cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An Choptais
Na téacsaí Coptaise atá fágtha againn, is féidir difríochtaí áirithe a aithint eatarthu a thugann le fios go raibh canúintí éagsúla ó dhúchas ag na scríbhneoirí. Is iad an chanúint Shaithídeach agus an ceann Bohaerach an dá cheann is tábhachtaí. Is í an chanúint Shaithídeach an ceann is mó litríochta, ach más amhlaidh féin, is í an chanúint Bhohaerach atáthar ag iarraidh a athbheochan mar theanga labhartha.
Airíonna leictreacha is maighnéadacha ábhar
Iarmhairtí leictreacha is maighnéadacha a léiríonn ábhar de bharr na gcomhpháirteanna luchtaithe in adaimh an ábhair, is na fórsaí leictreacha a nascann na hadaimh le chéile san ábhar toirtiúil. Éiríonn na hiarmhairtí maighnéadacha as gluaisní na gcomhpháirteanna luchtaithe. Cuirtear isteach ar sholas agus é ag taisteal trí dhamhna de bharr a nádúir leictreamaighnéadaigh.
Sliabh Macedon
Spórt
Déanann galfairí de chuid Chumann Galf Sliabh Macedon ar Bhóthar Sliabh Macedon imirt ar an gcúrsa.
CLG Chontae Loch Garman
Iománaíocht
Rinneadh iomána i Loch Garman ó na haois mheánaoiseanna. Tá go leor leasainmneacha i Loch Garman, lena n-áirítear 'an contae modúlach' agus 'the yellow-bellies'. Bhí rath iománaíochta is déanaí Loch Garman i gcraobhchomórtas Laighean i 2004, nuair a bhuail siad Uíbh Fhailí. Ghlac Davy Fitzgerald mar bhainisteoir dá bhfoireann agus rinne sé dul chun cinn mór ag teacht ar chraobhchomórtas iománaíochta Laighean i 2017 nuair a bhí siad i nGaillimh. Ghlac sé mar bhainisteoir tar éis d'fhág Liam Dunne. Bhí cuid mhór ag Liam Dunne i rath iománaíochta Loch Garman le déanaí''
Withington
Is ceantar suite i Manchain é Withington.
Yellowknife
Bunaíodh an baile sa bhliain 1935, nuair a aimsíodh ór sa cheantar.
Star Trek: The Original Series
Sraith theilifíse ficsin eolaíochta Mheiriceánach ab ea Star Trek, a dtugtar Star Trek: The Original Series (nó ST:TOS) uirthi inniu (le hí a idirdhealú ó na sraitheanna eile a tháinig sna sálaí aici, agus iad bunaithe ar an gcoincheap céanna).
Ríomhchlár
Is píosa cóid é an ríomhchlár a ritear ar chóras ríomhaireachta chun próiseáil éigin a chur i gcrích. Is féidir tagairt a dhéanamh don chód foinseach i dteanga ríomhchlárúcháin éigin nó don fhoirm inrite den chód sin leis an bhfocal ríomhchlár. Glactar leis gur scríobh Ada Lovelace an chéad ríomhchlár ina nótaí chun uimhreacha Bernoulli a ríomh ar an Inneall Anailíse a cheap Babbage.
Deuterostomia
Sna deuterostomia, cruthaíonn an mhéisideirm asfhaighnithe den phutóg fhorbartha a phinseálann, agus a chomhdhéanann an céalóm.
Wythenshawe
Is ceantar suite i ndeisceart Manchain é Wythenshawe. Bhí cónaí ar 86,267 duine ann sa bhliain 2012. Tá Aerfort Mhanachain buailte le taobh theas an cheantair. mion|Lár Wythenshawe
Na hAinmhithe as Coill Feoirling
Liosta Na hAinmhithe as Coill Feoirling
Seo liosta charachtair an tsraith theilifíse agus an tsraith leabhair:
An Ghaeilge san Astráil
Lámhscríbhinní Gaeilge
Tá fáil ar chúig lámhscríbhinn Ghaeilge san Astráil. Ní fios an iad seo amháin a tháinig chun na hAstráile, nó ar cailleadh roinnt eile.
Idir-ré
Sa bhliain 1928 bhí daoine as gach taobh den Astráil páirteach i seisiún faoi chultúr na Gaeilge ag comhdháil Chaitliceach in Sydney. Foilsíodh cuntas trí leathanach i nGaeilge ar an seisiún in imeachtaí na comhdhála mar An Roinn Ghaodhalach.
Scríbhneoireacht
Tá roinnt scríbhneoirí Gaeilge ag gabháil don iriseoireacht nó don litríocht san Astráil faoi láthair. Scríobhann Bearnaí Ó Doibhlin colún rialta faoin Astráil don iris Beo. Tá dírbheathaisnéis foilsithe ag Muiris Ó Scanláin, cainteoir dúchais ó Chorca Dhuibhne atá ina chónaí san Astráil le fada an lá. Tá a lán gearrscéalta agus dánta foilsithe ag Colin Ryan sna hirisí Gaeilge, agus cuireann sé amach  An Lúibín, nuachtlitir Ghaeilge a scaiptear tríd an Astráil agus chun roinnt tíortha eile.
Fallás matamaitice
Tugtar fallás matamaitice ar pharadacsa nach bhfuil trioblóideach mar nach bhfuil i gceist ach briseadh rialach simplí ar bhealach neamhchonspóideach, agus nuair a thuigtear é sin bíonn réiteach ann. Is ábhar maith foghlamtha iad.
Caisleán Cnucha
Áiseanna
Is í Naomh Bríd éarlamh cheantair Sráidbhaile Chaisleán Cnucha. Baineann club CLG áitiúil Naomh Bríd CLG úsáid as an ainm céanna. Tá club CLG mhór eile CLG Chaisleán Cnucha lonnaithe i gCaisleán Cnucha agus tá club sacair Castleknock Celtic lonnaithe ann freisin. Tá Óstán agus Galfchúrsa Chaisleán Cnucha lonnaithe ann freisin. Tá Grúpa Gasóga Chaisleán Cnucha lonnaithe i gceantar Lóiste an Labhrais/Baile an Chairpintéaraigh.
Rialú agus ionadaíocht
Tá Caisleán Cnucha mar chuid de "Toghlimistéar Áitiúil Chaisleán Cnucha" i gComhairle Contae Fhine Gall. Is iad na comhairleoirí don gceantar idir 2019-2024 ná: Siobhán Shovlin (Fine Gael), Pamela Conroy (Comhaontas Glas), Ted Leddy (Fine Gael), John Walsh (Páirtí an Lucht Oibre), Howard Mahony (Fianna Fáil) agus Natalie Treacy (Sinn Féin).
Guinness
Geata San Séamus
Mhéadaigh an ngrúdlann ó shin, le méadú ag teacht ar na tithe grúda, atá fós ina seasamh sa lá atá inniu ann. Sa bhliain 1886, bhí Guinness mar an ghrúdlann is mó ar domhain go hoifigiúil, ag cur amach 1.2 milliúin barrille in aghaidh na bliana. I rith an fichiú aois, tháinig níos mó feabhais ar an ngrúdlann, nuair a rinneadh é go hiomlán uathoibríoch. I ndiaidh sin, sa bhliain 1996, thuill an ghrúdlann an teastas ISO 14001. Is teastas a thuilltear as a bheith ag feidhmiú go maith i leith an timpeallacht.
D'oscail teach grúda 4 sa bhliain 2014. Is ceann de na tithe grúda is fearr ó thaobh na teicneolaíochta ar domhain é. Tá Guinness go fóill ag ceannach eorna Éireannach agus ag cuidiú leis an nGeilleagar Éireannach sa lá atá inniu ann
Táirgí
Tá raon leathan ag Guinness sa lá atá inniu ann. I measc na táirgí seo tá:
Is féidir an raon iomlán a fheiceáil anseo.
