cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Celebrity Big Brother 21
Is comórtas réaltacht teilifíse é Celebrity Big Brother, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2001. Thosaigh an t-aonú sraith is fiche ar an 2 Eanáir, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 2 Feabhra 2018.
El-Hadji Diouf
Is imreoir sacair é El Hadji Diouf (r. 15 Eanáir, 1981). Imríonn sé faoi láthair le Sunderland. D'imir sé le Sochaux, Stade Rennes agus RC Lens ón bhliain 1998 go 2002. D'imir sé le Liverpool F.C. ón bhlian 2002 go 2005. D'imir sé le Bolton Wanderers ó 2005 go 2008.
Scotia
Sanasaíochat agus fréamhuithe
Ba iad na Rómhánaigh a scríobh an focal Scottiar dtús. Mar shampla, faightear i dtéacsanna as Laidin den 4ú haois, ag tuaisisc ruathar Gaelach ar an mBreatain Rómhánach. In am trátha, tugadh an t-ainm ar na Gaeil go léir. Meastar ámh nár thug na Gaeil féin an t-ainm orhtu féin, ach amháin agus iad ag scríobh as Laidin. Feictear Scot (iolra Scuit) i lámhscríbhinní Sean-Ghaeilge den 9ú haois, mar shampla, Sanas Cormaic.
Cleamhnas is Pósadh: Peig Sayers agus The Quiet Man
The Quiet Man
Cleamhnas The Quiet Man: Titeann Seaneen i ngrá le deirfiúr an Squire Danaher, Mary Kate. Gan amhras níl an Squire sásta agus ní thugann sé a chead don bheirt acu pósadh agus bíonn ar Sheán troid le haghaidh a chailín a bhuachan. Is bróicéir pósta é Michaeleen, imríonn sé cleas ar an Squire, deir sé go mbeidh sé (an Squire) pósta leis an mbaintreach shaibhir, mura raibh Mary Kate sa teach, mar sin is cóir dó a chead a thabhairt dóibh pósadh. Ar deireadh tugann sé cead ach fós i rith shearmanas an phósta tógann an Squire raic mhór nuair a léirítear dó gur chleas a bhí i gceist.
An tSevern
Is abhainn í an tSevern atá suite i gCeanada.
Dioscliosta Imelda May
Is éard atá i ndioscliosta an t-amhránaí gormacha agus snagcheoil Éireannach Imelda May ná cúig albaim stiúideo agus deich singil.
Soyuz
Spáschapsúl bunúsach Sóivéadach is ea Soyuz (Rúisis: Сою́з, Aontas) ina bhfuil 3 mhodúl (modúil fithisithe, tuirlingthe is ionstraimíochta) a iompraíonn foireann suas le triúr. Eitlíodh ar suas le 50 eitilt é, agus é in ann teacht i dtír go bog cruinn i lár na hÁise. Baineadh feidhm as chun foirne a iompar suas chuig is anuas ó Salyut, agus níos déanaí Mir, arbh fhéidir leis dul chun duga leis. Le déanaí, in úsáid chun na seirbhísí céanna a dhéanamh don Stáisiún Spáis Idirnáisiunta.
Emily Robinson
Luathshaol
Thosaigh Robinson ar shamhaltú gairme ag sé bliana d'aois tar éis dá comharsa í a chur in aithne do Ford Models a rinne ionadaíocht di ansin. Ag seacht mbliana d'aois, bhí sí ag iarraidh tosú ag aisteoireacht agus thaifead sí a céad fhógra teilifíse. Rinne Robinson staidéar ar an scríbhneoireacht chruthaitheach in Ollscoil Columbia agus bhain sí céim amach in 2020.
Rolling Stone
mion|Lógó Rolling Stone
Hibernia
Thug Pytheas, agus é ar turas i iarthuaisceart na hEorpa (c. 320 RC), an t-ainm Iérnē (Ἰέρνη) ar an oileán; agus thug Tolamaes, in a shaothar Geografaíocht (c. 150 AD), an t-ainm Iouerníā (Ἰουερνία) air.
Dara Ó Conaola
Scríbhneoireacht
Ghlac sé páirt i gCúirt — Féile Idirnáisiúnta na Litríochta in 2002. Scríobh sé dhá amhrán ar an chéad albam a rinne a iníon Lasairfhíona.
Cajun
= Tagairtí ==
The Chain Gang
Gearrscannán beochana Meiriceánach is ea The Chain Gang a rinneadh sa bhliain 1930. Is gearrscannán Mickey Mouse é.
Volodymyr Zelenskyy
Is é Volodymyr Oleksandrovych Zelenskyy (Ucráinis): Володимир Олександрович Зеленський, fuaimnithe mar [woloˈdɪmɪr olekˈsɑndrowɪtʃ zeˈlɛnʲsʲkɪj]; a rugadh ar 25 Eanáir 1978) 6ú huachtarán na hÚcráine agus in oifig faoi láthair. Polaiteoir atá ann a chaith tamall ina aisteoir agus fuirseoir freisin.
17 Meitheamh
Is é an 17 Meitheamh an 168ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 169ú lá i mbliain bhisigh. Tá 197 lá fágtha sa bhliain.
Smólach píbdhubh
Is éan í an smólach píbdhubh. Is baill d'fhine na Turdidae iad.
An tSibéir
Tagairtí
mion|250px|Sníonn Abhainn an Vasyugan tríd an taiga sa tSibéir, insan oblast [[Tomsk]] mion|[[Tíogar Amúrach sa tSibéir]]
Błażej Augustyn
Is imreoir sacair é Błażej Augustyn. Imríonn sé faoi láthair do Legia Warsaw.
Luamhán
thumb|370px|Sampla de luamhán: tá mais amháin cothromaithe ag ceann eile atá fiche uair níos lú, má cuirimid é fiche uair níos mó ar shiúl ón bhuthal.
Uí Sheachnasaigh
Stair
D'éag tiarna de facto deireanach Chineál Aodha de chlann Uí Sheachnasaigh ag an nGort tar éis dó teacht abhaile ó C|ath Eachroma ar an 12ú Iúil, 1691.
Nunap Isua
Is pointe is mó ó dheas na Graonlainne é Nunap Isua nó Uummannarsuaq (Danmhairgis: Kap Farvel).
Bréifne Thoir
Ríocht stairiúil in Éirinn, suite go garbh i gContae an Chabháin an lae inniu, ba ea Bréifne Thoir, nó Bréifne Uí Raghallaigh, níos luaite Muinter Máelmorda, a bhí ann ón mbliain 1256 go dtí 1607. Cuid de Bhréifne, bunaíodh Bréifne Thoir sa bhliain 1256 tar éis chatha ar feadh i bhfad idir rítheaghlach Uí Ruairc agus clann Uí Raghallaigh a bhí ag teacht chun cinn. Cruthaíodh a theorainneacha reatha sa bhliain 1579 nuair a tugadh ainm nua don cheantar, as baile an Chabháin, agus tógtha i gcúige Uladh isteach.
mion|150px|Éire sa bhliain 1250. Na ceantair Ghaelacha (Glas) agus Ceantair Normannacha (Gorm). Taispeántar Bréifne sa dath bhí.
O'Reilly Rule 1230-1250
Following the battle, eastern Breifne emerged relatively stable, but Cúchonnacht is mentioned numerous times in the annals suppressing what was effectively a guerilla warfare campaign against his usurpation of their rule by various O'Rourke nobles in western Breifne. In 1237 Richard Mór de Burgh ousted Felim O'Conor who turned to Cúchonnacht for aid. Cúchonnacht was able to raise an army from the men of western Breifne, illustrating that his grip on that half of the kingdom was relatively strong by this point. Cúchonnacht and Felim had remarkable success against the Anglo-Norman forces despite the latter's superior technology, such as chain armour.
