cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ianasóir
thumb|Ianasóirí Tá an focal úd ianasóir bunaithe ar yeniçeri na Tuircise. Is éard is brí leis an téarma sin ná "saighdiúirí nua". B'iad na hianasóirí scoth trúpaí armtha na Tuirce (is é sin, Impireacht Otamánach na Tuirce). Chuir an Sabhdán Murad I bun leis na hianasóirí timpeall na bliana 1365, agus b'é an Sabhdán Mahmud II a chuir deireadh leo mar thrúpaí. San am sin, bhí meath tagtha ar na hianasóirí go hiomlán, nó ní raibh siad ag tabhairt aire ar orduithe an tsabhdáin a thuilleadh.
Seoirse VI na Ríochta Aontaithe
Tháinig a iníon, Eilís II i gcomharbacht air.
Édith Piaf
Tá meas iontach aige ar a cuid amhránaíochta i gcónaí. Maireann sé i gcónaí mar íocón cultúrtha Francach. I measc na móramhrán uaithi bhí ‘La Vie en Rose’ agus ‘Non, je ne regrette rien.’
Cultúr Iamna
Is dócha gur fáisceadh muintir an chultúir Iamna as meascán géiniteach de shliocht shealgairí agus bhailitheoirí Oirthear Eorpa agus de dhaoine a raibh gaol acu le sealgairí agus bailitheoirí ón réigiún Cugais. B’fhánaithe iad, mórán, a raibh taoisigh os a gcionn agus truacailí a lig dóibh tréada móra a aoiriú.
Próta-Ind-Eorpais
Mhaígh Marija Gimbutas i dteoiric na gcurgan aici gurb ionann an cultúr Iamna agus na Próta-Ind-Eorpaigh dhéanacha. Taispeánann staidéir ghéiniteacha a rinneadh ó 2015 i leith gur leath teangacha Ind-Eorpacha ar fud na hEorpa ó na steipeanna Eoráiseacha agus go raibh baill den chultúr Iamna ina nInd-Eorpaigh. De réir na staidéar sin, is cosúil gur spréigh na haplaghrúpaí R1b agus R1a amach ó na steipeanna Pontacha agus Caispeacha in éineacht leis an Ind-Eorpais: iadsan an haplaghrúpaí is coitianta san Eoraip, agus tá R1a forleathan san Áise Theas. Tá uathshóim ag Eorpaigh an lae inniu nach raibh ag Eorpaigh Neoiliteacha agus a tháinig isteach leis na ginealaigh athartha R1b agus R1a sa Chré-umhaois, i dteannta na hInd-Eorpaise, is dócha.
Fermo
Nuinteas an Phápa
Sa bhliain 1645, bhí Ardeaspag Fermo, Giovanni Battista Rinuccini mar Nuinteas an Phápa in Éirinn. Chuir an Pápa Innocent X é chun cabhrú le Caitlicigh na Comhdhála in Éirinn ina gcomhraic i gcoinne riail na bProtastúnach Sasanach agus 'chun saoirse a bhaint amach don chreideamh Caitliceach', mar a chreid sé. Mar chomrádaí taistil, bhí Rinuccini i gcomhluadar Déan Fermo, Dionisio Massari. Choimeád Massari dialann dá chuid taistil.
Macerata
Is cathair i réigiún Marche san Iodáil é Macerata.
Aimíonaigéad
thumb|right|250px|R-Ghrúpa ar an taobhsleabhra. Ar leith ó na haimíonaigéid atá faighte i ngach beathachruth, tá ról ríthábhachtacha ag aimíonaigéid neamhnádúrtha san earnáil tionsclaíochta agus teicneolaíochta, mar shampla, Is alfa-aimíonaigéid iad an t-oibreáin chrágtha EDTA agus an t-aigéad nítríl trí-aicéiteach atá tábhachtach i dtionscal na gceimiceán.
Forbhreathnú
Tá 20 aimíonaigéad coitianta ann le próitéiní a fhoirmiú, sainithe ag an cód géiniteach. Is de thoradh líon na n-aimíonaigéad agus an seicheamh ina bhfuil siad socraithe a foirmítear próiteiní ar leith. Níl sé neamhchosúil leis an gcaoi a ndéantar focail as an aibítir. Féadtar líon mór millteach focail a dhéanamh as 26 litir na haibtíre. Bíonn roinnt mhaith aimíonaigéad i bpróitéiní simplí fiú amháin, e.g. tá thart ar 50 aimíonaigéad in inslin (próitéin), tá 500 in haemaglóibin agus tá os cionn 4500 aimíonaigéad in uireás (próitéin in pónairí soighe).
Quantum of Solace
Scannán ón bhliain 2008 is ea Quantum of Solace.
Massawa
Ba chuid den Impireacht Otamánach é Massawa ag tosnú sna 1500idí déanacha. San 19ú haois bhí an Éigipt i gceannas air le cead ó na hOtamánaigh a raibh smacht acu ar an Éigipt féin. Nuair a chuir na hIodálaigh Coilíneacht na hEiritré ar siúl, rinne siad príomhchathair na tíre de Massawa (1885–1897) sular aistrigh siad an rialtas coilíneachta go hAsmara. Sa bhliain 1921 scriosadh cuid mhór den chathair de bharr crith talún. Chuir na Briotanaigh ruaig ar na hIodálaigh go luath sa Dara Cogadh Domhanda agus d'fhan siad i gceannas ar an Eiritré agus ar Massawa go dtí 1952. Sna blianta 1952–1990 ba chuid den Aetóip é agus chuir calafort Massawa ar chumas na nAetópach cabhlach a chur ar bun. I ndiaidh chogaidh idir an Eiritré agus an Aetóip bhain na hEiritrigh neamhspleáchas amach (rud a chuir deireadh leis an gCabhlach Aetópach).
Letchworth
Is baile suite i Hertfordshire é Letchworth.
Latina
Is cathair i réigiún Lazio san Iodáil í Latina.
Cré na Cille
Léirmheastóireacht
"Seo an saothar Gaeilge is tábhachtaí a foilsíodh le fiche bliain anuas" (aistrithe ón mBéarla) Radio Review (This is the most important Gaelic work published over the past twenty years.')
"D'athraigh Cré na Cille le Máirtín Ó Cadhain an dearcadh a bhí againn ar nualitríocht na Gaeilge. Maidir le toirt, fuinneamh, carachtaracht agus luadar comhrá rug sé bua ar a dtáinig roimhe de leabhair Ghaeilge. Thug sé amach as ceapóga na mionscéalaíochta sinn, isteach i machaire na mórchumadóireachta." - Cló
Prótacail Sheanóirí Shión
Na Crosáidí
Bhí cuid mhór Easpag ag iarraidh an tseafóid seo a chosc agus a chur faoi chois, ach má bhí féin, ba mhinic a bhí na gnáthshagairt breá sásta smaointí den chineál seo a chraobhscaoileadh, agus sa deireadh, chuaigh siad i bhfairsinge i measc na bhfíréan. Bhí sé de chlaonadh sna Giúdaigh gan an iomarca caidrimh a bheith acu le lucht na gcreideamh eile, nó chaithfeadh an Giúdach dílis aird a thabhairt ar na geasa éagsúla a bhaineann lena chreideamh féin (na rialacha i leith an chineál bia is féidir leis a ithe, mar shampla). Mar sin, ní raibh mórán eolais ag na Críostaithe ar shaol na nGiúdach pé scéal é, ná aithne acu ar Ghiúdaigh indibhidiúla. Bhí siad ábalta a rogha rud a chreidiúint faoi chine chomh seachantach sin, rud a thug spreagadh do chailleacha an uafáis. Nuair a thosaigh na Críostaithe ag ionsaí agus ag géarleanúint na nGiúdach, ní raibh siad siúd in ann a dhath eile a dhéanamh ach éirí ní ba seachantaí sin, agus bhain na Críostaithe a gcuid conclúidí as sin. Fáinne fí a bhí ann.
