cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cnoc Ninnidh
Is barúntacht i gContae Fhear Manach i gCúige Uladh é Cnoc Ninnidh. I gContae Fhear Manach, ar a thaobh thoir tá Loch Éirne Uachtarach, agus tá ceithre bharúntacht eile taobh leis, mar atá: Clann Amhlaoibh siar ó thuaidh; Tír Cheannada ó thuaidh; An Machaire Steafánach ar an taobh thoir thuaidh; agus An Chúil ar an taobh thoir. I gContae an Chabháin, tá dhá bharúntacht, Lucht Tí Íochtarach ar a thaobh ó dheas; agus Teallach Eathach ar a thaobh thiar theas.
Leiston
Is baile suite i Suffolk é Leiston. Bhí 6,240 duine ina gcónaí i Leiston i 2001.
Luas-scátáil ar Raon Gearr ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Luas-scátáil ar Raon Gearr ar cheann de na spóirt ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 i bPyeongchang sa Chóiré Theas. Bhí na comórtais ar siúl sa Gangneung Ice Arena.
Na Coirríní, Contae Thiobraid Árann
deas|250px|thumb|Na Coirríní Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann iad na Coirríní.
Coill an Droma
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Coill an Droma.
Séamus Ó Grianna
A shaol
Bhí Séamus pósta, murab ionann agus a dheartháir, Seán. Is é an grá leatrom príomhthéama a chuid scríbhneoireachta, rud a cheadaíonn don léitheoir a shíleadh go gcaithfidh sé nach raibh an t-ádh leis agus é ar lorg grá ina fhear óg dó. Nuair a fuair sé é féin in ospidéal agus é an dá scór d'aois cheana, thug sé taithneamh agus teasghrá do bhean óg a bhí ina banaltra ansin, agus b'é dea-dheireadh an scéil sin go ndeachaigh an brat pósta ar an dís acu.
A shaothar
I mbreis air sin, thosaigh Nollaig Mac Congail ag foilsiú sraith nua, Scríbhinní Mháire, i ndiaidh na bliana 2000. Tá an t-úrscéal úd Castar na Daoiní ar a Chéile... foilsithe an chéad uair faoi chlúdach leabhair sa chéad imleabhar den tsraith seo.
Bullán
deas|250px|thumb|Bullán Is an téarma úsáidte a chur síos ar an logán atá i gcloch, ina bhfuil uisce líonta ann go minic é bullán.
Chordata
Cuirtear Hemichordata ar aghaidh mar an ceathrú fofhíleam de chuid na gcordach, lena n-áirítear na Enteropneusta nó na péisteanna dearcáin, ach anois caitear leis de ghnáth mar fhíleam ar leith. Eisean chomh maith leis an bhfíleam Echinodermata, lena n-áirítear crosóga mara, cuáin mhara, súmairí mhara agus a bhfine, is ea gaolta is gaire na gCordach. Tá Cordaigh phrimitíbheacha, ó chomh luath leis an Tréimhse Chaimbriach, ar eolas againn.
Is grúpa ilghnéitheach é Chordata, atá oiriúnithe do líon mór nideog éiceolaíochta agus a rinne, i rith stair na héabhlóide, oiriúnuithe iontach, go háirithe chuig thimpeallachta agus atmaisféir an Domhain, ach chomh maith leis sin chuig timpeallachta uiscíochta nó amfaibiaigh. Thaispeáin na cordaigh go bhfuil cumas iontach acu le haghaidh féinrialúcháin agus eagrúcháin inmheánaigh, is féidir roinnt acu, mar shampla éin agus mamaigh, teocht an choirp a ardú agus a choinneáil tairiseach. Chuir na fachtóirí seo agus eile le haimpléiseachta an ghrúpa, a lig dóibh rialú níos a chur i bhfeidhm ar a gcuid imoibrithe meitibileach agus córais chasta neirbhísigh a fhorbairt.
Cnoc an Duais
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc an Duais.
Cnoc an tSeagail
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc an tSeagail.
Aos Sí
Béaloideas agus Creideamh Sí
Cleachtar an Creideamh Sí ag iad a bhfuil fonn orthu dea-chaidreamh a choinneáil leis an aos sí agus gan iad a mhaslú. Trí ré na Críostaíochta go dtí an lá inniu, caomhnaítear in Éirinn, Albain agus i measc an diaspóra, nós táirgthe bainne agus bia traidisiúnta — amhail is bia bruithe, úil nó sméara — don aos.
Na síthe
Is ionann na síthe agus na tuamanna a fheictear fós ar fud fad na tíre, ina mbíodh, de réir sna seantéacsanna, "na rí-thithe, cúirteanna, árais" de neacha an alltair a bhíodh ina gcónaí ann. I roinnt téacsanna níos deireanaí as Béarla, ámh, úsáidtear go míchruinn an focal sídhe le haghaidh na ndaoine agus na tuamanna araon.
Alan Kelly (polaiteoir)
Gairm
Toghadh é ina cheannaire ar Pháirtí an Lucht Oibre sa bhliain 2020. Tháinig Ivana Bacik i gcomharbacht ar Alan Kelly i Márta 2022.
Cnoc na hUinseann
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc na hUinseann.
Southwold
Is baile suite i Suffolk é Southwold. Bhí 800 duine ina gcónaí i Southwold i 2013.
Annála an Aonaigh
Clúdaíonn na míreanna atá ar marthain na blianta idir 1336 agus 1528. Faightear iontu iontrálacha gearra, go formhór maidir le tuairiscí báis de bhaill Uí Chinnéide agus Uí Bhriain.
Na Cosantóirí
1784-1795
Tháinig na Cosantóirí ar an bhfód i gContae Ard Mhacha sa bhliain 1784, agus iad dírithe ar na Caitlicigh a chosaint ar ionsaithe na bPeep o' the Day Boys, nó "Buachaillí Bhodhránacht an Lae" mar a d'fhéadfaí a bhaisteadh orthu as Gaeilge. Rúnchumann Anglacánach ab ea iad siúd a tháinig chun saoil nuair a thosaigh na Caitlicigh ag dul le gnó an línéadaigh. Bhí gnó an línéadaigh ag dul chun mórthionsclaíochta san am, agus na muilte móra ag teacht in áit na dtionscal tinteáin, ach is é an chiall a bhain na Protastúnaigh as an scéal go raibh na Caitlicigh ag cur an ghnó ó mhaith orthu.
Géarú ar an Achrann
I Mí an Mheithimh, chuaigh na giúistísí i ndáil chomhairle le chéile agus tháinig siad ar an gconclúid go raibh an choimhlint idir na Cosantóirí agus na "buachaillí" Protastúnacha spréite anois go dtí cuid mhór de bharúntachtaí Uíbh Eachach Íochtarach agus Uachtarach. Tháinig géarú nua ar an bhforéigean ar an 6ú Bealtaine, nuair a thosaigh Cath Bhaile Cnapóige. Bhí trioblóidí de shórt éigin ansin roimhe sin féin, mar shampla tá sé sa seanchas gur scaoil Preispiteireach éigin urchair le lóistín na gCosantóirí in Oileán Maoile istoíche.
Cogadh Cathartha na Libia (2011)
Coimhlint
Bhris an Cogadh Cathartha ar 17 Feabhra 2011.
Camfar
Faightear é in adhmad an labhras camfair (Cinnamomum camphora), crann mór síorghlas a bhíonn ar fáil san Áis (ach go háirithe i mBoirneo agus Téaváin, dá bhrí sin a ainm ailtéarnach). Bíonn sé ar fáil i gcrinn gaolta eile sa teaghlach labhrach, ach go háirithe Ocotea usambarensis.
Debora Patta
Iriseoir is ea Debora Patta. Rugadh í ar 13 Iúil, 1964 s an tSiombáib.