Secession of East Breifne
Relations between the O'Conor and the O'Reilly were extremely hostile and, following his victory at Magh Slecht, Aodh O'Conor, Prince of Connacht, was determined to continue to conquer into the east and bring all of Breifne under Connacht's control. This was briefly achieved following the inauguration of Conchobar O'Reilly, Aodh's ally, as head of the O'Reilly clan. However Conchobar died the following year and was succeeded by Matha O'Reilly, who immediately broke ties with Connacht.
Aodh's goal of re-establishing control of the east was never realized as political chaos, largely of Aodh's making, erupted amongst the newly restored O'Rourke dynasty, which went on to have 7 kings in 3 years (1257-1260). Any potential invasion of eastern Breifne was made even more unlikely when the O'Conors and the O'Rourkes went to war in 1257. Rivals at home and conflict in West Breifne occupied much of Aodh's time for the next decade or so. When he died in 1274 his successor had no interest in pursuing conflict with the O'Reilly. Thus, the division remained permanent. Despite a nominal claim by the O'Rourkes to the kingship of "all of Breifne", the kingdom had split into West Breifne and East Breifne.
Clan Mahon Rebellion 1427-1430
The war's origins can be traced back to a disagreement between Sean and Fearghal O’Reilly. Both men were sons of King Tomas Mór (1385-1392) and were the chiefs of a branch of the O’Reilly sept known as Clan Mahon. Sean and his allies supported Eoghan na Feosaige as king, while Fearghal and his supporters argued that Fearghal was the rightful ruler of East Breifne. Fearghal continued to push his claim and garner support for a number of years. He eventually killed his brother Sean to solidify his position as the chief of Clan Mahon before launching a full-scale rebellion against Eoghan na Feosaige in 1427.
Formation of County Cavan
His time as de facto ruler of East Breifne made him the most powerful and popular figure in the kingdom. Pilib however, grew discontent with his position in English law as the second son. He had defended the kingdom during his brother's absence and his father's illness but was passed over when his brother returned. Pilib argued that he should be made king based on his merits: ""A king's son is not chosen for his age; virtue is the true measure of the claim, whoever may come to choose a king, it is deeds that must determine the choice""
Had the Gaelic system of clan elections been in place, it's very likely Pilib would have been made king, however John returned when Aodh Connallach died in early 1583 and Pilib stepped aside. John's ascension was still contested by his uncle Emon, Aodh's brother, who asserted his claim to the kingship. The two men went to the Privy Council for arbitration in June 1583, illustrating their willingness to assimilate into English customs. John's legal expertise allowed him to put forward a strong defence of his right to the kingship and it was decided by the council that he should receive the title. Emon was to continue his tenure as Tánaiste (deputy leader).
Dáibhí Ó Bruadair
Tháinig bochtanas air timpeall na bliana 1674. Ba í sin tús na tréimhse inar chum sé an chuid is fearr dá shaothar, ag cur síos ar a dhoch-chás féin agus ar an dímheas a bhí ar lucht léinn sa saol nua.
Bréifne Thoir
Nine Years’ War 1594–1603
John O’Reilly died of illness in 1596 and left two sons, Maelmora and Hugh. In defiance of English succession law, Hugh O’Neill proclaimed Pilib king of East Breifne. Pilib's first act was to reinstate Brehon Law and tanistry and ban all other laws. The English government had hoped to reach out to Pilib, who, having spent much of his life fighting against the O'Neills, was believed to harbour antipathy towards them. However, nothing came of this as that same year, before he could even be inaugurated, Pilib was accidentally shot and killed by a stray musket bullet fired by one of O'Neill's soldiers. His Tánaiste Eamonn, whose affinity for Tyrone was well documented, was made king that October in a traditional Gaelic inauguration ceremony on Seantóman Hill.
Plantation of Cavan
Due to its historic close relations with the government in Dublin, the people of Cavan were deemed more pliant than elsewhere in Ulster. As such, it was the first place Chichester visited prior to the plantation. When there, he asked English administrators in the conquered county to set up courts which would evaluate all land that had been freed up by those who had left in exile, those who had died during the rebellion, and those who had lost the rights to their lands through an attainder. Nearly all high ranking members of the clan had died during the war, but 52 lower members of the O'Reilly clan were still attainted. Of the few who were granted land, Sir John O'Reilly's grandson Mulmory was granted 3,000 acres along with two smaller estates which contained ancestral homes. The acting chief Maolmhordha had sought a pardon and was granted 2,000 acres. The age of the O'Reilly dynasty had come to an end.
Bob Marley
Ceol
D'fhan Exodus ar na cairteacha ar feadh 56 seachtain as a chéile. Scaoil sé ceithre singil as an albam, I 1978 scaoil sé an albam Kaya, agus bhí na singil "Is This Love" agus "Satisfy My Mind" ar an albam.
Cothromóid chiúbach
ina mbíonn 'a' neamhnialasach.
Colm Mac Confhaola
Litríocht
Titeann sagart i ngrá le bean i bPort Láirge. Déanann sé iarracht an grá seo a chur uaidh agus de bharr sin téann sé go dtí Loch Garman. Is ansin a ghlacann sé páirt in Éirí Amach 1641. Ina dhiaidh sin téann sé ag taisteal. Is san Iodáil atá sé nuair a chloiseann sé scéal go bhfuil mac aige i bPort Láirge.
Iomaitheoirí The X Factor
Is comórtas ceoil de chuid na Breataine a bhíonn craolta ar an teilifís é The X Factor. Craoladh den chéad uair é sa bhliain 2004. Amhail Nollaig 2014, bhí haon sraith déag i gcrích. Gnéithe an babhta deiridh an chomórtais roinnt amhránaithe aonair nó grúpaí gutha: naoi don chéad sraith, dhá cheann déag le haghaidh sraith 2-6, déag le haghaidh sraith seacht agus ocht, agus trí cinn déag do shraith naoi. Iomlán de 184 gníomhartha a bheith bainte amach na cluichí ceannais a tsraith.
Tuaslagán maolánach
An dóigh a n-oibríonn tuaslagán maolánach
Cuireann tuaslagáin mhaolánacha i gcoinne athraithe pH mar gheall ar chothromaíocht idir an t-aigéad lag HA agus a bhonn comhchuingeach A−.
I dtuaslagán aigéadach ina bhfuil aigéad eatánóch agus eatánóáit sóidiam i dtuaslagán, tá;
pH tuaslagán maolánach a ríomh
Is féidir pH tuaslagán maolánach a ríomh ag úsáid chothromóid Henderson-Hasselbalch.
Benjamin Britten
Tús a shaoil
Sa bhliain 1927 d'fhreastail sé ar cheachtanna príobháideacha faoi Frank Bridge; rinne sé staidéar chomh maith ag Coláiste Ríoga an Cheoil faoi John Ireland ach gan an oiread sin rátha ar an iarracht.
Bhí sé de rún aige staidéar a dhéanamh le hAlban Berg i Vín ach níor thug a thuismitheoirí cead dó é sin a dhéanamh (mar a mhol foireann an Choláiste dóibh).
