadh suas póstaer (nó bratach) i nDún Geanainn in 2016, "In proud memory of brigadier Billy Wright" srl. Dúirt Wright níos déanaí, "I would look back and say Cappagh was probably our best."
Leitir Móir
Baile i gContae na Gaillimhe is ea Leitir Móir (Lettermore as Béarla). Is oileán í freisin, atá ceangailte leis an mórthír le droichead.
Gerris lacustris
Is speiceas de scinnire locháin é Gerris lacustris, ar a dtugtar scinnire locháin coiteann, a fhaightear ar fud na hEorpa.
Luis Carrero Blanco
Ar an 20 Nollaig 1973, feallmharaíodh Blanco. Chuir ETA, eagraíocht sceimhlitheoireachta de chuid Thír na mBascach, buama ollmhór faoin mbóthar; phléasc 80 cileagram dinimíte nuair a thiomáin Blanco thar bráid. "Operacion Ogro" a thugadh air.
Rhydaman
Baile in Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Rhydaman, 65.9 km ó Caerdydd agus 268 km ó Londain. Tá daonra 5,261 ann, agus tá 2,709 (51.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Bruidge mac Nath Í
Rí Uí Fhailí ba ea  Bruí mac Nath Í  (Sean-Ghaeilge  Bruidge mac Nath Í ) (bás 579). Failge Berraide, sinsear eapainmneach an rítheaghlach, ba ea a sheanathair.
Feictear é sa ríliosta sa Leabhar Laighneach, cé go bhfuil botún ann ina ainm, Bruidgi mac Cathair. Tugtar réimeas naoi mbliana ann dó. Luaitear é fosta i ndán maidir leis an ndún ríoga ag Ráth Iomgháin. B'fhéidir é gur éag sé i mbun catha in éadan chlann Uí Néill.
Caochaileach
Débheathach a fhaightear ar fud an Domhain sna trópaicí. Suas le 1.5 m ar fhad. An cholainn cosúil le péist, fáinní timpeall air, gan chosa. Lanna atá cosúil le lanna éisc ag cuid de na speicis. Pollann sé an talamh sa bhforaois nó i leaba abhann. Itheann sé inveirteabraigh.
Igor Vasilevich Kurchatov
Fisicí a rugadh i Sim na Rúise ab ea Igor Vasilevich Kurchatov (8 Eanáir 1903 - 7 Feabhra 1960). Duine tábhachtach den fhoireann a thóg an chéad bhuama adamhach (1949) agus an chéad H-bhuama (1953) san Aontas Sóivéadach.
Toghcháin na Stát Aontaithe 2022
Georgia
Thug pobal Georgia droim láimhe don iarrthóir ab ansa le Trump i mí na Bealtaine 2022 a bheith ina ghobharnóir ar an Stát sin – David Perdue. Bhí an lá ag Brian Kemp. mion|an bua ag iarrthóir an pháirtí Daonlathach John Fetterman in [[Pennsylvania]]
Gabháil Vel' d'Hiv', 1942
Cúlra
Tuigtear gur ag Comhdháil Wannsee i mí Eanáir 1942 a cuireadh le chéile an modus operandi chun fáil réidh leis na Giúdaigh ar scála tionsclaíoch ar tugadh an 'Réiteach Deireanach' air.
Obráidí
Leagadh síos cuóta de 23,000 Giúdach don ruathar in Iúil 1942.
Níos déanaí
Tugadh mór-ruathar eile faoin bpobal Giúdach i bPáras i mí Lúnasa na bliana céanna agus arís i mí Eanáir '44 i gceantar Bordeaux.