David Bowie
Saol
clé|mion|David Bowie, Féile Area2, Camchuairt Heathen, San Francisco, 2010 Ainm stáitse ab ea David Bowie agus rugadh é faoin ainm David Robert Jones. Rugadh Bowie sa bhliain 1947 i nDeisceart Londain (Brixton).
Uisce beatha
Deoch is ea uisce beatha nó fuisce (whiskey as Béarla) a chumtar de bhraich. Déantar an bhraich as eorna a chur in uisce agus a shíolrú, agus ansin í a thriomú. Drioglann a thugtar ar an áras ina ndéantar an t-uisce beatha. Tá stair fhada ag an uisce beatha in Éirinn, agus cé gur mó aithne atá ar an deoch órga ó na drioglanna móra, déantar méid áirithe poitín fós, go háirithe i gceantair iargúlta agus shléibhe. Is in Éirinn agus in Albain a dhéantar cuid mhór den uisce beatha ar domhain. Cé gur mó an aithne atá ar whisky na hAlban, is in Éirinn a d'eascair déanamh an uisce beatha, nó whiskey mar a litrítear ann é. mion|clé|260px|Drioglann
Is iad príomhlipéid uisce beatha na hÉireann ná Paddy, Powers, Jameson agus Bushmills, agus tá siad seo in úinéireacht Chomhlacht Stiléirí na hÉireann (Irish Distillers). I measc lipéad eile tá Tullamore Dew. left|thumb|200px|Uiscí beatha Gaelacha éagsúla. left|thumb|180px|Buidéal [[uisce beatha na hAlban.]]
Acmhainní neamhinathnuaite
Ní féidir iad a úsáid gan baol a n-ídithe mar gheall ar an am is gá lena n-athnuachan.
Jimmy Wales
Luathshaol agus oideachas
Fuair Jimmy Wales céim bhaitsiléara in airgeadas ó Ollscoil Auburn, in Alabama. Lean sé ar aghaidh leis an airgeadas agus é páirteach i gcláracha dochtúireachta in Ollscoil Alabama agus Ollscoil Indiana. Fuair sé céim mháistir san airgeadas ó Ollscoil Alabama ach níor scríobh sé a thráchtas dochtúireachta ariamh.
Fiabhras léana
Is éard atá i gceist leis an bhfiabhras léana ná áthlasadh ailléirgeach in aerbhealaí na sróine.
Seacláid the
Is éard atá i gceist leis an seacláid the ná deoch mhilis ina bhfuil bainne, siúcra agus cócó nó seacláid le fáil.
Cosacaigh
thumb|Bainis Chosacach le Józef Brandt. Péintéir Polannach ab ea Jozef Brandt (1841-1915) a chuir suim i saol míleata na seachtú haoise déag agus i saol na scológ sa Pholainn. Tugtar Cosacaigh ar threibheacha áirithe Slavacha a raibh cónaí orthu i nDeisceart na Rúise agus san Úcráin. Is deacair a rá, cé acu grúpa eitneach nó aicme shóisialta atá iontu. Ar dtús, ba scológa bochta iad a bhí míshásta leis an dóigh a rabhthas á ndúshaothrú sa Rúis. Mar sin, d'éalaigh siad ó bhráca na dtiarnaí talún agus chuaigh siad le fánaíocht i machairí móra an deiscirt. Creidtear gur cuireadh síol leis an gcultúr Cosacach sa Mheánaois, ach níor thrácht na foinsí staire orthu roimh an gceathrú haois déag.
Cosacaigh Zaporizhia
Ba nós le Cosacaigh Zaporizhia an ríocht Otamánach - an Tuirc - agus na stáit soip a bhain léi a ionsaí go tráthrialta, ach ní hionann sin is a rá nach dtabharfaidís faoi thíortha eile ag déanamh foghla. Ba é ba toradh don nós seo ná go ndeachaigh na cúrsaí chun teannais ar theorainn theas Chomhlathas na Polainne is na Liotuáine, agus fad is a mhair an Comhlathas níor stop an mhionchogaíocht ar fud na teorann sin.
Ard-Chúirt (Hong Cong)
Foirgneamh na hArd-Chúirte
Is túr é an struchtúr atá cumhdaithe i ndath bán agus tá scairdeán uisce taobh amuigh dá phríomh-dhoras. thumb|250px|An bealach isteach chun na hArd-Chúirte i gceantar an [[Clog Órga|Chloig Óir (Sínis:金钟 )(Béarla:Admiralty)]]
Liosta na mBreithiúna
Is iad na breithiúna reatha ná :
Príomhbhreitheamh na hArd-Chúirte
Francisco de Bobadilla
Riarthóir coilíneach de chuid na Spáinne a bhí in Francisco de Bobadilla (a rugadh in Aragón agus a fuair bás ar muir sa bhliain 1502). Bhí sé ina ghobharnóir Spáinneach sna nIndiacha Thiar (1500-02), oifigeach de chuid an teaghlaigh ríoga agus ridire in Ord Calatrava. Ainmníodh é mar ghobharnóir tar éis do Rí agus Banríon na Spáinne gearáin a fháil ó na coilínigh faoi iompar Chriostóir Colambas agus a chuid deartháireacha, go háirithe ar oileán na hEaspáinneola. Fuair sé bás ar muir nuair a scriosadh a long le linn stoirme sa bhliain 1502.
Long Live the Angels
Cairteacha
{|
Cuasán pleorach
Is scannán é an cuasán pleorach, atá timpeall ar na scamhóga agus faoi na heasnacha. Sa chás go dtagann athlasadh air tugtar pliúraisí air sin, agus is ionfabhtuithe is comónta a bhíonn mar chúis leis.
Ardach, Contae Mhaigh Eo (Tír Amhlaidh)
Is sráidbhaile é Ardach (Béarla: Ardagh ). Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo i ngar do Bhéal an Átha.
Inbhir Garadh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Inbhir Garadh.
Hal Holbrook
B'aisteoir Meiriceánach é Harold Rowe "Hal" Holbrook (17 Feabhra 1925 – 23 Eanáir 2021).
Brendan Ryan
Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thuaidh é Brendan Ryan  (Gaeilge: Breandán Ó Riain) (rugadh é 5 Feabhra, 1953 ). Tá sé ina bhall gníomhach de Pháirtí an Lucht Oibre ón mbliain 1978. Bhíodh sé ina bhall de Seanad Éireann ón mbliain 2007 go 2011 ar an bPainéal Riaracháin. Tá sé ina dheartháir níos óige ag Seán Ryan, iarTD do Bhaile Átha Cliath Thuaidh.
Foinse (abhainn)
250px|thumb|Foinse Is é an foinse nó na uiscí uachtair an áit atá mar túsphointe den abhainn. Is é an pointe seo an pointe is faide ón inbhear nó cumar ar an abhainn.
Christopher Lee
B'aisteoir Sasanach é Christopher Frank Caradini Lee (27 Bealtaine, 1922 – 7 Meitheamh, 2015).
Dúlagar
Cúiseanna an Ghalair
Tá dhá príomhchúiseanna leis an galar seo, ceann amháin oidhreachtúil le haistriú cheimiceach san inchinn agus an saghas eile de bharr cúrsaí deachar i saol an duine, agus aistriucháin cheimiceach de bharr sin. Braitheann an chuir chuige leighis ar cén saghas den ghalar atá ann.
Carraig na Siúire
Suíomh
Is sa chúinne thoir theas de Thiobraid Árann atá Carraig na Siúire suite, timpeall 20 ciliméadar ó Chluain Meala. Mar a tharlaíonn sé tá an baile buailte le teorainneacha trí chontae: Contae Thiobraid Árann, Contae Phort Láirge agus Contae Chill Chainnigh. Tugtar Carraig Bheag ar an gcuid den bhaile atá ar bhruach theas na habhann, agus Carraig Mhór ar an gcuid atá i dTiobrad Árann.