Barr a réime
D’fhill Britten agus Pears go Sasain sa bhliain 1942 agus chuir an bheirt acu iarratais isteach ar stádas mar dhiúltóirí coinsiasacha. Séanadh iarratas Bhritten ar dtús ach fuair sé é ar achomharc. Bhí sé gnóthach ar an turas báid fada aniar, ag cur i gcrích an tsaothair chórúil Hymn to St. Cecilia, a chomhshaothar deireanach le hAuden. Bhí tús déanta cheana aige ar a cheoldráma Peter Grimes, bunaithe ar scríbhneoireacht de chuid file as Suffolk darbh ainm George Crabbe.
Bela Lugosi
B'aisteoir Ungárach-Meiriceánach é Béla Ferenc Dezső Blaskó (20 Deireadh Fómhair 1882 – 16 Lúnasa 1956).
Ola Majekodunmi
Saol
In 2018 stiúir sí an gearrscannán What does Irishness Look Like? chun léargas a thabhairt ar chlaontuairimí agus ar cheisteanna féiniúlachta in Éirinn. Is comhbhunaitheoir í de "Beyond Representation", tionscadal chun mná de chine daite a thabhairt le chéile agus aitheantas a thabhairt dóibh.
Nairo Quintana
Séasúr 2014
Mar gheall ar na sléibhte arda a bhí san áireamh sa Giro d'Italia, chinn Quintana díriú ar an Giro agus an Tour de France a scipeáil. Thosaigh a shéasúr 2014 le bua sa rangú ginearálta ag an Tour de San Luis go luath tar éis dó an chríoch sléibhe de stáitse 4 a bhaint amach. Bhí Quintana sa dara háit san iomlán taobh thiar de Alberto Contador ag Tirreno-Adriatico i mí an Mhárta, agus chríochnaigh sé sa chúigiú háit sa Volta a Catalunya tar éis dó a bheith tinn idir na rásaí. clé|mion| Quintana sa gheansaí bándearg ag an 2014 Giro d'Italia Ag an Giro, chuaigh Quintana isteach sa rás i riocht lag mar gheall ar a bhreoiteacht níos luaithe. Chríochnaigh Movistar san 8ú háit i dtriail ama na foirne tosaigh i mBéal Feirste, 55 soicind níos ísle ná na buaiteoirí Orica–GreenEDGE, tar éis bháisteach le linn a gcuid iarrachtaí. Ar stáitse 6, bhí Quintana gafa taobh thiar de thimpiste ollmhór agus an peloton ag druidim le críochnú Monte Cassino, rud a chiall gur chaill sé 2 nóiméad agus 8 soicind do cheannaire an lae Michael Matthews. Tar éis na triail ama aonair ar stáitse 12, bhí Quintana sa 6ú háit sa rangú ginearálta, 3 nóiméad agus 29 soicind taobh thiar den cheannaire nua Rigoberto Urán. Thosaigh Quintana ag léiriú foirm láidir ar stáitse 14 agus 15, ag laghdú an bhearna go 2' 40". Shroichfeadh sé a bhunfhoirm níos déanaí sa tseachtain dheireanach den rás. Ar stáitse 16, thóg sé seilbh ar an ngeansaí bándearg do cheannaire rangaithe ginearálta i gcúinsí conspóideacha mar gur shíl cuid dá phríomh-iomaitheoirí trí dhearmad go raibh sliocht Phas Stelvio neodraithe; Ag rothaíocht trí cheo dlúth agus drochléargas ann, chuaigh Quintana ar an ionsaí le Pierre Rolland agus Ryder Hesjedal, ag buachan an stáitsesa agus ag fáil 4' 11" ar Urán. Ar stáitse 19, threabh Quintana ar aghaidh ar an Monte Grappa, agus bhuaigh sé an triail ama sléibhe 17 soicind thar Fabio Aru chun an farasbarr a bhí aige thar Urán a leathnú go 3 nóiméad agus 7 soicind. Choinnigh sé chun tosaigh ar Monte Zoncolan ar stáitse 20 agus an stáitse deiridh i Trieste. Bhuaigh Quintana an geansaí bán don rothaíóg is fearr freisin.
Mapálaí X-Y
Peannchláradóir ar féidir peann nó pinn a aistriú is a chur ar phointe ar bith ar an bpáipéar, le comhordanáidí x is y. Is féidir líníocht chasta agus téacs a tháirgeadh leis, is iad ildaite.
Cumann na nGaedheal
Comhdhlúthú
Mar cheannasaí, thug an Cosgrach síocháin agus suaimhneas inmheánach don tír, agus d'éirigh leis aontas an Stáit a chosaint, cé go raibh an phobal scoilte go nimhneach tar éis an Chogaidh Chathartha.
Colún veirteabrach
250px|mionsamhail|clé|Colún veirteabrach an [[Gabhair|ghabhair]]
An cnámh droma i ngach veirteabrach. Sraith d'eilimintí cnámhacha (na veirteabraí), scartha óna chéile le diocsaí idirveirteabracha, coimeádta le chéile le ballnaisc is matáin. Is beag an díláithriú is féidir a bheith idir veirteabraí cóngaracha, ach nuair a chuirtear an colún go léir san áireamh is struchtúr an-soghluaiste é. Sa chuid is mó de na veirteabraigh luíonn an colún go cothrománach agus iompraítear é ar ghéaga tosaigh is cúil. I ndaoine, a sheasann in airde, bíonn sé ceartingearach agus iompraíonn na géaga cúil amháin é. Iompraíonn sé is tacaíonn leis an tóracs, agus tugann ceangal dá lán matán. Timpeallaíonn is cosnaíonn sé corda an dromlaigh ó thráma fisiciúil. Feidhmíonn sé mar mhaolaire mar gheall ar a chuaire ar na dioscaí idirveirteabracha. Is féidir leis fórsaí a tharchur ó chuid amháin go cuid eile den cholainn. I ndaoine bíonn sé 72-75 cm ar airde (timpeall 40% d'airde an duine), agus is é atá ann ná 7 veirteabra ceirbheacsach, 12 veirteabra tóracsach, 5 veirteabra lumbach, 5 veirteabra comhtháite sacrach, agus 4 veirteabra comhtháite gimideach. Díreach tar éis breithe bíonn cuaire C-chruthach, cuasach chun tosaigh, aige. Ach de réir a chéile baineann sé amach cuairí sa treo eile sna réigiúin cheirbheacsacha is ghimideacha. Ligeann sé seo don duine a cheann a choimeád in airde agus seasamh, siúl is rith. Suas le 25% d'fhad an cholúin a bhíonn sna dioscaí idirveirteabracha. I ngach diosca bíonn croíleacán geilitíneach, agus timpeall air sin, fáinní d'fhíochán snáithíneach. I rith an lae triomaíonn na dioscaí de réir a chéile agus éiríonn siad níos tanaí. Dá thoradh seo ní bhíonn duine chomh hard ag deireadh an lae is a bhí ar maidin (2 cm níos lú, b'fhéidir). Tarlaíonn an rud céanna le himeacht na mblianta, ach sa chás seo bíonn an chailliúint airde buan. Braitheann so-ghluaisteacht an cholúin ar gheoiméadracht na struchtúr cnámhach agus eagar na n-eilimintí boga: dioscaí, matáin is ballnaisc. Tarlaíonn lúbadh mínormálta an cholúin ar fiar (scolóis) i 15% de dhaoine, ach ní bhíonn sé suntasach ach i 0.5% de na cásanna. Is minice é ag mná ná fir. Is deacair an chúis leis seo a aimsiú, ach meastar go mb'fhéidir go dtagann laige i matáin an droma agus galair dromlaigh isteach sa scéal.
