cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Timthriall Hampson–Linde
Thug an Timthriall Hampson-Linde fuarú athghiniúnach isteach, córas fuaraithe d'aischothú dearfach. Ceadaíonn socrú an teasmhalartóra dearbhtheocht dhifriúil (m.sh. 0.27 °C/atm J–T fuaraithe le haghaidh aer) chun dul níos faide ná céim amháin fuaraithe agus is féidir leis na teochtaí ísle a bhaint amach a theastaíonn chun gáis “seasta” a leachtú.
Skeerey Rosien
Paróiste (Manainnis: skeerey) in iardheisceart Oileán Mhanann is ea Skeerey Rosien (Béarla: Rushen). Is ceantar iascaireachta agus feirmeoireachta é an paróiste. Tá sé suite sa sheadin a bhfuil an t-ainm céanna air, Rosien, in éineacht le paróistí Chairbre agus Malew. Is é 24.6 km² an t-achar agus tá 1,591 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh 2006 (gan Purt le Moirrey agus Purt Çhiarn a bheith san áireamh). Síneann sé ó Halley'n Traeie (Halla na Trá) leath bhealaigh idir Balley Chashtal agus Purt le Moirrey go dtí na haillte taobh thiar de Cronk ny Arrey Laa (Cnoc na Faire Lae). Tá sé roinnte ina dhá pháirt. Tá an phríomhpháirt suite ar an taobh thuaidh agus thoir thuaidh de Purt le Moirrey agus Purt Çhiarn. Tá an pháirt níos lú suite ar an taobh theas agus thiar theas de na sráidbhailte sin; tá Creneash, Yn Cholloo, agus an dá oileáinín Famman Kitterland agus Carrick ny Colloo sa pháirt seo.
William M. McKechnie (breitheamh)
Is breitheamh as Corcaigh é Liam McKechnie, nó William M. McKechnie (a rugadh i mí Aibreáin 1951), ina bhall den Chúirt Uachtarach (Márta 2010 - Aibreán 2021) agus ar scor inniu.
Óivid
Saothair
Cuirtear na dánta seo síos do Óivid, ach meastar go leathan nach rinne sé iad:
1 Aibreán
Is é an 1 Aibreán an 91ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 92ú lá i mbliain bhisigh. Tá 274 lá fágtha sa bhliain.
Malpas
51.6119°N, -3.0068°W
Baile i Casnewydd, an Bhreatain Bheag, is ea Malpas, 18.7 km ó Caerdydd agus 199 ó Londain. Tá daonra 7,749 ann, agus tá 656 (8.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Perton
Is ceantar suite i Wolverhampton é Perton.
Máthair Treasa
Bás
Leath Misinéirí na Carthanachta ar fud na cruinne agus bhí thart ar 5000 ag obair iontu sa bhliain 2014.
Féinphortráid le Moncaithe
Pictiúir a rinne Frida Kahlo is ea Féinphortráid le Moncaithe (Autorretrato con mono), péinteáilte don chéad uair sa bhliain 1938, agus le fáil inniu sa músaem Albright-Knox i Nua-Eabhrac.
Sa phicitiúr seo, taispeánann sí í féin i bhforaois thrópaiceach agus moncaí thart ar a muineál.
Marchwiail
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Marchwiail, 172.2 km ó Caerdydd agus 256 ó Londain. Tá daonra 1,333 ann, agus tá 136 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Coinbhinsiún i dtaobh Stádas Dídeanaithe (1951)
Non-refoulement
Is é is príomhchuspóir do stádas tearmainn agus dídeanaí ná cosaint in éadan filleadh ar thír ina bhféadfadh baol géarleanúna a bheith ann don duine lena mbaineann. Cuirtear an chosaint seo ar bhonn foirmiúil trí phrionsabal an non-refoulement, a shainítear in Airteagal 33(1) den Choinbhinsiún, mar seo a leanas: "‘Ní dhéanfaidh aon Stát Conarthach dídeanaí a dhíbirt nó a fhilleadh (‘refouler’) ar aon bhealach chuig teorainneacha críocha ina mbeadh a shaol nó a shaoirse faoi bhagairt mar gheall ar a chine, a reiligiún, a náisiúntacht, nó mar gheall ar é a bheith mar chuid de ghrúpa sóisialta nó tuairim pholaitiúil ar leith a bheith aige’."
Ribe róibéis
Crústach uisciúil is ea an ribe róibéis, a dtugtar séacla air freisin. De ghnáth, iompraíonn na baineannaigh na huibheacha ar chosa boilg go mbíonn siad réidh le goradh ina larbhaí snámha. Cuid mhaith de na cineálacha tábhachtach mar bhia ó thaobh geilleagair de. Saothraítear cuid acu go cumarsáideach.
Ardenna
Tacsanomaíocht
Fuarthas amach in anailís fhileigineach ag baint úsáide as ADN miteacoindreach a foilsíodh sa bhliain 2004 go raibh dhá chlad ar leith ag Puffinus agus go raibh sé polaifíléiteach. Chun genera monaifíléiteacha a chruthú, aistríodh grúpa speiceas isteach go dtí na hArdenna, géineas a thug Ludwig Reichenbach isteach sa bhliain 1853 agus an chánóg mhór (Puffinus gravis) mar tíopa speicis. Luann Reichenbach an nádúraí Iodálach Ulisse Aldrovandi a d'úsáid an litriú "Artenna" le haghaidh éin mhara sa bhliain 1603.
Comhghuaillithe
Tugtar na Comhghuaillithe nó na Náisiúin Comhghuaillithe ar na tíortha a throid in aghaidh na Cumhachtaí Láir sa Chéad Chogadh Domhanda agus in aghaidh na Ais Róimh-Bheirlín-Thóiceo sa Dara Cogadh Domhanda. Ba iad na príomh-chomhghuallithe sa dá cogaidh ná Stáit Aontaithe Mheiriceá, an Ríocht Aontaithe, an Fhrainc agus an Rúis/Aontas na Sóivéide. Cé go raibh siad ina gcomhghuaillithe le chéile, níor mhair na dea-gaolta eatarthu
Sic
Cuirtear an dobhriathar Laidine sic (“mar seo”, “díreach mar atá”; ina iomláine: sic erat scriptum, “mar seo a scríobhadh é”) isteach tar éis focal nó sliocht athfhriotail a thugann le fios go bhfuil an t-ábhar tras-scríofa nó aistrithe go díreach mar a bhí sé sa mbuntéacs, gan ceartúchán nó athrú ar bith ar bhotúin litrithe nó ghramadaí, nó aon ghné eile neamhchaighdeánach. Úsáidtear é freisin i ndiaidh ráiteas aisteach, réasúnaíocht lochtach, nó ábhar eile a d’fhéadfaí a thuiscint mar earráid tras-scríofa.
12 Samhain
Is é an 12 Samhain an 316ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 317ú lá i mbliain bhisigh. Tá 49 lá fágtha sa bhliain.
The War of Art
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "The War of Art", den cúigiú sraith is fiche The Simpsons ar an 23 Márta 2014. Scríobh Rob LaZebnik an eipeasóid seo. D'fhéach 3.98 milliún duine ar an eipeasóid.
Springfield, Wolverhampton
Is ceantar suite i Wolverhampton é Springfield.
Grian
Is í an Ghrian (siombail: ) an réalta is mó sa ghrianchóras. Tá an Domhan á timpeallú faoi 150 milliún ciliméadar di, agus glactar leis an meánfhad ón nGrian go dtí an Domhan mar aonad réalteolaíoch. Abhacréalta bhuí is ea an Ghrian, agus í comhdhéanta as an hidrigin, den chuid is mó.