An Réabhlóideachas Rúiseach agus na Giúdaigh
Faoin am seo, bhí fás agus borradh ag teacht faoi na gluaiseachtaí réabhlóideacha sa Rúis, nó ba léir nach raibh an seanchóras cumhachta in ann freastal ar riachtanaisí an tsaoil chomhaimseartha. Ba leasc leis an Impire agus le lucht a leanúna a admháil go bhféadfadh Rúisigh dhúchasacha bheith míshásta leis an Sár nó fiú go rachaidís chun ceannairce air. Mar sin, b'fhearr leo an milleán a chur ar na Giúdaigh agus ar chomhcheilg na nGiúdach. Bhí seirbhísí rúnda an tSáir breá sásta ábhar frith-Ghiúdach ón gcoigríoch a aistriú go Rúisis is a chur in athchló, nó leas a bhaint as na leabhair fhrith-Ghiúdacha eachtrannacha i ndéantús a gcuid paimfléad bolscaireachta féin.
Jacob Brafman
Ó bhí airgead le saothrú ar an bhfrith-Ghiúdachas sa Rúis, agus an státchiste féin breá sásta slám deas a íoc leis an mbolscaire as a fhuadar, is ríléir go ndeachaigh a lán daoine suaracha le frith-Ghiúdachas mar shlí bheatha. Duine acu siúd a bhí in Jacob Brafman. Giúdach a bhí ann féin ar dtús, ach ansin ghlac sé an tonn bhaiste air féin agus thosaigh sé ag caitheamh anuas ar a chuid iar-chomhreiligiúnach le caoinchead na n-údarás Impiriúla. Sa bhliain 1866, chuaigh sé i dteagmháil le lucht ardcheannais na bpóilíní lena áitiú orthu go raibh a leithéid de rud ann agus qahal, agus é ag stiúradh shaol na nGiúdach ar chúla téarmaí.
Le fírinne, níl san fhocal sin qahal ach an gnáth-théarma Eabhraise a chiallaíonn "pobal" nó "paróiste", ach is é an chiall a bhain Brafman as ina chuid scríbhinní ná gurbh ionann é agus an chomhcheilg Ghiúdach. Rinneadh кагал/kagal den téarma seo i mbéal na Rúiseach, agus chuaigh sé in úsáid go forleathan mar fhocal a raibh blas na comhcheilge air. Deirtear gur chualathas an scríbhneoir cáiliúil Fedor Dostoyevsky féin ag rá: Жид и его кагал — это заговор против русских! ("An Giúdach agus an kagal s'aige, sin comhcheilg in aghaidh na Rúiseach!") Ní mór cuimhne a choinneáil air gur frithghníomhaí a bhí i Dostoyevsky agus gur chreid sé go tréan i gcumhacht an Impire agus i naofacht na hEaglaise Ortadocsaí. Is dócha go raibh sé sásta scríbhinní gránna frith-Ghiúdacha a léamh, agus nach raibh sé ag fáil mórán lochta orthu.
Sa bhliain 1869, d'fhoilsigh Brafman "Leabhar an Kagal", nach raibh ann go bunúsach ach bailiúchán tuairiscí cruinnithe ó phobail éagsúla Ghiúdacha - tuairiscí nach raibh ach ag cur síos ar ghnáthghnóthaí na nGiúdach, cé a pósadh, cé a fuair bás, an gcaithfí aire a thabhairt do bhaintreach an duine a fuair bás, agus cúrsaí coitianta eile den chineál sin. Chuir Brafman a thráchtaireacht féin leis na tuairiscí seo, áfach, lena áitiú ar an léitheoir gur fianaise a bhí ann a chruthaigh go raibh an chomhcheilg ann i ndáiríre. Ós sa Rúis a bhí sé ag obair, fuair Brafman urraíocht agus cuidiú ón Stát lena leabhar a fhoilsiú is a scaipeadh.
Ipolit Lyutostansky
Le fírinne, bhí an Máisiúnachas coitianta go maith i measc na n-uasal Rúiseach san ochtú haois déag, agus rinne Máisiúin na linne éacht ag tabhairt faoisimh agus fóirithinte do bhochtáin na tíre. Sa bhliain 1822, áfach, coisceadh an Máisiúnachas sa Rúis, agus nuair a thosaigh na scríbhinní nua bolscaireachta ag tonnadh isteach, ní raibh a fhios ag mórán céard a bhí i gceist leis an Máisiúnachas i ndáiríre. Mar sin, is iomaí léitheoir a shíl nach raibh ach corp lom na fírinne i scríbhinní Lyutostansky faoi na Máisiúin, ó nár chuala sé trácht ar bith eile ar a leithéid de dhream.
Royston, Hertfordshire
Is baile suite i Hertfordshire é Royston.
Into the Great Wide Open
Traic Liosta
Gach amhrán le Tom Petty agus Jeff Lynne (ach amháin iad le nótaí).
Harry Potter agus Ord an Fhéinics
Is é Ord an Fhéinics an cúigiú leabhar sa tsraith Harry Potter.
An Seisceann, Contae Mhuineacháin
Is baile fearainn i gContae Mhuineacháin é an Seisceann, timpeall ar 3 mhíle slí ón Bhoth. Tá sé suite sna cnoic ag bun Shliabh Beag. An Seisceann Mór a bheirtear ar chuid de, agus an Seisceann Beag ar an chuid eile.
Anderson Luís de Abreu Oliveira
Is imreoir sacair Brasaíleach é Anderson Luís de Abreu Oliveira, nó Anderson de ghnáth. Rugadh é ar 13 Aibreán 1988) in Porto Alegre sa Bhrasaíl. D'imir sé le Manchester United i Sasana sna blianta 2007–2015. Imríonn sé le Coritiba anois, ar iasacht ó Internacional.
Tulach Ruacháin
Is sráidbhaile é Tulach Ruacháin. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
Port Asgaig
Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Port Asgaig.
Welwyn Garden City
Is baile suite i Hertfordshire é Welwyn Garden City. Bunaíodh é sa bhliain 1920 mar an dara cathair ghairdíneach i Sasana. Bhí 43,252 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001.
Gleann Cuilinn (Baile Átha Cliath)
thumb|Droichead Ghleann Cuilinn Sráidbhaile beag i nDeisceart Chontae Bhaile Átha Cliath na hÉireann is ea Gleann Cuilinn (Glencullen). Baile fearainn é i ndeóise sibhialta Chill Tiarnáin, atá i mBarúntach agus Aontas Dhlí na mBocht Ráth an Dúin, ceantar Dhún Laoghaire-Ráth an Dúin. Tá an sráidbhaile lonnaithe ar an R116, 276 méadar os cionn na farraige (906 troigh) agus fágann sin gurb é ceann de na sráidbhailte is airde in Éirinn é.
Siamsaíocht
Ag lár an bhaile tá Teach Tábhairne Johnnie Fox a bunaíodh sa bhliain 1798, bliain an Éirithe Amach Éireannaigh a raibh Theobald Wolfe Tone i gceannas air. Maítear gurb é an Teach Leanna Traidisiúnta is airde sa tír é agus creidtear seo go forleathan, cé nach fíor seo. Deirtear gur úsáid ceannairí Éirí Amach na Cásca é mar áit le casadh ar a chéile.
Litríocht
Le Raghnallchuibh na ruag mear Baile an Locháin do ooisgeadh; reic a gcníomh a nGleann Chuilinn bíodh a gceann gcuartuighim.
Frank Kelly
Father Ted
Is é an rud is suntasaí a rinne sé ná a chuid oibre ar an gclár grinn 'Father Ted' mar an sagart 'Father Jack Hackett', saofóir, meisceoir agus seanfhear, lena cúpla focail 'drink', 'feck' agus 'arse'.
Scannáin
mion Phríosúnach ba ea é sa scannán, 'Italian Job', 1969 ach gan a bheith luaite sna teidil chreidiúna. Bhí páirt aige sa scannáin 'Taffin' sa bhliain 1982. Bhí páirt eile aige sa scannáin 'Rat' i 2000 agus san gearrscannán Yu Ming Is Ainm Dom.
