cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Críostóir Colambas
1493-1502
Ar 15 Márta 1493, tháinig Colambas ar ais chuig Palos de la Frontera san Andalúis.
I dtús 1493, fágadh 39 fear ar oileán Easpáinneoil sa bhaile nua, La Navidad. Nuair a tháinig Colambas ar ais níos déanaí sa bhliain sin, bhí an baile scriosta; sléacht a bhí ann agus tháinig Eorpach ar bith slán as. Ach bhunaigh Colambas baile nua, La Isabela, an chéad lonnaíocht seasta de chuid na hEorpa i Meirceá.
Níos déanaí, d’aimsigh Colambas a lán oileán eile, cosúil le Oileán na Tríonóide, Iamáice agus Guadalúip ach, ar ndóigh níor bhain sé an Áise amach riamh.
Nelson Mandela
Polaiteoir as an Afraic Theas ab ea Nelson Rolihalahla Mandela (rugadh é ar an 18 Iúil 1918 - 5 Nollaig 2013). Ba eisean an chéad uachtarán a toghadh sa tír seo i dtoghchán lán-daonlathach. Roimhe seo, ba ghníomhaí frith-Apairtéid é, a bhí ina cheannaire ar an gComhdháil Náisiúnta Afracach. Chaith Mandela an tréimhse idir na blianta 1962 agus 1990 i bpríosún ar Oileán Robben.
Frithbheartaíocht
Chuaigh Nelson agus a chairde ar stailc sa bhliain 1960 i Johannesburg. Dá bhrí sin cuireadh Nelson ar triail (don chéad uair), ach níor tugadh aon phionós dó.
Mandela agus Éire
Bhí gaol láidir idir Mandela agus Éire.
Al Sadd
Is ceantar suite i nDoha, Catar é Al Sadd.
Ernst Friedrich Schumacher
clé|mion|Crann na haithne, de réir Schumacher
Tháinig sé ar thuiscint dhomhain reiligiúnach ar ról agus cinniúint an Duine agus gach aon neach beo. Tá seo sonraithe sa leabhar ‘A Guide for the Perplexed’. I leabhar eile dá chuid, ‘good work’ mhol sé an gá le geilleagar measctha mar leigheas agus mar mhalairt ar an róbhéim ar chaipitleachas laissez faire nó ar a shóisialachas stáit. D’éag Schumacher san Eilvéis sa bhliain 1977. clé|mion
James Earl Ray
B'é James Earl Ray (10 Márta, 1928 – 23 Aibreán, 1998) an duine a d'fheallmharaigh Martin Luther King, gníomhaí Meiriceánach ar son chearta an duine i Memphis, Tennessee ar 4 Aibreán, 1968. D'admhaigh Ray go raibh sé ciontach. Ba mhionchoirpeach é.
Concord, New Hampshire
Stair
Daoine den phobal bundúchasach Pennacook de chuid na nAbenaki a chónaigh sa cheantar sular tháinig na hEorpaigh. Rinne siad iascaireacht sa Merrimack agus curaíocht. Ba bhealach tábhachtach taistil í an abhainn agus na hIndiaigh ag dul ó Loch Winnepesaukee sa tuaisceart ó dheas go dtí an cósta Atlantach agus aneas arís.
Al Waab
Is ceantar suite i nDoha, Catar é Al Waab.
Stair na Liotuáine
Saoirse nua
I Mí Lúnasa na bliana 1991, d'fhéach na Cumannaigh choimeádacha i Moscó le Gorbachev a chur as cumhacht agus an tír a shealbhú dóibh féin. Faoi thionchar na hiarrachta deireanaí seo, chonacthas saighdiúirí Rúiseacha ag gabháil an chorr-fhoirgnimh agus ag gearradh línte cumarsáide anseo is ansiúd sa Liotuáin, ach faoin am seo, bhí an cluiche thart. Nuair a thit an tAontas Sóivéadach as a chéile i ndiaidh an choup d'état seo, fuair an Liotuáin aitheantas a neamhspleáchais ó lámh Uachtarán na Rúise, Boris Yeltsin.
Naomh Jean-Baptiste de la Salle
Saol
Rugadh de la Salle i Reims, an Fhrainc agus fuair sé bás i Saint-Yon, Rouen. Canón aíodh é sa bhliain 1900.
Abu az Zuluf
Is lonnaíocht suite i gCatar é Abu az Zuluf.
CLG Pailís na Gréine
Stair
Bhuaigh Na Trádálaithe ar Phailís na Gréine, a bhí nasctha leis An gCnocán faoin ainm Pailís Aontaithe sa bhliain sin, i gcluiche ceannais Craobh Peile Sinsear Chontae Luimnigh sa bhliain 1897 agus bhí roinnt imreoirí ón bparóiste ar fhoireann Úlla a ghabh an chorn sa bhliain 1900. Shroich An Cnocán an cluiche cheannais dhá bhliain ina dhiaidh sin ach chailleadar i gcoinne Na Trádálaithe.
I ndiaidh dóibh sárú ar Naomh Mhuire, Ráth Caola chun craobh sóisear an chontae a bhuachaint arís sa bhliain 1968, shroich iománaithe Pailís na Gréine cluiche cheannais Craobh Sinsear an Chontae na bliana dár gcionn ach bhuaigh Tobar Pádraig orthu. Le fiche bliain anuas, tá príomhfhoireann iomána an chlub ag dul suas agus síos idir na gráid sinsear agus idirmheánach. Tar éis dóibh buachaint ar Bhaile Bricín i gcluiche ceannais Craobh Idirmheánach an Chontae na bliana 1995, thiteadar ar ais afg deireadh na bliana 2000. D'éiríodar arís dhá bhliain ina dhiaidh sin nuair a bhuadar ar An Dromainn/An tÁth Leacach chun an chraobh idirmheánach a ghabháil don dara huair ach níor fhanadar ach dhá bhliain sa phríomh-ghrád agus is club iomána idirmheánach é Pailís na Gréine ó shin i leith.