Léargas achomair
Tá an Ghrian comhdhéanta as hidrigin (timpeall ar 74 % dá mais), héiliam (timpeall 24 %), agus iarsmaí beaga de dhúile níos troime. Baineann an Ghrian leis an aicme speictreach G2V. Ciallaíonn an litir G go bhfuil teocht a dromchla timpeall 5,500 K (nó timpeall 5,200 céim Celsius). Mar sin, tá dath bán inti go bunúsach, cé go bhfágann réscaipeadh an tsolais san atmaisféar blas buí uirthi. Is féidir a aithint ar línte speictreacha na Gréine go bhfuil miotail ann—idir adaimh neodracha agus iain—ach níl línte na hidrigine róláidir, ós rud é go bhfuil an chuid is mó den hidrigin ina plasma, ionas go dtáirgíonn sí speictream leanúnach solais. Maidir leis an litir V, tugann sí le fios gur réalta de chuid an phríomhsheichimh atá i gceist, cosúil leis an gcuid is mó de na réaltaí. Is é is impleacht dó seo go dtáirgíonn an Ghrian a cuid fuinnimh trí núicléis hidrigine a chomhleá go núicléis héiliam, agus go bhfuil sí i gcothromaíocht hidreastatach, is é sin, nach bhfuil sí ag fás ná ag crapadh. Tá níos mó ná 100 milliún réalta d'aicme G2 ar fud Bhealach na Bó Finne, ach san am céanna, is féidir a rá go bhfuil an Ghrian níos gile ná 85 % de réaltaí ár réaltra, nó is abhacréaltaí dearga an chuid is mó acu.
Is é solas na Gréine an fhoinse fuinnimh is mó in aice le dromchla an Domhain. Is é tairiseach na Gréine an oiread cumhachta a chaitheann an Ghrian ar an achar atá nochta dá solas. Ar dhromchla an Domhain, is ionann tairiseach na Gréine agus thart ar 1,370 vata in aghaidh gach méadar cearnach. Is gá cuimhne a choinneáil air, áfach, go mbaineann atmaisféar an Domhain cuid den chumhacht den tsolas, agus mar sin, tá an luach praiticiúil níos gaire do mhíle vata in aghaidh an mhéadair chearnaigh. Cibé scéal é, tá go leor próiseas idir nádúrtha agus theicneolaíoch ann le leas a bhaint as an bhflúirse fuinnimh seo. Téann na plandaí i dtuilleamaí na fótaisintéise le cumhacht an tsolais ghréine a cheapadh agus a iompú ina foirm cheimiceach (ocsaigin agus comhdhúile dí-ocsaídithe carbóin). Is féidir leis an duine, arís, cealla gréine agus gléasra grianchumhachta a úsáid le teas nó leictreachas a bhaint as solas na Gréine. Maidir leis an bhfuinneamh a fhaightear as an bpeitreal nó as na breoslaí iontaisithe eile, níl ann go bunúsach ach an chumhacht chéanna a d'iompaigh na plandaí, anallód, ina foirm cheimiceach tríd an bhfótaisintéis.
Tréithe fisiceacha
Dearbhmhéid: 4.8m
Meán-imlíne: 4.373×106 ciliméadar, nó imlíne an Domhain méadaithe faoi 342
Struchtúr na Gréine
Ní féidir a rá go neamhdhébhríoch cá bhfuil dromchla na Gréine. Tá dlús an gháis ag dul i laghad go heaspónantúil de réir mar atáthar ag dul amach as croílár na Gréine. Mar sin féin, is féidir a lán a rá faoi struchtúr inmheánach na Gréine. Is gnách a cheapadh gurb é ga na Gréine an fad óna lárphointe go himeall an fhótaisféir. Is é an fótaisféar an dromchla mar a fheictear dúinn féin é. Taobh istigh den fhótaisféar, níl an gás trédhearcach, agus taobh amuigh de, tá. Tá an chuid is mó de mhais na Gréine taobh istigh de seacht ndeichiú cuid dá ga.
Ribeadán
Fuileadán bídeach le balla tanaí a ritheann ó artairín go dtí féitheoigín trí fhíochán ar leith. An láthair mar a dtarlaíonn malartú ábhar (ocsaigin, cothaithigh, dé-ocsaíd charbóin is fuíollábhair eile) idir an fhuil sa ribeadán is an fíochán mórthimpeall air, trí idirleathadh trasna balla an ribeadáin. Úsáidtear an téarma céanna do chainéal beag limfeach.
Mawddwy
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Mawddwy, 142.2 km ó Caerdydd agus 278 ó Londain. Tá daonra 603 ann, agus tá 359 (59.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Manhattan
thumb|220px|Suíomh (buí).
Constáblacht Speisialta Uladh
Stair
Bunaíodh na ‘B Specials’ ar dtús chun cúnamh a thabhairt don RIC, agus ansin don RUC, dul i ngleic le gníomhartha Óglaigh na hÉireann (IRA). clé|mion|236x236px|éide chomhraic I ndiaidh gur síníodh an Conradh Angla-Éireannach i mí na Nollag 1921, d’aontaigh toscaireachtaí na Breataine agus na hÉireann araon ar an RIC a dhíscor. I stát nua Thuaisceart Éireann, tháinig Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) isteach in áit an RIC. Eagras armtha a bhí ann. Ina dhiaidh sin, bhíodh '"cúnamh" á fháil ag an bhfórsa seo ó Chonstáblacht Speisalta Uladh, eagras deonach.
Eithne Ní Cumhaill
Frith-Chonartha
D'fhéach Coyle freisin le baghcat an IRA a chur i bhfeidhm ar earraí Bhéal Feirste ach nár ghlacadh go fonnmhar leis agus thuairiscigh an Belfast Telegraph go raibh Coyle armtha ar an Londonderry and Lough Swilly Railway, as a bhain sí gach cóip de nuachtáin Bhéal Feirste sula dó sí go poiblí iad. Go tráthrialta, bhíodh Coyle i mbun gníomhaíochtaí dá leithéid ar an líne traenach, cé nár cheadaigh ceannaireacht Chumann na mBan iad. Ba í an t-iompróir seachadta oifigiúil í freisin idir 1ú Rannán an Tuaiscirt agus 3ú Rannán an Iarthair an IRA, ról a chuimsigh rámhaíocht idir Dhún na nGall agus Sligeach chun a chinntiú nach n-idircheapfadh na teachtaireachtaí.
An Gairdín Cuimhneacháin
Is gairdín cuimhneacháin suite i mBaile Átha Cliath é an Gairdín Cuimhneacháin, i gcuimhne orthu uile siúd a fuair bás ag iarraidh saoirse na hÉireann a bhaint amach.
Uachtarán an lae Éamon de Valera a d'oscail an Gairdín mar chuid de chomóradh leath-chéad Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1966. Seasann an Gairdín ar an áit ina mbunaíodh Óglaigh na hÉireann thiar sa bhliain 1913. Ar an láthair chéanna a chaith roinnt de cheannairí an Éirí Amach an oíche deireanach, sular seoladh go Príosún Chill Mhaighneann iad.
An Aisling
I bhfásach an lagmhisnigh rinneadh aisling dúinn.
Mheileamar sneachta na táimhe agus rith abhainn na hathbheochana as.
Wolfgang Borchert
Saol
Bhí a athair, Fritz Borchert, ina mhúinteoir bunscoil e, agus bhain a mháthair, Hertha Borchert, amach cáil áirithe áitiúil ag cumadh filíochta i gcanúint an tuaiscirt. Thosaigh an mac ag scríobh dánta nuair a bhí sé cúig bliana déag, agus cuid acu á bhfoilsiú ar an nuachtán áitiúil, Hamburger Anzeiger. clé|mion|1943/1944 Go gairid roimh an gcogadh, rinneadh printiseach siopadóra leabhar de, ach níor fhan sé ansin, nó bhí a chroí sáite san amharclannaíocht. Chaith sé trí mhí ina aisteoir i Hannover, ach ansin, tháinig an ghairm shlógtha, agus b'éigean dó troid ar an gcathéadan thoir, sa Rúis. clé|mion|1945 I Mí Eanáir 1942, goineadh é, agus nuair a bhí sé ag éileamh leis an gcneá, buaileadh breoite le diftéire é. Caitheadh an drochamhras air go raibh sé tar éis é féin a ghoin le teacht slán ón gcathéadan, agus chuaigh an scéal chun na cúirte. Bhí an t-ionchúisitheoir ag éileamh go gcuirfí chun báis é, ach d'éigiontaigh an coiste cúirte é.