Francis Sheehy-Skeffington
Saol
mion|clé|Bóthar [[Ráth Maonais
Katharine Hepburn
Saol
Thosaigh sí ag déanamh scannáin teilifíse sna 70dí, agus lean sí a dhéanamh iad go dtí a blianta deireanacha. Rinne sí a scannán deireanach sa bhliain 1994. clé|mion|177x177px|1975, Rooster Cogburn
The Fratellis
Is banna ceoil Albanach é The Fratellis. Tá dhá albam acu: Costello Music (2006) agus Here We Stand (2008).
Grace Kelly
Saol
Sna 1950idí, d'oibrigh Kelly ar an stáitse agus i scannáin de chuid Hollywood. Sa bhliain 1955, bhí Oscar bronnta uirthi as a páirt in The Country Girl, agus í i mbarr a réime gairmiúla.
George Walker (saighdiúir)
Teaghlaigh
Rugadh George Walker timpeall na bliana 1618 i mBaile na h-Uige, Albain. Mac le George Walker ab ea é, reachtaire Dheoise na Cille Móire agus Seansailéir Ard Mhacha (a fuair bás sa bhliain 1677), agus Ursula Stanhope, iníon an Ridire John Stanhope, as Melwood, Sasana. Bhí oideachas faighte ag Walker in Ollscoil Ghlaschú. Phós sé Isabella Barclay, agus rugadh roinnt páistí dóibh. Tá go leor de shliocht George Walker ina gcónaí in Éirinn, sa Bhreatain, agus sna Stáit Aontaithe.
Andreas Seppi
Is imreoir leadóige gairmiúla as An Iodáil é Andreas Seppi. Rugadh é ar an 21 Feabhra 1984.
Dubhoileán
Tá roinnt oileán ann:
Desborough
Is baile suite i Northamptonshire é Desborough.
Higham Ferrers
Is baile suite i Northamptonshire é Higham Ferrers.
Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige
I measc na leabhar clúiteach, tá an chéad leabhar a bhí scríofa sa Bhreatnais ann, foilsithe i 1546. Tá an chéad aistriúchán ar an mBíobla, ón bhliain 1588, le feiceáil freisin. Feictear lámhscríbhinní mar Leabhar Dubh Caerfyrddin (Breatnais: Llyfr Du Caerfyrddin), an ceann is sine (timpeall is 1250) scríofa go hiomlán sa Bhreatnais, agus Leabhar Taliesin (Breatnais: Llyfr Taliesin) le filíocht as an 14ú haois.
Mark Webber
Torthaí iomláine Foirmle a hAon
(Eochair)
Micí Mac Gabhann
Tír an Airgid agus Tír an Óir
D'fhill sé ar Éirinn in 1900 nó 1901.
Clóraifill
thumb|Bíonn duilleoga glas de ghnáth cionnas go mbhíonn clórafill iontu.
Irthlingborough
Is baile suite i Northamptonshire é Irthlingborough.
An Fhrainc i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg
Iomaitheoirí
{{legend|gold|Buaiteoir}} {{legend|silver|Dara háit}} {{legend|#cc9966|Tríú háit}} {{legend|#FE8080|Áit dheireanach}}
Taiscéalaíocht Uirbeach
In Éirinn
Cuid mhór den spéis sa taiscéalaíocht seo baineann sé leis an suntas a thugtar fud fad an domhain, nach mór, don rud atá sean. An rud atá sean tá sé diamhair, draíochtúil, is dáinsearach seans, rómánsúil cinnte agus éagsúlacht neamhghnách ag roinnt leis. Mar sin is sna seanfhoirgnimh is mó a chuirtear spéis, is mó an spéis chéanna má bhaineann stair ar leith leis an suíomh, Dún na hArmlainne thuas abair.
Léigear Luimnigh
Bhí Cathair Luimnigh curtha faoi léigear faoi dhó i rith Chogadh an Dá Rí (1689-91). Bhí an chathair, a bhí i sealbhú fórsaí na Seacaibíteach, ábalta fórsaí na nUilliamaíteach a ruaigeadh tar éis ionsaí sa bhliain 1690. Mar sin féin, tar éis an dara Léigear Luimnigh i mí Lúnasa-Deireadh Fómhair 1691, ghéill sí ar théarmaí.
An léigear
Bhí príomharm na Seacaibíteach scriosta ag Cath Eachroma i Mí Iúil 1691, ag cailliúint 4000 fear maraithe, lena n-áirítear a cheannasaí, an Marquis de St Ruth agus na mílte príosúnach glactha nó tréigthe. Géill an Ghaillimh i Mí Iúil 1691.
Tílicín
Istoíche ab fhearr leis an Tílicín dul ag sealgaireacht, agus imeacht mhall stompaithe faoi. Uaireanta rachadh tílicíní ag sealgaireacht ina bpéire. Ba rogha leo marsúipiaigh eile ar nós cangarúnna, agus creimirí beaga nó éin.
An Pollach
Gníomhaíochtaí
Tá traidisiún bannaí píob an-láidir ar Oileán Acaill agus tá banna píob sa Phollach. Lá Féile Pádraig, bailíonn na bannaí ag breacadh lae ag an Achill Head Hotel agus máirseáileann siad ar ais go dtí a sráidbhailte féin.
Tá dhá ionad leighis, sa Phollach agus i nGob an Choire, ceathrar dochtúirí leighis lán aimsire agus beirt bhanaltra Sláinte Poiblí ag clúdach an cheantair
Uisceán
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Uisceán.
Cathal Ó Searcaigh
Ollscolaíocht
mion|[[An Earagail ]] Chaith sé tréimhse (1972-74) ag plé leis an Staidéar Eorpach san NIHE i Luimneach mar a thugtaí ar Ollscoil Luimnigh. Agus é ó dheas d'fhreastail sé ar Úr-Chúirt Éigse na Máighe, scoil filíochta a bhíodh ag Cyril Ó Céirín ina theach cónaí i Mungairit ó Shamhain go Bealtaine, ag déanamh aithrise ar na cúirteanna filíochta a bhíodh sa Tuadhmumhain sa tseanam. Tá fianaise ar an fhilíocht a cuireadh os comhair na cúirte le fáil sa leabhar "Breith" (Cló na Cúirte Éigse, Mungairit, 1974) arna chur in eagar ag Cyril Ó Céirín. Le linn do Chathal a bheith ag freastal ar an NIHE bhain sé cáil amach mar léiritheoir drámaí. Ar na léirithe a stiúirigh sé bhí "Shadow of the Glen", "The Midnight Court", "Moll".
Taisteal
Chuir Dermot Moore ón iris Hot Press agallamh cuimsitheach i mBéarla faoi gconspóid ar an fhile a foilsíodh i mí Feabhra 2009. Labhair an file faoi ar RnaG, ag dúirt go raibh aiféala air má ghoill a shaol pearsanta ar aon duine ach nach raibh aon rian den dúshaothrú ag baint lena chaidreamh leis na fir. Rinne Paddy Bushe scannán cosanta dar theideal The Truth About Kathmandu (2009).
Casacstánaigh
deas|250px|thumb|Casacstánach le seabhac seilge Is grúpa eitneach Áiseach iad na Casacstánaigh. Is í an Chasaicis a bpríomhtheanga.
Jorge Luis Borges
Nuair a bhí sé ag druidim chun cnagaoise, chaill sé radharc a shúl de dheasca galar oidhreachtúil. Sa bhliain 1955, ceapadh ina stiúrthóir ar Leabharlann Náisiúnta na hAirgintíne é, agus rinneadh Ollamh le Litríocht de in Ollscoil Buenos Aires. Sa bhliain 1961, bhain sé amach clú agus cáil ar fud an domhain, nuair a bronnadh Prix Formentor, duais idirnáisiúnta na bhfoilsitheoirí, air. Ansin, cuireadh a lán teangacha ar a chuid saothar, agus foilsíodh iad sna Stáit Aontaithe agus ar fud na hEorpa.
Glinsce, Contae Mhaigh Eo (Iorras)
Is baile fearainn atá suite in Iorras, Chontae Mhaigh Eo é Glinsce.