Martin Luther King
Gníomhaí polaitiúil as Atlanta, Georgia, Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea Martin Luther King, Jr. (15 Eanáir, 1929 – 4 Aibreán, 1968). Ba cheannaire an-tábhachtach é King i rith Ghluaiseacht Chearta Sibhialta Mheiriceá sna 1950í agus sna 1960í. Tá cáil air de bharr a chuid oibre ar son chearta daonna na nGormach i Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Oidhreacht
In imeacht na mblianta, tá scéalta agus conspóidí eile tagtha amach faoi shaol Martin Luther King – idir scéalta faoi radaireacht i measc ban agus a chlaonta polaitiúla. Ach níl aon amhras faoi thábhacht a bheartaíochta ar son cearta sibhialta sna Stáit Aontaithe ná níl aon amhras faoin athrú chun feabhais a chur sé ar stair na tíre sin.
Cúrsaí spóirt in Éirinn
Tá áit thábhachtach ag an spórt in Éirinn. Tá a gcluichí traidisiúnta féin ag na hÉireannaigh, na Cluichí Gaelacha. Is é Cumann Lúthchleas Gael an eagraíocht atá i gceannas ar na cluichí seo in Éirinn. Tá suim ag go leor daoine sa sacar. Chomh maith leis sin, tá galf, snúcar agus rugbaí coitianta freisin. Imríonn foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann (agus IRFU) ar son an oileáin ar fad i gComórtas na Sé Náisiún.
Rugbaí
Imrítear an rugbaí go coitianta in Éirinn. Imríonn foireann rugbaí náisiúnta na hÉireann i gComórtas na Sé Náisiún. Imríonn na cúigí i Sraith RaboDirect PRO12 agus i gCorn na hEorpa.
Sacred Heart Church (Battersea)
Is eaglais Chaitliceach suite i London Borough of Wandsworth í Sacred Heart Church.
Loxford, Londain
Is baile é Loxford atá suite sa bhuirg Redbridge, Londain Thoir.
CLG Cill Tíle/Drom Chaoin
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Cill Tíle/Drom Chaoin suite i mBaile Bhóidin, 1km soir ó lár bhaile Chill Tíle.
BFI Southbank
Is pictiúrlann suite sa London Borough of Lambeth í BFI Southbank.
Rem Koolhaas
Ailtireacht
D'fhreastail Koolhaas ar scoil ailtireachta Architectural Association School of Architecture sa bhliain 1968, nuair a bhí sé 24 bliain d'aois, agus ansin ar Ollscoil Cornell, in Ithaca, New York i 1972, áit a raibh sé faoi stiúradh Mathias Ungers. Ina theannta sin, chaith sé tamall ina mhac léinn san Institute for Architecture and Urban Studies i Nua-Eabhrac freisin. Bhunaigh Koolhaas OMA (Office for Metropolitan Architecture) in éineacht le hElia Zenghelis, Zoe Zenghelis agus a bhean Madelon Vriesendorp. Sa bhliain 1978 scríobh sé an leabhar Delirious New York inar leag sé amach a idé-eolaíocht i dtaobh na hailtireachta. D'fhoilsigh sé S,M,L,XL i 1995 i gcomhpháirt le Bruce Mau, Jennifer Sigler agus Hans Werlemann. Leabhar thar a bheith fada atá ann (1376 leathanach) i stíl nua-aoiseach, a d'athraigh foilsiú i réimse na hailtireachta go mór.
Eric Hobsbawm
Ba Mharxach é ar feadh an tsaoil, bhí tionchar ag a gcuid diongbháilteachta soch-pholaitiúla ar charachtar a chuid oibre.
An Ungáiris
Tá gramadach an dá theanga bunaithe ar na prionsabail ghinearálta chéanna, is é sin, is teangacha táite iad - úsáideann siad a lán iarmhíreanna agus foirmeacha gramadúla éagsúla.
Manga
B'é Osamu Tezuka (1928-1989) ba mhó a chruthaigh an manga comhaimseartha. Uaidhsean a tháinig cuid mhór de na saintréithe a shamhlaímid inniu leis na coimicí Seapánacha, go háirithe na súile móra.
An Ungáiris
Stair na hUngáirise
I gConradh Síochána Trianon i ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda, rinneadh deighilt ar an Ungáir, nuair a tháinig sraith de thíortha nua ar an bhfód san áit a raibh Impireacht na hOstaire agus na hUngáire. Sin é an tuige, go bunúsach, go bhfuil cónaí ar dhuine as gach triúr de na hUngáraigh eitneacha taobh amuigh den Ungáir.
Stádas Oifigiúil agus Canúintí
Inniu, tá stádas oifigiúil ag an Ungáiris san Ungáir féin, agus í ar an t-aon teanga amháin, a bheag nó a mhór, a labhraítear ansin. Thairis sin, tá stádas oifigiúil réigiúnach aici sa tSeirbia (sa Vóvaidín) in éineacht leis an tSeirbis, an tSlóvaicis, an Rómáinis, an Chróitis agus an teanga Rusyn; i Hodoš, Dobrovnik (nach ionann é agus Dubrovnik sa Chróit!) agus Lendava sa tSlóivéin; agus in áiteanna sa tSlóvaic, sa Rómáin, agus san Úcráin. Sa tSlóvaic agus sa Rómáin, tá stádas oifigiúil aici i ngach ceantar agus i ngach cathair ina bhfuil sí ó dhúchas ag níos mó ná fiche faoin gcéad den daonra áitiúil.
Bíonn canúintí na hUngáirise, idir na canúintí sa tír dhúchais féin agus na cinn a labhraítear ina timpeall, an-chosúil le chéile, go háirithe ó chuaigh leasú agus caighdeánú na teanga i bhfeidhm orthu i rith an chúpla aois is deireanaí. Is í an chanúint is difriúla leis an gcuid eile acu ná an chanúint Csángó. Dream eitneach ar leith iad na Csángó a bhfuil cónaí orthu i gcontae Bacău in Oirthear na Rómáine agus ar a taobh thoir de theorainn na Moldóive agus na Rómáine. An cineál Ungáirise a labhraíonn siad, tá sí scoilte ó na canúintí Ungáirise eile, agus níor imir leasú na teanga a thionchar uirthi. Mar sin, tá sí níos cosúla le hUngáiris na Meánaoiseanna ná le hUngáiris chaighdeánach an lae inniu.