Hanko
Tá Hanko suite faoi 127 gciliméadar de Heilsincí agus faoi 145 chiliméadar ó Thúrcú. Is é Tammisaari (Ekenäs) an chathair is cóngaraí (35 chiliméadar).
Contae Washington, Alabama
Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Washington, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbaile Chatom.
Niall Ó Dónaill
mion|Saolaíodh Niall Ó Dónaill i [[Loch an Iúir sa bhliain 1908.]] Foclóirí, teangeolaí, aistritheoir agus scríbhneoir Gaeilge ab ea Niall Ó Dónaill (27 Lúnasa 1908, Loch an Iúir – 10 Feabhra 1995, BÁC). Chuir an Dálach in eagar an foclóir mór Gaeilge-Béarla a tháinig i gcló a chéad uair sa bhliain 1977. Is beag scríbhneoirí na Gaeilge sna 1980idí-2000idí ar fud na cruinne nach raibh foclóir Uí Dhónaill acu – ‘Bíobla’ na Gaeilge a bhí ann ar go leor bealaí.
SS Ahnenerbe
Stair
thumb|upright|Bunaitheoir na hinstitiúide agus Reichsführer der SS, nó fear ardcheannais an SS, Heinrich Himmler I Mí Eanáir 1929, cuireadh Heinrich Himmler i gceannas ar an SS, nach raibh ach ag tosú san am. Ansin, d'eagraigh sé feachtas mór earcaíochta, agus tháinig fás agus forbairt ar an SS, nó ní raibh ann ach trí chéad duine sa bhliain 1929, ach dhá bhliain ina dhiaidh sin bhí ballra deich míle duine ag an SS. Ansin chrom Himmler ar an SS a iompú ina scothaicme cine nach bhfanfadh ach fir óga "Nordacha" inti. Chuir Himmler córas nua maorlathais ar bun leis an obair seo a dhéanamh, mar atá, Rasse- und Siedlungshauptamt, is é sin, an Príomhúdarás um Chúrsaí Cine agus Athlonnaithe. Ba é an tObergruppenführer Richard Walther Darré a cuireadh i gceann an phríomhúdaráis seo, agus ba é an t-údarás sin a shocraíodh, an raibh na hearcaigh nua sách glan ó thaobh an chine de le go ndéanfaidís gnó mar bhaill de chuid an SS. Cuireadh ranganna ar fáil do rúcaigh an SS le go bhfoghlaimeoidís uraiceacht an chiníochais, agus bhí tuilleadh eolais le léamh ar an SS-Leitheft, iris an SS.
Niall Ó Dónaill
Saothair
D'aistrigh an Dálach príomhscríbhinní na Fiannaíochta go Nua-Ghaeilge sa leabhar Seanchas na Féinne a foilsíodh sa bhliain 1942 - foilsíodh eagrán nua caighdeánaithe de sa bhliain 1998 - agus phléigh sé staid chomhaimseartha na Gaeilge sa leabhar clúiteach Forbairt na Gaeilge (1951).
Pectinodontidae
Genera
San áireamh san fhine Pectinodontidae tá na géinis seo a leanas:
Banc ceannais
mion|[[Banc Ceannais na hÉireann r inniu]] Institiúid is ea banc ceannais ar a luíonn de ghnáth an phríomhfhreagracht maidir le fás stoic airgid a thíre a rialú. Go minic, tá na bainc cheannais freagrach as rialáil airgeadais chomh maith, agus déanann siad maoirseacht ar ghníomhaíochtaí airgeadais.
Mel B
Is amhránaí í Melanie Janine Brown a rugadh ar an 29 Bealtaine 1975 i Leeds Yorkshire Thiar. Bhí sí ina ball den ghrúpa Spice Girls agus ina hiarbhreitheamh ar an gclár teilifíse The X Factor.
Harry Potter and the Half-Blood Prince (scannán)
Is scannán é Harry Potter and the Half-Blood Prince atá bunaithe ar an leabhar le J. K. Rowling a bhfuil an t-ainm céanna air. B'é David Yates stiúrthóir an scannáin, agus Daniel Radcliffe a ghlac páirt Harry.
Yukon
Stair
Ní raibh cuid de lár agus tuaisceart Yukon faoi bhrat an leac oighir le linn an oighearaois dheireanach agus mar gheall air sin agus mar gheall ar shuíomh Yukon in iarthuaisceart Mheiriceá Thuaidh, tá rianta daoine faighte ag seandálaithe ann atá ar na cinn is ársa dár tháinig siad orthu i Meiriceá. Phléasc Mount Churchill, bolcán in Alasca, timpeall na bliana 800 AD agus d'fhág sin deisceart Yukon faoi bhrat luaithrigh atá le feiceáil fós in áiteanna. Maireann an pléascán i mbéaloideas na Chéad Náisiún i Yukon agus áiteana eile i gcónaí.
Geilleagar
Ba C$2.361 bn. an olltáirgeacht intíre (OTI) a bhí ag an Yukon sa bhliain 2012.
Común Pháras
Cúlra
Tharraing an cogadh idir léigear agus ghorta ar chathair Pháras. De réir a chéile, bhí doicheall agus míshástacht na n-oibrithe ag dul i méid in imeacht na blianta. clé|mion|177x177px|baracáidí, passage Raoul Bhí príomhchathair na Fraince á chosaint go príomha, ní ag an Arm rialta na Fraince, ach ag trúpaí an Gharda Náisiúnta, a bhí ar an eite chlé. I mí Feabhra na bliana 1871, shínigh Adolphe Thiers, uachtarán na Fraince, sos cogaidh leis an Phrúis.
Timmy Dooley
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 17.9% de na vótaí céad rogha.
Béal Átha Chomair
Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Béal Átha Chomair.
Phaedrus (Aithneach)
Saol
mion|216x216px| Phaedrus Phlatón, anseo sa bhun- [[Sean-Ghréigis|Gréigis ó lámhscríbhinn Codex Clarkianus. ]]
Inis Meáin
Oideachas
Tá naíonra ar an oileán. Scoil Náisiúnta Inis Meáin a thugtar ar an mbunscoil. Bunaíodh meánscoil sa bhliain 2001 agus tá tuairim is 20 dalta ag freastal uirthi, cuid acu atá ar scoláireachtaí agus nach as an oileán iad ó dhúchas. Cónaíonn siad le teaghlaigh áitiúla.
Leaba Chinnderig
Déanann muintir an cheantair oilithreacht bhliantúil chuig an suíomh seo ar an 15 Lúnasa. Uaigh a bhaineann leis an seachtú haois déag AD atá i gceist: de réir an traidisiúin cuireadh banphrionsa Laighneach anseo. Tá sé suite i lár an oileáin taobh thiar de theach an tsagairt.
Cathaoir Synge agus Teach Synge
D'fhan an an scríbhneoir i dteaichín Bhríd agus Pháidín Mhic Donnchadha. Tá leabharlann bheag lena thaobh ina bhfuil earraí cuimhneacháin le fáil. Bhí muintir Mhic Dhonnchadha ina gcónaí sa teach go dtí na 1970idí. Tá sé athchóirithe anois agus osclaíodh don phobal é i mí Lúnasa 1999.
Andrew Doyle
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é  Andrew Doyle. Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Nicearagua
Tíreolaíocht
Tá achar 129,494 km² ag Nicearagua agus tá an tír ar chomhéid leis an Ghréig. Tá dhá loch móra i Nicearagua, Loch Nicearagua, an ceann is mó, agus Loch Mhanagua.
Cultúr
Is é an baseball cluiche náisiúnta Nicearagua, toradh ar thionchar SAM.