Sorana Cîrstea
Is imreoir leadóige gairmiúil as An Rómáin í Sorana Cîrstea. Rugadh í ar an 7 Aibreán 1990.
Iaguar
Cat mór é an t-iaguar (Panthera onca) agus é coitianta i Meiriceá Theas i gcónaí, cé go bhfuil líon na n-iaguar ag dul i laghad inniu. Níl ach dornán acu fágtha sna Stáit Aontaithe, taobh soir ó dheas de Tucson, Arizona, ach sroicheann raon na n-iaguar sa chuid eile de Mheiriceá ó Mheicsiceo go tuaisceart na hAirgintíne. Is é an t-iaguar an féilíneach is mó san Oileán Úr, agus ar an tríú cineál is mó de na féilínigh ar fud an domhain, nó is iad an tíogar agus an leon an dá speiceas is mó.
Breathnaíonn an t-iaguar cosúil leis an liopard, ach is é an tíogar is cosúla leis ó thaobh na hiompraíochta agus na ngnáthóg de. Foraoiseanna dlútha báistí is mó a thaitníonn leis, ach is féidir leis maireachtáil i bhforaoisí de chineál eile agus i dtír-raon oscailte féin. Snámhaí maith é agus é ag tarraingt ar an áit a bhfuil an t-uisce. Tá gialla láidre aige - níos láidre ná ag na cait mhóra eile - agus é in ann cloigeann an ainmhí creiche a bhascadh trí ghreim a bhaint as.
Dura
Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Dura.
Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe
Stair
Cé go raibh an stát beag agus nach raibh ann ach timpeall 1.5 milliún áitritheoir, rialaigh sé líonra domhanda de thrádbhealaí farraige. Trína chuid cuideachtaí trádála, an Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) (Gaeilge:Comhlacht Dúitseach na hIndia Thoir) agus an Geoctrooieerde Westindische Compagnie (GWC) (Gaeilge: Comhlacht Dúitseach na hIndia Thiar), bhunaigh sé impireacht choilíneach Ollannach (Ollainnis: Nederlandse koloniale rijk). Thug an t-ioncam ón trádáil seo deis don Phoblacht Dúitseach dul san iomaíocht go míleata i gcoinne tíortha i bhfad níos mó. Chruinnigh sé cabhlach ollmhór de 2,000 long, ar dtús níos mó ná cabhlaigh Shasana agus na Fraince le chéile. Troideadh mórchoimhlintí: Cogadh na nOcht mBliana in aghaidh na Spáinne (ó bhunú an Phoblacht Dúitseach go dtí 1648), Cogadh na hOllainne-na Phortaingéile (1602–1663), ceithre Chogadh Angla-Dhúitseach i gcoinne Ríocht Shasana (3 in aghaidh Ríocht Shasana agus an ceathrú ceann in aghaidh Ríocht na Breataine Móire: 1652–1654, 1665–1667, 1672–1674 agus 1780–1784), an Cogadh Franc-Dhúitseach (1672–1678), agus Cogadh na Naoi mBliana (1688–1697) in aghaidh Ríocht na Fraince.
Slí Mhuineacháin
Siúil 65 ciliméadar (40 míle) ar fad atá sé. Tosaíonn sé i Muineachán agus críochnaíonn sé in Inis Chaoin. De ghnáth, tógann an turas trí lá ag siúl.
Alt na Múscán
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Alt na Múscán.
Dún Aonghasa
Séadchomhartha stairiúil is ea Dún Aonghasa in Inis Mór. Is suíomh tábhachtach seandálaíochta é, agus bíonn an-tóir ag turasóirí air.
Stair
Ní fios cathain go díreach a tógadh Dún Aonghasa i dtús báire, cé go gcreidtear anois go raibh an chuid is mó de na struchtúir ann chomh fada siar leis an gCré-Umhaois agus leis an Iarannaois. An tuairim a bhí ag an scoláire Tomás Ó Rathile ná gurb iad na Builg a thóg Dún Aonghasa le linn an dara haois. Fuarthas amach ó thochailtí seandálaíochta ar an suíomh gur tosaíodh an tógáil thart ar 1100 RC, nuair a carnadh spallaí ar chlocha móra seasta chun an chéad bhalla a chruthú. Creidtear gur tógadh na ballaí cosanta ar an taobh thiar den Dún thart ar 500 RC.
Gleann Chaisil
Is sráidbhaile é Gleann Chaisil. Tá sé suite in Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Ian McShane
Is fuirseoir, stiúrthóir, aisteoir agus aisteoir gutha é Ian David McShane, a rugadh ar 29 Meán Fómhair, 1942. Rugadh agus tógadh é i Lancashire, i Sasana. Tá clú air as a róil in Lovejoy (1986–1994) de chuid an BBC agus in Deadwood (2004–2006) de chuid HBO.
An Sián, Contae Thiobraid Árann
deas|250px|thumb|An Sián Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é an Sián.
Fulham Football Club
Tá Johnny Haynes, George Cohen, Bobby Robson, Rodney Marsh agus Alan Mullery i measc na n-imreoirí mór le rá a d'imir don chlub. Imríonn an club ag Craven Cottage, ar bhruach abhainn Thames i bhFulham. Tá siad lonnaithe ansin ón bhliain 1896.
Mullach Eadrad
Rialú agus ionadaíocht
Tá Mullach Eadrad suite i ndáilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar le haghaidh rialú Oireachtas Éireann de agus mar chuid de thoghcheantar Bhaile Átha Cliath le haghaidh Parlaimint na hEorpa san AE.
Ráth Cairn
An Baile
Tá lárionad pobail agus clubteach (An Bradán Feasa), meánscoil, lárionad fiontraíochta, eaglais Chaitliceach agus áiseanna eile lena n-áirítear grúpscéim uisce, siopa, bialann, páirc imeartha, agus ionad taispeántais ann i Ráth Chairn. Tá Foras na Gaeilge, Glór na nGael agus Scun Scan lonnaithe ann freisin.
Stair
Bhronn an Rialtas stádas oifigiúil ar Ráth Cairn agus ar Bhaile Ghib sa bhliain 1967, tar éis feachtais chearta sibhialta a d'eagraigh Craobh Cearta Sibhialta na Gaeltachta, Ráth Cairn. Sa bhliain 1973 a bunaíodh Comharchumann Rath Cairn chun pleanáil agus forbairt a dhéanamh don cheantar. Is iad na coilíneachtaí seo i gCúige Laighean an t-aon cheantar oifigiúil Gaeltachta in oirthear na tíre.
Geraldton
Port agus cathair san Astráil Thiar is ea Geraldton. Tá sé suite 424 km ó thuaidh de Perth, príomhchathair an stáit.
Coirdínigh
Is grúpa eitneach Áiseach iad na Coirdínigh. Is í an Choirdis a bpríomhtheanga.
Pokémon
Forbhreathnú
Tá na Pokémon anseo iomráiteach, mar tá siad na chéad Pokémon ar bhuail tú leis ar dtús d'eachtra. Piocann tú Pokémon amháin as trí de ghnáth, agus tá siad do chompánach sna cluiche. Déanann tú an rud céanna i ngach cluiche ach tá Pokémon difriúil iontu. Is iad Bulbasaur (an tosaitheoir Grass), Charmander (an tosaitheoir Fire) agus Squirtle (an tosaitheoir Water) na tosaitheoirí sna cluichí Blue (nó Green sa tSeapáin), Red, agus na cluichí athdhéanta FireRed, agus LeafGreen. Is é Pikachu (cineál Electric) ina aonar mar thosaitheoir sa chluiche Yellow. Is iad Chikorita, Cyndaquil, agus Totodile na tosaitheoirí sna cluichí Gold, Silver, Crystal agus sna cluichí athdhéanta HeartGold agus SoulSilver. Is iad Treecko, Torchic, agus Mudkip na tosaitheoirí sna cluichí Ruby, Sapphire, Emerald, agus sna cluichí athdhéanta OmegaRuby agus AlphaSapphire. Tá Turtwig, Chimchar, agus Piplup ann i Diamond, Pearl agus Platinum mar tosaitheoirí. Is iad Snivy, Tepig agus Oshawott na tosaitheoirí sna cluichí Black, White, Black 2 agus White 2. Sna leagain X agus Y, is iad Chespin, Fennekin agus Froakie na tosaitheoirí. Scaoltar na cluichí is nua 'OmegaRuby agus AlphaSapphire' ar an domhan i Mí na Samhna 2014. Is as glúin a sé iad, agus imrítear iad ar fine na gconsól Nintendo 3DS.