Sárimreoirí: Peil Ghaelach
1993
Seán Ó Laoire (Baile Átha Cliath), John Joe Doherty (Dún na nGall), Dermot Deasy (Baile Átha Cliath), Tony Scullion (Doire), Johnny McGurk (Doire), Henry DowneyFOTY (Doire), Gary Ó Colmáin (Doire), Antóin Ó Tuathail (Doire), Brian McGilligan (Doire), Caoimhín Ó Néill (Maigh Eo), Seosamh Caomhánach (Corcaigh), Charlie Redmond (Baile Átha Cliath), Coilín Ó Corca (Corcaigh), Ger Houlihan (Ard Mhacha), Enda Gormley (Doire)
1999
Kevin O’Dwyer (Corcaigh), Mark O’Reilly (An Mhí), Darran Fay (An Mhí), Anthony Lynch (Corcaigh), Ciaran O’Sullivan (Corcaigh), Kieran McGeeney (Ard Mhacha), Paddy Reynolds (An Mhí), John McDermott (An Mhí), Ciarán Ó Faoláin (Baile Átha Cliath), Diarmuid Marsden (Ard Mhacha), Trevor Mac Goill (An Mhí), James Horan (Maigh Eo), Philip Clifford (Corcaigh), Graham Mag Oireachtaigh (An Mhí), Ollie Murphy (An Mhí)
2000
Peileadóir na Bliana: Johnny Crowley (Ciarraí)
2002
Stiofán Cluxton (Baile Átha Cliath), Enda McNulty (Ard Mhacha), Paddy Christie (Baile Átha Cliath), Anthony Lynch (Corcaigh), Aidan O'Rourke (Ard Mhacha), Kieran McGeeney (Ard Mhacha), Kevin Cassidy (Dún na nGall), Darragh Ó Sé (Ciarraí), Paul McGrane (Ard Mhacha), Stephen McDonnell (Ard Mhacha), Eamonn O'Hara (Sligeach), Oisín McConville (Ard Mhacha), Peadar Ó Ceannubháin (Tír Eoghain), Ray Cosgrove (Baile Átha Cliath), Colm Cúipéir (Ciarraí)
2003
Fergal Byron (Laois), Francis Bellew (Ard Mhacha), Cormac McAnallen (Tír Eoghain), Joe Higgins (Laois), Conor Gormley (Tír Eoghain), Tom Kelly (Laois), Phillip Jordan (Tír Eoghain), Kevin Walsh (Gaillimh), Seán Caomhánach (Tír Eoghain), Brian Ó Dúichar (Tír Eoghain), Brian McGuigan (Tír Eoghain), Declan Browne (Tiobraid Árainn), Stephen McDonnell (Ard Mhacha), Peadar Ó Ceannubháin (Tír Eoghain), Adrian Sweeney (Dún na nGall)
2008
Gearóid Ó Connachtáin (An Iarmhí), Conchúr Ó Garmaile (Tír Eoghain), Saerbhreathach Mac Mathúna (Tír Eoghain), Seán Ó Céin (An Iarmhí), Daithí Ó hAirt (Tír Eoghain), Tomás Ó Sé (Ciarraí), Pilip Mac Shiúrtáin (Tír Eoghain), Éanna Mag Fhionnaile (Tír Eoghain), Seán Ó Riain (Baile Átha Cliath), Brian Ó Dúichar (Tír Eoghain), Déaglán Ó Súilleabháin (Ciarraí), Seán Caomhánach (Tír Eoghain), Colm Cúipéir (Ciarraí), Cíarán Mac Donnchaidh (Ciarraí), Rónán Ó Cléirigh (Ard Mhacha)
2010
Brendan McVeigh (An Dún), Peter Kelly (Cill Dara), Michael Shields (Corcaigh), Charlie Harrison (Sligeach), Paudie Kissane (Corcaigh), Graham Canty (Corcaigh), Phillip Jordan (Tír Eoghain), Paddy Keenan (An Lú), Aidan Walsh (Corcaigh), Daniel Hughes (An Dún), Martin Clarke (An Dún), John Doyle (Cill Dara), Colm Cúipéir (Ciarraí), Bernard Brogan (Dublin), Benny Coulter (An Dún)
Iúr Cinn Trá
Canáil an Iúir
Sa bhliain 1742 cuireadh canáil Loch nEathach i gcrích agus tháinig ráthúnas ar an Iúir de bharr díol agus ceannach earraí ó chúlchríocha leathana an bhaile. Tógadh foirgnimh bhreátha phríobháideacha, phoiblí agus thráchtala dá bharr agus cuid mhaith acu ann go fóill. Sa bhliain 1777 bhí an tIúr ar an gceathrú baile ba mhó in Éirinn. Bhí borradh faoi thionscal an lín agus bhí minearraí gloine agus gloine ghearrtha á ndéanamh ann. Bhí clódóirí ann agus clóbhualadh saothair le Voltaire, agus le Jean Rousseau.