Teaneck, New Jersey
Le fada tá pobal mór Afrai-Mheiriceánach in Teaneck, go mór mhór in oirthuaisceart an bhaile. Tá iarracht leanúnach déanta ag na pobail gheala agus ghorma an baile ar fad a bheith oscailte do chách. Tá pobal Giúdach ceartchreidmheach ann freisin. Tá 14 sionagóg agus 4 yeshivas ar an mbaile. Le blianta beaga anuas tá líon na nÁiseach agus na gcainteoirí Spáinnise ag dul i méid.
Aibítir Choptach
Tábla na hAibítre
Litreacha as aibítir Dheamótach na hÉigiptise:
An Tibéid
Creideamh
Cleachtaítear neart reiligiúin sa Tibéid, ach cleachtaíonn formhór na dTibéadach an Búdachas.
thumb|left|260px|An t-[[ardchlár]]Tá ceithre scoil an Bhúdachais sa Tibéid: an scoil Nyingma, an scoil Kagyu, an scoil Sakya, agus an scoil Gelug. Is é an Dalai Lama ceannaire na scoile Gelug, agus d'fheidhmíodh sé cumhacht theamparálta sa Tibéid go hionradh na Síne i 1959.
Bernard Durkan
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Thuaisceart Chill Dara é Bernard Durkan. Tá sé ina bhall d'Fhine Gael.
Beirn
Is í Beirn (Bern, Berne, Berna, Berna) príomhchathair na hEilvéise.Is í an cúigiú cathair is mó san Elvéis. Tá breis is 125,000 duine ina gcónaí sa chathair fhéin, agus timpeall 390,000 duine má chuirtear na fo-bhailte san áireamh. Tá sí suite i lár na tíre, agus is í an Ghearmáinis príomhtheanga na cathrach.
Càrn Naois
Is sliabh in Albain é Càrn Naois, atá suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain.
Baile Bhòid
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Baile Bhòid.
St Ignatius Church, Stamford Hill
Is eaglais Chaitliceach suite sa London Borough of Haringey í St Ignatius Church.
Steve Martin
Is aisteoir Meiriceánach é Steve Martin a rugadh ar an 14 Lúnasa 1945. Saolaíodh i Waco i stát Texas é ach i gCalifornia a tógadh e. Bhí postanna aige ag Disneyland agus ag Knott's Berry Farm. Bhí sé ina scríbhneoir don Smothers Brothers Comedy Hour, agus is minic a bhí sé páirteach ar The Tonight Show. Tá gradaim Emmy, Grammy agus American Comedy buaite aige.
Gort na Saileán (Down by the Salley Gardens)
Gaeilge
Is thíos cois abhann go déanamh
sea casadh dom mo rún...
Réamhstair
Deirtear gur thosaigh an stair leis an chéad scríbhinn a bhfuil eolas againn air, as an Mheaspatáim, beagáinín roimh 3000 RC.
Fáinne
Conradh na Gaeilge
Caitheann daoine áirithe fáinne ar léine nó ar chasóg mar chomhartha go bhfuil Gaeilge acu agus go bhfuil siad sásta í a labhairt. Tugtar "Fáinne Óir" air go minic. Tá dhá shaghas sa lá atá inniu ann - an fháinne óir feiliúnach do dhaoine líofa - an dara cheann, an fháinne airgid feiliúnach do dhaoine atá sásta Gaeilge a labhairt.
Damien English
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar na Mí Thiar é  Damien English (Gaeilge: Domhnall Inglis) (rugadh é 21 Feabhra, 1978 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael.
Coláiste Phádraig, Má Nuad
Stair
Sa bhliain 1997 ritheadh Acht na nOllscoileanna, 1997, agus rinneadh an coláiste i Maigh Nuad a bhunú mar Ollscoil na hÉireann, Má Nuad (Ollscoil Mhá Nuad), ollscoil dá cuid féin, neamhspleách ar Choláiste Phádraig, Maigh Nuad.
The Joshua Tree
clé|mion Is é The Joshua Tree an cúigiú halbam ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 9 Márta, 1987.
Teoirim Phíotagarásach
mion Is éard is teoirim Phíotagarásach ná teoirim a luann go bhfuil taobhagán triantáin dronuilleach (an slíos os comhair an dronuillin) cearnaithe cothrom leis an dá shlios eile cearnaithe. Scríobhtar an teoirim mar chothromóid leis na litreacha a, b agus c mar seo: Ní fios go cinnte go raibh an hipitéis ann roimh Píotágarás ach tugadh a ainm ar an teoirim mar b'e an chéad duine a chruthaigh an teoirim.
Notre Dame School, Baile Atha Cliath
Scoil phríobháideach, Chaitliceach Rómhánach do chailíní i Notre Dame School i mBaile an Teampaill, Baile Átha Cliath, Éire. Bhunaigh Siúracha Notre Dame des Missions i sa bhliain 1953. Dhún sí i mí an Mheithimh 2019 mar gheall ar dheacrachtaí airgeadais tar éis cinneadh a bheith déanta ag Siúracha Notre Dame des Misean an t-oideachas a fhágáil in Éirinn sna 2000í luatha, agus ghlac an Notre Dame Schools Trust Ltd seilbh uirthi ina dhiaidh sin.
Ionad Siopadóireachta Edmonton Green
Is siopalann suite sa London Borough of Enfield í Ionad Siopadóireachta Edmonton Green.
Denton, Manchain Mhór
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Denton.
Droylsden
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Droylsden.
Dál Riada
Sanasaíocht
Fréamhaithe is ea Dál, cine nó críocha, ón bPrótai-Cheiltis *dālom. I measc focal gaolmhar an lae inniu, tá dole agus deal an Bhéarla, Teil na Gearmáinise, taille na  Fraincise agus taglia na hIodáilise. Creidtear gur ainm pearsanta is ea Riada.
Cineáil
Faightear i Seanchas Fear Alban trí phríomhchineál an Dáil Riada suite i nEarra Gael. Cuireadh ceathrú ceann níos deireanaí:
Ealaín
mion|200px|Naomh Maitiú, fóilió 28v sa [[Leabhar Cheanannais]]
Creidtear gur cruthaíodh i nDùn Ad mínmhiotalóireacht Ghael-Sacsanach amhail is penannular brooches.
Wicca
Creideamh nua-págánach is ea an Wicca. Tháinig sé chun solais sa bhliain 1954 nuair a foilsíodh an leabhar Witchcraft Today ag an stát-seirbhíseach Gerald Gardner. Tagann an focal wicca ón bhfocal wicche sa Mheán-Bhéarla. mion|peinteacal i Minnesota Reiligiún gan údarás lárnach is ea an Wicca. Níl duine ar bith i gceannas air. Tá traidisiúin éagsúla ann, le socruithe dá gcuid féin. Mar gheall ar nádúr neamh-lárnach an Wicca, bíonn roinnt easaontas faoi cad í an Wicca i ndáiríre. I dtraidisiúin áirithe (tugtar Wicca Bhreatnach Traidisiúnta orthu i gcoitinne), leanann siad nósanna agus scríbhinní de chuid Gardner, ach tugtar “Wicca” ar chreideamh agus nósanna eile ag daoine eile. mion|Beirt dia De ghnáth, is creideamh le beirt dia an Wicca, ag adhradh dia amháin (Dia na n-Adharc) agus bandia amháin (Bandia Máthair). Feictear iad uaireanta mar aghaidheanna an dé céanna. Bíonn réimse leathan creidimh ann, ó ildiachas go haondiachas.
An Phailís
Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí í an Phailís.
No Line on the Horizon
Clár
Is iad seo na hamhráin:
Seán Óg Ó hAilpín
Saol
Bhog an teaghlach go Sydney, an Astráil nuair a bhí Seán Óg trí bliana d’aois agus thosaigh sé ag imirt spóirt ansin, go háirithe rugbaí sraithe. Chuaigh siad ón Astráil go hÉirinn i 1988 agus shocraigh siad síos sa Bhlarna. Thóg sé tamall ar Sheán Óg dul i dtaithí ar an áit nua seo ach ina scoil, an Mhainistir Thuaidh i gcathair Chorcaí, thosaigh sé ag imirt peile agus iománaíochta agus d’fhoghlaim sé a chuid Gaeilge.