Cirgeasaigh
deas|250px|thumb|Cirgeasaigh Is grúpa eitneach Áiseach iad na Cirgeasaigh. Is í an Chirgisis a bpríomhtheanga.
An Scéim Mháthar agus Linbh
Acht Sláinte 1947
Thóg an rialtas Fianna Fáil an tAcht Sláinte 1947 isteach tar éis dóibh Páipéar Bán a ullmhú. Ach níor thóg siad an tríú chuid den Páipéar isteach roimh an olltoghchán sa bhliain 1948.
Sa Bhreatain, bunaíodh an NHS sa bhliain 1948, agus seirbhísí sláinte saor in aisce do chách. Mar sin féin, bhí Comhlachas na Lianna Míochaine ina choinne ar dtús.
Géarchéim
Thaitin an tAcht Sláinte 1947 le de Brún. Rinne sé iarracht cuid III den Páipéar Bán a chur i bhfeidhm, a d'éirigh an Scéim Mháthar agus Linbh níos déanaí. Chuirfeadh an scéim cúram sláinte saor in aisce ar fáil, coincheap radacach ag an am. Ach chuir an Eaglais agus na dochtúirí in aghaidh na scéime. Níor thacaigh na hairí rialtais eile le de Brún. Bhí easaontas sa Chlann maidir leis an scéim freisin - bhí an Eaglais go mór in éadan na scéime agus níor thacaigh Seán Mac Giolla Bhríde le de Brún.
Oidhreacht
Cé gur theip ar de Brún leis an Scéim Mháthar agus Linbh, chuir an chéad rialtas eile (rialtas Fhianna Fáil) roinnt de na polasaithe céanna i bhfeidhm. Ar 29 Deireadh Fómhair 1953, ritheadh an tAcht Sláinte in Éirinn. D'éirigh an tsláinte saor in aisce, réabhlóid ag an am. Ach bunchúram amháin a bhí i gceist. Tháinig an ASS (Árachas Sláinte Saorálach) nó VHI isteach sa bhliain 1957, agus cúram sláinte dhá leibhéal.
Daryl Sabara
Is aisteoir Meiriceánach é Daryl Christopher Sabara, a rugadh ar an 14 Meitheamh sa bhliain 1992. Bhí ról Juni Cortez aige sa tsraith scannán Spy Kids.
Achadh na Cloiche, Contae Thír Eoghain
deas|250px|thumb|Achadh na Cloiche Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Achadh na Cloiche.
Néifinn Bheag
Is sliabh é Néifinn Bheag. Tá sé suite in Iorrais, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Hakainde Hichilema
Bhí sé ina Uachtarán ar an Pháirtí Aontaithe um Fhorbairt Náisiúnta (UPND) ó 2006 ar aghaidh. Cúig huaire a sheas i dtoghchán uachtaránachta, in 2006, 2008, 2011, 2015 agus 2016, agus níor éirigh leis in aon cheann acu. Toghadh ina uachtarán é ar 12 Lúnasa 2021.
Tús a shaoil
Rugadh Hichilema i sráidbhaile i gCeantar Monze san áit ina bhfuil an tSaimbia sa lá atá inniu ann. Fuair sé scoláireacht le staidéar a dhéanamh in Ollscoil na Saimbia agus bhain sé céim bhaitsiléara amach san eacnamaíocht agus riarachán gnó i 1986. Ina dhiaidh sin, rinne sé Máistreacht Riarachán Gnó san Airgeadas agus Straitéis Gnó in Ollscoil Birmingham i Sasana.
Gairm pholaitiúil
I dtoghchán 2006, b'é Hichilema iarrthóir an UDA agus sheas sé in éadan an uachtaráin a bhí in oifig ag an am, Levy Mwanawasa ón Ghluaiseacht don Daonlathas Ilphairtí (MMD) agus iarrthóir an Fhronta Tírghrách (PF), Michael Sata. Fuair sé faomhadh an iar-Uachtaráin Kenneth Kaunda. Thit an toghchán amach ar an 28 Meán Fómhair 2006 agus bhí Hichilema sa tríú háit le thart fá 25% den vóta.
Cuairteanna mór le rá air sa phríosúin
Thug iar-Uachtarán na Nigéire, Olusegun Obasanjo, cuairt ar Hichilema i bPríosún.
Vitis amurensis
Tá sí frithsheasmhach in aghaidh siocáin, ach níl acmhainn aici ar an triomach. De ghnáth, mar speiceas bíonn friotaíocht láidir aici in aghaidh 'anthracnose' agus an fungas colletotrichum, agus bíonn friotaíocht measartha láidir aici in aghaidh coinclí clúmhaí agus coinclí púdraí.
London Underground
Is meitreo nó córas traenach faoi thalamh é an London Underground i Londain. Osclaíodh é sa bhliain 1863, ach níl sa lá atá inniu ann ar an meitreo is mó ar domhan, mar a deirtear uaireanta. Glaotar an "Tiúb" air mar leasainm mar gheall ar chruth na dtollán.
Teampall Tuaithe, paróiste
Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Teampall Tuaithe. clé|250px|thumb|Teampall Tuaithe
David Cameron
Saol
clé|mion|Cameron agus [[Theresa May, sgicphictiúr, 2019]]
Polaitíocht
Tar éis an toghcháin náisiúnta sa bhliain 2010, chuir na Coimeádaigh agus an Páirtí Daonlathach Liobrálach (a bhí faoi cheannas Nick Clegg) comhrialtas ar bun. Ar an 11 Mí na Bealtaine 2010, ceapadh Cameron mar phríomh-aire na tíre. Ceapadh Clegg mar leas-phríomh-aire.
Philemon Holland
Gairmréim
Cuireadh oideachas ar Philemon Holland i Scoil Ghramadaí an Rí Edward VI, Chelmsford, sula ndeachaigh sé ar aghaidh go Coláiste na Tríonóide, Cambridge thart ar 1568,  áit ar theagasc John Whitgift é, ardeaspag ina dhiaidh sin in Canterbury. Bhain sé an chéim Baitsiléir Ealaíon amach sa bhliain 1571, agus toghadh é ina mhion-Chomhalta i gColáiste na Tríonóide ar an 28 Meán Fómhair 1573 agus ina mhór-Chomhalta ar an 3 Aibreán 1574. Cuireadh deireadh lena chomhaltacht nuair a phós sé sa bhliain 1579.
Rón fionnaidh Deas-Afracach
Ainmhí is ea an rón fionnaidh Deas-Afracach (Arctocephalus pusillus).
Philemon Holland
Pósadh agus sliocht
Ar an 10 Feabhra, 1579 phós Holland Anne Bott (1555-1627), iníon William Bott (ailias Peyton) de Perry Hall, Handsworth, Staffordshire, ag a raibh seachtar mac agus triúr iníonacha aige, lena n-áirítear an file Abraham Holland, an foilsitheoir agus údar Henry Holland, an foilsitheoir cló Compton Holland (a fuair bás 1622), William Holland (1592-1632), máinlia a bhfuil a thráchtas ar ghúta, Gutta Podagrica a foilsíodh, tar éis a bháis sa bhliain 1633, agus Elizabeth Holland, a phós ceannaí Londain, William Angell.
Baskin-Robbins
mion|clé|Baskin-Robbins agus Dunkin' Donuts in aon siopa amháin in [[Brooklyn, Nua-Eabhrac]] Slabhra siopaí uachtar reoite atá in Baskin-Robbins. Burt Baskin agus Irv Robbins a chuir an chuideachta ar bun sa bhliain 1945 in Glendale, California. De réir na cuideachta féin, is é an slabhra ceadúnais uachtar reoite is mó ar domhan é agus 5,800 siopa dá chuid ar an saol, 2,800 díobh sna Stáit Aontaithe.