Inbhir Nabhair
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Inbhir Nabhair.
Y Wladfa
Coilíniú (1866-1885)
Bunaíodh Gaiman i1874 agus Trelew i 1886.
Cuan an Fhóid Duibh
Is cuan ar chósta na hÉireann é Cuan an Fhóid Duibh. Tá sé suite in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. Blacksod Bay a thugtar air i mBéarla. Tá sé 16km ar fhad. Tá teach solais ann.
Animorphs
Leabhair ficsin eolaíochta le K.A. Applegate is ea Animorphs. Is é Jake an príomhcharachtar sna leabhair.
Eoghan Ó Tuairisc
Saol
I rith na hÉigeandála 1940-45, chaitheadh sé an chuid is mó dá laethanta saoire samhraidh mar oifigeach coimisiúnta san arm.
Sa bhliain 1947, bhain sé amach céim M.A. i litríocht an Bhéarla i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath.
Sa bhliain 1960, d'éirigh sé as a phost i bhFionnghlas le bheith ina scríbhneoir lánaimseartha agus bhí ganntanas ioncaim ag cur air go síoraí.
Scríbhneoireacht
Ba é Murder in Three Moves a chéad shaothar mór le rá (1960). Ina dhiaidh sin foilsíodh L'Attaque (as Gaeilge) agus Week-End.
Sliabh Etna
Bolcán gníomhach atá suite in oirthear na Sicile, san Iodáil é Sliabh Etna (Iodáilis: Mongibello; Sean-Ghréigis: Αἴτνη [Aítnē]). Is é an bolcán gníomhach is mó san Eoraip (3,357 m in airde), agus mar thoradh ceann de na bolcáin is contúirtí. Ar an taobh eile de, tá na mílte daoine ina gcónaí sa cheantar máguaird, mar gheall ar an ithir bholcánach atá an-torthúil.
Máire I Shasana
Fuair Máire bás ar an 17ú Samhain 1558 tar éis bréagthoircheas ón mbliain roimhe sin. Ceaptar gurbh fhéidir go raibh cisteanna ubhagáin nó ailse broinne uirthi.
Trefynwy
Baile sa Bhreatain Bheag is ea Trefynwy (Béarla: Monmouth). Tá sé suite i nGleann Wye agus tá timpeall 8877 duine ina gcónaí ann.
Máire I Shasana
Óige
mionsamhail|deas|Máire ag am a gealltanais le Séarlas V. Tá sí ag caitheamh bróiste dronuilleogach agus "An tImpire" inscríobhtha air. Bhí Máire seanórtha mar pháiste. I mí Iúil 1520, nuair ab ar éigean é má bhí na ceithre bliana go leith aici, rinne sí siamsa do thoscaireacht Fhrancach a bhí ar cuairt ann, í ag seinm ar virgineal (sórt cruitchláir). Fuair sí cuid mhór dá luathoideachas óna máthair, a chuaigh i gcomhairle leis an daonnachach Spáinneach Juan Luis Vives agus choimisiúnaigh é chun a thráchtas ar oideachas na gcailíní De Institutione Feminae Christianae a scríobh. Faoin am a raibh sí naoi mbliana d'aois, bhí léamh agus scríobh na Laidine aici. Rinne sí staidéar ar an bhFraincis, ar an Spáinnis, ar cheol, ar dhamhsa, agus b'fhéidir ar an nGréigis. Bhí Anraí VIII an-cheanúil ar a iníon agus mhaígh uirthi leis an ambasadóir Veinéiseach Sebastian Giustiniani nár dhein sí gol riamh. Bhí snua geal, súile bánghorma agus gruaig rua nó fhionnrua ar Mháire. Bhí sí dearg sna leicne, tréith a bhí faighte aice óna hathair.
Mainistir Eimhín
Baile in Éirinn is ea Mainistir Eimhín. Tá an baile suite i gContae Chill Dara i gCúige Laighean. De réir an daonáirimh bhí 3017 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2006. Is iomaí droichead atá sa bhaile agus tá an Chanáil Mhór ann freisin. Mar sin, tugtar 'an Veinéis Éireannach' ar Mhainistir Eimhín uaireanta.
Máire I Shasana
Teidil, Stíl Ainmnithe, agus Armas
Faoi chonradh phosadh Mháire le Pilib, léirigh an chomhstíl oifigiúil tiarnais agus teidil Philib chomh maith lena cuid féin: "Pilib agus Máire, le grásta Dé, Rí agus Banríon Shasana, na Fraince, Napoli, Iarúsailéim, agus na hÉireann, Cosantóirí an Chreidimh, Prionsaí na Spáínne agus na Sicile, Ard-Diúic na hOstaire, Diúic Mhilano, na Burgúine agus Bhrabant, Cuntaí Habsburg, Fhlóndras agus na Tiróile". D'úsáidtí an stíl seo ón mbliain 1554 anuas, ach cuireadh stíl nua ina háit nuair a fágadh coróin na Spáinne ag Pilib sa bhliain 1556, le "Pilib agus Máire, le grásta Dé, Rí agus Banríon Shasana, na Spáinne, na Fraince, an dá Shicil, Iarúsailéim, agus na hÉireann, Cosantóirí an Chreidimh, Ard-Diúic na hOstaire, Diúic na Burgúine, Mhilano agus Bhrabant, Cuntaí Habsburg, Fhlóndras agus na Tiróile".
Baile na Finne
Is sráidbhaile é Baile na Finne nó Gleann Fhinne (Glenfin nó Glenfinn nó go hiondúil Fintown) atá suite i nGaeltacht Dhún na nGall, ar bhruach Loch Finne. Tá Baile na Finne suite idir Leitir Ceanainn, Bealach Féich, An Clochán Liath agus na Gleanntaí. Tá sé 17 míle ó Leitir Ceanainn, 17 míle ó Bhealach Féich, aon mhíle dhéag ón gClochán Liath agus ocht míle ó na Gleanntaí.
An Sráidbhaile
Bhí níos lú ná céad duine i sráidbhaile Bhaile na Finnesa bhliain 2006. Tá scoil náisiúnta, teach pobail, oifig an phoist, dhá shiopa, halla paróiste agus dhá theach tábhairne ann.
Plandáil Uladh
mion|Séipéal D’fhág Plandáil Uladh lorg ar Ghleann Fhinne. Bhronn Séamas I an talamh maith sa cheantar ar eachtrannaigh as an Bhreatain Bheag i 1609 agus tá a sliocht ann go fóill. Comharsanaigh maithe iad seo anois le fada an lá a fhaigheann ar aghaidh go maith leis na Gaeil, mar a thugtar go háitiúil ar na Caitlicigh. mion|Iarnród
Felipe Massa
Is tiománaí Foirmle a hAon é Felipe Massa. Rugadh sa Bhrasaíl é ar an 25 Aibreán, 1981 i São Paulo. Tá sé chun páirt a ghlacadh sa séasúr Foirmle a hAon 2006 leis an bhfoireann Ferrari taobh le Michael Schumacher
Tomás Mac Curtáin
Iarmhairtí
Chuir an eachtra mí-chlúiteach seo uafás ar mhuintir na tíre, agus ag an ionchoisne fritheadh David Lloyd George agus an Cigire Ceantair Swanzy ciontach as dúnmharú toiliúil.
An Talaban
1996-2001
Mar sin, le Rún 2513 ó Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe an 10 Márta 2020, glacadh leis go raibh 'comhréiteach polaitiúil' ag teastáil.
2021-
mion|clé|[[Michael Pompeo|Mike Pompeo (SAM) agus an Talaban i mbun cainteanna, 2020]]
Catherine Day
Oideachas
Tá céim bhaitsiléara san Eacnamaíocht ag Catherine Day agus MA i dTrádáil Idirnáisiúnta agus Comhtháthú Eacnamaíochta ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath.