Carlos Juan Finlay
Lia a rugadh i gCamagüey i gCúba ab ea Carlos Juan Finlay (3 Nollaig 1833 – 20 Lúnasa 1915). An chéad duine a thairg gurb é an corrmhíol iompróir an fhiabhrais bhuí, i 1881. D'aimsigh sé an speiceas ceart an bhliain dár gcionn, mar atá Aedes aegypti. Chruthaigh turgnaimh ina dhiaidh sin go raibh an ceart aige. Albanach ab ea a athair agus Francach a mháthair.
Cath an Alamo (1836)
Imeachtaí
Rinne an t-arm Meicsiceach, faoi Antonio López de Santa Anna, léigear ar an Alamo ar 23 Feabhra 1836, Bhí 194 fear san Alamo, agus an misean beag Proinsiasach á chosaint acu.
Chuir an t-ionsaí uafás ar Mheiriceá agus d'éirigh Crockett ina laoch pobail. Cloíodh an t-arm Meicsiceach i gCath San Jacinto ar an 21 Aibreán 1836.
Nimona (scannán)
Eisíodh an scannán Nimona ar 30 Meitheamh 2023 ar Netflix.
Teirmifileach
Faightear teirmifiligh i réigiúin éagsúla den Domhan a théitear go geoiteirmeach, ar nós fuaráin te mar iad siúd i bPáirc Náisiúnta Yellowstone (féach an íomhá) agus graois hidreiteirmeacha domhainmhara, chomh maith le hábhar plandaí atá ag lobhadh, mar phortaigh mhóna agus múiríní.
Páras
Is é Páras ceann de na cinn scríbe turasóireachta is coitinne sa domhan. Téann breis is 45 milliún turasóir gach bliain go dtí Réigiún Pháras. Tá roinnt sainchomharthaí tíre íocónacha sa chathair mar aon le hinstitiúidí aithnidiúla agus páirceanna coiteanna.
Sanasaíocht
Measann daoine eile go dtagann ainm na treibhe Parisii ón bhfocal Gaillise parisio, a chiallaíonn "an lucht oibre" nó "na ceardaithe". Ó thús na fichiú haoise, tugtar Paname, focal béarlagair as Fraincis, ar Pháras chomh maith.
Ceantair na Cathrach
Tá Páras roinnte i gceantair éagsúla. I measc na gceann is cáiliúla, tá:
James Ware
Early life
Born at Castle Street, Dublin, James Ware was the eldest son of Sir James Ware and Mary Bryden, daughter of Ambrose Bryden of Bury St. Edmunds.
During the early 1620s he assisted his father in collating the findings for the royal commission of 1622 which gave a (damning) appraisal of the state of affairs in Ireland. Ware's research skills did not go unnoticed. In addition to working as an apprentice for his father he also caught the attention of Richard Boyle, 1st Earl of Cork who employed him to examine his family's history, as part of Cork's dynastic ambitions to integrate the Boyles with some of the established families in Ireland. With encouragement from Ussher, Ware returned to Trinity to pursue a postgraduate degree and he obtained his MA in 1628.
The Crisis of the 1640s and Exile
Ware remained firm to the royalist cause during the Irish Confederate Wars, which were part of the conflict known as the Wars of the Three Kingdoms, consuming much of Ireland and Britain during the 1640s. He was a strong supporter of James Butler, 1st Duke of Ormonde. In 1644 he was sent to Oxford to advise Charles I of developments in Ireland. On his free time he studied in the Bodleian Library and was awarded a doctor of civil law from the University of Oxford in recognition of his scholarly achievements. Upon his return to Ireland in January 1646 he was captured by parliamentary forces and imprisoned in the Tower of London until October 1646. Following his release he returned to Dublin, only to be used as a prisoner and hostage upon the city's surrender to Colonel Michael Jones in June 1647.
Aogán Ó Rathaille
Dánta Eile
Do shearg mo chroí im chlíteach, do bhuair mo leann,
ó Chaiseal go Toinn Chlíona 's go Tuamhain thall,
James Ware
Return to scholarship
The year 1664 saw the publication of Venerabilis Bedae Epistolae Duae and Rerum Hibernicarum Annales ab Anno Domini 1485 ad Annum 1558. In the following year, which saw the publication of De Praesulibus Hiberniae Commentarius, he began a brief though fruitful collaboration with Dubhaltach MacFhirbhisigh. It was later stated that "He always kept in his House an Irish Amanuensis to interpret and translate the Language for him, and at the Time of his Death one Dubley Firbisse served him in that Office."
Family, death and legacy
In 1686 Robert sold his father's manuscripts to Henry Hyde, 2nd Earl of Clarendon who then passed them on to James Brydges, 1st Duke of Chandos (1674–1744). Repeated attempts were made to purchase Ware's prized manuscripts, notably by Archbishop William King of Dublin and the famous satirist Jonathan Swift, Dean of St Patrick's Cathedral Dublin. However, they were unsuccessful. Though the manuscripts were later sold and dispersed, a large part of Ware's collection were fortunately preserved. Following an auction of Chandos's library in 1747, several of Ware's manuscripts were purchased by Richard Rawlinson who subsequently deposited them in the Bodleian Library in 1755. Another large collection were donated to the British Museum (now British Library) in 1765 thanks to Jeremiah Milles, Dean of Exeter, who was executor for his cousin, the noted manuscript collector and Bishop of Ossory, Richard Pococke.
Comhábhar
Sa cheimic, ábhar atá i láthair sa chóras, is cuma cén staid ábhair ina bhfuil sé. Mar shampla, is comhábhar amháin é uisce, má bhíonn sé sa chóras mar oighear, leacht, gal nó cuingir de na staideanna seo.
Naomh Iósaf ó Anchieta
Ba mhisinéir Spáinneach a d'oibrigh i nAn Bhrasaíl é Naomh Iósaf ó Anchieta (19 Márta 1534 - 9 Meitheamh 1597).
Uí Dhubhda
Clann Ghaelach is ea Uí Dhubhda (sloinne Ó Dubhda, Ní Dhubhda), suite i gContae Mhaigh Eo agus Contae Shligigh. Ghlacadar an sloinne sa 9ú haois as Dubhda mac Conmhaigh.
Stair
De shliocht Uí Fhiachrach na gConnacht iad, síolraithe ó Fhiachra mac Eachach Mugmedóin, trína mhac, Dathí, an tArdrí págánach deireanach na hÉireann. Tháinig a gharmhac Ailill Molt i gcomharbacht air mar rí Chonnacht agus níos deireanaí rí na Teamhrach go dtí 482. Áirítear ríthe na gConnacht eile i measc a sinsear, amhail Dúnchad Mhuirisce, Indreachtach mac Dunchadha, Ailill Meadraí mac Indreachtaigh agus Donn Cothú mac Cathail, sular tháinig a ngaoil comhraic Uí Bhriúin chun cinn.
Caisleáin Uí Dhubhda
Thóg taoiseach Conchúr Ó Dubhda daingean níos lú ag Caisleán Mhic Conchúir gar de Bhéal an Átha sa bhliain 1520.
The castle has been renovated over the years and two chimneys were added in the seventeenth century. Many of the original archer slits remain intact. After the eviction of the O'Dowds during the Cromwellian Plantation of the 1650s the castle and lands were given to Robert Morgan. It was used as a military site for the Williamite army during the war between the Catholic King James and the Protestant William of Orange. At the close of the 17th century the castle ceased to be inhabited.
Modern Clan O'Dowd Chieftains
Richard Dowd is descended from Thomas Dowd, one of a family of brothers who left Ireland to escape the aftermath of the Great Famine. It is believed that the Dowds were originally from Mayo. The family settled in the United States and Richard was born in Brooklyn, New York City of 24 November 1928.