Francisco Suárez
Diagachtóir, fealsamh agus giúróir Íosánach Spáinneach ab ea Francisco Suárez de Toledo Vázquez de Utiel y González de la Torre, ar a dtugtar an Dochtúir Eximius (Granada, 5 Eanáir, 1548 - Liospóin, 25 Meán Fómhair, 1617). Ceann de phríomhfhigiúirí ghluaiseacht Scoil Salamanca, measadh go raibh sé ar cheann de na scoláirí ab fhearr.
Wolfgang Borchert
Saothar
Stell dich mitten in den Wind, glaub an ihn und sei ein Kind – laß den Strum in dich hinein - und versuche gut zu sein.
Domnall mac Murchada meic Diarmata
Ríogacht na Laigean
An ríocht is cumhachtaí i ndeisceart Éireann a bhí Diarmaid. Tarra a bháis, d'éiligh Toirdhealbhach ard-ríogacht na hÉireann. Bhrúigh sé a cheannas ar na Laigin,   cuidithe ar ndóigh leis an achrann idir muintir Uí Chinnselaig, agus ghabh sé Áth Cliath. Cuireann an t-éacht sé in úil cé chomh tábhachtach is a bhí Áth Cliath i measc na gprovincial agus duine ag iarraidh na hardríogachta a bhaint amach.
Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022
An feachtas
mion mion Bhí Sinn Féin chun tosaigh ar gach páirtí eile sna pobalbhreitheanna réamhthoghcháin. An costas maireachtála an téama is mó a bhí ag Sinn Féin. Ach cnámh spairne mhór a bhí sa Phrótacal Thuaisceart Éireann agus an mhíshástacht a bhí cothaithe aige, i measc an DUP ach go háirithe. Bhí sé ráite ag an DUP nach nglacfaidh siadsan páirt i bhfeidhmeannas nua mura dtéitear i ngleic le Prótacal an Tuaiscirt, an cheist is mó atá ag déanamh tinnis dóibh ó d'imigh an Bhreatain as an Aontas Eorpach. mion|Conor Murphy, Mary Lou McDonald, John Finucane agus Michelle O'Neill, 4 Aibreán 2022
James Stephens (scríbhneoir)
Saol
Chuaigh Stephens go Sasana sa bhliain 1937 agus thosaigh sé craoladh leis an BBC. Ag obair fós don BBC i Londain ag cur cláir filíochta i láthair a bhí Stephens an bhliain ar cailleadh é, 1950.
Ernest Hemingway
Saol
D'fhill sé ar SAM i 1919 agus phós sé Hadley Richardson sa bhliain 1921. Thug sé bóthar di agus phós sé Pauline Pfeiffer i bPáras i 1927. Cliúsaí ban, phós sé dhá uair eile. D'oibrigh sé mar iriseoir san Eoraip arís sa bhliain 1922, ag scríobh tuarascálacha ar an gcogadh idir an Ghréig is an Tuirc. clé|mion|177x177px|Hemingway le Ilya Ehrenburg agus Gustav Regler, den eite chlé, ag obair ar an scannán bolscaireachta, The Spanish Earth, sa [[Spáinn, 1937.]] Dhá bhliain ina dhiaidh sin, 1924, bhí sé ag iarraidh éirí as an iriseoireacht agus leabhair a scríobh. Chuaigh sé go Páras agus bhuail sé lena chairde Meiriceánacha arís, Ezra Pound agus Gertrude Stein. Bhí tionchar an-tábhachtach acu ar a chuid stíle. Foilsíodh The Torrents of Spring an bhliain dár gcionn.
An Spáinn
Tá cáil ar Burguete fós toisc go bhfuil The Sun Also Rises (Fiesta, sa Spáinnis), úrscéal le Ernest Hemingway a foilsíodh sa bhliain 1926, suite i gcomharsanacht an bhaile. clé|mion|269x269px|I gCúba lena 4ú bhean, Mary Welsh agus leon a fuair sé ar [[safari]]
Tá an t-úrscéal For Whom the Bell Tolls (Dá Bhuaileann an Cloigín) bunaithe ar thaithí Hemingway le linn Chogadh Cathartha na Spáinne.
Tuamaí ursanacha
Tá 100 tonna méadrach meáchan sa liag mhullaigh atá ar an tuama ursanach ag Cnoc an Bhrúnaigh i gCo. Cheatharlach.
Cáithnín fo-adamhach
De réir comhdhéanaimh
Is iad seo a leanas buncháithníní na samhla caighdeánaí:
Tá siad seo go léir aimsithe anois trí thurgnamh, agus na cinn is déanaí acu an barrchuarc (1995), an tó neoidríonó (2000), agus  bósón Higgs (2012).
Gasóga na hÉireann
Mí-usáid gnéis
Bhí leithscéal gafa ag Gasógaíocht Éireann leis na daoine a d'fhulaing an mhí-úsáid.
Joe Heaney
Saol
San Aird Thoir, Carna, Co. na Gaillimhe, a rugadh é ar 1 Deireadh Fómhair 1919. Ba é an cúigiú duine clainne é de cheathrar buachaillí agus triúr cailíní.
mion|clé|[[Ollscoil Washington.]]
Mastodon (bogearraí)
Stair
Scríobh an forbróir gréasáin, Eugen Rochko, an cód sa bhliain 2016 sa Ghearmáin.
Fulgencio Batista
Deachtóireacht Batista 1952-1958
Tháinig Fulgencio Batista i gceannas ar an dtír mar dheachtóir i 1952. Cé go raibh aithne air go dtí sin mar liobrálaí, thosaigh sé a naimhde polaitiúla a chur faoi chois. Bhí géarchéim eacnamaíoch sa tír ag an am, le formhór na ndaoine ag maireachtáil i mbochtanas. Rialaigh sé an tír le cabhair Mheiriceá.
Donnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Chartaigh
Breith agus tír thionscnaimh
Phós a tuismitheoirí thart ar 1590. Bhí deartháir agus cúigear deirfiúracha aige, atá liostaithe in alt a hathar.
Monsún
Aeráid
Aeráid is ea aeráid monsúin ina mbíonn séasúr fliuch is séasúr tirim a éiríonn ó imirce an chrios inréimneachta idirthrópaicí agus athruithe i dtreo na gaoithe.
Iarmhairtí
Braitheann an chuid is mó de thalmhaíocht na hÁise ar an monsún. Ach is athraitheach a theacht ó bhliain go bliain. Má bhíonn moill air, laghdaítear an bháisteach.
Philip Cummings
Saol
Rugadh Philip Cummings i mBéal Feirste sa bhliain 1964. Chaith sé tréimhsí ag obair mar mhúinteoir teangacha, ar an dól agus ag obair in earnáil na cáilíochta sular chaith sé 6 bliana mar riarthóir in Ollscoil na Banríona. Bhí sé ina Eagarthóir Ealaíon ar Lá Nua ó Mheán Fómhair 2003 go Deireadh Fómhair 2008.
Lá Fhéile Pádraig
Déanann pobal na hÉireann ceiliúradh ar an 17ú lá de Mhárta ar Lá Fhéile Pádraig (nó Lá ’le Pádraig uaireanta). Deirtear gur cailleadh Naomh Pádraig, aspal náisiúnta na hÉireann ar an dáta seo.. Déantar ceiliúradh ar chultúr, teangacha, spórt, reiligiúin agus ceol na tíre. Tá an fhéile Seachtain na Gaeilge mar chuid den cheiliúradh.clé|mion|Cárta phoist, 1912 clé|mion|1909 i Nua Eabhrac
Cath Cambrai (1917)
D'ionsaigh na fórsaí Briotanacha, faoi cheannas an Ghinearáil an Ridire Julian Byng, an líne Hindenburg na nGearmánach. Rinne na Briotanaigh dul chun cinn suntasach ar dtús. clé|mion|266x266px|Tanc arna scriosadh i gCath Cambrai (Bundesarchiv Bild 104-0937A) Gné shuntasach den chath seo ba ea úsáid fhorleathan tancanna, cleachtadh a thagann chun cinn sa Chogadh ina dhiaidh seo.