Róil rialachais
I mí na Nollag 2019 ceapadh Lá mar Chathaoirleach ar an nGrúpa Saineolaithe ar Sholáthar Díreach.
Cogadh na hAfganastáine (2001 - 2021)
Tús
Faomhadh a misean ar bhonn dépháirteach de bharr go raibh "beannacht' na Náisiúin Aontaithe air ag an am (ach ní bheadh gach duine ar aon fhocal faoin tuairim sin). mion|Obama sa bhliain 2009, "Yes we can" Luadh cearta daonna go rialta sna haithisc a thug príomhairí éagsúla ag an am, agus iad ag maíomh go raibh misean na Stát Aontaithe agus na tíortha eile cóir agus ceart. Leag siad béim faoi leith ar oideachas, ar oideachas na gcailíní go sonrach, sa chosaint seo.
Iarmhairtí
Bhí breis agus $800 billiún caite ag na Stáit Aontaithe ar an gcogadh, 2001-2021 ($2,000 billiún a dúirt Joe Biden nó níos mó ), agus níos mó ná 2,400 trúpa caillte acu.
D'éag b'fhéidir 175,000 - 215,000 ar gach taobh san iomlán, díreach agus indíreach.
An Muirthead
deas|250px|thumb|An Muirthead Is leithinis ar chósta na hÉireann é an Muirthead. Tá sé tuairim is 33 km ar fhad, 12 km ar leithead. Tá sé suite in Iorras in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo. Ceantar Gaeltachta atá ann.
Forbes
Tá príomhoifig an chomhlachta suite ar 5ú Ascaill i Nua-Eabhrac.
An Triúr Saoithe
Scéal nó finscéal ?
Níl aon tuairisc sa mBíobla gur tháinig triúr ríthe ar chamaill go dtí an áit a raibh Íosa. Deirtear cinnte gur tháinig “magi” (eagnaithe nó saoithe) ach ní deirtear go díreach gur triúr acu a bhí ann.
US Open
Stair
Imríodh an chéad chomórtas sa bhliain 1881. Comórtas d'imreoirí amaitéaracha ab ea é ag an am sin. Imríodh an chéad chomórtas san áit ina mbíonn sé ar siúl faoi láthair sa bhliain 1978. Thosaigh imreoirí gairmiúla isteach san iomaíocht sa bhliain 1968.
Battle Royale (American Horror Story)
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Battle Royale" den chúigiú sraith American Horror Story ar an 6 Eanáir 2016. Scríobh Ned Martel an eipeasóid seo. D'fhéach 1.84 milliún duine ar an eipeasóid.
Memoranda Gadelica
Tá roinnt mhaith blianta ar iarraidh: 1583-88, 1590-94, 1596-1600, 1602, 1604–06, 1609–11, 1613–15, 1619–27, 1632–33, 1639, 1642–47, 1650–51, 1653, 1655-60.
Spásaimsir
Ní hionann é agus aimsir sa chiall chúng, is é sin, athruithe na coinníollacha in atmaisféar pláinéadach an Domhain (an trópaisféar agus an strataisféar). Is ionann an spásaimsir agus na hathruithe sa phlasma, sna réimsí maighnéadacha, sa radaíocht agus i saintréithe eile an spáis a thimpeallaíonn an Domhan.
An chuid is mó de na hathruithe sa spasaimsir, is é is cúis leo ná an fuinneamh a iompraíonn an ghrianghaoth ó réigiúin an spáis in aice leis an nGrian agus ó atmaisféar na Gréine, is é sin, an crómaisféar agus ón gcoróin. Cé go samhlaítear coincheap na spásaimsire leis an spás in aice leis an Domhan,
An Bheitheach Mhór
Grúpa ciorcal liag, carn agus gnéithe meigiliteacha eile ón Aois Chré-Umha luath i gContae Thír Eoghain, i dTuaisceart Éireann, is ea an Bheitheach Mhór (Béarla: Beaghmore), agus é suite 8.5 míle siar ó thuaidh ón Chorr Chríochach ar imeall thoir-theas na Speiríní. Ní ainm deimhnithe í an Bheitheach Mhór de réir Logainm.ie. Tugann Dictionary of Ulster Place-names "an Bheitheach Mhór" (áit ina bhfuil a lán crann bheithe) ar an áit Coillte a bhíodh sa cheantar sular ghlan na feirimeoirí Neoiliteacha an talamh, agus luífeadh ainm mar sin le réasún. Séadchomharthaí Stairiúla faoi Chúram an Stáit is ea ciorcail liag, ailíniú agus cairn na Beithí Móire agus iad i ndlínse Chomhairle Cheantair na Coirre Críochaí, tagairt eangaí: H684 842.
Elvis Presley
Saol
An bhliain ina dhiaidh sin, bhog siad isteach i Lauderdale Courts, eastát tithíochta a bhí suite gar do háiteanna ceoil ar nós Beale Street, Ellis Auditorium agus Sun Studios. Thosaigh Presley ag seinm an ghiotáir ag an am sin, ina aonar ar dtús agus ansin le daoine eile as a chomharsanacht.
Sun Studios
I mí Iúil, thosaigh siad ag obair sa stiúideo leis na ceoltóirí áitiúla Scotty Moore agus Bill Black. Ar an 5 Iúil 1954, thosaigh Presley ag canadh an amhráin That's All Right i rith sos sa stiúideo. Chan sé an rian ina stíl nua féin, agus cheap Phillips go raibh rud nua speisialta acu.
Na 1960idí
Sa bhliain 1960, sheol sé amach an t-albam Elvis is Back. Bhí roinnt rath ag an albam, ach i bhfad níos lú ná a cheirníní níos luaithe.
Coróinvíreas
2019-2020
Sa duine, tá na siomptóim cosúil le siomptóim an fhliú b'fhéidir: fiabhras ard, tinneas cinn, casacht thirim, giorra anála, agus b'fhéidir niúmóine, srl. Is é an t-eatramh goir 2-14 lá; airmheánach 5.2 lá.
Coróinivíris dhaonna
Tá sé speiceas de choróinvíris dhaonna ar eolas, agus tá speiceas amháin foroinnte ina dhá shraith dhifriúla, rud a fhágann go bhfuil seacht dtréithchineál de na coróinvíris dhaonna ann ar fad. Táirgeann ceithre cinn de na tréithchineálacha seo airíonna éadroma ginearálta den slaghdán coitianta: – agus cruthaíonn trí thréithchineál (dhá speiceas) airíonna a d’fhéadfadh a bheith dian; is tréithchineálacha de β-Co gach ceann acu díobh seo:
Louis Armstrong
Trumpadóir agus amhránaí snagcheoil Meiriceánach ó New Orleans, Louisiana ab ea Louis Armstrong (4 Lúnasa, 1901 – 6 Iúil, 1971; Satchmo nó Pops, mar a thugtaí air).
Colum McCann
mion|Colum McCann, 2009 Is scríbhneoir Éireannach é Colum McCann, a rugadh ar 28ú Feabhra 1965 i mBaile Átha Cliath. Tá sé ina chónaí anois i gCathair Nua-Eabhrac.
Edward Kelly (Muineacháin)
Polaiteoir Éireannach ab ea Edward Kelly (6 Deireadh Fómhair 1883 – 23 Aibreán 1972). Bhí sé ina bhall de Fianna Fáil.