Le Foireann Chorcaí
An bhliain ina dhiaidh sin, agus an réalta Corcaíoch Jimmy Barry-Murphy ina bhainisteoir, bhuaigh foireann óg Chorcaí ar an gClár i gCluiche Ceannais na Mumhan. Ar lá báistí i bPáirc an Chrócaigh bhí an bua ag Corcaigh arís agus fuair Seán Óg a chéad bhonn Uile-Éireann. Bhí bliain mhaith ag na peileadóirí freisin ach theip orthu i gCluiche Ceannais na hÉireann in aghaidh na Mí.
Jack Wall
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Chill Dara Theas é Jack Wall. Tá sé ina bhall de Páirtí an Lucht Oibre.
Áiritheoir drithlíochta
Is é is áiritheoir drithlíochta ann feiste chun cáithníní luchtaithe inghluaiste a bhrath, ag baint feidhme as ábhair cosúil le hiaidíd sóidiam nó plaistigh ar leith a astaíonn solas (a dhrithlíonn) nuair a théann cáithnín luchtaithe tríothu. Déantar na bíoga solais a thaifeadadh le fóta-iolraitheoirí. Tá an fheiste tábhachtach chun amanna trasdul cáithníní a thomhas i dturgnaimh i bhfisic na gcáithníní.
Achtung Baby
Clár
Is iad seo na hamhráin:
Cíobhaí
Spéicis
thumb|left|Dáileadh gach speicis de Chíobhaí thumb|Ó thaobh na láimhe clé: Cíobhaí Donn (Apteryx australis), Cíobhaí Beag Breac (Apteryx owenii) agus Cíobhaí Mór Breac (Apteryx haastii), Auckland War Memorial Museum Déanann an dá thuismitheoir na huibheacha a ghoradh. Níl an t-éan seo le fáil anois ach i limistéar beag ar chósta thiar an Oileáin Theas. Is léir ón DNA is sine, áfach, go raibh sé spréite níos forleithne fadó, agus nach raibh aon chíobhaí eile le fáil i ndeisceart an Oileáin Thuaidh.
Marktl
Sráidbhaile sa Bhaváir, an Ghearmáin is ea Marktl. Tá an sráidbhaile suite gar don teorainn idir an Ghearmáin agus an Ostair, sa Dúiche Altötting. Tá timpeall is 2,700 áitritheoir ann.
William H. Sadlier, Inc.
Stair
Faoin ainm D&J Sadlier, d'fhoilsigh siad an t-eagrán Meiriceánach de Butler's Lives of the Saints, Bíobla Caitliceach Mericeánach, agus saothar cráifeach eile. Tar éis tamaill, chur siad nuachtán Caitliceach seachtainiúil ar siúl, mar atá The Tablet. Faoin ainm Mrs. J. Sadlier, d'aistrigh Mary Anne Sadlier roinnt leabhar spioradálta ón bhFraincis go Béarla. Scríobh sí seasca éigin úrscéal chomh maith don phobal Caitliceach Éireannach.
Sadlier inniu
Is le deartháireacha de mhuintir Sadlier an comhlacht go dtí an lá atá inniu ann: Frank Sadlier Dinger, ceannaire bhord an chomhlacht, agus William Sadlier Dinger, uachtarán an chomhlacht. D'fhreastail an bheirt acu ar Ollscoil Notre Dame.
Giosuè Carducci
File agus scríbhneoir Iodálach ab ea Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci (1835 - 1907). Do rugadh é ar an 27ú lá de mhí Iúil i Valdicastello, sráidbhaile atá suite i gcathair Pietrasanta sa lá atá inniu ann, agus do fuair sé bás ar an 16ú lá d'Fheabhra i gcathair Bologna na hIodáile. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1906. B'eisean an chéad Iodálach riamh a fuair an duais sin.
Liosta de stáit cheannasacha agus chríocha spleácha na hAfraice
deas|300x300px Seo liosta de stáit cheannasacha agus de chríocha spleácha na hAfraice. Cuimsíonn sé stáit atá aitheanta go hiomlán, stáit a bhfuil aitheantas teoranta nó neamhaitheantas acu, agus críocha spleácha na hAfraice agus stáit neamh-Afracacha araon. Liostaíonn sé 54 stát ceannasach agus 10 gcríoch neamh-cheannasach.
Tá Málta agus páirteanna na Fraince, na hIodáile, na Portaingéile agus na Spáinne suite ar phláta ilchríochach na hAfraice, cuid acu i bhfad níos gaire don Afraic ná do mhórthír na hEorpa, ach, mar choinbhinsiún, go ginearálta meastar go bhfuil siad san Eoraip. Ar an gcaoi chéanna, tá oileán Socotra ar phláta na hAfraice freisin agus tá sé i bhfad níos gaire don Afraic, ach is cuid pholaitiúil é den Phoblacht Éimin san Áise. Meastar gur stát Afracach é an Éigipt, cé go bhfuil cuid dí, Leithinis Shíonáí, san Áise.
Stáit aitheanta
Is baill de na Náisiúin Aontaithe agus d'Aontas na hAfraice.
Fearghal Óg Mac an Bhaird
== Sliocht as “Truagh do bheatha, a bhean a-réir!” ==
Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie
Leabhar de chuid Sigmund Freud, bunaitheoir na síocanailíse, is ea Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie (Béarla: Three Essays on the Theory of Sexuality, Gaeilge: Trí Aiste ar Theoiric na Gnéasachta). Déanann Freud cur síos sa leabhar ar a chuid teoiricí a bhaineann leis an ngnéasacht, go háirithe a gaol leis an óige. Foilsíodh an leabhar sa bhliain 1905.
Mícheál Cíosóg
Riarachán
San laethanta seo, ba é Coláiste na Tríonóide an t-aon áit amháin a bhí ag rialú na gcluichí. Shocraídís clubanna áitiúla don bhádóireacht, an rugbaí, an iomáint agus an lúthchleasaíocht. Ansin, chuir siad eagraíochtaí náisiúnta ar bun, mar shampla an Irish Rugby Football Union. Ní raibh an Cíosógach sásta le cúrsaí mar a bhí siad - ba í an chinsealacht Phrotastúnach a bhí i gceannas, agus níor thug siad cead cluichí a imirt ar an Domhnach, an lá saoire go traidisiúnta ag na Caitlicigh in Éirinn. Chomh maith leis sin, ní raibh cead ag an gnáthdhuine páirt a ghlacadh, mar bhí cead ag na "daoine uaisle" amháin. Ní raibh an suíomh sásúil do na Caitlicigh agus na náisiúnaithe in Éirinn, agus bhí athrú mór de dhíth. clé|mion|Ba é an Cíosógach a d'oscail an Civil Service Academy, acadamh a bhí an-rathúil dó ag an am. Ag deireadh na 19ú haoise, bhí dhá shaghas iomána á imirt in Éirinn - saghas amháin a bhí le fáil sa tuaisceart agus san iarthar, a d'imrítí sa gheimhreadh, agus a bhí cosúil leis an "shinty" atá acu san Albain. Ba chluiche samhraidh é i ndeisceart agus oirthear na tíre, agus b'fhearr an ceann seo leis an gCiosógach. Mar thoradh, chaith sé a dhúthracht le forbairt an chineáil seo.
Aaron Connolly
Is imreoir sacair Éireannach é Aaron Connolly, as Órán Mór, Contae na Gaillimhe.