Brendan O'Dowd was succeeded in October 2015 by Andrew Dowds from Glasgow as the current Taoiseach.
Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne
Sa 6ú agus 7ú haoiseanna, ba phríomhchlann de chónaidhm na gCruithne é Dál Araí. Ba bhall é Cú Chuarán de ghéag an Dáil agus cónaí orthu ar mhaigh Eilne, suite idir an Bhanna agus an Bhuais i gContae Aontroma, lonnaithe ag Dál Araí ag deireadh na 7ú haoise.
Bhí Cú Chuarán i gceannas arm a rinne ionsaí ar tailte Dhál Riada in oirthuaisceart Aontroma. Maraíodh é ag Scanlán Fionn ó Reabháin, ball de Dál Araí, ach d'fhill ansin an ríogacht ar ais  ar Dhál Fhiatach.
Mappa mundi
mion|Mappa mundi Hereford Is éard atá i gceist le mappa mundi nó mappamundi ná léarscáil an Domhain, go mór mhór iad a rinneadh san Eoraip sa Mheánaois. Tá timpeall 1,000 ceann ar marthain inniu. An mappa mundi is cáiliúla díobh is dócha ná an ceann ón 13ú céad atá in Ardeaglais Hereford Shasana. Ar pár atá sí, 163 × 137 cm, an Domhan léirithe mar chiorcal, Iarúsailéim i lár baill agus an Bhreatain is Éire ar an imeall. Timpeall 500 léaráid atá uirthi agus eolas bealaí d'oilithreachtaí, trádáil, taisteal, ailtireacht, ainmneacha áiteanna, stair, miotaseolaíocht, fásra is ainmhithe. Bhí baol ann i 1988 go ndíolfaí í chun airgead a fháil leis an ardeaglais a dheisiú, ach chuir rialtas na Breataine airgead isteach chun é sin a sheachaint.
Shane Filan
2013-2016: You and Me agus Right Here
Scaoil Shane a chéad albam You and Me ar an 4 Samhain 2013. Chuaigh sé go uimhir 1 3 in Éirinn agus go uimhir a 6 sa Ríocht Aontaithe. Rinne Filan camchuairt, You And Me Tour, sa bhliain 2014. Ba é a chéad chamchuairt ina aonair. Scaoil Shane a dara halbam Right Here ar an 25 Meán Fómhair 2015. Chuaigh sé go uimhir a 1 in Éirinn agus go uimhir a 11 sa Ríocht Aontaithe.
9 (uimhir)
Is é 9 (naoi) an uimhir nádúrtha tar éis 8 agus roimh 10.
An Albáinis
An Litríocht
Sa naoú haois déag, tháinig gluaiseacht athbheochana náisiúnta na hAlbáinise, Rilindja Kombetarë, ar an bhfód, agus thosaigh scríbhneoirí ag saothrú na teanga le cúis na gluaiseachta a chur chun cinn. Ba iad Jeronim de Rada agus Naim Frashëri príomhscríbhneoirí na linne. File rómánsach ba ea de Rada a rugadh i gceann de phobail bheaga Albánacha na hIodáile. Bhí saint aige sa bhéaloideas, agus scríobh sé dánta agus laoithe a raibh blas an bhéaloidis orthu. Maidir le Naim Frashëri, bhí seisean ag cur síos ar shaol na tuaithe agus ar chath na nAlbánach ar son na saoirse chomh maith, ach bhí sé go mór faoi thionchar shruthanna comhaimseartha cultúrtha na hEorpa, agus deirtear gurbh eisean a thug isteach an nua-aoiseachas i litríocht na hAlbáinise. Is é file náisiúnta na hAlbáine é.
Spás-am
De réir teoiric na coibhneasachta speisialta, tá comhghaol idir na toisí spásúla — fad, leithead is airde — agus an t-am. Tá ráta imeacht an ama ag brath ar ghluaisne an bhreathnóra. Dealraíonn clog atá faoi ghluaiseacht a bheith ag rith níos moille ná clog atá ar fos. D'fhéadfadh breathnóir amháin dhá eachtra a fheiceáil mar rudaí comhuaineacha, ach ní fheicfeadh breathnóir atá faoi ghluaiseacht mar sin iad in aon chor. De réir na teoirice seo, ní dearbhthoise aon cheann de na cheithre thoise. De réir mar a mhéadaíonn luas réada, is amhlaidh a chrapann na toisí spásúla. Ní fiú trácht ar na hiarmhairtí seo ach amháin nuair a bhíonn luas réada gar do luas forleata an tsolais.
Coincheap matamaiticiúil
Sa mhír ‘Dimension' den Encyclopédie, dúirt Jean le Rond d'Alembert go bhféadfaí a rá go raibh an t-am ina cheathrú toise. Dúirt Joseph Louis Lagrange sa Traité des fonctions analytiques  (1797, 1813) gurbh fhéidir an mheicnic a mheas mar chéimseata ceithre thoise agus anailís mheicniúil mar leathnú anailíse céimseatúla.
Spéaclaí mionpholl
mion|Spéaclaí mionpholl Spéaclaí le lionsaí teimhneacha, ach an-chuid mionpholl a ligeann solas isteach sa tsúil. Saothraíodh iad ar dtús sa Ghearmáin go déanach sa 19ú céad. Tairgtear go ndéanann siad fócasú níos éasca agus go bhfeabhsaíonn an radharc i ndaoine le héalanga éagsúla radhairc, gearr-radharc, fadradharc is aistiogmatacht ina measc.
Artemis Fowl
Nóta ar an Scríbhneoir
thumb|Eoin Colfer
An Bhanna (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Bhanna air:
Ardeaglais San Anna
Eaglais i Sráid Donegall i mBéal Feirste is ea Ardeaglais San Anna (Ardeaglais Bhéal Feirste uaireanta, Béarla: St. Anne's Cathedral). Suíomh dhá dheoise de chuid Eaglais na hÉireann í, rud is annamh, agus mar sin tá dhá easpag lonnaithe inti. Is é Coinnire deoise amháin den bheirt a bhfuil an ardeaglais mar shuíomh acu. An Dún agus an Droim Mhór an deoise eile. Cuireadh tús lena tógáil sa bhliain 1899 agus críochnaíodh í sa bhliain 1904.
Margaret Clarke
Rugadh í ar an 1ú Aibreáin 1884 in Iúir chin Tráth Chontae an Dúin. Bhí Margaret pósta le Harry Clarke ealaíontóir eile clúiteach a bhí ina Éireannach. Portráidí a bhí inti agu rinne sí a chuid stáidéar ag an Scoil Meitreapholaiteach de Ealaín i mBaile Átha Cliatha.
Marbhchrios
Réimse san aigéan nach féidir le héisc, ribí róibéis, portáin nó péisteanna maireachtáil ann. Tá marbhchrios mór le rá i Murascaill Mheicsiceo, na mílte ciliméadar cearnach, ag fás ó rinneadh tomhas air timpeall 2000. Tá fuilligh na n-ainmhithe nár éirigh leo éalú scaipthe ar ghrinneall na farraige ann. Ní bhaineann an feiniméan seo leis an doirteadh ollmhór ola sa Mhurascaill i 2010, ach is féidir go gcuirfidh an doirteadh sin leis. Is amhlaidh nach bhfuil dóthain ocsaigine san uisce mar thoradh ar thruaillithe, i bhfoirm farasbarr cothaitheach, a iompraíodh isteach ann ag abhainn Mississippi. Meastar gur chuir ró-iascaireacht leis an bhfadhb freisin. Ní beag an fhadhb í seo: tógtar gabháil iasc is iasc sliogach ar luach $26 billiún as an Murascaill gach bliain, agus tá an iascaireacht sin i mbaol. Sampla cinniúnach de thruailliú an chomhshaoil ag daoine is ea é, agus is mar an gcéanna sa bhfarraige gar do bhéil aibhneacha móra is beaga ar fud an Domhain.