Greta Thunberg
Ó shin i leith, tá sí ina gníomhaí ar son na timpeallachta agus tá cáil bainte amach aici. clé|mion|230x230px|Lúnasa 2018 i [[Stócólm na Sualainne.]] clé|mion|206x206px|Lúnasa 2018
Giovanni Boccaccio
Stíl
Ceannródaí prós-scríbhneoireachta a bhí ann. In áit a bheith ag déanamh aithrise ar fhoirmlí agus ar chnámhscéalta réamhdhéanta, d'oibrigh Boccaccio amach plotaí dá chuid féin, agus bhí craiceann inchreidte ar a chuid carachtar nach bhfacthas a leithéidí eile i litríocht na linne. Ba iad na foirmlí stíl litríochta na Meánaoise, ach ba scríbhneoir nua-aimseartha é Boccaccio. clé|mion|278x278px|Capitolo di Santa Maria Novella a Firenze (ca. 1365) D’úsáid Boccaccio stïl nua a d’aontalgh ellimlnti an romans chuirtéisigh agus eilimintí an fabliau agus freisin rinne sé scigmhagadh ar fhoirmeacha eile meánaoiseacha. Chuaigh a scríbhneoireacht i gcion ar leithéidi Navarre sa bhFrainc, a scríobh an Heptameron; George Petie sa Bhreatain, agus Cervantes a scríobh Novelas Ejemplares - scéalta gearra briomhara a léirigh suim san aign eolaíocht. Agus gan amhras ar Rabelais, a scríobh Gargantua agus Pantagruel, aor ar institiúidi an ama. clé|mion|177x177px|Leagan Genova 1913
Greta Thunberg
Conspóidí
clé|mion|177x177px|Skolstrejk för klimatet), nó Fridays for Future (FFF) Bíonn fothoradh contúirteach uaireanta ag baint leis an stádas réalta a bhronn na meáin ar Greta Thunberg. Déantar dearmad ar ghníomhaithe aeráide eile uaireanta. Mar shampla, in 2019, ghearr an Associated Press an gníomhaí aeráide óg as Uganda, Vanessa Nakate, amach as grianghraf,
Shrek
Is scannán beochana Meiriceánach é Shrek ón bhliain 2001. Tá sé bunaithe ar an leabhar síscéal Shrek a scríobh William Steig i 1990.
Nasic Sheachtracha
Shrek ar Suíomh Oifigiúil DreamWorks
Brendan Glynn
Polaiteoir Éireannach ab ea Brendan Glynn (6 Eanáir 1910 – 10 Iúil 1986). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Dún Ibhir
Is sráidbhaile é Dún Ibhir. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
An Bhinn Bhuí
deas|250px|thumb|An Bhinn Bhuí Tá an Bhinn Bhuí suite ar chósta thuaidh Chontae Mhaigh Eo. Tá sí le hais Chnocáin na Líne.
Natalia Koroleva
Is amhránaí Rúiseach í Natalia Koroleva.
Cheshunt
Is baile suite i Hertfordshire é Cheshunt.
Naomh Fiachra
Tá trácht air i nGaelscrínte i gCéin leabhair Thomáis Uí Fhiaigh: D'aistrigh sé iomann de chuid muintir Mheaux faoi:
Matthew Young
Beathaisnéis
I 1777 bhunaigh sé cumann le staidéar a dhéanamh ar an diagacht agus ar an Síris agus bhí sé freisin chun tosaigh sa Neosophical Society, cumann eolaíochta ónar sceith Acadamh Ríoga na hÉireann, deirtear. Bhí ríspéis aige i bhfilíocht na Gaeilge agus scríobh sé páipéar ina taobh. I 1786, de réir mhiontuairiscí Acadamh Ríoga na hÉireann, léigh sé roinnt aistriúchán don choiste agus iarradh air iad a ullmhú le haghaidh a bhfoilsithe (‘to throw his observations regarding the Erse poems into form for publication, and to select such of the poems themselves as he may think most proper to appear in the Transactions of the academy, together with the fragments of Mr McPherson given to him’). Foilsíodh ‘Ancient Gaelic poems reflecting the race of Fians, collected in the Highlands of Scotland’ sa chéad imleabhar d’imeachtaí an Acadaimh (luann New Cambridge Bibliography of English Literature, Iml. 2, 1971, in eagar ag George Watson, Antient Gallic Poems, 1787). Deirtear gurbh é Muiris Ó Gormáin a mhúin Gaeilge dó; bhí seisean ag clárú lámhscríbhinní Gaeilge an Choláiste ó 1766. Bhí Theophilus O’Flanagan ar dhuine dá mhic léinn sa Choláiste agus scríobh sé in Transactions of the Gaelic Society faoi: ‘That eminent, ingenious and profoundly erudite prelate, the Rev. Doctor Young, but previously a most respectable and respected senior fellow of Trinity College Dublin (in which University I had the happiness of spending nearly 12 years under his kind and generous tutelage) was warmly affected towards the cultivation of Irish literature. In the summer of 1784 he traversed the Highlands in search of Gaelic poetry. He was directed to a bookseller in Perth, with whom it was alleged the original of Macpherson’s poems were deposited. On inspection it proved to be an ancient Irish vellum containing historic tracts and several genealogies ...’. Ainmníodh ina easpag ar Chluain Fearta é i 1798 ar mholadh an Tiarna Cornwallis. Dúradh faoi ag an am sin gurbh é ‘the most distinguished literary character in the kingdom’ é. Bhí leagan leasaithe de na Sailm á ullmhú aige nuair a cailleadh é. Rinne údaráis an Choláiste a ndícheall foilsiú an tsaothair sin a chosc: shíleadar é bheith heitreadocsach. D’fhoilsigh sé An enquiry into the principal phenomena of sounds and musical strings, 1784. Scríobhadh sé ar ábhair éagsúla: matamaitic, réalteolaíocht, fisic, meicnic, geoiméadracht .... Foilsíodh bailiúchán dá léachtaí, An Analysis of the Principles of Natural Philosophy, 1800. D’éag sé den ailse ag Whitworth, Lancashire, 28 Samhain 1800. Tá sé curtha i séipéal Choláiste na Tríonóide. Bhí sé pósta ar Anne Cuthbertson agus bhí sliocht orthu. Tugadh pinsean £500 don bhaintreach.
Ceann Iorrais
Is ceann tíre ar chósta an Muirthead é Ceann Iorrais.
How to Dismantle an Atomic Bomb
Is é How to Dismantle an Atomic Bomb an t-aonú halbam déag ón racbhanna U2. Scaoileadh é ar an 22 Samhain, 2004.
Éadbhard VII na Ríochta Aontaithe
Bhí Éadbhard VII (9 Samhain 1841 – 6 Bealtaine 1910) ina rí ar an Ríocht Aontaithe, na Tiarnais Bhriotanacha agus mar Impire na hIndia ó 22 Eanáir 1901 go dtí lá a bháis ar 6 Bealtaine 1910. Tháinig sé i gcomharbacht ar a mháthair, Victoria.
An Rábaire Bán
Úrscéal Gaeilge le Nioclás Tóibin is ea An Rábaire Bán. Foilsiódh é le Muinntir C.S. Ó Fallamhain an chéad uair sa bhliain 1928.
Cúlra
Scríobh Tóibin an méid seo sa réamhrá, faoi bhunús an úrscéil: “I mí Iúil, bliain ár dTighearna, a 1925, bhí roinnt mhaith de mhúinteoirí Gaedhilge na tíre ar chúrsa i gColáiste na Rinne [An Rinn, Contae Phort Láirge]''. I ndeire an chúrsa agus mé chum dul isteach á múineadh tháinig duine aca chugham: “A Niocláis,” ar sé, “an dteasbáinfeá dúinn conus scéal a leagaint amach le scríobh.”''
Kuno Meyer
Bhunaigh sé ceithre iris arbh é an Léann Ceilteach ab ábhar dóibh, d'fhoilsigh sé a lán téacsanna agus aistriúcháin de sheanscéalta agus scríobh i dtaobh mórán rudaí eile, bunús ainmneacha, seandlíthe agus eile.