An Ceathrar agus Fiche
Is é An Ceathrar agus Fiche (Manainnis: Yn Kiare as Feed, Béarla: House of Keys) an teach íseal sa Tinvaal, parlaimint Oileán Mhanann. Mar atá soiléir ón ainm, tá ceathrar agus fiche feisire ann a dtugtar OCF, nó Oltey yn Chiare as Feed (Gaeilge: (Comh)alta an Cheathrair agus Fiche) orthu.
Loch an Iúir
Tá sé suite leathbhealaigh idir Gaoth Dobhair agus an Chlochán Liath, ar an bhóthar N56, i nGaeltacht na Rosa.
Stair
Saolaíodh an teangeolaí Niall Ó Dónaill i Loch an Iúir sa bhliain 1908.
The Pale Blue Dot
Leagan Gaeilge de chaint Sagan
''Ón bpointe faire seo i bhfad as, seans go ndéarfá nach ní inspéise an Domhan. Ach ní hamhlaidh an scéal dúinne. Féach arís an ponc úd. Sin an áit seo. Sin ár mbaile. Sin sinne. Áit a bhfuil gach éinne a dtugann tú grá dóibh, gach éinne a bhfuil aithne agat orthu, gach éinne ar chuala tú trácht orthu riamh, gach duine daonna dá raibh riamh ann, chaitheadar a saol anseo. Gach aon rud a chúisigh áthas nó fulaingt sa duine, na mílte de reiligiúin dhóchasacha, idé-eolaíochtaí agus teagaisc eacnamaíocha, gach sealgaire agus soláthraí, gach laoch is gach cladhaire, gach duine a chruthaigh agus a scrios sibhialtachtaí, gach rí agus tuathánach, gach lánúin óg ghrámhar, gach athair is máthair, gach páiste lán dóchas, gach ceapadóir agus gach taiscéalaí, gach múinteoir moráltachta, gach polaiteoir cam, gach mór-réalta, gach ceannaire ró-ard, gach naomh is gach peacach i stair ár speicis – ar cháithnín deannaigh ar foluain i nga gréine. mion|"Tá tusa anseo ǃ" An Ponc Faon Gorm ''Ardán an-bheag is ea an domhan sa chomhthéacs ollmhór cosmach. Cuimhnígí ar na haibhneacha fola atá doirte ag a liacht sin ginearál agus impire glórmhar ionas go bhféadfaidís a bheith ina gceannairí seal ar chuid bhídeach de phonc. Smaoinígí ar an gcruálacht gan stad atá imeartha ag dream a chónaíonn i gcúinne amháin den phicteilín seo orthu sin a chónaíonn i gcúinne eile, dreamanna ar deacair aon difear eatarthu a aithint. Nach minic acu míthuiscint, nach mór an fonn maraithe orthu, nach teasaí a bhfuath. Tugann an ponc seo de sholas faon dúshlán an bhuaileam sciath sin ar fad, ár mórchúis gan chúis, agus, leis, tugann dúshlán na seafóide sin a bhíonn orainn, seafóid a cheapadh go bhfuil tosaíocht éigin ag an duine sa chruinne seo. Dúradán uaigneach is ea ár bpláinéad san olldorchadas cosmach thart timpeall orainn - san ollfhairsinge seo - níl rud ar bith a thugann le fios go dtiocfaidh cúnamh ó áit éigin eile le muid a shábháil orainn féin.
Dlí
mion|Dlí agus ceart Riail nó roinnt rialacha is ea an Dlí nó an Reacht, é á chur i bhfeidhm ag na cúirteanna agus ag dul i bhfeidhm ar rialú stáit, ar an gcaidreamh idir forais an rialtais agus géillsinigh an stáit, agus ar an gcaidreamh atá ag géillsinigh ar a chéile.
An Ghréig
Is tír í an Ghréig (Gréigis: Ελλάδα / Ελλάς) ar a dtugtar go hoifigiúil an Phoblacht Heilléineach (Gréigis: Ελληνική Δημοκρατία).
Tíreolaíocht
Tá thart ar 1,400 oileán ina timpeall, ach ní chónaíonn daoine ach ar 127 astu.
Eacnamaíocht
Dar le hInnéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime na Náisiún Aontaithe, a thomhaiseann caighdeán an tsaoil i dtíortha éagsúla de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamh-eacnamaíochta, is í an Ghréig an 38ú tír is forbartha ar domhan, as 151 ceann a tomhaiseadh, agus an 25ú tír is forbartha san Aontas Eorpach, as 28 ceann. I dTuarascáil Sonais Domhanda 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Ghréig an 79ú tír is sona, as 156 thír.
Tuismíocht
(Aistriúchán Gaeilge
Tá sampla den dlí maidir le tuismíocht le fáil i gCód Sibhialta Québec, Leabhar 2, Teideal 2 "Tuismíochta", ina sonraítear conas is féidir tuismíochta a bhunú, a éileamh agus a aistriú.
Lámhach Sandy Hook
Faoi mar a tharla i gColumbine agus i Virginia Tech, chuir an lámhachóir lámh ina bhás féin sular éirigh leis na póilíní breith air.
Iarmhairtí
Ní nach ionadh bhí dlí the gunnaí chun tosaigh arís sa díospóireacht pholaitiúil. Sa bhliain 2012, dúirt Obama go raibh gá ag an am le ‘gníomh suntasach’ i gcoinne na faidhbe seo, ollsléachtanna sna S.A. Acht tharla lámhach i gclub oíche Orlando sa bhliain 2016 agus lámhach Las Vegas in 2017.
Germanwings Eitilt 9525
mion mion Maraíodh 150 duine san eachtra inar eitil Andreas Lubitz eitleán Airbus A320 isteach sna hAlpa ar an 24 Márta 2015. Bhí Lubitz ina phiolóta tánaisteach ar eitilt Germanwings.. mion D'fhág Germanwings Eitilt 9525 (4U9525/GWI18G) Bharcelona, ar a bhealach go Düsseldorf. Tharla an tuairt eitleáin. in oirdheisceart na Fraince. Stiúraigh an comhphíolóta, Andreas Lubitz (a bhí 27 bliain d’aois) d'aon turas an t-eitleán i dtreo sléibhte na nAlp, ag marú gach duine a bhí ar bord.
Droichead James Joyce
Is droichead suite ar an Life i mBaile Átha Cliath é Droichead James Joyce, a cheanglaíonn na céanna ó dheas le Plás Blackhall ó thuaidh.
Nua-Gheirsí
Stair
Tá cónaí ar dhaoine i Nua-Gheirsí le 10,000 bliain nó níos mó. Ag an am ar tháinig na chéad Eorpaigh go dtí an áit, bhí drong ann le fada a thug siad Lenni-Lenape (na chéad daoine) orthu féin. Bhí oirthear Mheiriceá Thuaidh ar réigiúin an domhain inar forbraíodh an talmhaíocht, cé gur éiriodh as cuid de na barra, leithéid an lus coise gé, nuair a tháinig saothrú na "dtrí dheirfiúracha" (arbhar Indiach, pónairí agus puimpcíní) aneas ó Mheicsiceo chucu. Chleacht na hIndiaigh an tsealgaireacht freisin. Bhí na Lenape roinnte ina dtrí mhórfhine ar a thugtaí Turtar, Turcaí agus Mac Tíre. Bhí Fine an Turtair lonnaithe i dtuaisceart Nua-Gheirsí. Sochaí máthairlíneach a bhí acu. mion|250px|Dáileadh chanúintí na teanga Lenape
Fuair an náisiún nua roinnt mhaith iarainn ó Nua-Gheirsí, go háirithe as na mianaigh guala portaigh i ndeisceart an stáit. Spreag tógáil na gcanálacha agus na n-iarnród sa 19ú haois forbairt na tionsclaíochta sa stát, go mór mhór Canáil Mhorris a osclaíodh sa bhliain 1831. D'éascaigh sin gual a thabhairt isteach o Ghleann an Lehigh in oirthear Pennsylvania. Chuir Thomas Edison faoi i Nua-Gheirsí ag cur ionad forbartha teicneolaíochta ar bun, in Menlo Park ar dtús agus ansin in West Orange. Ba i Menlo Park a lasadh sráid le solais leictreacha den chéad uair ariamh, toradh a chuid oibre leis an leictreachas. Ag tús na 1900idí, d'fhás Fort Lee, in oirthuaisceart an stáit, mar an áit ba mhó déanta scannán ar domhan.