CLG An Cheapach Mhór
Cluichí
Imrítear an pheil agus an iomáint sa Cheapach Mhór agus, d’ainneoin go bhfuil traidisiún na hiomána níos láidre sa cheantar, cuireann an club an bhéim chéanna ar an dá chód faoi láthair.
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha An Cheapach Mhór suite sa Phortán Ard, 1km ó thuaidh ón mbaile. Osclaíodh é le linn blianta na 1980í.
Imreoirí Cáiliúla
I measc imreoirí cáiliúla an chlub ar imir ar fhoireann chontae Luimnigh tá Dónall Ó Floinn (Donie Flynn, iománai blianta na 1960í), Micheál Ó Lonargáin (Mick Lonergan, iománaí blianta na 1980í) agus Diarmuid Mac Síthigh (Diarmuid Sheehy, peileadóir blianta na 1990í agus na 2000í).
An Tulach (An Clár)
Baile is ea an Tulach (Béarla: Tulla) i gContae an Chláir. Tá an baile suite thart ar 15 ciliméadar ón Inis. Is ionad tráchtála é dá pharóiste ar fad agus an cheantair. Bunaíodh a chill timpeall na bliana 620 ag Mochuille; fuair an baile a chairt baile sa 13ú haois.
An Bhanna Uachtarach (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é An Bhanna Uachtarach. Cruthaíodh sa bhliain 1983 é. Is í Carla Lockhart (PAD) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Cultúr na hÉireann
Na meáin cumarsáide
Is é Radio Telefís Éireann an príomhchraoltóir ó dheas, le trí bealach teilifíse sa chuid is mó den tír: RTÉ a hAon, RTÉ a Dó agus TG4. Tá TV3 agus Channel 6 neamhspleách ón stát. Tá an BBC ag craoladh ón oirthuaisceart, chomh maith le hUTV atá neamhspleách ón rialtas ó thuaidh. Tá tábhacht fós leis na craoltóirí náisiúnta ar an dá thaobh den teorann, ach tá an-éisteacht anois le stáisiúin neamhspleácha.
Bayda
mion|225px|El-Bëida, Libia Is cathair é Bayda nó al-Bayda nó el-Bëida in oirthuaisceart na Libia. Tá breis is 250,000 (2010) duine ina gcónaí ann. Is é an ceathrú cathair is mó sa Libia. Ciallaíonn ainm na cathrach "an (ceann) bán" san Araibis.
Heinrich Häberlin
Leasuithe náisiúnta
Bhí Häberlin ina uachtarán ar Chomhairle Chónaidhme na hEilvéise sa bhliain 1926 agus sa bhliain 1931. D'éirigh sé as Comhairle na Cónaidhme ar 30 Aibreán 1934.
Ghlac Häberlin páirt ghníomhach i saol an phobail go dtí go gairid roimh a bhás i 1947.
Ospidéal an Rotunda
An 'Rink'
Gné shuntasach amháin den fhoirgneamh seo ab ea an struchtúr ciorclach, an 'Rink' agus b’as sin a d’eascair a ainm: Ospidéal an Rotunda. Tógadh seomraí éagsúla ócáide mar chuid den fhoirgneamh; 'Rotunda Rink' orthu níos déanaí. Bhí Mosse ag súil go bhféadfaí iad a ligean amach ar cíos chun go dtabharfadh an t-ioncam breise cabhair airgid don ospidéal.
Miseno
Stair
mion|350x350px|Misenum agus thart ar Bhá ​​Napoli sa bhliain i 79 AD le linn bhrúchta na Shliabh Veasúive. Is ionann an scamall dubh agus dáileadh ginearálta an luaithreamháin agus na cnámhóige (na pireaclastaigh). Taispeántar na línte cósta nua-aimseartha. De réir na miotaseolaíochta, ainmníodh Misenum i ndiaidh Mhisenuis, compánach Eachtair agus trumpadóir Aeinéas .Bhí Misenus in ainm is a bheith báite in aice anseo tar éis comórtais trumpa leis an dia-farraige Tríotón, mar atá taifeadta ag Veirgil san Aeinéid. mion|250x250px|Radharc na linne seo de Chapo Miseno, ar shuíomh Mhisenum ársa.
2017 Tianjin Open
B'é 2017 an ceathrú heagrán den chomórtas. Bhuaigh Maria Sharapova comórtas na singlí le Irina-Camelia Begu agus Sara Errani ag bua comórtas na mbeirteanna.
Eris (abhacphláinéad)
Abhacphláinéad is ea Eris (nó 136199 Eris, nó 2003 UB313, siombail: ) atá suite ar imeall an ghrianchórais, níos faide ón ghréin ná Plútón. Ba é an réad is mó a fionnadh sa ghrianchóras ó nochtadh Neiptiún i 1846. Ceann de réadanna an diosca scaipthe atá inti, nó ní féidir í a aicmiú go sásúil mar réad de chuid Chrios Kuiper ná mar cheann de chuid Scamall Oort, ach an oiread.
Airíonna
Tá sé déanta as carraig is oighear, timpeall 3,000km ar trastomhas, níos mó ná Plútón.
Brocach, Contae Thír Eoghain
Is baile suite i gContae Thír Eoghain é Brocach.
Palermo Football Club
Is club peile Iodálach é Palermo Football Club, ar a dtugtar Palermo níos simplí, atá lonnaithe i gcathair Palermo. Milita i Serie C. Maidir le láithrithe i Cupaí na hEorpa, tá cúig lá ag an gclub i  Corn UEFA / Europa League. I rangú suthain an chomórtais dheireanaigh seo, tá Palermo sa 221ú háit, an 11ú háit i measc fhoirne na hIodáile dá bharr. Sa bhliain 2007 bhí an 51ú háit aige freisin sa rangú UEFA. ​​ De réir an rangú a dhréachtaítear go míosúil ag an IFFHS, áfach, ba é an 19ú rangú is airde a baineadh amach riamh áit, sroichte araon i mí Feabhra  de réir rangú eile den chomhlacht céanna, tá an club rosanero sa 121ú háit ar na foirne is fearr ar domhan ag smaoineamh ar an tréimhse ón 1 Eanáir 1991 go 31 Nollaig 2009.