Cúrsaí tionsclaíochta sa 19ú haois
Ísllú céime a thug an bóthar iarainn don bhaile. Laghdaigh trácht na canála go mór agus thug Béal Feirstr an báire léi i gcúrsaí tráchtála. Mar sin féin, rinneadh dul chun cinn: rinneadh longchanáil nua ó Dhuga Albert amach chun na farraige, rud a mheall ceannaithe guail. Le linn Chogadh Cathartha Mheiricea bhí ganntanas cadáis ar fud an domhain agus ba bheag an mhoill ar an Iúr agus ar an Sruthán dul i mbun líon a shníomh.
Inniu
Tá an baile ag fás fós agus daonra 25,000 duine ann. Tá sráideanna nua-aimseartha ann, ionaid siopadóireachta agus óstáin. Tá na teicneolaíocht nua agus an treallús ag coinneáil na cathrach chun tosaigh i ngeilleagar na hÉireann.
Neamhrithimeacht
Tá cuid mhaith díobh ann, cuid acu neamhurchóideach, cuid acu a chuireann tús le héisc is giorra anála, agus cuid eile a fhéadfaidh a bheith marfach.
Mytholmroyd
Is baile suite i Yorkshire Thiar é Mytholmroyd.
Canáil Erie
mion|sa bhliain 1840 Canáil a cheanglaíonn abhainn an Hudson is ea Canáil Erie, gar do Albany, agus a thrasnaíonn Stát Nua-Eabhrac go Loch Erie, ceann des na Locha Móra ar theorainn Cheanada agus Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí an-tábhacht ag an chanáil le forbairt Chathair Nua-Eabhrac, mar gur féidir loingeas a sheoladh ón gcathair sin an bealach ar fad go Chicago agus ar fud na Locha Móra ina dhiaidh a thógáil. mion|1826 mion|Lockport, 1855
Tógáil
Sul ar tosaíodh ar an gcanáil, chaith suirbhéir darbh ainm Canvass White tamall i Sasana ag féachaint ar na canálacha a tógadh ansan. Casadh innealtóir tógála darbh ainm J.J. McShane air agus d’éirigh cairdeas eatarthu. Dob as Tiobrad Arann dó agus bhí slua Éireannach ag obair faoi. D’éirigh le White, McShane agus a fhoireann a mhealladh anall go Nua-Eabhrac. Ansan thosaigh sé ag earcú in Éirinn. Tháinig na mílte agus d’fhágadar a rian ar an dtír. D’fhan cuid acu sna bailte beaga agus móra a d’fhás suas ann. Mhéadaíodar ar dhaonra Albany, Troy, Utica, Syracuse, Rome, Auburn, Rochester, Lockport, agus Buffalo. mion Lean sagairt mhiseanacha na hoibrithe ag léamh aifrinn agus ag éisteach faoistine. Pinginí na n-oibrithe a thóg na céad teampaill Chaitliceacha i dtuaisceart Nua-Eabhrac. As an obair san d’fhás deoisí Albany, Buffalo agus Rochester. mion|Brighton, Monroe County, New York
Péine Albanach
Is cineál crainn é an péine Albanach (Pinus sylvestris).
Ringland
51.5944°N, -2.9315°W
Cath Kherson
Seilbh ar Kherson
Díreach ina dhiaidh sin, rinne na Rúisigh roinnt iarrachtaí an t-aerfort atá lonnaithe taobh ó thuaidh den chathair a ghabháil. Chaill siad go leor saighdiúirí agus trealamh míleata sa chath agus tuairiscíodh gur maraíodh beirt Leifteanantghinearál sna hionsaithe freisin.