Dearbhfhorghaill Ní Chonchúir
Ina theannta sin, deir Annála na gCeithre Máistrí gur fhostaigh sí gallóglaigh chun Ruairí mac Dhomhnaill Uí Chonchúir a mharú.
Counter-Strike: Global Offensive
Is físchluiche lámhaigh céad phearsan é Counter-Strike: Global Offensive (CS:GO) atá forbartha ag Hidden Path Entertainment agus Valve Corporation. Is é an cheathrú cluiche sa tsraith Counter-Strike agus eisíodh é do Microsoft Windows, OS X, Xbox 360, agus PlayStation 3 i mí Lúnasa 2012, agus foilsíodh an leagan Linux in 2014.
Eochaidh Ó hEodhasa
Beatha
Ba é an dán is deireanaí uaidh an ceann a scríobh sé do Mhaolmhuire Ó Raghallaigh in 1610. Bronnadh 210 acra air in bPlandáil Uladh in 1610–11. Fuair sé bás ar an 9 Meitheamh 1612. Tá an méid seo ráite in Gearr-Annála Fhear Manach (1566–1625):
Ní deirtear gur phós sé, cé gur chuir sé suim i Róis Ní Thuathail, baintreach Fhiachaidh mac Aodha Uí Bhroin, tráth agus gur scríobh sé dhá dhán di.
Tairiscint
mion Ráiteas a léiríonn breithiúnas is ea Tairiscint  (Béarla, proposition).
Stéisean Choinmheadh
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Stéisean Choinmheadh.
Jennifer Whitmore
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chill Mhantáin í Jennifer Whitmore. Tá sí ina ball de na Daonlathaigh Shóisialta ó 2015. Is eolaí agus comhshaolaí í.
Riabhóg
Is éan í an riabhóg. Is baill d'fhine na Motacillidae iad.
Prionsabal na coimhdeachta
Coimhdeacht sna conarthaí
Ní léir cad is brí le coimhdeacht. Tá an fhoclaíocht soiléir ar a laghad in Airteagal 5 de Leagan Comhdhlúite an Chonartha ag Bunú an Chomhphobail Eorpaigh (sean-Airteagal 3b CCE):- “Airteagal 5 “Gníomhóidh an Comhphobal faoi theorainn na gcumhachtaí a thugtar dó sa Chonradh seo agus na gcuspóirí a shanntar dó ann. I réimsí nach dtig faoina inniúlacht eisiach, ní ghníomhóidh an Comhphobal, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta, ach amháin mura féidir agus a mhéad nach féidir cuspóirí na gníomhaíochta arna beartú a ghnóthú go leordhóthanach ar leibhéal na mBallstát agus gur féidir, dá bhrí sin, de bharr fhairsinge agus iarmhairtí na gníomhaíochta arna beartú, iad a ghnóthú níos fearr ar leibhéal an Chomhphobail. “Ní rachaidh aon ghníomhaíocht de chuid an Chomhphobail thar a bhfuil riachtanach chun cuspóirí an Chonartha seo a bhaint amach.”
Conradh Liospóin
''PRÓTACAL (Uimh. 2) MAIDIR LE PRIONSABAIL NA COIMHDEACHTA AGUS NA COMHRÉIREACHTA A CHUR I bhFEIDHM
TÁ NA hARDPHÁIRTITHE CONARTHACHA,
ar an Aontas Eorpach, a urramú i gcónaí.
Airteagal 2 Sula ndéanfaidh sé gníomh reachtach a mholadh, glacfaidh an Coimisiún comhairle go forleathan. Cuirfidh na comhairliúcháin sin san áireamh, más
Airteagal 3 Chun críocha an Phrótacail seo, ciallaíonn ‘dréachtghníomhartha reachtacha’ tograí ón gCoimisiún, tionscnaimh ó ghrúpa Ballstát, tionscnaimh ó
a bheith sa ráiteas sin freisin measúnú áirithe ar iarmhairt airgeadais an togra agus, más treoir atá ann, measúnú ar a himpleachtaí maidir leis na
na Comhairle an tuairim chuig an institiúid nó chuig an gcomhlacht i dtrácht.
Airteagal 7 1. Déanfaidh Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle agus an Coimisiún, agus más iomchuí, an grúpa Ballstát, an Chúirt Bhreithiúnais, an Banc Ceannais
na vótaí uile arna gcionroinnt ar na Parlaimintí náisiúnta i gcomhréir leis an dara fomhír de mhír 1, ní mór an dréacht a athbhreithniú. Beidh an
Airteagal 8 Beidh dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i gcaingne mar gheall ar ghníomh reachtach prionsabal na coimhdeachta a shárú, arna dtionscnamh
ag Ballstáit i gcomhréir leis na rialacha dá bhforáiltear in Airteagal 263 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh nó arna gcur in iúl acu i
I gcomhréir leis na rialacha dá bhforáiltear san Airteagal sin, féadfaidh Coiste na Réigiún caingne den sórt sin a thionscnamh freisin in aghaidh na
Airteagal 9 Tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil gach bliain don Chomhairle Eorpach, do Pharlaimint na hEorpa, don Chomhairle agus do na Parlaimintí náisiúnta
Conradh Liospóin agus inniúlacht
Ballstáit reachtú agus gníomhartha a ghlacadh a bheidh ceangailteach ó thaobh dlí sa réimse sin. Feidhmeoidh na Ballstáit a n-inniúlacht a mhéid nach
bhonn na bhforálacha sna Conarthaí a bhaineann leis na réimsí sin.
Airteagal 5 den Chonradh Chomhdhlúite ar an Aontas Eorpach
coimhdeachta agus na comhréireachta a chur i bhfeidhm.
Antonie van Leeuwenhoek
Saothar
Rinne van Leeuwenhoek micreascóip shimplí. Leis na huirlisí seo, chonaic sé prótasóin is speirmeatasóin den chéad uair ar domhan (snáithíní matáin, baictéir, agus speirm). clé|mion|Coiníní agus madraí, Antonie van Leeuwenhoek i 1678.Rinne van Leeuwenhoek cur síos iomlán den chéad uair ar chealla dearga na fola (na heirítricítí agus imshruthú na fola i ribeadáin (fuileadáin beaga)).Tá aithne air as a chuid oibre ar an mhicreascóp agus le haghaidh a chuid ranníocaíochtaí i leith na micribhitheolaíochta a bhunú. mion|clé
Duibhe
Is abhainn suite i gComhairle Chlach Mhanainn é Duibhe.
Portsmouth Football Club
Imreoirí
Ó Meitheamh, 2009:
François Villon
Gníomhaíochtaí coiriúla ar cuireadh ina leith iad
Tá dhá leagan dhifriúla den phardún ar fáil; i gceann amháin aithnítear an té a raibh an choir leagtha air mar " François de Loges, autrement de Villon" ("François des Loges, a tagraítear dó mar Villon d'uaireanta"), agus sa cheann eile mar " François de Montcorbier@. Chomh maith leis sin, deirtear gur inis sé don mháinlia a chóirigh an chneá dó gur "Michel Mouton" ab ainm dó. Ar a laghad, deimhníonn na doiciméid seo dáta a bhreithe, as tagairt a dhéanamh dó a bheith sé bliana is fiche d'aois nó mar sin de ag an am.
Caisleán na Ropaí
Is baile fearainn é Caisleán na Ropaí. Tá sé suite i dTír Amhlaidh, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Fionn mac Cumhaill
Sanasaíocht
As Sean-Ghaeilge, i measc na bríonna atá ar find/finn tá: bán, geal, niamhrach; geal-daite (snua, gruaig, srl.); dathúil (go minic, ach ní gá, ag cur in iúl finne snua); beannaithe; cothrom, cóir, fíor sa chiall mhorálta. Is gaol é leis an bPróta-Ghaeilge VENDO- (feicthe i nainmneacha ar inscríbhinní Oghaim), Breatnais gwyn, Coirnis gwen, Briotáinis gwenn, Ceiltis mhór-roinneach agus Briotainic *uindo- (fréamh choiteann i n-ainmneacha pearsanta agus logainmneacha), agus atá fréamhaithe ón aidiacht Prótai-Ceiltis, firinscneach uatha, *windos, is amhlaidh sa deireadh fréamhaithe ón bPrótai-Indo-Eorpais *weyd- "fios, feic").