Contae Arkansas, Arkansas
Tá sé suite in oirdheisceart an stáit, agus tá sé ag críochantacht le Contaetha Desha, Jefferson, Lincoln, Lonoke, Monroe, Phillips, agus Prairie.
Stair
Bunaíodh Contae Arkansas ar 13 Nollaig 1813. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar treibh bundúchasach Arkansas.
Spriocanna Forbartha na Mílaoise
Sroicheadh roinnt de na spriocanna agus níor sroicheadh roinnt eile. Tháinig na Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe i bhfeidhm tar éis na SFM in 2015 agus baineann na spriocanna reatha le mbeagnach gach tír timpeall na cruinne in áit na SFM a bhí dírithe i dtíortha bochtha.
An tSeic
Geilleagar
Rinne Poblacht na Seice an córas geilleagrach aici a athrú go radacach ón gcóras cumannach stát-láraithe go córas an tsaormhargaidh i rith na 1990í. Dar leis an mBanc Domhanda, is í Poblacht na Seice an chéad tír ó COMECON a bhain an stádas "tír fhorbartha" amach.
CLG Dún Bleisce
Stair
Is é Craobh Sóisear an Oirthir na bliana 1968 an chorn dheiridh a bhuaigh Dún Bleisce mar club peile sular thángadar le chéile le Úlla.
Réabhlóid na Rúise 1917
Bhí dhá eachtra ar leith sa réabhlóid:
Robert De Niro
Óige
Nuair a bhí sé deich mbliana d’aois bhí sé ag seinm ar an leon cowardly i ndráma scoile de chuid an Wizard of Oz. Sin nuair a bhí a fhios aige go raibh sé ag iarraidh a bheith ina aisteoir.
Wallingford, Oxfordshire
Is baile suite in Oxfordshire é Wallingford.
Clamhán riabhach
Is éan é an clamhán riabhach (nó clamhán riabhach Eorpach). Is baill d'fhine na Accipitridae iad.
Ted Hughes
File Sasanach a bhí in Edward James Hughes OM (Ordre du Mérite) nó Ted Hughes, mar a b'fhearr aithne air. Bhí sé mar Fhile an Stáit (nó Poet Laureate sa Bhéarla) sa Ríocht Aontaithe ón bhliain 1984 go dtí lá a bháis sa bhliain 1998.
Ferchertne
Seanscéalta
Sa Rúraíocht, file agus giolla de rí na nUladh, Conchúr mac Neasa, ab ea Ferchertne mac Cairbre, a chuaigh iomaíocht i gcoinne Neidhe um príomh-ollamh na nUladh a fháil, agus bhuaigh seisean an comórtas focal.
Airgead (dúil)
clé|mion|buillean Dúil mhiotalach is ea an t-airgead nó an t-airgead geal, agus is í an uimhir adamhach atá aige sa tábla peiriadach ná 47. Is é an meáchan adamhach atá aige ná 107.880, agus cuirtear in iúl é sna foirmlí ceimiceacha leis an ngiorrúchán Ag, atá bunaithe ar an bhfocal Laidine argentum.
Cath na Fraince
Ionradh
Is ar an tríú lá Meithimh a thit na chéad bhuamaí ar Pháras. Theith rialtas na Fraince, rialtas Paul Reynaud, go Bordeaux ar an 10 Meitheamh. Is faoi cheannas an Wehrmacht ceithre lá níos déanaí, ar 14 Meitheamh, a thit an phríomhchathair, Páras.
Contae Reagan, Texas
Is contae i Texas é Reagan. Is é Big Lake príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 3,367 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
CLG Úlla
Suíomh
Tá an club bunaithe sa chuid de pharóiste Sulchóit/Úlla atá suite in Oirthear Chontae Luimnigh, 25km soir ó dheas ó Chathair Luimnigh ar bhóthar an N24. Tá an dá thrian eile de suite i gContae Thiobraid Árann, áit a bhfuil club eile darbh ainm dó Sulchóit suite. Tagann formhór imreoirí Úlla as baile Úlla féin, as na ceantracha tuaithe an pharóiste máguaird ar nós Caisleán Lóid, Móin na hAidhle, An Baile Beag agus Baile Uí Bhriain agus as baile agus paróiste Dún Bleisce.
Cluichí
Imrítear ach an pheil amháin sa chlub agus tá sé nasctha le Dún Bleisce i gcomhair na ha hiomána.
Amersham
Is baile suite i mBuckinghamshire é Amersham.
Ard-Oifig an Phoist
mionsamhail|clé|250px|[[Garda Síochána|Gardaí Síochána nua ag máirseáil i bparáid thart le hArd-Oifig an Phoist, Tóstal na bliana 1954]]
Corn Rugbaí an Domhain 2011
Babhta na nGrúpaí
Roinneadh na fiche tír i gceithre ghrúpa de chúig thír. D'imir gach tír in aghaidh gach tír eile uair amháin.
Michael Bauer
Is teangeolaí Gearmánach é Michael Bauer nó Mìcheal Bauer (München, 4 Samhain 1974). Tá sé an-ghníomhach i saol Ghaeilge na hAlban, ag déanamh taighde agus teagasc taobh amuigh den ollscoil, ag cruthú acmhainní digiteacha sa teanga (mar shampla bogearraí) agus san fhoilsitheoireacht.
Tá sé ina bhall den Document Foundation freisin, an fhondúireacht a fhorbraíonn LibreOffice.
Thomas Preston, 1ú Bíocunta na Teamhrach
Ceapadh é chun bheith i gceannas ar Arm Laighean de Chomhdháil na nÉireannach, agus d’éirigh go maith leis, chomh maith le roinnt treascairtí troma ar nós Chath Chnoc Dhongan i 1647, inar scriosadh a arm beagnach go léir. Cosúil le ceannairí Comhdhála eile, ba Ríogaí Caitliceach é Preston.