Saoradh
Ba bhuille mór síceolaíoch é cailliúint Kherson tar éis do Putin é a ionghabháil agus a rá le muintir na Rúise gur cuid den Rúis a bheadh ann go deo.
Caochneantóg
Is planda bliantúil nó ilbhliantúil í an chaochneantóg (géineas Lamium) a fhaightear beagnach gach áit ach amháin sna trópaicí. An gas cearnach, na duilleoga roctha i bpéirí urchomhaireacha, na bláthanna déliopach is an liopa uachtarach faoi chochall, i bhfáinní ag na nóid. Pailnithe ag beacha den chuid is mó. Fástar cuid mhaith díobh le bláthanna móra nó ildaite mar mhaisiúchán. Is fiailí coiteanna cuid eile acu, ina measc an chaochneantóg bhán ilbhliantúil le bláth bán, is an chaochneantóg chorcra bhliantúil le bláth bándearg/corcra. Nuair nach bhfuil sí i mbláth bíonn an chaochneantóg bhán cosúil le fíorneantóg, ach gan ribí loiscneacha: is ar an ábhar sin a tugadh an t-ainm uirthi.
Pontefract
Is baile suite i Yorkshire Thiar é Pontefract.
Jakob Ingebrigtsen
Bhuaigh sé dhá bhonn óir ag na Craobhchomórtais na hEorpa 2018: 1500 agus 5000 m rásaí.
Victoria, an Cholóim Bhriotanach
Is é Victoria príomhchathair na Colóime Bhriotanach, Ceanada. Tá an chathair suite ar Oileán Vancouver ar an gcósta iartharach CB.
Busáras
Stopann Líne Dhearg an Luais ag Busáras chomh maith.
Mathlete's Feat
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Mathlete's Feat", den séú sraith is fiche The Simpsons ar an 17 Bealtaine 2015. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 2.82 milliún duine ar an eipeasóid.
Bolgach Moncaí
Ráig sa bhliain 2022
Tá formhór de na cásanna deimhnithe sa phobal homoaighnéasach.
Bolgach moncaí in Éirinn
Bhí an chéad chás den bholgach moncaí in Éirinn taifeadta sa Tuaisceart ar 26 Bealtaine 2022.
An Talmúd
Tá againn sa Talmud (Eabhrai:: תַּלְמוּד talmūd " teagasc, foghliam", ón bpreamh lmd "teagasc, staidéar ") tráchtaireacht fhairsing ar an Mishnah, (cnuasach é seo de dhlíthe Giúdacha). Tá dhá leagan de ar fáil: leagan na Palaistíne ar cuireadh críoch leis timpeall na bliana 400 A.D., agus leagan na Bablóine a críochnaíodh timpeall na bliana 500 A.D.
Eisiatóir seoidire
Bosca litreach
Is gnách go mbíonn clúdaigh bhosca litreach i bhfoirm clúdaigh cosúil le scuab atá feistithe ar an taobh istigh den doras. I measc na gcineálacha eile tá flapaí sprionglódáilte atá feistithe ar an taobh istigh freisin.
Saileach labhrais
Is speiceas crann é an tsaileach labhrais (Salix pentandra).
Caomhnú bia
deas|250px|thumb|Liamhás deataithe Is éard is caomhnú bia ann ná leasú bia chun a cháilíocht a chaomhnú is bac a chur ar a mheath. Baintear cuid mhaith bianna i séasúr ar leith, agus mar thoradh ar a gcaomhnú is féidir bianna inmheata a chur ar fáil ar feadh tréimhse i bhfad níos mó ná an séasúr bainte. Is cuid bhunúsach de smachtú an nádúir ag daoine na bealaí teicniúla a forbraíodh chun bia a chaomhnú. Baineann triomú an t-uisce as bianna, uisce a chaithfidh a bheith i láthair i gcomhair orgánaigh millte. Is féidir bac a chur ar fhás baictéar trí aigéadú (picilt), sailleadh, téamh, stánú, reo nó ionradú.