Thomas Hardy
Prós
Scéalta Grá agus Scéalta Fantaisíochta (”Romances and Fantasies”)
Buddy Holly
Saol
Spreag ceolchoirm de chuid Elvis Presley Holly chun a bhanna féin The Crickets a chuir le chéile. Bhí Holly ag cumadh a amhrán féin, agus bhí sé ar dhuine de na céad ceoltóirí chun an giotár-leictreach a sheinm.
Donnchadh Ruadh Mac Conmara
Saol
Rugadh ar an gCreatalach i gContae an Chláir é. Chaith sé cuid mhaith dena shaol mar oide scoile i Sliabh gCua. Tá chúig dhán déag dá chuid fós againn. Is é Eachtra Ghiolla An Amaráin, faoina thuras go Talamh an Éisc an ceann is faide agus is mó cáil. D'fhill sé ar Éírinn sa bhliain 1756. Deirtear gur thug sé cuairt ar Mhór-Roinn na hEorpa ina dhiaidh sin agus gur in Hamburg a bhí sé nuair a scríobh ‘Bán Chnoic Eireann Oigh’. Tá cáil ar an dán ‘Duain na hAithrighe’ chomh maith.
Tomás Ó Fiaich
Na Trioblóidí
Bhain conspóid lena cheapachán mar gheall ar a dhílseacht dá dhúiche féin, dúiche a bhí sáite sna trioblóidí idir Poblachtánaigh, Dílseoirí agus Arm na Breataine lena linn. "bhí Ó Fiaich gafa idir thine an dá arm, é ag iarraidh dul i bhfeidhm ar an dá thaobh, an IRA agus rialtas na Breataine agus Aontachtaithe Uladh" (ainm.ie). Samhlaíodh do rialtais na Breataine agus na Poblachta go raibh Ó Fiaich ró-bháúil leis na 'Sealadaigh'. mion
Bá na Bioscáine
Is bá í Bá na Bioscáine atá suite san Atlantach, taobh thiar den Fhrainc.
Sevilla
Príomhchathair chomhphobal féinrialaitheach na hAndalúise, i ndeisceart na Spáinne is ea Sevilla. De réir na bhfinscéalta, ba é Earcail, an laoch Gréagach, a bhunaigh Sevillla. Thug na Rómhánaigh Hispalis ar an gcathair agus ina dhiaidh sin athraíodh an t-ainm go Isbiliya ag na Múraigh.
Gerald Fiebig
Tharraing sé aird air féin mar fhile ar dtús, agus ar feadh sé bliana bhí sé ina príomheagarthóir ar an iris liteartha "Rift".
Tá Gerald Fiebig ina chónaí in Augsburg agus tá sé pósta leis an bpéintéir Christine Klink.
Victoria na Ríochta Aontaithe
Victoria agus Éire
D’eagraíodh an chuairt dheireanach go hÉirinn, i mí Aibreáin 1900, chun crógacht na saighdiúirí Éireannacha sa Chogadh in Afraic Theas a chomóradh. Bronnadh bonn do gach uile phóilín a bhí ar dualgas ag a coinní agus do gach uile státseirbhíseach a bhí ar dualgas i mBaile Átha Cliath le linn na cuairte.
Desmond Tutu
Ba chléireach é Desmond Mpilo Tutu san Afraic Theas agus gníomhaí ar son chearta an duine (7 Deireadh Fómhair 1931 - 26 Nollaig 2021). Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 1984.
Lag a' Mhuilinn
Is sráidbhaile ar an Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd, é Lag a' Mhuilinn.
Elizabeth Allen (file)
Sleachta
( Sliocht as “After seven long years underground” )
Dé-atlan ag Cluichí Oilimpeacha 2018
Tá an Dé-atlan ar cheann de na spóirt a bheidh ar siúl ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018 i bPyeongchang. Beidh na comórtais ar siúl san Alpensia Biathlon Centre.
Feardorcha I (Impire Naofa Rómhánach)
Ba é Feardorcha I (Gearmáinis:Friedrich I,Laidin: Fridericus I; 1122 - 10 Meitheamh 1190), ar a dtugtar Feardorcha Barbarossa freisin, Impire Naofa na Róimhe ó 1155 go dtí a bhás 35 bliain ina dhiaidh sin. Toghadh é mar Rí na Gearmáine ag Frankfurt an 4 Márta 1152 agus corónaíodh é in Aachen an 9 Márta 1152. Corónaíodh é mar Rí na hIodáile an 24 Aibreán 1155 i bPavia agus ina impire ag an bPápa Aidrian IV an 18 Meitheamh 1155 sa Róimh. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, bhí an téarma sacrum ("naofa") le feiceáil den chéad uair i ndoiciméad i dtaca lena impireacht. Corónaíodh é go foirmiúil ina dhiaidh sin mar Rí na Burgúine, ag Arles an 30 Meitheamh 1178. Bhaistigh cathracha thuaisceart na hIodáile an leasainm Barbarossa ag a rinne sé iarracht a rialú: ciallaíonn Barbarossa air ("féasóg dhearg" san Iodáilis); sa Ghearmáinis, tugadh " Kaiser Rotbart, a bhfuil an bhrí chéanna leis. Léiríonn leitheadúlacht leasainm na hIodáile, fiú amháin in úsáid níos déanaí sa Ghearmáinis, lárnacht fheachtais na hIodáile dá ghairmréim.
Bujumbura
Baile cóilíneach atá i lár na cathrach le margadh mór, staid spóirt, mosc, ardeaglais agus ollscoil. Tá músaem geolaíochta ann freisin. In aice na cathrach tá páirc náisiúnta Rusizi, an áit ina raibh na taiscéalaithe David Livingtone agus Henry Morton Stanley nuair a bhí foinse na Níle á lorg acu. mion|Radharc eile ar Bujumbura
Asmara
Bhí breis is 90,000 Iodálach ina gcónaí in Asmara tráth agus d'fhág siad a gcló ar an gcathair. Ailtireacht nua-aoisí Iodálach an stíl is suntasaí sa chathair go dtí an lá inniu. Tá ainmneacha in Iodáilis ar a lán siopaí, caiféanna, srl sa chathair.
Dromainn na Meathán
Is baile fearainn suite i gContae Thiobraid Árann é Dromainn na Meathán.
Pink Cupcakes (American Horror Story)
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Pink Cupcakes" den cheathrú sraith American Horror Story ar an 5 Samhain 2014. Scríobh Jessica Sharzer an eipeasóid seo. D'fhéach 4.22 milliún duine ar an eipeasóid.
1647
Bhí an bhliain 1647 (MDCXLVII) coitianta ag tosú ar Dé Máirt an Fhéilire Ghréagóra.
Pearóivscít
right|thumb|250px|Struchtúr pearóivscíte. [[Adamh|Adaimh ocsaigine is ea na sféir dhearga, an sféir ghorm dhorcha caitiain bheaga an mhiotail B, agus na cinn glasa caitiain mhiotalacha A.]]
IrishCentral
Nuachtán idirlín do dhiaspóra na nGael timpeall an domhain is ea IrishCentral.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Cabhail
Marbhéirí fir4 - an uillinn a dhéanann na cláir íochtair leis an gcothromán. Deadrise.
Pionna fir4 stiúrach – pionna ar stiúir atá sáite i ngustún chun go gcasfadh an stiúir. Pintle.
Ruma fir4 - áit a dtagann an fráma, an mheáneasna agus an clár uachtair le chéile; an áit is ísle a síothlaíonn uisce. Bilge.
Sail bain2 - píosa tiubh adhmaid trasna na deice agus é ceangailte den chreatlach nó de na maidí ceangail. Beam.
Stiúir bain5 - lián ingearach ar mhaighdeog ag deireadh báid nó loinge agus é faoi smacht halmadóra nó rotha. Rudder.
Tile fir4 deiridh – urlár atá siar ón tochta deiridh. Poop.