Osclaíodh bóthar dola Nua-Gheirsí (an "New Jersey Turnpike") sa bhliain 1952, nasc idir mórcheantracha Nua-Eabhrac agus Philadelphia, agus idir an tuaisceart agus Washington, D.C.: níorbh fhada sula raibh sé ar na mórbhealaigh is mó tráchta sa tír. Osclaíodh an Garden State Parkway sa bhliain 1955 feadh an chósta.
Toirneach
deas|250px|thumb|Splanc [[tintreach|thintrí]] Nuair a thagann splanc thintrí, is amhlaidh a dhéantar an t-aer a ianú agus a théamh go tobann. Cuireann an téamh sin le hinfheictheacht na splaince, ach cuireann sé le forbairt thobann an aeir feadh na splaince chomh maith. Leis an bhforbairt thobann sin forleathann brúthonn i ngach uile threo san aer, agus is mar thoirneach a chloistear an tonn sin fuaime. Tonn solais na tintrí - is ar luas forleata an tsolais a fhorleathann sí siúd. Ach maidir le tonn fuaime na toirní - is ar luas forleata na fuaime a fhorleathann sí sin. Mar sin, i bhfad sula sroicheann an phlimp thoirní na cluas feiceann na súile an tintreach.
Droichead na Lúblíne
Is droichead suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Droichead na Lúblíne.
Michael Davitt (file)
mion|[[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Coláiste na hOllscoile Corcaigh|clé]]Aithnítear Michael Davitt mar dhuine de mhórfhilí na Gaeilge sa 20ú haois (a rugadh i gCorcaigh ar 20 Aibreán 1950 agus a fuair bás ar 19 Meitheamh 2005).
Elly Schlein
Luathshaol agus oideachas
Rugadh Elena Ethel Schlein ar an 4 Bealtaine 1985 i Sorengo, san Eilvéis. Is eolaí acadúil agus polaitiúil de shliocht na nGiúdach Aisceanazaíoch é a hathair, Melvin Schlein. Tá a máthair, Maria Paola Viviani, ina hollamh le dlí poiblí comparáideach in Ollscoil Insubria.. Ar dtús, ba é Schleyen sloinne a seanathar; tar éis dó Ellis Island a bhaint amach, d'athraigh sé é go Schlein ina dhiaidh sin. Ba é an polaiteoir de chuid Pháirtí Sóisialach na hIodáile Agostino Viviani a seanathair ar thaobh a máthar. Ba as Zhovkva a sinsear athartha, agus iad suite san Úcráin anois.
Owrtyn
52.9706°N, -2.9337°W
Elly Schlein
Olltoghchán 2022 agus ceannaireacht an Pháirtí Dhaonlathaigh ar siúl
An 26 Meán Fómhair, bhí Schlein ina hiarrthóir in olltoghchán na hIodáile 2022, agus toghadh ina dhiaidh sin í chuig Teach na dTeachtaí (Camera dei deputati). Cúpla seachtain ina dhiaidh sin, tar éis do Letta éirí as a phost mar cheannaire an PD, d'fhógair Schlein go seasfadh sí i d toghchán ceannaireachta an PD 2023. Gan choinne, den chéad uair i dtoghcháin cheannaireachta an pháirtí, sháraigh Schlein an dara háit sa toghchán tosaigh dúnta, tríd an toghchán tosaigh oscailte a bhaint amach an 26 Feabhra 2023, when she was successfully elected ahead of Stefano Bonaccini, nuair a toghadh í chun tosaigh ar Stefano Bonaccini, agus rinneadh an chéad cheannaire ban ar an PD di, chomh maith leis an duine is óige,  ó bhunaíodh an páirtí in 2007. Le linn a dul chun cinn sa pháirtí, tá sí curtha i gcomparáid le hAlexandria Ocasio - Cortez, ó Theach na hIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Tagairtí
<references group="" responsive="1">
Marcas Ó Callanáin
File Éireannach ab ea Marcas Ó Callanáin (1789 – 1846). I gCreachmhaoil in oirthear Chontae na Gaillimhe a rugadh é. Aithnítear é as an dán grá "Máire Brún" go háirithe.
Spásteileascóp Kepler
Scéal
clé|mion|Fithis D'fhorbair Kepler (1571-1630) teileascóp simplí, teileascóp athraonta. Nuair a d’fhéach sé trína theileascóp, chonaic sé rudaí bun os cionn. Ní fadhb mhór í seo ag féachaint ar réalta, mar go hiondúil bíonn an chuma chéanna ar réalta má tá sí bun os cionn nó má tá sí mar ba chóir di a bheith. Ach bíonn cuma an-difriúil ar rudaí níos cóngaraí, ar an ngealach mar shampla.
Lombardo Boyar
Is aisteoir Meiriceánach é Lombardo Boyar, a rugadh sa bhliain 1973.
Lámhach Avenue Bar (1988)
Ar an 15 Bealtaine 1988, lámhachadh triúr san Avenue Bar, sráid Union, Béal Feirste, Stephen McGahan (27, Lóiste Nua), Damien Devlin (24, Baile Andarsan), agus Paul McBride (27, Ard Eoin), Caitlicigh go léir agus baint ar bith le paraimíleataigh. Bhí an UVF freagrach as an ionsaí.
Caisleán Bhaile na dTrí Chaisleán
Is túrtheach é Caisleán Bhaile na dTrí Chaisleán atá lonnaithe i mBaile Coimín, Chill Mhantáin.
Peter Handcock
Cuireadh é chun báis le scuad lámhaigh tar éis d'armchúirt é a chiontú i bpríosúnaigh a dhúnmharú le linn Dara Cogadh na mBórach (cuireadh a comrádaí, Breaker Morant, chun báis chomh maith). D'admhaigh Handcock gur dhúnmharfóir é agus ní raibh éinne in amhras gur mharaigh Morant daoine gan chosaint, idir phríosúnaigh agus sibhialtaigh, le tréan díoltais. clé|mion|1902ː Major James Francis Thomas, abhcóide na gcosantóirí, roimh uaigh Morant agus Handcock É sin ráite, tá an cás conspóideach fós. sa chéad dul síos, bhí sáruithe nósanna imeachta ann sna trialacha. Níos tábhachtaí, meastar go ndearnadh ceap milleáin de, mar gheall ar pholasaí a tháinig ó leibhéal ní b'airde a chur i bhfeidhm.
Lá Domhanda Shaoirse an Phreasa
Ceiliúrtar Lá Domhanda Shaoirse an Phreasa ar 3 Bealtaine gach bliain, chun ómós a léiriú do na hiriseoirí a fuair bás agus iad i mbun a gcuid dualgas, agus chun bunphrionsabail shaoirse na meán, an iolrachais agus an neamhspleáchais a cheiliúradh. Mar sin, tá ról tábhachtach na meán i sochaithe daonlathacha.
Cearc fhraoigh Chugasaigh
Is éan é cearc fhraoigh Chugasaigh. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Nia Long
Rugadh Nia Long i mBrooklyn, Nua-Eabhrac, do bheirt mhúinteoirí de bhunús Cairibeach. D'fhás sí aníos i Nua-Eabhrac, seal gairid in Iowa, agus i gCalifornia. D'fhreastail sí ar St. Mary's Academy, Inglewood, California, agus Westchester High School i Los Angeles, mar a ndearna sí staidéar ar ealaíona amharclainne agus siamsa.