Prótacal Kyoto, 1997
Conradh idirnáisiúnta is ea an Prótacal Kyoto, 1997 a leag amach spriocanna do na príomhthíortha tionsclaíocha maidir le leibhéil astaithe gáis cheaptha teasa a bhain siad amach faoi 2012.
Saltney
53.1756°N, -2.9305°W
Beannchar (Contae Mhaigh Eo)
In iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo in iarthar na hÉireann atá Beannchar (Bangor Erris). Tá an sráidbhaile in Iorras. Bhí cónaí ar 465 duine i dtoghroinn Beannchar i 2011 agus bhí cónaí ar 293 duine sa sráidbhaile féin.
Seán Ua Cearnaigh
Scríbhneoir Gaeilge ab ea Seán Ua Cearnaigh. Tháinig sé chun saoil i dTiobraid Árann ar 13 Meitheamh, 1933, ach bhí cónaí air i Loch Garman, áit a fuair se bás i 2020.
Mícheál Mac Dubhghaill
Saol
Garmhac le hEoin Mac Néill is ea é, an fear léinn a bhí gníomhach le Conradh na Gaeilge agus Óglaigh na hÉireann. clé|mion
Death Note
Is sraith manga agus anime ón tSeapáin forbartha ag Tsugumi Ōba agus Takeshi Obata é Death Note (Seapáinis: デスノート, Desu nōto). Foilsíodh é idir 1 Eanáir 2003 agus 15 Bealtaine 2006 in deich n-imleabhar.
An Béar Mór
Is réaltbhuíon é an Béar Mór (an Camchéachta, an Céachta, nó an tSeisreach) atá infheicthe i rith na bliana ó gach áit ar leathsféar thuaidh an Domhain. Ursa Major an t-ainm Laidine a thugtar air, a chiallaíonn an béar is mó. Baineann an realtbhuíon seo le miotas Callisto.
Ainmneacha
I Meiriceá Thuaidh tugtar an Liach Mhór (The Big Dipper) go coitianta air, toisc go gcomhdhéanann na réaltaí is gile dá chuid imlíne léiche móire.
Sealand
53.2119°N, -2.9706°W
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Sealand, 193 km ó Caerdydd agus 271 ó Londain. Tá daonra 2,831 ann, agus tá 212 (7.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Labradóirít
Cineál iathchloiche a fhéadfaidh a bheith liath, donn nó glas. Úsáidtear í i gcomhair maisiúcháin.
An Béar Mór
Stair
Tá an Béar Mór ar na 48 réaltbhuíon atá ar chatalóg Tholamaes. Tá sé freisin ar na réaltbhuíonta is fearr a bhfuil eolas go fada leitheadach orthu, agus é a bheith luaite ag filí mar Hóiméar, Spenser, Shakespeare, agus Tennyson. Tá sé luaite freisin in eipic na Fionlainne dá ngairtear an Kalevala, agus léirigh an t-ealaíontóir Vincent Van Gogh an Céachta i bpictiúr dá chuid dá ngairtear Oíche Réaltach Os Cionn na Rhone.
Le linn ré na sclábhaíochta i nDeisceart Domhain Stáit Aontaithe Mheiriceá, chomhairlítí do na sclábhaithe a bhí ag iarracht éalú chuig Tuaisceart na bPoncán "an buidéal mealbhacáin a leanúint" ("to follow the gourd", .i. an Liach Mhór thimpholacha) chun na saoirse.
Bernadette Devlin (McAliskey)
Lámhach Dílseora
Ba bheag nár maraíodh í in 1981 nuair a rinne an Cumann Cosanta Uladh iarracht í a fheallmharú. Briseadh isteach sa teach teaghlaigh acu amach faoin tuaithe. Scaoileadh dhá urchair ar a fear céile Micheál. Bhí Bernadette gortaithe sa leis, lámh agus sa chliabhrach nuair a chuaigh sí leis na páistí a dhúiseacht. Gabhadh triúir i ndiaidh.