Seol
Jib bain2 – seol cinn. Jib.
Seol fir1 – éadach a úsáidtear chun neart na gaoithe a ghabháil agus atá ceangailte de chleith etc.. Sail.
Ernest Shackleton
An tAntartach
Thuaidh nó an Pol Theas amach.
ar dhuine acu seo.
Taiscéalaíocht an Endurance
Cé nár éirigh le Shackleton san iarracht seo, léirigh sé ceannasaíocht den scoth i rith an aistir. D'fhág Endurance Plymouth i ndeisceart Shasana i 1915 ag triall ar an gCiorcal Antartach. Bhuail tubaiste iad i Muir Weddell. Chuaigh an Endurance i bhfostú sa leac oighir agus chuaigh sí go tóin poill. Threoraigh Shackelton a fhoireann chun tearmainn ar Oileán an Eilifint. Uaidh sin, le cúigear fear, an Ciarraíoch Tom Crean ina measc, sheol sé trasna 1,287 ciliméadar d’fharraige oscailte an Aigéin Antartaigh i mbád beag go hOileán Georgia Theas.
B’éigean dóibh limistéar garbh sléibhtiúil a chur díobh, chun stáisiún seilg míolta móra ar an taobh eile den oileán iargúlta a bhaint amach. Is ansin, i bhfad na haimsire, a bhí Shackleton in ann long a thionól agus a fhoireann a thabhairt ar ais slán ó Oileán an Eilifint ar an gceathrú hiarracht. Tar éis 22 mí a chaitheamh san Antartach, tháinig gach aon fear slán ón Endurance. mion|1914 - 1917|clé
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Leagan amach na seolta
Mórsheol fir1 cinn. Main jib.
Meiriceánaigh
thumb|Bratach na Stát Aontaithe Is grúpa eitneach i Meiriceá Thuaidh agus saoránaigh na Stát Aontaithe iad na Meiriceánaigh (Americans). Is é an Béarla a bpríomhtheanga.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Crainn agus sparraí
Bum fir3 spangaire – bumaile atá ceangailte d’íochtar spangaire. Spanker boom.
Cleith bain2 scóide - bumaile gearr atá ag gobadh amach ón deic chun frídeoirí an téadáin mhóir slaite a cheangal nó chun ciumhais íochtarach an tseoil tosaigh a shíneadh amach. Boomkin, bumkin, outlicker.
Crann fir1 cinn – an crann is gaire don tosach. Foremast.
Crann fir1 deiridh – an crann is faide siar i long trí chrann. Mizzen mast.
Rigín
Láinnéar fir1 slaite – téad atá ceangailte de cheann slaite chun an tslat a chlaonadh mar is cuí. Brace.
Seoltóireacht
Bog amach na seolta - ag iarraidh bád a mhoilliú trí na seolta a scaoileadh (agus a smut á cur sa ghaoth más gá). Slacken sail.
Cas deiseal – cas i dtreo na láimhe deise. Turn to starboard.
Imigh le scód – an bád ag rith roimpi. Running.
Rith cladaigh: tabhair rith cladaigh do bhád – bád a thiomáint i gcoinne an chladaigh. Beach (a boat).
Rámhaíocht
thumb|260px|Mionsamhail de rámhlong Mháltach de chuid an 16ú haois. An t-aon mhaide fir4: féach "maide stiúrach".
Glamba fir4 - teanntán roillice a bhfuil greim aige ar rámh. Oar clamp.
An Feadán Mór
Tagairtí
Is é an baile fearainn an Fheadáin Mór(uaireanta " Faddenmore ") i fóparóister an Charraig, atá i ndiaidh a chuid an pharóiste Bhiorra i gContae Uíbh Fhailí. Ina theannta sin, tá Feadán i mBarúntacht stairiúil Urmhumhan Íochtarach.
Iarnród Éireann
Comhlacht iarnróid in Éirinn is ea Iarnród Éireann (IÉ; Béarla: Irish Rail). Déanann IÉ freastal ar níos mó ná céad stáisiúin i 23 chontae i bPoblacht na hÉireann (gach contae i Mumha, Laighean, agus Connacht) agus trí chontae i dTuaisceart Éireann (Contae an Dúin, Contae Ard Mhacha agus Contae Aontroma). Na seirbhísí a sholáthraíonn sé ná Intercity (Idir-chathair), Commuter (Comaitéar) agus DART (traenacha leictreacha i gContaetha Átha Cliath agus Chill Mhantáin). mion|Aicme 201 Inneal Traenach Uí General Motors 3,200hp Uimhir 215 Suas go dtí 2013, ba í Éire an t-aon stát san Aontas Eorpach nár cuireadh an Treorach AE 91/440 agus reachtaíocht eile cosúil i bhfeidhm. Séard i gceist leis an dtreorach ná riar an bonneagar Iarnróid agus an tseirbhís traenach a scaoil óna gcéile, ionas go mbeidh an bonneagar insroichte go bpoiblí agus é a bheith faoi riar ag comhlacht neamhspleách príobháideach. Ba bhaint ó dhualgas ar thaobh rialtas na hÉireann é neamh ard a thug siad ar an reachtaíocht seo, agus mar sin i 2012, rinneadh comhcomharliú faoi athstruchtúrú a dhéanamh ar Iarnród Éireann. Tháinig an comhchomhairle chun deireadh ar 14 Márta 2013, nuair a bheartaítear riar an bonneagar Iarnróid a bheith de stiúradh ag dhá chomhlachtaí: riar an Iarnróid agus bainistíocht den bonneagar.
Brigitte Bardot
Agus i ag dul in aois, d'éirigh Bardot go mór i bhfách leis an eite dheas agus bhí a cuid tuairimí ag tarraingt conspóide uirthi féin uaireanta.
Grúpa Saineolaithe ar Riachtanais Scileanna sa Todhchaí
Bhí an Grúpa Saineolaithe ar Riachtanais Scileanna sa Todhchaí (GSRST) curtha ar bun sa bhliain 1997. Tá an grúpa seo faoi churam an Aire Oideachas agus Scileanna. Faigheann an Grúpa tacaíocht ón Roinn Post, Fiontar agus Nuálaíochta agus SOLAS. Is é feidhm an ghrúpa seo ná comhairle a chur ar fáil don rialtas ar scileanna atá ag taisteal san geilleagar faoi láthar agus sa todhchaí. Cuirtear comhairle ar fáil maidir le nithe a bhaineann le margadh an tsaothair chomh maith le fiontraíocht agus fás ar fostaíocht.
Táite an Chaorthainn
Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Táite an Chaorthainn.
Mosi-oa-Tunya
thumb|Mosi-oa-Tunya nó Eas Victoria thumb Eas i nDeisceart na hAfraice is ea Mosi-oa-Tunya (An Deatach Toirniúil) nó Victoria Falls idir an tSaimbia agus an tSiombáib. Aithnítear gurb iad seo na heasanna is mó ar domhan. Titeann Abhainn an Zambesi 108 méadar síos na heasanna atá 1.7 ciliméadar ar leithead agus tá an-chuid d'ainmhithe agus d'éin na hAfraice le feiceáil mórthimpeall orthu. Is Ionad Oidhreachta Domhanda Mosi-oa-Tunya agus meallann sé na sluaite cuairteoirí gach bliain.
Massa
Is cathair i réigiún An Tuscáin san Iodáil é Massa.