Zú
mion|Zú Dallas sna [[Stáit Aontaithe, sampla de zú nua-aimseartha]] mion|Daoine ag cleachtadh péintéireachta i zú i b[[Páras timpeall 1902. Taispeánann an pictiúr a laghad agus a mhínádúrtha agus a bhíonn cásanna den seanchineál.]] Páirc nó áit eile ina gcoinnítear ainmhithe, idir fhiáine nó cheansaithe, le taispeáint don phobal is ea zú, nó gairdín ainmhithe. Tagann an focal zú ón mBéarla, giorrachán ó [London] Zoological Garden, an chéad zú ar domhan a bunaíodh ar son cuspóirí eolaíochta. Tháinig an zoo- in zoological as zōon (ζῷον, "ainmhí") na sean-Ghréigise.
Calón
Próitéin bheag nó mheánach a chuireann bac ar mhiotóis i gcealla nuair a bhíonn aidréanailín i láthair is ea Calón (Chalone i mBéarla). Ach nuair a tharlaíonn gortú, cailltear calón ó na cealla a ndearnadh damáiste dóibh, agus spreagann is díríonn sé seo cneasú an ghortaithe.
Calra
Seanaonad fuinnimh, i bhfoirm teasa de ghnáth. An méid teasa is gá chun 1 g uisce a théamh ó 15 °C go dtí 16 °C. Is ionann calra is 4.184 J (giúl), méid an-bheag fuinnimh. Mar shampla, bíonn gá ag gnáthdhuine le 2.5 milliún calra óna chuid bia gach lá. Mar sin, luaitear an fuinneamh a fhaightear ó mheitibileacht bia — a luach calrach — ina chileachalraí (1,000 calra) nó ina chalra mór, a scríobhtar le ceannlitir mar seo: Calra, giorraithe go dtí C. Mar sin, luach timpeall 2,500 kC de bhia a bhíonn ó ghnáthdhuine gach lá.
Aladdin and the King of Thieves
Scannán de chuid Disney is ea Aladdin and the King of Thieves a seoladh (mar fhíseán) sa bhliain 1996. Leanann sé ar aghaidh le scéal Aladdin (1992) agus The Return of Jafar (1994).
Melanie Hill
Is aisteoir Sasanach í Melanie Jane Hill. Rugadh í ar an 11 Eanáir 1962. Glacann Hill an pháirt mar Cathy Matthews sa sobalchlár Coronation Street.
Walther Meissner
Fisiceoir teicniúil Gearmánach ab ea Fritz Walther Meissner (Gearmáinis: Meißner) (16 Nollaig 1882 – 16 Samhain 1974).
Siosma Mór an Iarthair
Scoilt laistigh den Eaglais Chaitliceach a mhair ó 1378 go 1417 ab ea Siosma Mór an Iarthair (Magnum schisma occidentale, Ecclesiae occidentalis schisma) a thosaigh nuair a mhaígh beirt easpag a raibh cónaí orthu sa Róimh agus in Avignon gurbh iad an fíorphápa. Tháinig éilitheoir eile chun cinn i bPisa sa bhliain 1409. Pearsantachtaí agus dílseacht pholaitíochta a spreag an siosma, mar gheall ar an dlúthbhaint idir an phápacht in Avignon agus monarcacht na Fraince. Rinne an chonspóid dochar do ghradam na hoifige.
Íslendingabók
Leabhair faoi stair na hÍoslainne is ea an Íslendingabók (Libellus Islandorum, nó Leabhair na nÍoslannach). Ba é an sagart Ari Þorgilsson a scríobh an leabhair i rith an 12ú haois. Tá deich gcaibidil ann.
Pen-y-cae
52.9997°N, -3.072°W
Maistín Cane Corso
thumb|240px|Maistín Cane Corso Is madadh clóis é maistín Cane Corso.
Mary Swanzy
Thaispeáin sí an chéad taispeántas ag an Royal Hibernian Academy i 1905 agus lean sí ag déanamh amhlaidh ar feadh na ndeich mbliana ina dhiaidh sin. D’aistrigh sí go Páras faoi 1906 chun leanúint lena hoiliúint ealaíne agus rinne sí staidéar ag an Acad mie de la Grande Chaumi re agus an Acad mie Colarossi. I rith an ama seo nocht sí don phátrún cáiliúil, Gertrude Steins, bailiúchán na healaíne nua-aimseartha agus d’fhan saothar Paul Cezanne (1839-1906) agus Paul Gauguin (1848-1903) i bhfeidhm go forleathan ar a stíl ar feadh a saoil.
Wilhelmina Geddes
Gaiscí
Ghlac sé thart ar 90 bliaina di aitheantas a fháíl ar chuid obair s'aici ag tosú le an meas a bhí ag Nicola Gordon Bowe ar a fuinneoga cuimhneacháin cogaidh sa 'Athbreithniú Ealaín Éireannach', 'Earrach 2015', a rinne réamhamharc ar leabhar nua den scoth an údair ar a saol agus ar a saothar.
149 RC
Básanna
Marcus Porcius Cato nó Cato Censorius, státaire Rómhánach (br. 234 RC)
David Cassidy
Aisteoir Meiriceánach ab ea David Bruce Cassidy a rugadh ar an 12 Aibreán i 1950 i Manhattan agus a fuair bás ar an 21 Samhain, 2017 i bhFort Lauderdale.
Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)
clé|mion|211x211px|le Conrad Kiesel, .. ach tar éis bháis Lola clé|mion|198x198px|1851 clé|mion|179x179px|1850s le 'Alights-on-a-Cloud' (taoiseach na [[Siánach / Cheyenne)]] Bean scléipe, damhsóir, cúirtéiseánach agus scríbhneoir de shliocht Angla-Éireannac h ba ea Marie-Dolores Eliza Rosanna Gilbert; thugadh sí seónna níos déanaí faoin ainm stáitse 'Lola Montez' (17 Feabhra 1821 – 17 Eanáir 1861). clé|mion|251x251px|1853 clé|mion|207x207px|1857 b'fhéidir Bhí clú agus cáil na háilleachta ar Lola cheana féin agus teasaíocht inti a luaigh daoine áirithe lena fréamhacha in Éirinn. Baineadh stangadh as pobal an uasaicmeach Victeoiriach, a raibh iompar docht móralta agus sóisialta uathu – ar an leibhéal poiblí ar aon chuma.
Dorothy Cross
Oidhreacht
Cad eile atá againn den bhean seo? Ar fhág sí leabhair nó saothar eile, an féidir linn fós cuairt a thabhairt ar áiteanna ina raibh sí ina saol agus rianta fágtha? Rud éigin mar sin.
Conchúr mac Neasa
Bás Chonchúir mhic Neasa
Ar Aoine Chéasta, tháinig dorchadas sa spéir agus uraíodh an ghrian. D'fhiafraigh Conhchúr dá lucht draíochta cén t-údar a bhí leis an dorchadas. Nuair a mhínigh siad dó go raibh Mac Dé á mharú, chaill Conchúr a mheabhair gur chuaigh sé amach sa choill ag leagan crann gan stad agus a rá gur mar sin a leagfadh sé naimhde Mhic Dé ach an deis a bheith aige. De bharr an struis ar fad, léim an liathróid inchinne as a chloigeann agus fuair sé bás i bhfaiteadh na súl.
Cam reilige
deas|250px|thumb|Cam reilige Míchuma comhbheirthe ar chos nó an dá chos, ionas nach féidir le páiste seasamh ar bhonn na coise, a bhíonn iompaithe isteach. Feictear an mhíchuma go héasca sa naíonán nuabheirthe, agus ní féidir í a fheabhsú trí láimhsiú. Déanann sraith cléithíní grádaithe feabhas ar an riocht go minic, ach is gá máinliacht i gcásanna diana.
Penarlâg
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Penarlâg. Tá daonra 13,463 ann, agus tá 1,376 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Opisthoproctidae
Sanasaíocht
Tagraíonn an t-ainm fine Opisthoproctidae, a dhíorthaítear ón tSean-Ghréigis ὄπισθεν, opisthen, “taobh thiar” agus πρωκτός, prôktós, “anus”, do shinapomorf, nach mbaineann i ndáiríre ach leis na hOpisthoproctus.