Nualitríocht
Sa leabhar Glencoe: The Story of the Massacre le John Prebble (Secker & Warburg, 1966), tá cur síos ar chath seanscéalach idir Fionn mac Cumhaill, ina chónaí ag an am más fíor i nGleann Comhann, agus slua Lochlannach i ndaichead long fhada a sheol siad an caolas in aice le Baile a' Chaolais i Loch Liobhann isteach. Cloígh na Fianna na Lochlannaigh i nGleann Comhann, agus mharaigh Goll Mac Morna a thaoiseach, Earragan.
Ceiliúrtar Fionn san amhrán "The Legend of Finn MacCumhail", leis an mbanna ceoil lonnaithe i mBoston, Dropkick Murphys, le cloisteáil ar a n-albam Sing Loud Sing Proud!
Fratton Park
mion|clé|200px|Fratton Park
Toiliú (síceolaíocht)
mion|Toiliú i [[An Ghearmáinis|nGearmáinis]] Gníomh tola a dhéanamh, is ea Toiliú (Béarla, volition nó to will).
Eórapaidh
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eórapaidh
Airtléire
Stair
Bheadh píosaí airm ar nós an gunna 18 punt in úsáid le linn an Chéad Chogadh Domhanda agus é armtha ag 10 saighdiúir. D’úsáid na Sasanaigh an gunna 18 punt freisin le linn Éirí Amach na Cásca agus Cogadh Cathartha na hÉireann.
Alain Perrin
Is iar-thraenálaí peile é Alain Perrin (a rugadh ar an 7 Deireadh Fómhair, 1956 i Lure, An Fhrainc). Bhí sé ina thraenálaí ar an bhfoireann pheile Troyes AC ó 1993 go 2002, le Marseille ó 2002 go 2004, Al-Ain ó 2004, Portsmouth F.C. ó 2005 agus FC Sochaux ón tséasúr 2006-2007. Bhí sé ina thraenálaí ar Olympique Lyonnais don tséasúr 2007-2008.
Ulrike Meinhof
Rote Armee Fraktion
Rinne sí a mbealach chuig an Meánoirthear, áit ar chuir na Palaistínigh faoi oiliúint mhíleata í.
Seán Ó Siadhail
Saol
Is i nDoire Cholm Cille, i dTuaisceart Éireann, a rugadh Seán Ó Siadhail, an 16 Eanáir 1950. Ba ghréasaí a athair John, a d’éag in 2005, agus bhí a mháthair Nora Doherty, a mhaireann fós, ag obair i siopa báicéireachta. Tá ceathrar deirfiúracha agus beirt deartháireacha aige. [Is duine acu sin Pádraig Ó Siadhail, a bhfuil idir úrscéalta, ghearrscéalta agus taighde foilsithe aige féin i nGaeilge fosta.] Bhí triúr iníonacha agus beirt mhac ag Seán agus Éilís, a bhean chéile.
Fuair Seán a chuid bunscolaíochta i Scoil na mBuachaillí, ar Shráid Helen i nDoire agus a chuid meánscolaíochta i gColáiste Choilm sa chathair chéanna. D’fhág sé Doire sa bhliain 1968 le dul le sagartóireacht i gColáiste Phádraig, Má Nuad (Ollscoil na hÉireann, Má Nuad anois). Ní raibh sé i bhfad ansin gur athraigh sé a intinn ach lean sé don staidéar. Bhain sé céim amach sa Ghaeilge agus sa Fhraincis sa bhliain 1972. Phós sé bliain níos deireanaí agus chuir sé féin agus a bhean fúthu i gContae na Mí.
Lavr Kornilov
Roimh an Réabhlóid
Chaith Kornilov na blianta fada ina oifigeach proifisiúnta in Arm Impiriúil na Rúise. Sna blianta 1890-1904, bhí sé i gceannas ar mhisean taiscéalaíochta in Oirthear na Turcastáine, san Afganastáin agus sa Pheirs. D'fhoghlaim sé sraith teangacha Lár-Áiseacha, agus bhreac sé síos tuairiscí mionchruinne faoina raibh feicthe aige. Le linn Chogadh na Rúise agus na Seapáine, 1904-1905, bronnadh Cros Naomh Seoirse air, chomh maith le céimíocht an choirnéil.
An Bhinn Mhór
Tá ar a laghad 10 sliabh, ceann tíre, aill nó mionghné ar oileán Éireann darb ainm an Bhinn Mhór, san áireamh:
Sterling Heights, Michigan
mion|250px|Sterling Heights Cathair i ndeisceart Michigan is ea Sterling Heights. Sa bhliain 2010 fuarthas 129,699 duine ina gcónaí in Sterling Heights.
Loch Gile
Iascaireacht ar Loch Gile
Cuireadh cosc iomlán ar iascaireacht an bhradáin ar Loch Gile sa bhliain 2007, ach osclaíodh an loch do na hiascairí arís céim ar chéim agus tá cead ag an phobail dul i mbun iascaireachta arís, ach cloí le rialacha an bheartais gabhála agus scaoilte, agus Scéim Chlibeála Bradán Fiáin agus Breac Geal Fiáin.
Annála Loch Cé
Déantar cúpla tagairt do Loch Gile in Annála Loch Cé, an sliocht seo a leanas ón bhliain 1244, mar shampla:
Christian Wilhelmsson
Is imreoir sacair é Christian Wilhelmsson. Imríonn sé faoi láthair do Al-Hilal. D'imir sé cheana le Bolton Wanderers F.C.. Rugadh i Malmö, An tSualainn é.
Gaeil
Éire
Tá rian na seandachta ar chuid mhaith de na logainmneacha freisin, rud eile a chuireann an leanúnachas in iúl.
Na Gaeil sa bhaile
Má tá ceangal idir cine agus teanga, is léir gur ar éigean atá na Gaeil ann inniu. Tá Gaeltachtaí na hÉireann agus na hAlban ag meath i gcónaí, agus cailleadh an cainteoir dúchais deireanach ar Oileán Mhanann sna seachtóidí. In Éirinn tháinig an meath mór sa 19ú haois thar aon aois eile; bhí an dátheangachas (nó saghas dátheangachais) ag fás, bhí an Béarla i réim i gcúrsaí poiblí, agus ba é an Drochshaol an babhta marfach. In Albain (Inse Gall agus na Garbhchríocha) sa tréimhse chéanna is beag baint a bhí ag an teanga in intinn na ndaoine le dul chun cinn, agus ní dhearnadh freastal uirthi. Meas béarlagair a bhí ar an teanga in Oileán Mhanann; b'fhearr duit Béarla.
Cabar
Is ionann an focal cabar agus polla nó rachta (mar a bheadh sa díon) agus, leis, 'eaves-knot' sa tuíodóireacht.
CLG Cill Daingin
Stair
Bunaíodh an club sa tús an fichiú haois, ach tháinig deireadh leis sa bhliain 1915. Thosaigh an cumann arís sa bhliain 1925 agus d'imir siad in aghaidh Teach Dhá Mhíle sa chluiche ceannais na sraith shóisearach sa bhliain chéanna. Is é an scór an chluiche anaithnid. An dá scór bliain seo a leanas a bhí le bheith rathúil do Chill Daingin. Bhuaigh siad an sraithe sóisearaí dhá uair i 1930 agus 1932 agus na craobhchomórtais sóisearach i 1942. Imir an club camógaíochta freisin sna 1930í. Áfach, ag na 1960idí, scoir an chlub a bheith ann.