Coláiste an Droichid Nua
Meánscoil Dhoiminiceánach i nDroichead Nua, Co. Chill Dara is ea Coláiste an Droichid Nua. Bunaíodh sa bhliain 1852 é mar scoil chónaithe do bhuachaillí. Inniu, fós faoi chúram na Doiminiceánaigh, is scoil mheasctha í le beagnach 800 dalta.
Martin Heidegger
mion|Plaic chuimneacháin ar theach Martin Heidegger i Meßkirch Fealsamh Gearmánach ab ea Martin Heidegger (1889 - 1976). Do rugadh é i Meßkirch ar an 26ú lá de mhí Mheán Fómhair agus do fuair sé bás i gcathair Freiburg im Briesgau ar an 26ú lá de mhí na Bealtaine. Is é Sein und Zeit ('Beith agus Aimsir'), foilsithe sa bhliain 1927, a shárshaothair.
Blár Dhún Chaillinn
Fearadh Cath / Blár Dhún Chaillinn (Battle of Dunkeld Blàr Dhùn Chailleann) idir Gaeil Sheacaibíteacha, clanna a thug tacaíocht don Rí Séamas II agus reisimint an rialtais, Cúnantóirí (reisimint Gallda 'na Cameronians') a thug tacaíocht don Rí Liam Oráiste, ar na sráideanna thart ar Ardeaglais Dhún Chaillinn i nDún Chailleann na hAlban, ar an 21 Lúnasa 1689. Cuid d'Éirí Amach na Seacaibíteach, ar a dtugtaí "Éirí Amach Dhún Dé" go coitianta in Albain, a bhí ann.
Rosemary Dobson
Beatha
Phós sí an foilsitheoir Alec Bolton (1926–1996), fear ar bhuail sí leis agus í ag obair ag Angus and Robertson in Sydney, agus bhí triúr clainne acu. Chuir sí aithne ar scríbhneoirí agus ar ealaíontóirí eile, leithéidí an fhile Douglas Stewart, a bhean chéile Margaret Coen arbh ealaíontóir í, an scríbhneoir agus ealaíontóir Norman Lindsay, agus na filí Kenneth Slessor agus James McAuley. Bhí siad ina gcónaí i Londain idir 1966 agus 1971, agus shiúil sí an Eoraip agus chuir feabhas ar an eolas a bhí aici ar an ealaín.
Rovinj
Is cathair í Rovinj (Iodáilis Rovigno) sa Chróit. Tá sí suite ar cósta iarthar na hIstria. Tá sí mar lárionad tábhachtach in Istria, in éineacht le Poreč, agus ar an Aidriadach. Go hoifigiúil is cathair dhátheangach í le Iodáilis agus Cróitis á labhairt ag muintir na cathrach.
Electric Light Orchestra
Tar éis scaoilte an amhráin "Showdown", as On the Third Day, thug John Lennon isteach ELO ar an raidió mar "Sons of the Beatles". Sa bhliain 1974, fuair siad cáil le Eldorado, an chéad albam óir acu agus lena amhrán "Can't Get It Out of My Head", a gcéad amhrán a shroich sna deich is airde sna cairteacha Meiriceánacha. Ba albam coincheapa é Eldorado. D'éirigh leo lena n-albaim Face the Music, A New World Record agus Out of the Blue, le hamhráin cáiliúil mar gheall ar "Evil Woman", "Telephone Line", "Turn to Stone", "Sweet Talkin' Woman" agus "Mr. Blue Sky".
Selena Gomez
Is aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach í Selena Marie Gomez, a rugadh ar 22 Iúil, 1992.
Michael Jones (saighdiúir)
Saighdiúir Angla-Éireannach ab ea an Leifteanant-Ghinearál Michael Jones (d’éag Nollaig 1649) a throid ar son Rí Séarlas I le linn Chogadh Comhdhála na hÉireann ach a chuaigh isteach i dtaobh Pharlaiminte Shasana nuair a thosaigh Cogadh Cathartha Shasana. Tá clú air mar gheall ar a chuid bua ag Cath Chnoc Dhongan agus ag Cath Ráth Maonais, a d’éascaigh concas Chromail in Éirinn.
Básuithe le linn Cogadh Cathartha na hÉireann
Imeachtaí
Thairis sin, lámhach siad athair an Uiginnigh, rud a threisigh ar an bhfuath a bhí aige siúd ar na Poblachtánaigh, ní nárbh ionadh.
Maraíodh an chéad TD, Seán Hales, ar 6 Nollaig. Bhain an rialtas díoltas amach go dírech. Ar 8 Nollaig 1922, cuireadh ceathrar Poblachtánach, duine ó gach cúige, chun báis Lámhachadh Liam Ó Maoilíosa, Ruairí Ó Conchúir, Seosamh Mac Calbhaigh agus Risteard Bairéid, mar bheart díoltais. Básuithe neamhdhlíthiúla amach is amach a bhí ann. Bhain na heachtraí seo an anáil de mhuintir na hÉireann. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Prisoner_(6417469255).jpg|mion|"príosúnach cogaidh", 22 Iúil 1922 Bhain an tIRA díoltas amach sna laethanta dár gcionn. I measc eachtraí eile, ar 10 Nollaig 1922, dódh teach Seán McGarry, TD, go talamh (37 Philipsburgh Avenue i mBÁC) agus loisceadh ina beatha a mhac, Emmet, 7 bliain d'aois.
Ciarraí
Amach ó na básuithe oifigiúla, dúnmharaíodh cuid mhaith daoine go mídhlí thiúil, go háirithe i gCiarraí. Shiúil an bás ar na frith-Chonraitheoirí go háirithe i Mí na Márta sa bhliain 1923. B'é an t-eachtra ba bhrúidiúla a tharla ansin ná an dóigh ar cuireadh ceangal na gcúig gcaol ar naonúr Poblachtánach timpeall ar mhianach talún. Maidhmeadh an pléascán agus cuireadh críoch ar an obair le meaisínghunna. Iontas na n-iontas, fágadh fear amháin acu beo ina dhiaidh sin féin, agus siúd is go bhfuair sé íde uafásach, d'éirigh leis a éalú a dhéanamh ón áit sular tháinig na hadhlacóirí. Díoltas ab ea an t-ainghníomh seo as an mbobghaiste a mharaigh cúigear Saorstátairí roimhe sin.