Cath Trafalgar
clé|250px|mion|Cath Trafalgar Troideadh Cath Trafalgar ar an 21 Deireadh Fómhair 1805 san Atlantach, idir Cádiz sa Spáinn agus Gibraltar. Comhrac cabhlaigh a bhí ann, idir an Cabhlach Ríoga Briotanach agus na flíteanna chomhcheangailte de chuid na Fraince agus na Spáinne, i rith Cogadh an Tríú Comhghuaillíocht (Lúnasa–Nollaig 1805) na Cogaí Napoléon (1796–1815). clé|mion|220x220px|[[Póstaer, 1805]] Bhí an lá ag an Cabhlach Ríoga ach maraíodh Horatio Nelson le linn Chath Trafalgar.
Roy Keane
Bhí Keane ina thraenálaí ar an bhfoireann Sunderland A.F.C. idir 2006 agus 2008 agus Ipswich Town F.C. idir 2009 agus 2011. I mí na Samhna 2013, roghnaíodh mar bhainisteoir cúnta Phoblacht na hÉireann é, faoi bhainisteoireacht Mháirtín Uí Néill.
Gairméim bhainisteoireachta
Chaith Keane seal ina dhiaidh sin mar aoi agus anailísí ag cur na cluichí móra Eorpacha agus idirnáisiúnta i láthair ar chláir spóirt UTV. Bhí sé luaite ar an toirt mar chomharba ar Giovanni Trapattoni nuair a briseadh seisean as a phost, ach b'ábhar ionaidh é nuair a ceapadh mar bhainisteoir cúnta de chuid Martin O'Neill é.
Caisleán Charraig an Chabhlaigh
Is caisleán é Caisleán Charraig an Chabhlaigh. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
Pangailin
Ainmhí is ea an phangailin.
Eaglais Naomh Cólman
Is sráidbhaile í Eaglais Naomh Cólman. Tá an baile suite i gContae Mhaigh Eo.
Rós
Speiceas iomráiteach tom ilbhliantúil, dúchasach don chuid is mó den leathsféar thuaidh. Maidir leis na róis dreapaire, le fírínne ní dhreapann siad ach fásann suas trí fhásra nó tacaíocht eile, agus ní shleamhnaíonn síos ar ais de bhrí go gcuireann na coilg láidre chrúcacha ar na gais bac air sin. Bíonn na duilleoga cleiteach le 3 dhuilleoigín ubhchruthach fiaclach, nó níos mó de ghnáth. Bíonn siad leathshíorghlas, ag coinneáil cuid de na duilleoga i rith an gheimhridh. I ngnéithe fiáine bíonn 5 pheiteal ar na bláthanna, iad leacaithe nó miaschruthach tanaí, bán nó buí go dtí dearg nó corcra, go minic cumhra. I gcuid mhaith de na róis gairdíní bíonn na bláthanna níos mó, le i bhfad níos mó peiteal ach iad níos fáiscthe freisin, agus mar bharr air seo tá bláthanna teanna fáiscthe rós an chabáiste. Bíonn raon i bhfad níos mó dathanna ag na foirmeacha saothraithe ná na plandaí fiáine. Tugtar an mogóir ar thoradh an róis: bíonn dath flannbhuí, dearg nó dubh air, agus is gabhdán méith é, leata amach chun na haicéiní tirime (na fíorthorthaí) a choinneáil taobh istigh is seipil sheasmhacha mar choróin ar bharr an struchtúir. Itheann éin is ainmhithe na mogóirí, agus is iontach an fhoinse vitimín C é. Na fáis bheodhearga, cosúil le liathróidí snáithe, a fhaightear uaireanta ar chrann róis, is gáil iad, agus foiche ar leith is ciontach astu. Saothraithe leis na cianta, agus is eol go raibh róis sa tSín timpeall 5000 RC. Is dócha go saothraítear an rós níos mó ná aon phlanda maisithe eile. Níos mó ná 20,000 saothróg, a bhfuil ainmneacha ar leith orthu ar fud an Domhain. Bhí ról an-tábhachtach ag an rós i bhforbairt foirmeacha gairdín. Comhartha suaitheantais Shasana.
Club Atlético de Madrid
Tá cúpla leasainm orthu, ar nós Los Colchoneros nó "déantóirí tochtanna," toisc dathanna na foirne a bheith cosúil leis na seantochtanna. I rith na 1970í thugtaí Los Indios orthu. Dúradh ag an am go raibh an t-ainm seo orthu de bharr a raibh d'imreoirí ó Mheiriceá Theas san fhoireann, agus dúradh freisin gurbh é brí an ainm iad a bheith naimhdeach do Los Blancos (Real Madrid), foireann eile de chuid na príomhchathrach.
Contae Fort Bend, Texas
Is contae in oirdheisceart Texas é Fort Bend. Is é Richmond príomhbhaile an chontae. Is é Sugar Land an chathair is mó sa chontae. Is é contae Fort Bend an contae leis an deichiú daonra is airde i dTexas. Bhí 585,375 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 354,452 duine sa bhliain 2000. Ba Bhéarla an phríomhtheanga ag 63% de na daoine sa bhliain 2010, ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 18.9%, ba Sínis an phríomhtheanga ag 3.5%, ba Urdúis an phríomhtheanga ag 2.5% agus ba Vitneamis an phríomhtheanga ag 2.5%.
Spleáchas na Corónach
Is tír i seilbh Choróin na Breataine a bhfuil féinriail acu é spleáchas na corónach. Ní Críocha Thar Lear Briotanacha iad, ná baill den Chomhlathas Briotanach. Faoi láthair, tá trí áit le stádas mar Spleáchas na Corónach: An Oileán Manainn i Mhuir Éireann agus Báillcheantair Gheirsí agus Gheansaí i Mhuir nIocht.
François Hollande
Iar-Uachtarán
Mar iar-Uachtarán, tá sé ina bhall den Conseil constitutionnel, ach roghnaigh sé gan páirt a ghlacadh ann.
Emma Watson
Ban-aisteoir Sasanach is ea Emma Charlotte Duerre Watson (15 Aibreán 1990 a rugadh í).
Lost
Is clár teilifíse í Lost ó na Stáit Aontaithe a leannan saol marthanóirí timpiste eitleáin ar oileán tropaiceach. Thosaigh Lost ar 22 Meán Fómhair 2004 agus craoladh an eipeasóid dheireanach ar 23 Bealtaine 2010. Ba í ceann de na sraitheanna teilifíse is cáiliúla ar domhan. Taispeánadh Lost ar ABC i Meiriceá, ar SKY ONE sa Bhreatain agus ar RTÉ 2 in Éirinn. Is iad Damon Lindelof, J.J. Abrams agus Jeffrey Lieber na déarthóirí.
An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)
Pobalbhreitheanna
mion|Pobalbhreitheanna don chéad olltoghchán eile. I ngorm atá an Páirtí Caomhach. Ó tharla Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2019, is idir 14% agus 54% de dhaoine sa Bhreatain Mhór a deir go vótálfaidís ar son an pháirtí dá mbeadh olltoghchán an lá amárach.
Fuinneamh cinéiteach
Sa bhfisic, tugtar fuinneamh cinéiteach (E k) ar an bhfuinneamh a bhaineann le réad de bharr a gluaisne. Sainmhínítear é mar an obair is gá chun réada de mhais áirithe a luasghéarú ó bheith ina stad go dtí a threoluas luaite. Tar éis a fuarthas an fuinneamh seo, le linn a luasghéarú, coinníonn an réad an fuinneamh cinéiteach seo ach amháin má athraíonn a chuid luais. Déanann an réad an méid céanna oibre nuair a luasmhoillíonn sé óna luas reatha go dtí lánstad.