Na Stáit Aontaithe
In 2003, diúltaíodh cead di taisteal go dtí na Stáit Aontaithe agus seoladh abhaile í cé gur thaisteal sí chuig an tír go minic roimhe seo. Dúradh léi gur bagairt tromchúiseach a bhí inti do chúrsaí slándála sna Stáit Aontaithe. Tugadh an sé mhí ar chaith sí i bpríosún tar éis Cath Thaobh an Bhogaigh mar chúis leis.
Capall folaíochta
mionsamhail|deas|Capall foláíochta Capall rása, an pór capall is tapa a saothraíodh i Sasana le haghaidh rásaíochta, in ann rith níos tapa ná 65 km san uair. Timpeall 1.6 m ar airde, grástúil lúfar sochorraithe. Iad go léir de shliocht 3 stail Arabach ó thús an 18ú céad (Darley Arabian, Godolphin Barb, is Byerley Turk).
Sgeti
Baile i Abertawe, an Bhreatain Bheag, is ea Sgeti, 58 km ó Caerdydd agus 267 ó Londain. Tá daonra 14,015 ann, agus tá 1,529 (10.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Grace Reid
Is tumadóir Briotanach í Grace Reid. Rugadh í ar an 9 Bealtaine 1996, i nDún Éideann, Albain.
Shaftesbury
Baile i Casnewydd, an Bhreatain Bheag, is ea Shaftesbury, 18.1 km ó Caerdydd agus 198 ó Londain. Tá daonra 4,925 ann, agus tá 420 (8.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Crann síoda cadáis
Is é an crann síoda cadáis (Ceiba pentandra) raon crann le torthaí ina mbíonn síolta neadaithe i snáithíní cadásúla. Is é an crann cadás síoda ó Mheiriceá trópaiceach a shaothraítear in iarthar na hAfraice, agus an crann cadáis atá dúchasach don India is Srí Lanca, na gnéithe is tábhachtaí. Tugtar capac nó capóc ar an snáithín a fhaightear ó thoradh an chrainn agus a mbaintear úsáid as mar ábhar inslithe.
Shotton
53.2124°N, -3.036°W
Dominick Cunningham
Ag na Cluichí Comhlathais 2018, bhuaigh sé bonn óir san imeacht na foirne, bonn cré-umha san imeacht lámhléim. Ag Craobhchomórtais na hEorpa 2018, bhuaigh sé bonn ór ar an urlár agus bonn airgid san imeacht na foirne.
Ricksy Business
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Ricksy Business", den chéad sraith Rick and Morty ar an 14 Aibreán, 2014. Scríobh Ryan Ridley agus Tom Kauffman an eipeasóid seo. D'fhéach 2.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Sili
51.4065°N, -3.2196°W
Baile i Bro Morgannwg, an Bhreatain Bheag, is ea Sili, 8.8 km ó Caerdydd agus 215 ó Londain. Tá daonra 4,445 ann, agus tá 385 (8.7%) in ann Breatnais a labhairt.
California
Úsáidtear an giorrúchán CA don phost, agus baineann an Associated Press feidhm as Calif.
Solfach
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Solfach, 146 km ó Caerdydd agus 352 ó Londain. Tá daonra 841 ann, agus tá 258 (30.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Duibheagán Challenger
Ina aonar a rinne Cameron an tumadh agus é san fhomhuireán Deepsea Challenger. Sheol sé ar ais an tvuít seo nuair a bhain sé tóin na farraige amach:"‘Just arrived at the ocean’s deepest pt. Hitting bottom never felt so good. Can’t wait to share what I’m seeing w/you.’"
Patrick Swayze
Tar éis an t-iomrá mór a bhain sé amach leis na mór-scannáin seo, ní raibh sé a dhéanamh amhlaidh ina chuid oibre as seo amach. B'ábhar frustrachais é seo dó go dtí deireadh a shaoil.