Loch Garman agus i nDún na nGall
Tugadh na príosúnaigh phoblachtacha chuig ceannáras Arm an tSaorstáit i nDroim Bó in aice le Srath an Urláir. Cuireadh cúirt mhíleata orthu agus ciontaíodh iad as airm a bheith ina seilbh acu gan chead. Ainneoin gur daoradh chun báis iad, fágadh iad i bpríosún go dtí gur tharla eachtra chinniúnach tamall ina dhiaidh sin.
Deir Seosamh Ó Ceallaigh gur ionsaíodh beairic Arm an tSaorstáit ar an Chraoslach oíche an 10 Márta 2023:
Woods Hole, Massachusetts
Is cathair de chuid stát Massachusetts, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Woods Hole. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 925 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Woods Hole suite i gContae Barnstable.
Cluain Dolcáin
Oideachas
Tá borradh ar an nGaeilge mar gheall ar ghníomhaíochtaí eagraíochta darbh ainm Muintir Chrónáin agus tá dhá Ghaelscoil sa gceantar don ghasúir bunscoile agus Coláiste Chillian ann mar mheánscoil ó 1981. Is mar gheall ar éileamh ó na daoine áitiúla a bunaíodh na scoileanna seo agus tá ard-cháil orthu mar ionaid oideachais. Is iomaí scoil eile atá lonnaithe sa gceantar fairsing seo freisin. mion|Bóthar Lucan Newlands
Contae Ashley, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Ashley. Is é Hamburg príomhbhaile an chontae, ach is Crossett an chathair is mó daonra. Is contae tirim é.
Poblacht an Chongó
Iarchoilíneacht de chuid na Fraince is ea Poblacht an Chongó (Brazzaville) agus iarchoilíneacht de chuid na Beilge is ea Poblacht Dhaonlathach an Chongó (Kinshasa).
European Border Breakers Awards
Duais Rogha an Phobail
Ó 2010, bíonn vótáil ar líne le teacht ar an mbuaiteoir Dhuais EBBA a gheobhaidh Duais Rogha an Phobail, anuas ar ar ngnáthdhuais. An chéad bhuaiteoir, b'shin an t-amhránaí-cumadóir ceoil Milow. Bhuaigh an banna raic is roll Gearmánach The Baseballs in 2011. thumb|rechts||250px| Duais na mBristeoirí Teorann san Eoraip 2012 - Anna Calvi - le Mike Breeuwer
Huw Merriman
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Coimeádach sa Ríocht Aontaithe is ea Huw William Merriman. Rugadh é i mBuckingham ar an 13 Iúil 1973.
Theresa May
Ba í Theresa Mary May (née Brasier; rugadh 1 Deireadh Fómhair 1956) Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe ó 2016 go dtí 2019. Tá May ina ball den Pháirtí Coimeádach, a raibh sí ina ceannaire air. clé|mion|223x223px|2007 Bhí May ceaptha ina Príomh-Aire ar an 13 Iúil 2016, tar éis do David Cameron fógra a thabhairt don Bhanríon  go raibh sé ag éirí as an bpost. Níor tharla iomaíocht cheannaireachta ; d'éirigh a céile comhraic, Andrea Leadsom, as nuair a rinne sí ráiteas gnéaschlaonta.
Ní dhéanfar dearmad go deo ar a ciall, go áirithe an nathán gaoise, ‘Brexit means Brexit’. I ndeireadh thiar thall, ní raibh sí in ann an meascán mearaí reachtaíochta a achtú agus ceapadh Boris Johnson  ina chomharba uirthise.
The Voice (séasúr 6 na SA)
B'iad Adam Levine, Blake Shelton, Shakira agus Usher na breithiúna don tsraith seo. Bhuaigh Josh Kaufman an tsraith agus tháinig Jake Worthington sa dara háit.
Camógaíocht
Uirlisí agus cultacha
Tá sé riachtanach do gach imreoir san fhoireann an geansaí céanna a chaitheamh murab ionann agus an iománaíocht, áit a gcaitheann an cúl báire geansaí difriúil. Ar ndóigh is sciorta a chaitheann na mná sa chluiche camógaíochta.
Cumann Camógaíochta na nGael
Cumann spóirt is ea Cumann Camógaíochta na nGael a chuireann an chamógaíocht chun cinn in Éirinn. Bunaíodh an Cumann i 1904, agus Máire Ní Chinnéide an chéad Uachtarán a toghadh air.
Go hidirnáisiúnta
Imrítear camógaíocht chomh fada ó bhaile leis an Astráil. Tá club bunaithe i Sydney agus sí Ruth Ní Challanáin, iarimreoir na Gaillimhe atá ina bhun agus ina bharr. Imrítear an cluiche san Eoraip agus i Meiriceá freisin. Bíonn an-ghearán ag lucht na camógaíochta faoi na meáin chumarsáide. Is beag poiblíocht a fhaigheann cluichí na mban i gcomparáid le cluichí na bhfear. Is iad na meáin Ghaeilge is fearr a thugann poiblíocht do chluichí na mban. Tá Raidió na Gaeltachta go maith agus déanann TG4 iarracht anois agus arís. Chomh maith leis sin is minic faillí dá dhéanamh ag tuismitheoirí mar gur fíorbheagán acu a thagann chun breathnú ar a gclann iníon ag greadadh na fuinseoige. Níor fhreastal ach 23,000 duine ar chraobh na hÉireann sa chamógaíocht anuraidh.
Féile na nGael
Cuireann an Fhéile an-tábhacht le páirtíocht fheiliúnach, cur i láthair, spóirtiúlacht agus dea-thréithe an chluiche. Baineann an Fhéile leis an bpobal ar fad ar fud an náisiúin agus déantar iarracht clubanna, scoileanna, grúpaí sóisialta, grúpaí cultúrtha, na gardaí, bannaí ceoil áitiúla, an chléir agus na clanna a bheith lárnach san Fhéile. Cabhraíonn sé le traenáil agus ceannasaíocht mhaith a thabhairt don óige chun mórtas a spreagadh iontu ó thaobh a gceantar agus a gcontaetha féin.