Maddie Poppe
Is ceoltóir agus amhránaí Meiriceánach í Maddie Poppe de ghnáth. (rugadh í sa bhliain 1998) Bhuaigh sí an séú sraith déag de American Idol sa bhliain 2018.
Contae Frio, Texas
Is contae i ndeisceart Texas é Frio. Is é Pearsall príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 17,217 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010, suas ó 16,252 duine sa bhliain 2000. Ba Spáinnis an phríomhtheanga ag 63.6% de na daoine sa bhliain 2010 agus ba [Béarla|Bhéarla]] an phríomhtheanga ag 35.8%.
Ricardo Mayorga
Dornálaí Nicearaguach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Ricardo Antonio Mayorga Perez, a rugadh ar 3 Deireadh Fómhair, 1973 i Managua.
Aralt Mac Giolla Chainnigh
Saighdiúireacht
Bhí Mac Giolla Chainnigh ar fiannas leis an 1ú agus leis an 2ú Cathlán de Choisithe Éadroma Ceanadacha an Bhanphrionsa Patricia agus leis an gCeanncheathrú Reisiminteach. I 2009 bhí sé ar fiannas leis an gCeanncheathrú Réigiúnach Ceannasaíochta (Theas) mar anailísí oibríochtúil a bhí freagrach as meastóireacht feachtais i Réigiún Deisceartach na hAfganastáine.
Ráth na gCoinín
Is sráidbhaile é Ráth na gCoinín. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
An Leabhar Uaine
Stair
Tháinig deireadh le gleic armtha an IRA sa bhliain 2005, agus bhí an sos cogaidh i bhfeidhm i bhfad roimhe sin ag an IRA. Mar sin, is dócha nár cuireadh leagan nua in eagar le déanaí. Scéal eile é go bhfuil sé incheaptha gur eisigh dreamanna beaga d'easaontóirí Poblachtánacha eagráin nua dá gcuid féin.
An Comhthéacs Stairiúil
Cuireann cáipéis na bliana 1956 foréigean agus forghabháil na hÉireann i gcomhthéacs stair fhada na gleice armtha in aghaidh na forghabhála. Is é is ábhar an chéad chaibidil sa leabhar ná an stair seo agus í á leagan amach de réir thuiscint na heagraíochta. Tugann sí eolas i leith na gCeithearnach Coille, Cath Bhéal an Átha Bhuí, Eoghan Rua Ó Néill, éirí amach na bliana 1798, na nÉireannach Aohtaithe, Shéamais Fhionntáin Uí Leathlobhair agus Chogadh na nDúchrónach. Deirtear gur cuid d'fhrithbheartaíocht dhleathach mhuintir na hÉireann iad na himeachtaí seo go léir. Tá blas láidir rómánsúil ar an bplé seo agus é dírithe ar ghinealas na gleice armtha a léiriú, nó is é an ginealas seo is foinse dleathachta don chath atá an tIRA ag cur ar arm forghabhála na nGall in Éirinn.
Brian Ó Dúchair
Éireannach is ea Brian Ó Dúchair (Béarla: Brian Dooher) a d’imir Peil Ghaelach ar son Thír Eoghain idir 1995 agus 2011.
Feitis Toirchis
mion|Bean Torrach Is comhthéacs é feitis toirchis (ar a dtugtar maiesiafilia nó maieusafóiria fosta) ina bhfeiceann daoine ar leith nó cultúir toircheas mar fheiniméan earótach. D’fhéadfadh go mbeadh tarraingt ghnéasach do mhná atá ag iompar clainne nó atá an chuma orthu go bhfuil siad ag iompar clainne, tarraingt ar lachtadh, nó tarraingt ar chéimeanna áirithe den toircheas cosúil le toirchiú nó breith linbh bainte leis.
James Macpherson
A Bheatha
Tháinig cáil air mar gheall ar an "aistriúchán" ar Fragments of Ancient Poetry, foilsithe ag Hugh Blair i 1760. Tháinig na leabhair Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books (1761), Temora (1763) agus The Works of Ossian (1765) amach tar éis sin. Fuaireadar clú mar obair de chuid an amhránaí Ghaelaigh Ossian. Bhíothas den tuairim gur bhailiúchán de bhéaloideas ársa a bhí iontu, a d'aimsigh Macpherson i nGaeltacht na hAlban agus sna hOileáin Siar. Bhí na leabhair aistrithe chuig theangacha Eorpacha eile, agus thaitin siad leis an lucht léitheoireachta ansin. Leis an tsuim a bhí in Ossian, d'athraigh an t-ainm ar Ghaeilge na hAlban ó "Erse" go "Gàidhlig".
Claude, Texas
Is é Claude príomhbhaile Contae Armstrong, Texas. Bhí 1,196 ina gcónaí i gClaude sa bhliain 2010.
Nicolas Hamilton
Craobhchomórtas Carranna Turasóireachta na Breataine
In 2019, fuair Hamilton conradh lánaimseartha le Motorbase Performance in éineacht le Tom Chilton agus Ollie Jackson.
Achoimre gairme
† Toisc gur aoi-tiománaí a bhí in Hamilton, ní raibh sé incháilithe le pointí a shaothrú. * Séasúr fós ar siúl.
Aistriúcháin an Bhíobla go dtí an Bhreatnais
William Morgan, 1588
mion| Cuimhneachán i gColáiste Naomh Eoin, Cambridge leis na haistritheoirí an Bhíobla Breatnaise William Morgan agus Edmund Prys ; le sleachtal ó Ecclesiasticus 44 agus Salm 121. Ina dhiaidh sin, lean aistriúchán William Morgan den Bhíobla iomlán sa bhliain 1588 Y Beibl cyssegr-lan sef Yr Hen Destament, a'r Newydd, Tiomna Nua Salesbury. Thosaigh Morgan ag obair go luath ar athbhreithniú a dhéanamh ar a Bhíobla sa bhliain 1588, ina raibh roinnt earráidí priontála (nó ar aistriúchán nua). Rinne William Morgan athbhreithniú ar an Tiomna Nua agus Sailm Salesbury agus, agus chríochnaigh sé an chuid eile den Sean-Tiomna agus an Apocrypha.
Sa bhliain 1821 d'fhoilsigh Richard Jones, Dolgellau, eagrán nua de Bhíobla William Morgan a clóbhualadh i nDolgellau. Bhí sé seo dílis don bhunleagan ach nuashonraíodh an litriú, agus clóbhualadh é i gcló nua-aimseartha chun go mbeadh sé níos éasca é a léamh.
Athbhreithniú Parry 1620
Tá cóip bhunaidh den Bhíobla Breatnaise ar taispeáint in Ardeaglais Naomh Asaph, i mBaile Asaph, sa Bhreatain Bheag. Baineadh úsáid as ag insealbhú an Phrionsa Séarlas mar Phrionsa na Breataine Bige sa bhliain 1969.
Biorra
Iompar
Tá an baile ar an N52 agus N62 bhóithre tánaisteach náisiúnta. Tá stad bus Bus Éireann i lár an baile agus imíonn an bus Baile Átha Luain go Luimneach tríd gach lá.
Portland, Oregon
Is cathair í Portland atá suite in iarthuaisceart na Stát Aontaithe in aice le comhchumair na naibhneacha Willamette agus Columbia. Is é Portland suíomh Chontae Multnomah, Oregon.
Caisleán Choillte Rua
Is caisleán suite i gContae Thiobraid Árann é Caisleán Choillte Rua.
An Rómainis
Stair
Tá an Rómainis gaolmhar leis an Laidinis, teanga Rómánsach a labhraítear i réigiún na Tioróile Theas san Iodáil. Mionteanga eile den ghrúpa chéanna í an Fhriúilis (an Fhurláinis), an teanga a bhí ó dhúchas ag Pier Paolo Pasolini agus í á saothrú aige ina chuid luathfhilíochta.mion|clé|An Rómainis ar bhalla bhán i Sagogn /Surselva, Grischun.
Cléire
Oileán is ea Cléire nó Oileán Chléire i ngar do Chontae Chorcaí in Éirinn. Tá breis is 100 duine ina gcónaí ar an oileán. Gaeltacht oifigiúil is ea é.