An Turlach Mór
Is paróiste agus sráidbhaile é an Turlach Mór (a dtugtar Leacach air freisin) (Turloughmore as Béarla) in Achréidh na Gaillimhe (lastoir den chathair) in Éirinn. Tá an turlach (nó loch) ina chuid d'Abhainn an Chláir anois.
Teanga ríomhaireachta
Samplaí
I measc na dteangacha ríomhaireachta tá:
Evie Hone
Ba ealaíontóir í Eva Sydney Hone (22 Aibreán 1894 – 13 Márta 1955) nó Evie a chuir daoine uirthi de ghnáth. Ba phéintéir í ar dtús agus rinne sí ealaín ghloine dhaite níos déanaí.
mion|clé|Fuinneoig Naomh Bríd Loughrea - Evie Hone mion|clé|Fuinneoige Rós, Ardara -Evie Hone
Logainmníocht na Breataine Bige
Forbairt logainmneacha sa Bhreatain Bheag
Thug áitritheoirí luatha na Breataine Bige ainmneacha ar dtús ar ghnéithe nádúrtha suntasacha, mar aibhneacha, cnoic, sléibhte, cuanta agus cladaí. Roimh fhorghabháil na Róimhe sa chéad haois, ní cosúil go raibh daoine ag teacht le chéile i lonnaíochtaí eagraithe, agus mar sin is beag cúis le hainmneacha a thabhairt ar áiteanna den sórt sin. Tríd is tríd, daingníodh na bailte Rómhánacha a bunaíodh agus tugadh an t-ainm cineálach castra orthu, a rinneadh caeras sa Bhreatnais, ar dtús leis an bhrí "imfhálú daingnithe". Lean go leor díobh seo ar aghaidh mar bhailte tar éis do na Rómhánaigh imeacht, ina measc Caernarfon, Caerfyrddin, Caerllion, agus Caer-went.
Brigitta Boccoli
Is ban-aisteoir Iodálach í Brigitta Boccoli, a rugadh ar an 5 Bealtaine 1972.
A saol
Rugadh Boccoli sa Róimh ar 5 Bealtaine 1972. Tá a deirfiúr Benedicta ina haisteoir chomh maith. Phós sí an t-ealaíontóir sorcais Stefano Nones Orfei. Tá páiste amháin acu darb ainm Manfredi.
Feis
Is imeacht nó comórtas ealaín agus cultúir Gaelach í  feis,  go háirithe le ceol agus damhsa. San Albain, is cúrsaí teagaisc tumthacha atá i gceist.
Bundún nathairiúil
Is bundún leice é an bundún nathairiúil (Anemonia viridis).
Trombóis chorónach
mion Téachtán fola (nó cnapán fola) sa chroí is ea trombóis chorónach. Éiríonn na hartairí calctha mar sin.
Malala Yousafzai
Saol
Ag tús na bliana 2009 agus Yousafzai ach 11 bliain d'aois, scríobh sí blag do BBC Urdu faoi ainm cleite, ag cur síos ar a saol faoi smacht na Taliban i ngleann Swat.
Rúraíocht
Scéalta na Rúraíochta
Scríobhadh na scéalta as Sean- agus Meán-Ghaeilge, go formhór i bprós le filíocht anois is arís tríd. Caomhnaítear iad i lámhscríbhinní de 12ú go 15ú aoiseanna, ach tá go leor de na na scéalta féin níos sine. Is féidir dáta san 8ú hais a thabhairt don teanga na scéalta is luaite, agus luaitear carachtair agus eachtraí i ndánta den 7ú haois. Tá an teanga giorraisc, foréigneach, uaireanta grinn, agus go formhór réadúil, cé go gcuirtear ábhair osnádúrtha isteach ó am go ham. Tá cumais fhordhaonna troda ag Cú Chulainn ach go háirithe, mar thoradh a sinsearacht leath-dhiaga, agus nuair i dteann feirge é, athraíonn a straidhn chatha nó riastradh ó bhonn é ina an arracht nach n-aithníonn nó cara nó namhaid. Tagann déithe amhail is Lugh, the Mór-Ríoghain, Aengus agus Midhir ar an bhfód ó am go chéile.
Tagairtí
Mitologia irlandzka
Liam Hamilton
Cásanna
Mar bhreitheamh Ard-Chúirte, d'áirigh a chuid mórchinntí Murphy v. Attorney General (1982), áit ar shocraigh sé go raibh comhchánú lanúnacha pósta míbhunreachtúil, agus Kennedy v. Éire (1987), a bhunaigh teorannacha le cumas an Stáit cur isteach ar shaol príobháideach saoránach.
Pailéachoimeádachas
Is fealsúnacht pholaitiúil agus cineál coimeádachais i Stáit Aontaithe Mheiriceá a chuireann béim ar eitic Chríostaí, náisiúnachas, atharthaíochas, réigiúnachas agus traidisiúnachas é pailéachoimeádachas.
Pencraig
52.224°N, -3.0987°W
Conchúr Ó Mathúna
Íosánach as Múscraí agus ollamh le diagacht ba ea Conchúr Ó Mathúna nó Conor O'Mahony, srl (c. 1594 - 28 Feabhra 1656). Náisiúnaí Caitliceach ba ea é chomh maith agus chuir sé fís shimplí chun cinn ina leabhar (Disputatio apologetica...) a d'fhoilsigh sé sa bhliain 1645: muintir na hÉireann prionsa Caitliceach dúchais a tharraingt chucu féin in ionad Shéarlais 1, agus na Protastúnaigh go léir a mharú nó a ruaigeadh as an tír.
Malcolm Lowry
Under the Volcano
Is clasaiceach d’fhicsean an 20ú haois é an t-úrscéal, Under the Volcano (1947), a ghlac blianta fada le scríobh agus a ndearnadh go leor leasuithe air. I Meicsiceo atá an scéal suite, le linn Lá Fhéile na Marbh, agus an lá deireanach Geoffrey Firmin, consal alcólach Briotanach, atá cosúil le Lowry féin. Osclaíonn an scéal i gcathair ficseanúil Quauhnahuac i mí na Samhna 1939, leis an scannánóir Francach Jacques Laruelle agus Dr. Vigil ag dul siar ar na himeachtaí tragóideacha a tharla bliain díreach roimhe sin san áit chéanna, inarbh iad na príomhphearsana ná Firmin, Yvonne, a bhean chéile a raibh sé scartha uaithi, agus a leath-dheartháir Hugh. clé|mion|Clúdach an chéad eagrán. San am atá caite, filleann Yvonne tar éis bliana scartha ón Geoffrey agus briseadh a bpósadh, le hintinn seans eile a thabhairt dá fear céile. Tá an consal ag teacht chuige féin ó babhta óil na hoíche roimhe sin. Déantar athmhuintearas leochaileach eatarthu agus tá sé soiléir go bhfuil grá de saghas éigin acu dá chéile fós. Cuirtear an próiseas leighis as a riocht le teacht Hugh áfach, agus tosaíonn an consal ag ól go trom arís. Téann an scéal in olcas nuair a thugtar cuireadh do Firmin, Yvonne, agus Hugh chun deochanna a fháil i dteach Laruelle. Cuirtear i gcuimhne don consal an caidreamh seachphósta gairid idir Yvonne agus Laruelle, fachtóir ina scaradh freisin.
Oighearshruth
Tá tionchar mór ag oighearshruthanna ar an talún, go háirithe an geolaíocht. center|thumb|800px|Oighearshruth
Staitistic
Brainse den mhatamaitic is é an staidreamh, nó an staitistic, a phléann le bailiú, próiseáil is anailísiú sonraí uimhriúla chun eolas achoirnrithe a sholáthar uathu.