Fíochán limfeóideach
Fíochán a mbíonn limficítí ann, cosúil le nóid limfeacha, an liathán, an tímeas, na céislíní, agus paistí Peyer sa stéig bheag. Is cuid é de chosaint na colainne i gcoinne orgánach coimhthíoch, cosúil le baictéir, tocsainí is víris.
An Tangainíc
deas|250px|thumb|An Tangainíc B'ainm ar dTansáin uair amháin í an Tangainíc.
Fedelm
Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, fáidh agus file ba ea Feidhelm (Sean-Ghaeilge Fedelm). Tá sí ann san eipic mór Táin Bó Cuailnge, ina thugann sí tairngreacht faoin gcogadh idir Mhéabh agus Ailill, agus na hUlaidh agus a laoch is cáiliúla, Cú Chulainn.
Ces Ulad
Bhí Feidhelm agus a fear céile Ealcmhaire ina seasamh ar an mbruach thall, agus thug faoi ndeara na hionróirí agus a gcarabad, líonta le ficheall agus buanbach, agus creach seilge. Agus bradán breac rugadh ag Cú Chulainn lena gha, chuaigh Ealcmhaire isteach san áth agus chaith sé gallán i dtreo an charabaid, ach scoith Cú Chulainn a ordóga agus a ordóga na coise. Dúirt Feidhelm ansin a tuar ("Gheall" de réir Hull) go nochtfadh sí í féin go lomnocht os comhair na nUladh agus go n-éireodh ina leannán Chú Chulainn. Sin a rinne sí bliain agus lá ina dhiaidh.
Sa deireadh, tugann an scéal le fios gurbh é a nocht os comhair na nUladh ba chúis leis a gceas. Is sách difriúil é míniú Cheas na nUladh seo ná hé a thugtar i Noínden Ulad agus téacsanna gaolmhara.
Union J
Union J agus Magazines + TV Screens Tour (2013)
Scaoil Union J a gcéad albam Union J ar an 28 Deireadh Fómhair, 2013.
JJ Hamblett
Is as Newmarket, Suffolk é Jamie Paul "JJ" Hamblett. Rugadh é ar an 25 Bealtaine 1988.
George Shelley
Is as Clevedon é George Shelley. Rugadh é ar an 27 Iúil 1993.
Anne Madden
Bunús
Rugadh Anne Madden i Londain i 1932. Ba as Éire a athair agus ba as an tSile a máthair.
Shinya Yamanaka
mion| Shinya Yamanaka ag labhairt ag léacht an 14 Eanáir 2010 Is taighdeoir gascheall Seapánach é Shinya Yamanaka (山中伸弥, Yamanaka Shin'ya, a rugadh 4 Meán Fómhair, 1962), a bhuaigh Duais Nobel. Feidhmíonn sé mar stiúrthóir ar an Lárionad um Thaighde agus Feidhmiú GSi (gaschill spreagtha ilchumasach) agus ina ollamh san Institiúid um Eolaíochtaí Leighis ar thús cadhnaíochta in Ollscoil Kyoto; mar imscrúdaitheoir sinsearach ag na hInstitiúidí Gladstone atá cleamhnaithe le UCSF i San Francisco, California; agus mar ollamh anatamaíochta in Ollscoil California, San Francisco (UCSF). Is iaruachtarán é Yamanaka freisin ar an gCumann Idirnáisiúnta um Thaighde Gascheall (ISSCR).
Comhaontas Glas
Dul san Iomaíocht i dToghcháin
Sheas iarrthóirí Glasa don Dáil don chéad uair san olltoghchán i Mí na Samhna 1982, agus seachtar acu san iomaíocht. Bhí triúr i mBaile Átha Cliath, beirt i gCorcaigh, duine amháin i Luimneach agus duine eile i gCill Mhantáin. D'éirigh leo 3,676 vóta a bhaint amach san iomlán (0.2% den vóta náisiúnta). Baisteadh an t-ainm nua úd An Comhaontas Glas (The Green Alliance as Béarla) ar an bpáirtí ansin agus ba faoin ainm sin a cláraíodh mar pháirtí polaitiúil é le cléireach na Dála ar an 12 Aibreán 1984. Ceapadh go raibh an t-ainm Páirtí Éiceolaíochta na hÉireann ag cur mearbhaill ar na daoine.
D'éirigh le Trevor Sargent a shuíochán a choinneáil in olltoghchán na bliana 1997, agus bhí leathbhádóir nua aige nuair a toghadh John Gormley ar éigean i mBaile Átha Cliath Thoir-Theas. B'é seansuíochán Mhíchíl Mhic Dhubhghaill é.
Forbairt agus Dul Chun Cinn sa 21ú hAois
Cé gur bhain na torthaí seo mealladh as an bpáirtí, olltoghchán stairiúil a bhí ann, ó d'éirigh leo iarrthóir a chur san iomaíocht i ngach uile dháilcheantar sa tír. Nuair a toghadh Mary White, bhí an chéad Teachta Dála mná agus an chéad Teachta Dála tuaithe ag an bpáirtí, fosta. Mar sin, maolaíodh ar an réamhthuairim nach raibh suim ach ag muintir na gcathrach sna Glasaigh.
Chuaigh an Comhaontas Glas i gcomhrialtas le Fianna Fáil, an Páirtí Daonlathach agus roinnt teachtaí neamhspleácha, tar éis dóibh Clár Rialtais a shocrú eatarthu i Meitheamh 2007. Ghlac tromlach suntasach de bhallra an Chomhaontais Ghlais leis an margadh rialtais ag comhdháil speisialta ag Teach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath (441 vóta ar a shon/67 ina choinne/le dhá vóta loite).
Sorcha O'Raghallaigh
Saol luath
Rugadh Sorcha í gContae Uíbh Fhailí. Fuair sí a inspioráid óna mháthair mar go raibh dúchais stíl aici. Bhog Sorcha go London chun sainfheidhmiú a dhéanamh i ndearadh faisin ag Central Saint Martin's. Bhí dearaí s'aicí faoi thrácht.
Port an Pheire
Bíonn uisceadán Exploris suite anseo.
Néalríomhaireacht
Na comhlachtaí a bhíonn ag tacú le seirbhísí néalríomhaireachta, déanfaidh siad sin de ghnáth trí úsáid a bhaint as braislí freastalaithe (ionad lárnach ríomhaireachta a bhfuil a lán freastalaithe comhad comhcheangailte ann) leis na seirbhísí a óstáil a chuireann siad ar fáil d’eagraíochtaí eile atá ábalta na seirbhísí seo a rochtain ó aon ríomhaire fóirsteanach a bhfuil ceangal idirlín aige. Ní gá go mbeadh aon sonraí a úsáidtear stóráilte go háitiúil agus is annamh a bhíonn úsáideoirí na seirbhísí néalríomhaireachta ar an eolas faoin áit a bhfuil na bogearraí atá in úsáid acu nó an freastalaí a úsáidtear lena gcuid sonraí a stóráil lonnaithe.