Cathair Pheadair
Stair
Bhí Cathair Pheadair ceaptha mar "fhuinneoig na Rúise roimh an Iarthar", mar a scríobh Aileacsandar Púiscín, file náisiúnta na Rúise. Bhí sí ina cuan tábhachtach trádála, go háirithe nuair a thosaigh trádáil na Rúise agus na Breataine Móire ag fás, agus ina bunáit ag loingeas Baltach na Rúise. Go gairid i ndiaidh bhunú na cathrach féin, tógadh daingean Kronstadt in Oileán Kotlin in aice leis an gcathair, daingean atá ina chuan cogaidh inniu féin.
Eithne (ceoldráma)
Is ceoldráma Éireannach Gaeilge é Eithne nó Éan an Cheoil Bhinn a céadléiríodh i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1909. Robert O’Dwyer a chum an ceol.
Paul Maynard
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Paul Christopher Maynard. Rugadh é i gCrewe ar an 16 Nollaig 1975.
Michael Dransfield
Oidhreacht
Chuir an cumadóir Paul Stanhope ceol le cuid de dhánta Dransfield do chór measctha mar Three Geography Songs in 1997. Tá ceol curtha ag cumadóirí eile le dánta dá cuid.
Monrovia
Stair
Bhunaigh Monrovia faoi choimirce an Chumainn Mheiriceánaigh Choilínithe ar 7 Eanáir 1822. Chuir an cumann lonnaíocht ar bun ar an Oileán Bushrod in aice Rinn Mesurado. Thosaigh daoine a cur fúthu i ndáiríre ansin sa bhliain 1824. Idir 1822 agus neamhspleáchas na tíre sa bhliain 1847, tháinig breis is 15,000 duine gorm, saor nó saortha, ó na Stáit Aontaithe agus 3,198 duine saortha ó oileáin Mhuir Chairib go Monrovia. Ainmníodh Monrovia i ndiaidh James Monroe, 5ú huachtarán na Stát Aontaithe, a thug tacaíocht thábhachtach don chumann. mion|Paráid i Monrovia, am éigin san 19ú céad
D'fhulaing an chathair go géar le linn na cogaidh chathartha sa Libéir (1989–1997 agus 1999–2003). Fuair timpeall is 1,000 sibhialtach bás le linn Léigear Monrovia sa bhliain 2003.
Candida albicans
De bhreis ar sin, is ábhar mór imní anois iad na hionfhabhtuithe bainteach le hospidéal, faighte ag othair, nár cheapadh roimhe sin go mbeadh siad i mbaol. (m.sh. othair a d'fhan san aonad dianchúram)
Boca Raton, Florida
Tá bunús Spáinnise le hainm na cathrach. Brí amháin a bhaintear as ná "Béal Luiche", ó na focail Spáinnise boca agus ratón.
Ascomycota
Is Roinn/Fíleam de chuid na bhFungas, agus na foríochta Dikarya, iad na hAscomycota (na hascaimícéití).
Ellen Johnson Sirleaf
Polaiteoir agus eacnamaí Libéarach is ea Ellen Johnson Sirleaf, a rugadh i Monrovia ar 29 Deireadh Fómhair 1938. Ba í an 24ú huachtarán ar an tír. Ceapadh í ina haire airgeadais faoin uachtarán William Tolbert sa bhliain 1979 ach bhí uirthi imeacht ón tír sa bhliain 1980 nuair a thosaigh an chéad chogadh cathartha sa Libéir. I dtoghchán na bliana 2005 toghadh í mar uachtarán agus thug sí mionn na hoifige ar 16 Eanáir 2006. Atoghadh í sa bhliain 2011. Sa bhliain chéanna bronnadh duais Nobel na síochána uirthi in éineacht le beirt bhan Afracach eile. I mí na Nollag 2021, fuair James Sirleaf duine de mhic Ellen Sirleaf bás ina cónaí sa Libéir faoi chúinsí anaithnid.
Comórtas Peile na Gaeltachta 2017
Is é Comórtas Peile na Gaeltachta 2017 an 48ú eagrán den Chomórtas Peile na Gaeltachta ó bunaíodh an comórtas in 1969. T a sé ar siúl i dTuar Mhic Éadaigh.
Contae Baxter, Arkansas
Stair
Bunaíodh Contae Baxter ar 30 Samhain 1848. Tugann ainm an contae onóir don Chester Ashley.
Giniúint leictreachais
Stair
Bhíodh na chéad  stáisiúin chumhachta ar siúl ar chumhacht uisce  nó guail, An chéad stáisiúin chumhachta agus sa lá atá inniu ann bíonn siad ag brath den chuid is mó ar ghual, breosla núicléach, gás nádúrtha, hidrileictreacha s gineadóirí gaoithe, agus peitriliam, le méideanna forlíontacha ó fhuinneamh na gréine, chumhacht na taoide, agus fhoinsí gheoiteirmeacha. [[Íomhá:Sources_of_Electricity_in_France_in_2006.PNG|mion|300x300px|Foinsí leictreachais sa Fhrainc i 2006; B'é cumhacht núicléach an phríomhfhoinse. Chuaigh úsáid línte cumhachta agus cuaillí cumhachta go mór chun sochair, i ndáileadh leictreachais.
Bernadette O'Farrell
Scannáin agus teilifís
... "Matinee" (Ríocht Aontaithe) ... "Rheingold Theatre" (SAM) Emerald Green (1953) .... Molly ... Gilbert and Sullivan (SAM) ... The Great Gilbert and Sullivan (SAM) ... Scotland Yard Inspector (SAM) ... Bikini Baby (SAM)
Lugaid Lága
Na ríthe
Deartháir rí na Mumhan, Ailill Aulom, agus uncail Eoghan Mór ab ea Lughaidh. In ainneoin a chlainne, curadh Lughaidhe mhic Con ab ea é. Tar éis Chath Cenn Abrat, inar chloígh Mac Con, chuaigh sé leis ar deoraíocht. Níos deireanaí i rith Cath Maige Mucrama, mharaigh sé Art mac Cuinn. In ainneoin seo, nuair a thug Mac Con suas a choróin i bhfabhar Chormaic mhic Airt, chuaigh Lughaidh le Cormac mar ghiolla.