Martin Ferris
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 11.9% de na vótaí céad rogha.
Abdullah Öcalan
thumb|right|300px|Tacadóirí Öcalan ag déanamh agóide i [[Londain, Aibreán 2003]]
Caprinae
Laistigh den fhofhine Caprinae, is iomadúla í an treibh Caprini, a chuimsíonn caoirigh, gabhair, agus ibigh.
Selsdon
Is baile é Selsdon atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Stair na Gaeilge
An tOgham agus an tSean-Ghaeilge
deas|200px|thumb|Cainteoirí Gaeilge sa bhliain 2007. B'é an tOgham an chéad chóras scríofa don Ghaeilge, ach is gnách an teanga a chur ar pár i litreacha Laidineacha le níos mó ná míle bliain anuas. Sa tseachtú haois a tháinig an chéad leagan caighdeánaithe den teanga, mar atá, an tSean-Ghaeilge, ar an bhfód, agus í sách difriúil fós leis an gcineál Gaeilge a labhraítear inniu. D'úsáidtí an tSean-Ghaeilge, ar dtús, i ngluaiseanna míniúcháin a chuirtí le téacsanna Laidine, le cuidiú leis na daltaí óga nach raibh ach ag foghlaim theanga na Críostaíochta Caitlicí. De réir a chéile, áfach, thosaigh na manaigh ag breacadh síos na scéalta miotaseolaíochta, leithéidí na Rúraíochta is na Fiannaíochta. Ní raibh siad chomh drochamhrasach i leith na seanscéalta Págánacha agus a shílfeá, ach mar sin féin bhain siad gach tagairt nithiúil don chreideamh réamh-Chríostaí de na leaganacha a rinne siad de na scéalta seo. Mar sin, fág is go bhfuil blas na Págántachta ar na seanscéalta Gaelacha ó thaobh an spioraid agus an tsaoldearcaidh, is deacair aon tagairt do dhéithe Págánta na gCeilteach a aithint iontu.
Conradh Liospóin
Míniú ar na hAirteagail
Airteagal 4 Míníonn an t-airteagal seo go bhfuil leasaithe éagsúla sna prótacail ceangailte leis an conradh.
Stair na Gaeilge
An tOgham agus an tSean-Ghaeilge
Tá gramadach agus litriú na bhfocal sna scríbhinní Oghaim ní ba seanaimseartha ná an tSean-Ghaeilge féin, cé go mbaineann an chuid is deireanaí de na hOghamchlocha leis an tréimhse chéanna. Mar sin, is dócha go ndearna na manaigh iarracht d'aon turas ar stíl nua scríbhneoireachta a thabhairt isteach nach mbeadh cosúil le stíl "Phágánta" na nOghamchloch.
Conradh Liospóin
Míniú ar na hAirteagail
Airteagal 7 míníonn an t-airteagal seo gur foilsíodh an conradh i ngach teanga oifigiúil den AE agus go mbeidh an cháipéis bhunaidh i dtaisce ag rialtas na hIodáile, a sheolfaidh macasamhail den conradh chuig gach ballstáit.
Stair na Gaeilge
An Mheán-Ghaeilge
Tabhair faoi deara go dtugann téacsleabhair áirithe "Meán-Ghaeilge" ar an Nua-Ghaeilge Chlasaiceach freisin. Ní botún é seo go díreach, ach cleachtas a d'imigh as úsáid idir an dá linn.
An Nua-Ghaeilge
Bhí na cúirteanna filíochta an-tábhachtach le linn ré na Nua-Gaeilge Moiche. Filí clúiteacha ba ea Dhonnchadh Mór Ó Dálaigh (1175-1244), Muireachadh Albanach Ó Dálaigh (1180-1250), Gofraidh Fionn Ó Dálaigh (1320-87), Tadhg Dall Ó hUiginn (1550-91), Eochaidh Ó hEodhusa (1567-1617), Fear Flatha Ó Gnímh (1602-1640) agus ar uile.
Tháinig deireadh le scoileanna na mbard agus leis an seanfhilíocht, agus baineadh úsáid as méadraíocht na n-amhrán. Filí clúiteacha ba ea Seathrún Céitinn, Piaras Feiritéar (1600?–1653), Pádraigín Haicéad (1600-54), Dáibhí Ó Bruadair (1625-98) agus Aogán Ó Rathaille (1670-1728).
Aischothú
Coincheapa
mion|aischothú diúltach
Thornton Heath
Is baile é Thornton Heath atá suite sa bhuirg London Borough of Croydon, Londain Theas.
Oscar Mac Thréinfhir
Polaiteoir Éireannach ab ea Oscar Mac Thréinfhir (Oscar Traynor i mBéarla; 21 Márta, 1886 - 15 Nollaig, 1963). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Cill an Dísirt
Sráidbhaile in Éirinn is ea Cill an Dísirt. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Bhí cónaí ar 378 duine i sráidbhaile gCill an Dísirt sa bhliain 2011.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1921
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1921, a thosaigh ar 8 Bealtaine 1921 agus chríochnaigh ar 4 Márta 1923. B'í an 35ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Luimneach an comórtas don tríú huair.
Móinteach Mílic
Baile i gContae Laoise is ea Móinteach Mílic (Mountmellick as Béarla).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1923
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1923, a thosaigh ar 20 Bealtaine 1923 agus chríochnaigh ar 14 Meán Fómhair 1924. B'í an 37ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don chéad uair.
Partyzan Miensk
Club peile sa Bhealarúis i ea Partyzan Miensk (Bealarúisis: футбольны клюб "Партызан" Менск).
Berkeley, California
Stair
Bhí an banda Chochenyo/Huchiun den phobal Ohlone ina gcónaí ar shuíomh na cathrach nuair a tháinig na chéad Eorpaigh. Tá poill i leaca le feiceáil fós ina meilidís dearcán. Tá cuid de charn sliogán a d'fhág na bundúchasaigh ar an gcósta chomh maith. Bhain Sluaíocht De Anza, faoi bhratach na Spáinne an áit amach sa bhliain 1776 (cé gur daoine de shliocht measctha ab ea formhór na ndaoine sa ghrúpa úd). Rainse mór Spáinneach, ar le Luis Peralta agus a chuid mac, a bhí ann gur tháinig slua mór Meiriceánach agus eachtrannach eile sa bhliain 1848 (Ruaig an Óir California) agus sna blianta ina diaidh sin. Ionchorpraíodh Berkeley mar chathair sa bhliain 1878 agus tugadh cairt don chathair sa bhliain 1895.
Farnworth
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Farnworth.
Family Guy (séasúr 14)
Rinne Joe Buck, Kyle Chandler, Glenn Close, Anil Kapoor, Kate McKinnon, John Mellencamp, Ed O'Neill, Liam Payne, Louis Tomlinson, agus Neil deGrasse Tyson ai-chumaí i rith an séasúr seo.
Randstad
Réigiún an-uirbíthe san Ísiltír is ea Randstad nó Cathracha Teorann, agus iad ina bhfáinne na gcathracha timpeall ceantar tuaithe: An Crói Glas. Tá na Cathracha Teorann mar gheall a 7 milliún cónaítheoirí an réigiún is dlúithe daonra san Ísiltír. Tá na ceathair chathair is mó den Ísiltír faoi na Cathracha Teorann: Amstardam, Rotterdam, An Háig agus Utrecht.
An Eilbe
Is abhainn i lár na hEorpa í an Eilbe (Seicis: Labe, Gearmáinis: Elbe, Gearmáinis Íochtarach: Elv). Is ón Krkonoše, an sliabhraon úd i bPoblacht na Seice, a eascraíonn an Eilbe agus sníonn sí tríd an Ghearmáin, suas go béal na Mara Thuaidh.