Harry Woolf, Barún Woolf
clé|mion|177x177px|2018 Breitheamh Sasanach is ea Harry Woolf, Barún Woolf CH, PC, FBA, FMedSci (a rugadh ar 2 May 1933). Sa bhliain 1998, thug sé isteach Rialacha Nós Imeachta Shibhialta 1998, a lean moltaí a rinne coiste ar a raibh sé ina chathaoirleach. Tugadh isteach athruithe bunúsacha mar sin ar an gcaoi a n-éistear cásanna sibhialta i Sasana agus sa Bhreatain Bheag. clé|mion|236x236px|píosa dealbhóireachta / dealbh bhrád
Cairbre Dhroim Chliabh
Tuath de chuid na cónaidhme, Íochtar Chonnacht ba ea  Cairbre Dhroim Chliabh  (Meán-Ghaeilge Cairbre Drom Cliabh), aitheanta fosta mar Chairbre na gCath. Caomhnaítear an t-ainm sa bharúntacht, Cairbre, Contae Shligigh. Bhí sí an ón 6ú haois ar a laghad go dtí an 16ú haois.
Stair
Ainmníodh an tuath as Cairbre mac Néill, an tríú mac le of Niall Naoighiallach. Deir Tíreachán ina bheatha Naomh Pádraig gur chuir an naomh mhallacht ar Chairbre ag Cnoc na Teamhrach, nára ndearna Ard-Ríthe na hÉireann dá mhuintir. Sna luath-théacsanna nasctha le Tailte agus Gránard atá sé.
Sa bhliain 561, tharla Cath Cúl Dreimhne, baile fearainn gar de Dhroim Chliabh.
John Steele (greannáin)
Is sárlaoch ficseanúil é John Steele. Bhí sé le feiceáil den chéad uair sa chéad eagrán Daring Mystery Comics (Eanáir 1940), foilsithe ag réamhtheachtaí Marvel, Timely Comics. Cruthaíodh ag Dean Carr é. Is saighdiúir sa Dara Cogadh Domhanda é.
Cairbre Dhroim Chliabh
Stair
I dtosach, bhí achar mór faoi smacht mhuintir Chairbre, ar a glaodh Cairbre Mór, a shíneadh ó Shligeach go hIarmhí, i dteannta le Liatroim agus codanna d'Fhear Manach (amhail is Tuatha Ratha nó An Machaire Buí) agus Longfort (Tuaisceart Tethbae). Scaradh é agus of the Bréifne faoi chúram Uí Bhriúin ag leathadh, m.s. Tigernán Ua Ruairc. Lonnaigh an chlann deisceartach, aitheanta mar Chairbre Ghabhra, i nGránard i gContae an Longfoirt. Lonnaigh géag den chlann seo, aitheanta mar Uí Cairpri Laigen i gCairbre, Contae Chill Dara.
Johan Ludvig Runeberg
Blianta an staidéir
Bhain sé amach a chéim ollscoil e sa bhliain 1827. Shaothraigh sé luach a staidéir ag múinteoireacht i Saarijärvi, sa chuid den tír ina raibh an Fhionlainnis á labhairt. Ba é an seal sin a thug inspioráid dó lena chuid dánta tírghráúla, thar aon cheann eile an dán úd Bonden Paavo (nó Saarijärven Paavo, mar a thugtar ar an dán as Fionlainnis - is é sin, an feirmeoir Paavo ó Saarijärvi). Tháinig an dán sin i gcló sa bhliain 1830, ceithre bliana i ndiaidh an chéad fhoilseacháin ó pheann an fhile. clé|mion|1837, Carl Peter Mazer (1804–1887)
An chonspóid
Nuair a bhain na Fionlannaigh amach a neamhspleáchas, canónaíodh Runeberg mar fhile náisiúnta. Ar feadh tamaillín, bhí sé fiú coiscthe le dlí "cuimhní náisiúnta", ar nós fhilíocht Runeberg, a náiriú. Ar ndóigh, tháinig aisfhreagra sna sálaí ag a leithéid de chanónú. Le maolú ar an bhforlámhas a bhí ag an náisiúnachas i saol cultúrtha na Fionlainne, tháinig ionsaithe foghacha faoi Runeberg ó na caogaidí i leith.
Helen Mabel Trevor
Ba phéintéir tírdhreacha agus seánra as Éirinn í Helen Mabel Trevor (20 Nollag 1831 – 3 Aibreán 1900). Rugadh i Loch Bricleann, Contae an Dúin í, an duine is sine as an seachtar ina clann. Thosaigh sí ag tarraingt ag aois óg. Thug a athar stiúideo di chun a spéis san ealaín a spreagadh.
Srath Thuaidh
Is ceantar suite i gComhairle nan Críochan é Srath Thuaidh.
James Carney
Scoláire Ceilteach ar leith ba ea James Patrick Carney (17ú Bealtaine 1914 – 7ú Iúil 1989).
Alice Maher
Pósadh agus Teaghlach
Tá Alice Maher pósta le healaíontóir ó Bhéal Feiriste darbh ainm Dermot Seymour.
Ae, Comhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Ae.
Mícheál Breathnach
Rugadh Mícheál Breathnach (1881-1908) ar an Lochán Beag i gCois Fharraige ar 16ú Meán Fómhair 1881. Bhí sé ar dhuine den dream a chuir beocht i scríbhneoireacht na Gaeilge le linn na hAthbheochana.
Saol
Bhí an eitinn ar an mBreathnach faoin am sin. Bhíodh sé ag triall ar an Eilvéis ar mhaithe lena shláinte, agus rinne sé cur síos ar an tír sin i roinnt aistí a foilsíodh ar An Claidheamh Soluis agus ansin faoin teideal Seilg i Measc na nAlp. Níor fheabhsaigh a shláinte agus bhí air cur faoi i dteach altranais i mBaile Átha Cliath. Fuair sé bás ansin i Mí Dheireadh Fómhair na bliana 1908. Tá sé curtha i reilig an Chnoic ina cheantar dúchais.
Edel Bhreathnach
Scoláire agus staraí Éireannach is ea Edel Bhreathnach, agus iar-POF den Discovery Programme.
Baile MhicIllFhaolain
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Baile MhicIllFhaolain.
Tony Tucker
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Tony Craig Tucker a rugadh ar 27 Nollaig, 1958 i nGrand Rapids, Michigan.
Éirí amach Zanj
Tharla Éirí amach Zanj i gcoinne na hAbasaigh (An Araibis: ثورة الزنج‎ Thawrat al-Zanj / Zinj) sna blianta 869 go dtí 883. Thosaigh sé in aice Basra, i ndeisceart na hIaráice  an lae inniu, faoi cheannas 'Ali ibn Muhammad. Creidtear go traidisiúnta go raibh roinnt sclábhaithe a labhair Bantúis (Zanj) páirteach ann (gabhadh iad ar dtús ar chósta Oirthear na hAfraice agus iompraíodh iad go dtí an Meánoirthear).
Bataireacht
Is éard atá i gceist le bataireacht nó baitíneacht ná saghas troda le maidí a bhíodh coitianta in Éirinn san am atá caite. D'úsáidtí bataí draighin nó saileanna éille sa mbataireacht de ghnáth.
Oleksiy Torokhtiy
Beathaisnéis
In 2003, bhain sé céim sa chorpoideachas amach ó Ardscoil Réigiúnach na Corpfhorbartha. Ansin, d’fhreastail sé ar an Institiúid Eitlíochta in Kharkiv agus in 2010 deimhníodh é mar innealtóir. In 2014, bhain sé céim eile amach agus bhí sé cáilithe ansin mar shainoiliúnóir spóirt. In 2016 bhunaigh sé an branda idirnáisiúnta ‘Warm Body Cold Mind’, a thairgeann éadaí spóirt agus oiriúintí spóirt. D’éirigh an mana seo clúiteach nuair a caitheadh é ar t-léine ag imreoir daorchluiche Meiriceánach, Bryce Harper, ina chéad ráiteas os comhair na meán in Florida. Tugadh é seo faoi deara sna meáin Mheiriceánacha, cé nár thuig siad i gceart an chiall a bhain leis.