Cócaireacht na Síne
mion|Béile Síneach Is í cócaireacht na Síne an traidisiún cócaireachta is mó clú uirthi agus is mó éagsúlachta inti ar domhan. "Cócaireachtaí" a bheadh níos cirte a rá, i ndáiríre, mar is é an ghné réigiúnda an rud is tábhachtaí agus cócaireacht na Síne á plé againn. Traidisiún ársa atá i gceist cé gurbh insan 19ú haois a tháinig an réigiúnachas chun tosaigh inti. An rud is bunúsaí a scaireann na traidisiúin óna chéile is é deighilt idir an tuaisceart, ina mbaintear úsáid leathan as cruithneacht (milléad roimhe sin siar), agus an deisceart, ina mbaintear úsáid as rís. mion|Stéilleacha [[Mairteoil|mairteola]]
Stáit Mheiriceá
lang=ga|thumb|260px|Ballstáit Aontas feidearálach is ea na Stáit Aontaithe agus tá caoga ballstat ann. Is iad na 13 stát bunaidh na 13 coilíneacht a chuaigh chun ceannairce ar riail Shasana. Maidir le na stáit eile, fuair rialtas Mheiriceá iad trí chogadh nó cheannach, ach amháin Vermont, Texas, agus Haváí mar poblachtaí neamhspleácha a bhí iontu. I dtús stair na tíre, cruthaíodh 3 stát as críoch stát eile: Kentucky as Virginia; Tennessee as Carolina Thuaidh; agus Maine as Massachusetts. I rith an chogaidh carthartha, roinneadh Virginia Thiar ó Virginia. Rialaigh Cúirt Uachtarach Mheiriceá nach bhfuil ceart ag na stáit an t-aontas a fhágáil. Tá limistéir eile ina mbaill den tír, sin iad Ceantar Columbia (an ceantar feidearálach ina bhfuil an phríomhchathair, Washington, suite); agus Sceir Palmyra, críoch san Aigéan Ciúin atá neamháitrithe ach corpraithe. Tá cúig mórchríoch ag na Stáit Aontaithe le pobail dúchasacha: Puerto Rico agus Ógh-Oileáin na Stát Aontaithe i Muir Chairib; agus Samó Mheiriceánach, Guam agus Oileáin Mariana Thuaidh san Aigéan Ciúin. Tá saoránacht sna Stáit Aontaithe ag na daoine a bheirtear sna críocha sin ach amháin Samó Mheiriceánach.
Mícheál D. Ó hUigínn
Oideachas
Rugadh Ó hUigínn ar 18 Aibreán 1941 i gCathair Luimnigh agus tógadh ar fheirm a aintín é gar do Chora Chaitlín i gContae an Chláir. B'oibrí monarchan agus cléireach é sular éirigh leis ardoideachas a bhaint amach, an chéad duine dá mhuintir a rinne amhlaidh.
Saol pearsanta
Chaith sé seal ina uachtarán ar an gcumann sacair Gaillimh Aontaithe agus bhíodh sé le feiceáil go minic sna seastáin agus iad i mbun imeartha ar fud na tíre.
Albany, an Astráil Thiar
An Chéad Chogadh Domhanda
Bailíodh báid an Fórsa Impiriúil na hAstráile agus Fórsa Sluaíochta na Nua-Shéalainn (thugtaí ‘na ANZACS’ orthu ina dhiaidh sin) in Albany i ndeireadh Deireadh Fómhair, 1914.
Ranna Stáit na hÉireann
Na Ranna
Tá cúram airgeadais agus eacnamaíochta an Stáit ar an Roinn seo.
An Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe
Tá sé de chúram ar an Roinn seo oideachas poiblí a chuir ar fáil ag leibhéal bunscoile agus iar bhunscoile. Déanann sé, freisin, bainistiú ar íocaíochtaí stáit do Ollscoileanna agus do choláistí tríú leibhéal. Ó 2010 tá sé freagrach chomh maith as na gníomhaíochtaí traenála de chuid FÁS agus leis an obair an Ghrúpa Saineolaithe ar Riachtanais Scileanna sa Todhchaí.
Soláthraíonn an Roinn seo ioncam agus seirbhísí tacaíochta eile. Tá sé freagrach as na fostaíochta agus seirbhísí pobail codanna de FÁS agus an Scéim Sóisialta Tuaithe chomh maith le freagracht as íocaíocht na n-íocaíochtaí iomarcaíochta agus dócmhainneachta.
An Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála Cuireann an Roinn seo Éireann chun cinn thar lear agus déanann sí cosaint orthu. Cothaíonn sé freisin suíochán agus athmhuintearas ar oileán na hÉireann. Tá sé freagrach freisin as trádáil eachtrach agus a fhorbairt.
An Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige
Tá an Roinn seo freagrach as forbairt na n-ealaíon agus an chultúir, agus caomhnú na oidhreacht nádúrtha agus thógtha. Ina theannta sin, cuireann an Roinn an forbairt shóisialta, fhisiciúil agus eacnamaíoch na gceantar Gaeltachta agus an Ghaeilge mar theanga phríomhoide an phobail sa Ghaeltacht.
Broome
Cathair san Astráil Thiar is ea Broome, atá suite 2,100 km ó thuaidh de phríomhchathair an stáit, Perth.
Eddie Izzard
Is fuirseoir agus aisteoir Sasanach atá in Edward John "Eddie" Izzard, a tháinig ar an saol an 7 Feabhra, 1962.
Dacár
Príomhchathair agus cathair is mó na Seineagáile is ea Dacár. Tá an chathair suite in iarthar na tíre ar chósta Atlantach na Seineagáile. Tá breis is 1,000,000 duine ina gcónaí i gcathair Dhacár, agus tá 2,450,000 duine ina gcónaí san achar cathrach.
Bladhm (earra piriteicniúla)
thumb|Bladhm láimhe Is feiste piriteicniúla a tugann solas lonrach nó teas dian gan pléascadh é bladhm.
Stair mhíleata
mion|Laoch Ceilteach, Südpolen, 3ú haois roimh Chríost Is é atá i gceist le Stair mhíleata ná an chuid den stair a dhéanann cur síos agus staidéar ar chogaí, airm, cogaíocht agus a dtionchar ar sochaithe, a gcultúir, geilleagair agus ar caidreamh idirnáisiúnta tharr na mblianta.
Sé croí an ábhar ná dian-fhéachaint ar chúiseanna cogaí, a dtionchar cultúrtha agus sóisialta, straitéisí, lóistíochta, ceannasaíocht, teicneolaíocht, modhanna troda agus mar a d’athraigh siad thar na mblianta. mion|laochra Eireannacha, sna 1500idí. Tá an ábhar mar chuid dá cheird do lucht na n-arm agus is minic go bhfuil sé a mhúineadh do oifigí agus saighdiúirí mar chuid dá bhfóbairt proifisiúnta. Sé atá beartaithe ná na sean botúin a sheachaint agus a gcuid straitéisí a fheabhsú sa lá atá inniu ann trí cosúlachtaí a aithint leis an méid a tharla san am a bhí. Bíonn níos mó béime ar téamaí ginearálta agus comhthéacs na cogaíocht sa lá atá inniu ann ná ar dhátaí cathanna agus ainmneacha ginearáil mar a bhí.
Feictear go bhfuil sé mar ábhar scoilte on na gnéithe acadúla eile den stair san ollscoileanna agus go bhfuil dímheas éigin ina leigh mar ábhar acadúil. Mar ábhar acadúil, ta sé ceangailte leis na hairm agus a gcuid gnó, rud nach ritheann ró mhaith le scoláirí ó lár na seascaidí.
Maigh Ghamhnach
Is sráidbhaile é Maigh Ghamhnach. Tá sé suite i gContae Mhaigh Eo.
Mícheál Ó hEithir
Saol
"Micheál Ó Muircheartaigh agus Micheál Ó hEithir, ní raibh aon tráchtaire chomh mór leo lena linn."
Clasaic (sacar)
Is ainm a thugtar ar chluiche sacair atá bunaithe ar an iompairc idir dhá fhoireann é clasaic. Baintear úsáid as an téarma sa Spáinnis agus Portaingéilis go formhór, chun cur síos a dhéanamh ar chluichí de tábhacht mhór.