Patrick Dooley
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Dooley (14 Eanáir 1910 – 2 Bealtaine 1982). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Cléire
Daonáireamh 2011
De réir daonáireamh Poblacht na hÉireann 2011 tá cónaí ar 124 (fir, 63; mná, 61) duine ar oileán Chléire. Dúirt 88 duine (74.6% den daonra trí mbliana d'aois nó níos aosta) go raibh an Ghaelainn acu. Dúirt 40 duine (33.6%) go n-úsáidfidís an Ghaelainn go laethúil lasmuigh den chóras oideachais. mion|299x299px
Réiseapol
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Réiseapol.
Tatyana Mikhailova
I 1979 bhain sí céim san Fhocleolaíocht Rómánsach amach in Stát-Ollscoil Mhoscó. Tháinig suim aici i dteangacha agus i gcultúr na gCeilteach agus rinne sí staidéar ar an tSean-Ghaeilge. Thosaigh sí ag foghlaim na Nua-Ghaeilge sna 1970í agus fuair máistreacht ar an gcaint gan mhoill. Chuaigh sí ag múineadh Gaeilge i Roinn an Léinn Ghearmánaigh, agus i 1999 bhain sí PhD amach le tráchtas dar teideal ‘Buile Shuibhne mar Mhórshaothar de Litríocht Éireannach an 12ú hAois’ (Безумие Суибне как памятник ирландской словесности 12 в).
Séamas Ó hArgadáin
Saol
Sa bhliain 1811, chuaigh sé ag obair i gCaisleán Átha Cliath mar fhochoimisinéir in Oifig na dTaifead Poiblí. 19 bliain a chaith sé ann (1811-1830).
Spéaclaí gréine
deas|250px|thumb|Spéaclaí gréine Is trealamh cosanta pearsanta agus earra faisin iad spéaclaí gréine.
Port Sgioba
Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Port Sgioba.
Veileasaraptar
Ba dineasár mór é veileasaraptar. Creachadóir, nó ainmhí creiche, a bhí ann.
Imbas forosnai
Bua na fáistine ab ea Imbas forosnai a raibh ar a gcumas ag filid na hÉireann ársa.
Sanasaíocht
As Sean-Ghaeilge, is é Imbas go litriúil ná "imm" (réamh-mhír threise, an-, mór-, srl.) agus "fios" ("imfhios" nó "iomas" sa Nua-Ghaeilge), le brí mar sin, "mór-eolas", agus dá réir sin "inspioráid" nó tinfeadh, go háirithe an tinfeadh beannaithe fileata a creideadh a raibh ar a gcumas ag filí aislingeach na hÉireann ársa.
Canáil Phanama
1904-1914
Osclaíodh an chanáil den chéad uair sa bhliain 1914. Rinne sé difríocht mhór do na longa, mar bhí an turas 13,000 ciliméadar níos giorra agus, mar sin de, bhí sé i bhfad níos tapúla agus níos sábháilte chomh maith.
Taisteal
Is cinnte gur éacht a bhí i dtógáil Chanáil Phanama. Baineann an Chanáil seachtainí den turas fada farraige timpeall Rinn an Choirn, áit a ndeachaigh na céadta long go tóin poill blianta fada ó shin.
Seaicéad
Clúdaíonn sé cabhail agus lámha an duine ach níl sé níos faide ná coim an duine. Caitheann idir mhná agus fhir, óg agus aosta seaicéid. Caithtear seaicéid chun an corp a chosaint ón bhfuacht nó mar bhall éadaigh dathúil a oireann go mór leis na héadaí eile.
Baile Mhac Cairbre
Is baile suite i gContae Phort Láirge é Baile Mhac Cairbre.
Conus ambiguus
Cur síos
Tá blaosc bhán ag Conus ambiguus, le bannaí doiléire, donn éadrom, agus le fadstríocáin. Tá an spuaic ornáideach le spotaí dronnacha scothdhonna.
Tá an bhlaosc 1.5 orlach (38 mm) ar fhad.
Tá toisí na blaoisce den eiseamláir chineáil 39 x 22 mm. Tá eiseamláir an chineáil stóráilte i Zoölogisch Músaem Amstardam (ard-Mhúsaem na Zó-eolaíochta ag Ollscoil Amstardam).
Apasam Virginia
Ainmhí is ea an apasam Virginia.
An Ghainséis
Tá sí 2510km ar fhad. Tá an fhoinse le fáil in iarthar na Himiléithe i stát Uttarakhand agus sníonn sí go deilt Sunderbans i mBá Bheangá. Dar leis na Hiondúigh, is bandia í an Ghainséis, an abhainn is naofa dá bhfuil ann. Tá sí tábhachtach ó thaobh na staire de freisin agus tógadh príomhchathracha cúigí agus impireachtaí amhail Patliputra, Kannauj, Kara, Allahabad, Murshidabad agus Calcutta) cois Ganges.
Muleshoe, Texas
Is é Muleshoe príomhbhaile Contae Bailey, Texas. Bhí 5,158 ina gcónaí i Muleshoe sa bhliain 2010.
Clannad
Baill
Chuaigh snagcheol i bhfeidhm orthu. Sna 1980idí, thosaigh an grúpa ag baint úsáide as fuaimeanna sintéiseacha. mion|Tábhairne Leo 230px|mion|An dara albam a d'eisigh Clannad, Clannad 2.
James Chadwick
Fisiceoir Sasanach ab ea Sir James Chadwick, CH (20 Deireadh Fómhair, 1891 – 24 Iúil 1974). B'eisean an duine a d'fhionn an neodróin, agus mar aitheantas bronnadh an duais Nobel air.
Ciarán Ó Canáin
Is polaiteoir Éireannach é Ciarán Ó Canáin (Béarla: Ciarán Cannon), a roghnaíodh ina cheannaire ar an bPáirtí Daonlathach ar 17 Aibreán 2008, le dul in ionad Mháire Ní Áirne agus a bhí ina Teachta Dála do Fine Gael i nGaillimh Thoir níos déanaí tar éis Toghchán Ginearálta 2011. Bhí sé ar an gcéad Seanadóir a toghadh mar cheannaire i stair an pháirtí.
Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)
Tarrtháil traenach Knocklong
An lá dár gcionn chuaigh na fir seo faoi cheannas Uí Threasaigh an traein ar a raibh Mac Uí Ógáin, agus é á thabhairt ó Dhurlas Éile go Corcaigh. D'éirigh ina throid idir na hÓglaigh agus na póilíní ansin. Gortaíodh an Braonach agus an Treasach go dona sa teagmháil, agus maraíodh beirt phóilíní.
Bilbí
Ainmhí is ea an bilbí.
Cill Taobháin
Tá séipéal Caitliceach, iar-chloch aifrinn, ionad pobail, bunscoil, teach tábhairne, rás-raon chairtín agus páirc CLG sa sráidbhaile.
Keke Palmer
Is ceoltóir agus ban-aisteoir Meiriceánach í Lauren Keyana "Keke" Palmer, a rugadh sa bhliain 1993.
Beeville, Texas
Is é Beeville príomhbhaile Contae Bee, Texas. Bhí 13,290 ina gcónaí i mBeeville sa bhliain 2013.
Cath Tampere
thumb|240px|left|Reilig Kaleva tar éis Chath Tampere (Aibreán 1918) An t-ionsaí a shocraigh an scéal sa deireadh, cuireadh tús leis le lámhach láidir airtléire a bhí dírithe ar lár na cathrach, ar an 3 Aibreán 1918. Bhí trúpaí an dá thaobh ag cur troda faoi gach teach, mar is dual do chathanna cathrach. San am seo, freisin, ní raibh mórán eachtrannach páirteach sa chathair, nó bhí an chuid ba mhó de na Rúisigh glanta as an tír, agus ní raibh teacht na nGearmánach ach ar na bacáin.
Contae Davidson, Tennessee
Is contae i Tennessee é Davidson. Is é Nashville príomhbhaile an chontae. Bhí 678,889 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.