Caitlín Maude
Filíocht agus amhránaíocht
Bhí saint ag Caitlín i léann agus i bhfoghlaim riamh, dar lena tuismitheoirí. Scríobhadh sí dánta ó bhí sí ina cailín óg, agus dúirt sí féin gurbh í an tSiúr Ailbhe, a bhí ag múineadh Gaeilge di i gColáiste Chroí Mhuire, a thug an chéad spreagadh di chun dul i mbun pinn. Bhí friotal solúbtha comhaimseartha ina cuid filíochta agus rian an tochta uirthi.
Independence, Missouri
Cathair in iarthar-lár Missouri is ea Independence. Sa bhliain 2010 fuarthas 116,830 duine ina gcónaí in Independence.
Juan Antonio Villacañas
Scríbhneoir, criticeoir agus file Spáinneach ab ea Juan Antonio Villacañas (a rugadh in Toledo ar 10 Eanáir 1922 agus a d'éag ar 21 Lúnasa 2001).
Blianta neamhthuairiscithe Íosa
Íosa i Meiriceá
Creideann scoláirí Mormannacha áirithe gurbh é Íosa Críost i ndáiríre a bhí sa Quetzalcoatl, a gcuirtear síos air mar Dhia den chine geal agus féasóg air a tháinig anuas ón spéir agus a gheall go bhfillfeadh sé arís, i gcodarsnach leis an tuiscint Meisimheiriceánach a deir go mba nathairdhia chleiteánach a bhí ann.[20] De réir Leabhar Mormann, thug Íosa cuairt ar bhundúchasaigh Mheiriceá tar éis an aiséirí.[21] Scríobh Uachtarán Eaglais Naoimh na Laethanta Deireanacha, John Taylor:
Juan Antonio Villacañas
Beathaisnéis
Sa bhliain 1956 fuair sé cuireadh ó Académie Belge de Langue et de Littérature Françaises (Acadamh Beilgeach na Teanga agus na Litríochta Fraincise) go dtí an III Comhdháil Dhébhliantúil Idirnáisiúnta ar Fhilíochta i Knokke-le-Zoute sa Bheilg. B’ansin a rinne sé cairdeas le Edmond Vandercammen, file agus saineolaí na hEaspáinnice, a rinne léirmheas ar a Conjugación poética del Greco (Reimniú Fileata El Greco) ar an Journal des poètes agus a d’aistrigh roinnt dá chuid dánta go Fraincis ar an irisleabhar chéanna (1972).
Chomh maith leis sin, foilsíodh cuid dá fhilíocht agus dá léirmheastóireacht in irisí agus nuachtáin éagsúla.
Blianta neamhthuairiscithe Íosa
Tagairtí
5.^ Gruber, Elmar and Kersten, Holger. (1995). The Original Jesus. Shaftesbury: Element Books.
12.^ Max Müller (1888), Journal of the Transactions of the Victoria Institute Volume 21, page 179
21.^ http://maxwellinstitute.byu.edu/publications/jbms/?vol=11&num=1&id=298
Toledo, Ohio
Is é Toledo an ceathrú cathair is mó sa stát Ohio, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Toledo suite i gContae Lucas, agus tugtar an leasainm "The Glass City" air. Tá Wade Kapszukiewicz (D) ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1833.
Johann Smith
Is peileadóir sacair é Johann Smith. Imríonn sé faoi láthair do Bolton Wanderers F.C.
Rónaigh, Atlantach Thuaidh
clé|250px|mion|Rónaigh Is oileán é Rónaigh, gar do na hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Comhphobail, réigiúin agus limistéir teanga na Beilge
Inniúlachtaí
I roinnt réimsí, is féidir leis na leibhéil éagsúla cinntí a ghlacadh maidir lena sainiúlachtaí féin. Maidir leis an oideachas, mar shampla, ní féidir leis na comhphobail, mar chuid den fhéinriar atá acu, cinntí a ghlacadh maidir le gnéithe éigeantacha an oideachais ná íoscheanglais a leagan síos le haghaidh cáilíochtaí a bhronnadh, rudaí atá fós mar ábhair fheidearálacha. Is féidir le gach leibhéal a bheith bainteach sa taighde eolaíoch agus i gcaidreamh idirnáisiúnta a bhaineann lena chumhachtaí.
Réigiún Fhlóndras
Tá cúig chúige i bhFlóndras: Flóndras Thiar, Flóndras Thoir, Antuairp, Brabant Fhlóndras agus Limburg.
Réigiún na Vallúine
Tá Réigiún na Vallúine nó an Vallúin (Fraincis: Région Wallonne nó Wallonie) lonnaithe sa chuid theas den Bheilg. Tá achar dromchla de 16,901 km2, nó 55,1% den Bheilg, aige agus tá sé roinnte ina 5 chúige ina bhfuil 262 bhardas san iomlán. Is é Namur príomhchathair an Réigiúin.
Plás an Mhúsaeim
Tá Plás an Mhúsaeim (Ollainnis: Museumplein) suite i gcomharsanacht Theas, in aice le lár Amstardam. Tá trí mhúsaeim tábhachtach suite ar an gcearnóg Rijksmuseum, músaeim Van Gogh agus músaeim Stedelijk agus halla ceolchoirm Concertgebouw.
Séala Alabama
thumb|An Séala Mór Alabama Leag William Wyatt Bibb amach an Séala Mór Alabama i 1817. Ghlac an reachtas stáit Alabama an leagan amach nuair a rinne stát de Alabama i 1819. Taispeánann an séala na aibhneacha tábhachtacha sa stát. I 1868 Ghlac leagan amach nua ionad an séala le Wyatt. Bhí an séala nua conspóideach agus chuir an reachtas agus Gobharnóir Frank M. Dixon ar ais an séala Wyatt i 1938.
Baile 'Ic Eóghainn
Is baile suite i bhFìobha é Baile 'Ic Eóghainn.
Carlsbad, California
mion|clé|250px|Carlsbad
Aisíditímidín
Druga a chuireann bac ar atáirgeadh víreas HIV (víreas easpa imdhíonachta daonna, nó VEID), an reitrivíreas is bun le siondróm easpa imdhíonachta faighte (SEIF nó AIDS) ina measc.
A' Chàrnaich
Is baile suite i bhFìobha é a' Chàrnaich.
Sean Hales
Marú
Bhain an rialtas díoltas amach go díreach. Ar 8 Nollaig 1922, cuireadh ceathrar Poblachtánach, duine ó gach cúige, chun báis. Lámhachadh Liam Ó Maoilíosa, Ruairí Ó Conchúir (an-mhór le Kevin O'Higgens, an tAire Dlí agus Cirt, a shínigh an t-ordú ), Seosamh Mac Calbhaigh agus Risteard Bairéid (an mhór le Hales), mar bheart díoltais. Básuithe neamhdhlíthiúla amach is amach a bhí ann. Bhain na heachtraí seo an anáil de mhuintir na hÉireann.
West Jordan, Utah
i lár Utah is ea West Jordan. Sa bhliain 2010 fuarthas 111,946 duine ina gcónaí in West Jordan.
Gunnaigh
Is oileán i ngar den Cola, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Gunnaigh.
Tomás Mac Giolla
Bás
Fuair sé bás in Ospidéal Beaumont i mBaile Átha Cliath ar 4 Feabhra 2010 tar éis dó a bheith tinn go dona le fada an lá.
Leigh, Manchain Mhór
Is ceantar suite in iarthar Mhanchain Mhór, Sasana, é Leigh. Tá beagán breis is 46,000 duine ina gcónaí ann.
Céli Dé
Ba mhanach Gaelach a bhí i gCéli Dé as an 8ú go 12ú haois, ina chónaí mar ancaire, de ghnáth i ndream den trí déag (ar an sampla Criost agus a nAspail).