Paulette Goddard
Rugadh Goddard in Manhattan agus tógadh in Kansas City, Missouri í. Thosaigh sí a gairm mhainicín faisin do pháistí agus mar thaibheoir i roinnt léiriúchán Broadway mar Ziegfeld Girl. Go luath sna 1930idí, bhog sí go Hollywood agus thuill sí aird mar chomhpháirtí rómánsúil an aisteora agus an fhuirseora Charlie Chaplin, le feiceáil mar a phríomh-bhean sa scannán Modern Times (1936) agus The Great Dictator (1940). Tar éis di síniú le Paramount Pictures, bhí Goddard ar cheann de na réaltaí is mó sa stiúideo le róil in The Cat and the Canary (1939) le Bob Hope, The Women (1939) le Joan Crawford, North West Mounted Police (1940) le Gary Cooper, Reap the Wild Wind (1942) le John Wayne agus Susan Hayward, So Proudly We Hail! (1943) — a bhfuair sí ainmniúchán don Academy Award for Best Supporting Actress — Kitty (1945) le Ray Milland, agus Unconquered (1947) le Gary Cooper. Tugadh Goddard faoi deara mar bhean fíochmhar neamhspleách ar feadh a cuid ama, le cur síos ag feidhmeannach amháin mar "dinimít". Fuair a póstaí le Chaplin, an t-aisteoir Burgess Meredith, agus scríbhneoir Erich Maria Remarque aird shuntasach ó na meáin. Tar éis di pósadh le Remarque, bhog Goddard go dtí an Eilvéis agus d'éirigh sí as an aisteoireacht den chuid is mó. Sna 1980í, rinneadh sóisialaí suntasach di sula bhfuair sí bás san Eilvéis i 1990.
Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain - Luimneach
Stair
Nascadh Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain is Institiúid Teicneolaíochta Luimneach le chéile mar chuid den Ollscoil Teicneolaíochta.
Comar Dreas
Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Comar Dreas.
Físchomhdháil
Feidhmiú líonra ríomhairí is réaltachta fíorúla chun gur féidir le daoine aonaracha is grúpaí in áiteanna éagsúla ar fud an Domhain comhdháil a bheith acu mar a bheadh siad go léir sa seomra céanna, beagnach. Is féidir leo uile úsáid a bhaint as na comhaid is na ríomhchláir chéanna i rith na comhdhála, gan taisteal as a n-oifigí.
Ireland's Got Talent
Breithiúna
Ba iad Denise Van Outen, Jason Byrne, Michelle Visage agus Louis Walsh na breithiúna ar an gclár.
Comhchuingiú (ceimic)
deas|250px|thumb|Comhchuingiú Sa cheimic, ailtéarnú fíor nó follasach na nasc singil is na nasc dúbailte i gcomhdhúil.
An Caisleán Riabhach (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Caisleán Riabhach air:
S4C
Soláthraí chraoltóir teilifíse is ea Sianel Pedwar Cymru, nó an Stáisiún S4C (Es Pedwar Ec) sa Bhreatain Bheag. Thosaigh sé ag craoladh ar an 1 Samhain, 1982. Tá sé mar fhreagracht ag S4C seirbhís i mBreatnais a chur ar fáil le linn an bhuaic-ama craoltóireachta go príomha. Roimh a bunaíodh S4C, bhíothas ag brath ar chláir i mBreatnais ó am go chéile ar na seirbhísí teilifíse de chuid an BBC agus HTV sa Bhreatain Bheag. Is minic a craoladh iad sin go déanach san oíche nó ag tráthanna eile nach mbeadh an tóir orthu.
An Bhreatain Mhór
Nóta: Tá an tríú agus an ceathrú húsáid míchruinn: is fearr "An Ríocht Aontaithe" a roghnú ina n-áit.
Nautilus
Tugtar nátalas ar na moilisc seo i nGaeilge.
Breasal mac Aodha Róin
Bhí a athair maraithe i mbun chatha sa bhliain 735 ag an Ardrí na hÉireann, Aodh Allán (bás 743) de Cineál Eoghain. Tháinig Dál iomaíochta Araí as deisceart Chontae Aontroma ansin mar ríthe Ulad. Sa bhliain 749, ámh, maraíodh Cathasach mac Ailealla ag Ráith Beithech, is Fuchs at mhaithe le Dál Fhiatach, agus rinneadh rí de Bhreasal. Maraíodh Breasal féin sa bhliain 750 ach lean Dál Fhiatach sa ríogacht.
Enschede
Is bardas agus cathair san hÍsiltíre é Enschede. Tá daonra 158,004 sa chathair.
Derry O'Sullivan
•	An Lá go dTáinig Siad (Coiscéim, 2005), dán fada faoi shealbhú Naitsíoch Pháras;
CLG Domhnach Mór/Cill Dhéagláin
Imreoirí suntasacha
Buaiteoir Uile-Éireann Ned Durnin i 1954 le Buaiteoirí Sóisearacha na Mí, Eugene Hickey agus Timmy O Regan Laighean - Mort Sullivan Buaiteoir Laighean Faoi 21, Craobh Laighean Mionúir Bryan Menton (2008) agus craobh shinsir Laighean (2010). Eoin Reilly, Andrew Tormey, David Morgan agus Cormac McGill.
Déardaoin
De réir coinbhinsiún áirithe, is í an chéad seachtain sa bhliain an chéad seachtain le Déardaoin inti.
Sa Ríocht Aontaithe, is é Déardaoin an lá a tharlaíonn thoghcháin, de ghnáth. Is éard an chúis ná go mbeadh a n-íoc caitheamh le daoine, a íocadh Dé hAoine seo chaite.
1. Fußballclub Union Berlin
Imríonn an fhoireann a gcuid cluichí sa staid An der Alten Försterei (21,717 duine faoi láthair) in oirdheisceart Bheirlín. I séasúr 2008/09, nuathógtar cuid mhór den staid ag na céadta (timpeall 2,000) de lucht leanúna iad féin (gan aon phá) chun í a chur in oiriúint don lá inniu agus do na rialacha DFB um staideanna sa Ghearmáin. Dá bhrí seo, chaithfeadh Union a gcuid cluichí baile 2008/09 a imirt i staid Friedrich-Ludwig-Jahn-Sportpark i gceantar Prenzlauer Berg de Bheirlín. Nua-osclaíodh staid An der Alten Försterei ar an 8 Iúil 2009 le cluiche cairdeachais in aghaidh Hertha BSC. Sa séasúr seo chugainn, nuathógfar an príomhfhoirgneamh leis an bpríomhardán (suite) gan na cluichí rialta a bhriseadh.
Eochaidh Aireamh
Achar ama
Tháinig sé i gcoróin i ndiaidh bás a dhearthár, Eochaidh Feidhil, agus bhí sé i réim ar feadh dhá nó cúig bliana déag (ag brath ar fhoinse), go dtí gur dhóigh Sigmall Sithienta chun báis é. Tháinig Eterscél Mór i réim ina dhiaidh.
Billie Burke
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Mary William Ethelbert Appleton Burke (7 Lúnasa 1884 – 14 Bealtaine 1970).