Maximilian von Spee
Oifigeach cabhlaigh de chuid Chabhlach Impiriúil na Gearmáine (Gearmáinis: Kaiserliche Marine) ab ea Maximilian Johannes Maria Hubert Reichsgraf von Spee (22 Meitheamh 1861 - 8 Nollaig 1914), a bhí i gceannas ar Scuadrún Oirthear na hÁise le linn an Chéad Chogadh Domhanda. Chuaigh Spee isteach sa chabhlach i 1878 agus d’fhóin sé i róil agus in áiteanna éagsúla, lena n-áirítear ar bhád gunna coilíneach in Iarthar na hAfraice san Afraic sna 1880idí, Scuadrún Oirthear na hAfraice ag deireadh na 1890idí, agus mar cheannasaí ar roinnt longa cogaidh i bpríomhchabhlach na Gearmáine go luath sna 1900idí. Le linn a thréimhse sa Ghearmáin ag deireadh na 1880idí agus go luath sna 1890idí, phós sé a bhean chéile, Margareta, agus bhí triúr clainne acu, a chlann mhac Heinrich agus Otto agus a iníon Huberta. Faoi 1912, bhí sé ar ais ar Scuadrún Oirthear na hÁise mar cheannasaí air, agus tugadh ardú céime dó go céim Vizeadmiral (Leas-Aimiréil) an bhliain dár gcionn.
Adoxaceae
Is toir den chuid is mó iad na féithlinn, ach is plandaí luibheacha móra iad dhá speiceas; tá comhdhuillí acu go léir. Is toir iad na viobarnaim  go léir, le duilleoga simplí.
Cléir
Tagann an t-ainm "Mac a' Phearsain" ón bhfréamh parson sa Bhéarla.
Miotal trasdultach
Na dúile ina mbíonn sceall neamhiomlán leictreon á líonadh nach é an fiús-sceall é. Is miotail iad uile, agus cuimsíonn siad na dúile le huimhreacha adamhacha ó 21 (scaindiam) go 29 (copar) is a ngrúpaí. Is cosúil an cheimic i ngach cás, agus taispeánann an chuid is mó díobh staideanna ocsaídiúcháin +2 is +3 de ghnáth. De réir cineáil, déanann siad comhdhúile daite paramaighnéadacha agus raon mór comhdhúl comhordaithe.
Ríomhaire candamach
Ríomhaire a bhaineann léirúsáid as meicnic chandamach. Rinne David Deutsch saothar ceannródaíoch air seo i 1985. Braitheann sé ar aimhréidh chandamach chun fíorchomhoibriú a bhaint amach, ionas go ndéantar an-chuid feidhmeanna go héifeachtach ag an am céanna, níos tapa ná gnáthríomhairí ná fiú comhríomhairí, maidir le ríomhaireachtaí áirithe ar aon chuma. Léiríodh ríomhaireachtaí simplí is ciorcaid shimplí loighce chuige seo, ach níor tógadh ríomhaire candamach iomlán fós.
Aleksandr Solzhenitsyn
A Shaol san Aontas Sóivéadach
Ar an tríú lá déag de Mhí Feabhra, 1974, d'fhuadaigh lucht na seirbhísí rúnda Solzhenitsyn. Shíl sé ar dtús go rabhthas le hé a mharú, ach is é an rud a tharla gur tugadh ar bord eitleáin é lena dhíbirt go dtí Iarthar na Gearmáine. Chaill sé saoránacht an Aontais Shóivéadaigh, agus b'éigean dó, ar dtús, seal a chaitheamh ar cuairt i dteach Heinrich Böll.
San Iarthar dó
Sna chéad ocht mbliana déag eile, chuir Solzhenitsyn deireadh ar an tsraith d'úrscéalta faoi Réabhlóid na Rúise, mar atá, "An Roth Dearg", chomh maith le roinnt mionsaothar. Sa bhliain 1990, fuair sé saoránacht an Aontais Shóivéadaigh ar ais, agus d'fhill sé go dtí an Rúis in éineacht lena bhean chéile, Natalia, a bhain amach saoránacht na Stát Aontaithe idir an dá linn. D'fhan an bheirt mhac acu thiar sna Stáit.
An Cumannachas, an Rúis, agus an Náisiúnachas
In áit a bheith ag fáil loicht ar an Rúis agus ar na Rúisigh, a deir sé, ba chóir Marx agus Engels a lochtú, agus é barúlach gur dual don Mharxachas féin an foréigean. Is é an tátal a bhaineann sé as an scéal go bhfuil an ollsmachtúlacht agus an foréigean i ndúchas an Chumannachais, agus nach raibh a dhath as an ngnáth faoin gCumannachas Rúiseach.
Thomas Mooney
Ba ghníomhaí ainrialach agus ceannaire saothair Meiriceánach Ceardchumainn é Thomas Joseph "Tom" Mooney (8 Nollaig 1882 - 6 Márta 1942), a ciontaíodh le Warren K. Billings de Bhuamáil Lá Ullmhachta San Francisco i 1916. Chreid go leor gur ciontaíodh go mícheart é i gcoir nach ndearna sé. Chaith Mooney 22 bliain sa phríosún sular tugadh pardún dó i 1939.
Príosún
I 1931, thug Méara Chathair Nua-Eabhrac Jimmy Walker cuairt dlúthpháirtíochta ar theach deirfiúr Tom, Anna i gCeantar Misin San Francisco.
Newcastle-under-Lyme
deas|250px|thumb|Newcastle-under-Lyme Is baile suite i Staffordshire é Newcastle-under-Lyme.
Olltoghchán na Spáinne, 2023
Reáchtálfar Olltoghchán na Spáinne ar an 23 Iúil 2023.
Perry Crofts
Is baile suite i Staffordshire é Perry Crofts.
Ionsaithe ar Donnelly's Bar agus Kay's Tavern (1975)
UVF
I 1999, shínigh John Weir, iarbhall den RUC agus den UVF araon agus ball den "Glenanne Gang". mionnscríbhinn ag cur síos ar a ról  ag an am.
Penmaenmawr
53.2677°N, -3.9249°W
Vigdís Finnbogadóttir
Bhí Vigdís Finnbogadóttir, a rugadh ar an 15 Aibreán sa bhliain 1930, ar an gceathrú hUachtarán ar Phoblacht na hÍoslainne. Chaith sí na blianta ó 1980 go 1996 ina hUachtarán, agus í ar an chéad uachtarán mná a vótáladh isteach riamh.
Cána siúcra
deas|250px|thumb|Cána siúcra Féar atá cosúil le bambú, ach le cánaí boga 3-8 m ar airde is 3.5-5.0 cm ar trastomhas. Bán go scothbhuí/glas, dearg nó scothchorcra. Fástar i réigiúin thrópaiceacha is fho-thrópaiceacha é. Cheaptaí le fada gur planda seasc é, ach faoi seo tá cuid mhaith hibridí bríomhara torthúla ar fáil. Gearrtar an cána is mionghearrtar i bpíosaí é roimh é a fhliuchadh tríd is tríd in uisce leis an siúcra a eastóscadh amach as. Ansin déantar an tuaslagán siúcra a scagadh, a léirghlanadh is a thriomú. De réir mar a thriomaíonn sé, criostalaíonn an siúcrós amach as, ag fágaint an mholáis ina dhiaidh. Tá an siúcra amh donn, agus is féidir é a íonghlanadh a thuilleadh chun siúcra bán a tháirgeadh. Níl aon difríocht cothaithe idir siúcra donn is siúcra bán.
An Aidhniúis
Gutaí
Bhí gutaí fada ag Aidhniúis Shachailín.
Ettie Steinberg
Oidhreacht
Cad eile atá againn den bhean seo? Ar fhág sí leabhair nó saothar eile, an féidir linn fós cuairt a thabhairt ar áiteanna ina raibh sí ina saol agus rianta fágtha? Rud éigin mar sin.
Alex Hijmans
Scríbhneoir, iriseoir agus craoltóir Gaeilge is ea Alex Hijmans, a rugadh agus a tógadh san Ísiltír.
Saol
Ag deireadh na bliana 2007 chuaigh Hijmans chun na Brasaíle agus chaith leathbhliain ina chónaí in favela, bruachbhaile fíorbhocht ar imeall Salvador, an tríú cathair is mó sa tír.
Saothair
D'aistrigh Hijmans Maistín (Cló Iar-Chonnachta, 2001), úrscéal do dhéagóirí, ó Ollainnis go Gaeilge. Scríobh sé dráma, Aingilín, a léiríodh i mBaile Átha Cliath agus i nGaillimh sa bhliain 2002.