Sucellos
Inscríbhinní
Tá ar a laghad aon inscríbhinn déag do Sucellus atá ar ar eolas, go formhór as an nGaill. Tá ceann amháin acu (RIB II, 3/2422.21) as Eboracum (Eabhrac an lae inniu) sa Bhreatain.
Aithnítear Sucellus le Silvanus ar inscríbhinn as Augusta Rauricorum (Augst an lae inniu):
Gabhadh Jagtar Singh Johal
Rannpháirtíocht Sheirbhísí Faisnéise na RA
An 22 Lúnasa 2022, thuairiscigh The Times gur sholáthair spiairí MI5 agus MI6 faisnéis as ar eascair céasadh saoránach Briotanach san India, rud a sháraigh tiomantas na Breataine do chearta an duine de réir dealraimh..
Dlí Uí Mhurhcú
Is éard is Dlí Uí Mhurhcú [sic] ann ná eipeagram nó nath a deir má bhíonn tú ag ceartú go poiblí go ndéanfaidh tú botún.
Roc na caille
An roc is mó de na diabhalroic, níos mó ná 6 m ar leithead is 1,300 kg meáchain. An béal leathan trasna tosach an chinn. Itheann sé planctóin is éisc bheaga a scagann sé amach ón uisce le háirsí geolbhach.
Moscó
Is é Moscó (Rúisis: Москва́) príomhchathair na Rúise, suite in iarthar na tíre. Bhí daonra thart ar 10 milliún ann sa bhliain 2005. Is lárionad é do chúrsaí polaitiúla, airgeadais, oideachais agus iompair na Rúise.
Crios ama
Tá Moscó suite sa chrios ama Moscó (UTC+3).
Labradór
Is pór cúnamh múchumais i cuid mhór tíortha. Traenáiltear iad chun cúnamh a thabhairt go daoine atá dall, cunamh a thabhairt go iadsan le uathachas, a bheith mar mhadra teiripe agus obair braite a dhéanamh i gcomhair gníomhaireachtaí um fheidhmiú an dlí agus gníomhaireachtaí oifigiúila eile. Tá siad luachmhar mar gadhair fiaigh agus lúthchleas chomh maith.
Mortynight Run
Craoladh an dara heipeasóid, "Mortynight Run", den dara sraith Rick and Morty ar an 2 Lúnasa, 2015. Scríobh David Phillips an eipeasóid seo. D'fhéach 2.18 milliún duine ar an eipeasóid.
Vicky Phelan
Tharraing a troid aird ar chearta na n-othar agus ar an leatrom a rinneadh ar mhná ar fud na tíre a fuair torthaí míchruinne ar thástálacha smearaidh don ailse i mbéal na broinne. Thuill sí meas as cuimse as an mbealach a lean sí lena feachtas agus í ag dul i ngleic ag an am céanna leis an ngalar a mharaigh sa deireadh í.
Scannal
D'eascair conspóid CervicalCheck as cás Ard-Chúirte a thug Phelan in aghaidh saotharlann i Meiriceá a rinne anailís ar a tástáil smeartha in 2011. Ach níor aimsíodh aon mhínormáltacht dá barr. Rinneadh míléamh ar na torthaí sin a thug le fios nach raibh aon chomharthaí ailse uirthi.
Bás
Bhásaigh Phelan ar 14 mí na Samhna, 2022 in Ospís Áth an Mhuilinn i Luimneach.
Tuar Mhic Éadaigh
thumb|left|An tEas i dTuar Mhic Éadaigh
Silvio Berlusconi
Conspóidí
Cúisíodh é i gcúbláil airgid, i gcalaois chánach, i gcuntasaíocht bhréige agus in iarracht a dhéanamh breab a thabhairt do bhreitheamh – i measc neart cúiseanna eile. Fuarthas ciontach é i gcuid de na cúiseanna sin, neamhchiontach i gcuid eile agus cuireadh a chiontú ar neamhní in amanna eile, agus bhí cásanna eile ar siúl i gcónaí sa bhliain 2023 nuair a d'éag sé