Guernica (pictiúr)
Spreag buamáil bhaile Guernica i dTír na mBascach ar 26 Aibreán 1937 an t-ealaíontóir Spáinneach Pablo Picasso leis an phictiúr cáiliúil Guernica a phéinteáil.
CLG Cathair Laighin
Stair
Nuair a bhuaigh Clochán orthu i gcluiche cheannais sinsear an chontae na bliana 1916, tháinig meath tobann ar iomáint an chlub. Ba dheachair dóibh imirt le linn na dTrioblóidí. Nuair a atheagraíodh na comórtaisí le teacht na síochána, ba é Feadamar an club ba láidre sa cheantar agus thit Cathair Laighin síos go dtí an grád sóisear.
D'imir Cathair Laighin peil chomh maith suas go dtí gur bhunaíodh Cathair Chinn Lis sa bhliain 1984. Le linn blianta na 1940í, thángadar le chéile le peileadóirí Cathair Fuinse ar feadh roinnt blianta chun imirt faoin ainm Cóstóirí Ráth Shiúrdáin. Bhí foireann sách-láidir ag Cathair Laighin féin le linn blianta na 1950í agus na 1960í nuair a shroicheadar cluiche ceannais Craobh Peile Sóisear an Oirthir sna blianta 1956, 1957, 1962 agus 1969 ach chailleadar iad go léir.
Ciarán Cuffe
Conspóid
Rinneadh scrios ar an bpáirtí san olltoghchán in 2011. Chaill Cuffe a shuíochán sa toghchán sin.
Primo Levi
Cogadh
Chaith sé roinnt mhíonna i gcampa idirturais i Katowice agus bhain an Iodáil amach ar 19 Deireadh Fómhair 1945 tar éis turas cathair ghríobháin tríd an Úcráin, an Rómáin, an Ungáir, agus an Ostair. clé|mion|220x220px|Teaghlach Levi, 1927 clé|mion|1945ː Aistear abhaile - turas cathair ghríobháin tríd [[an Úcráin, an Rómáin, an Ungáir, agus an Ostair.]]
CLG Saor Theas
Páirc Imeartha
Tá páirc imeartha Saor Theas, Páirc Uí Dubhlaoigh, suite i gceartlár an pharóiste i gCnoc Aodha.
Conghal Ceannmhaghair
Ráthóir ba é Conghal de Cháin Adhamhnáin, comhaontaithe ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697. Is é an dara ráthóir tuata ar an liosta tar éis Loingsigh, agus glaoitear rí Thír Chonaill dó, cé go bhféadfadh é gur cuireadh an teideal seo leis níos deireanaí.
Seangán forainn
Is feithid é an seangán forainn.
Vicífhoclóir
thumb|160px|Lógó Is tionscnamh é an Vicífhoclóir atá á reáchtáil ag an eagraíocht Wikimedia chun foclóir iomlán agus saor in aisce a chruthú i ngach aon teanga.
Cath Stalingrad
An cath
Níorbh fhada go ndeachaigh cúrsaí chun olcais don dá thaobh agus iad ag streachailt ó dhoras go doras, agus trúpaí breise ag stealladh isteach sa chathair. Nuair a bhí lár mí na Samhna ann, bhí fórsaí cosanta na Rúise brúite siar ina limistéirí beaga taobh leis an Volga, ach ar chostas ollmhór ag na Gearmáinigh.
Bedfordshire
Is contae i Sasana é Bedfordshire atá suite in oirthear na tíre.
British Airways
Is é Aerfort Heathrow príomhbhunáit British Airways ach eitileann an aerlíne go Aerfort Londain-Gatwick agus Aerfort na Cathrach Londain.
mion|clé|Waterside: Ceanncheathrú na haerlíne i Harmondsworth, Sasana
Sts Simon and Jude Catholic Church, Streatham Hill
Is eaglais Chaitliceach suite sa London Borough of Lambeth í Sts Simon and Jude Catholic Church.
Musclacha
Is éan í an mhusclacha. Is ball d'fhine na nAnatidae í.
Cluain Bláthach
Is baile suite i gContae Thír Eoghain í Cluain Bláthach.
Crios Kuiper
clé|250px|thumb|Crios Kuiper. Réigiún den spás is ea Crios Kuiper, agus é suite thart timpeall ar an nGrian, níos faide amuigh ná Plútón, taobh istigh de scamall Oort. Tá crios Kuiper lán réadanna atá níos mó ná na liathróidí sneachta sna codanna is faide amuigh den Scamall, agus roinnt éigin acu chomh mór le Plútón féin. Níl sé as an áireamh gur réad de chuid an Chreasa seo a bhí i bPlútón féin ar dtús, nó sin é an tuairim atá ag cuid de na saineolaithe, ar a laghad. Tá an crios ainmnithe as an réalteolaí Ollannach Gerard Peter Kuiper (1905-1973).
Raidiam
Is é an raidiam (Ra) dúil uimhir a 88. Ceann de na miotail chré-alcaileacha atá ann, agus é iontach cosúil leis an mbairiam ó thaobh na saintréithe ceimiceacha de. Tá iseatóip an raidiam go léir radaighníomhach, ach ós rud é go bhfuil leathré sách fada ag cuid acu, níl sé dodhéanta taighde a dhéanamh ar cheimic an raidiam, cé go bhfuil dainséar áirithe ag baint leis.
Anbhás Chonchúir
Achoimre
I lámhscríbhinn eile, bhí beirt bhuachaillí ag imirt peile leis an meall in aice le rí-thigh Chonchúir. Thóg Cead mac Mágach an meall uathu agus chaith sé leis an rí é. As sin amach, is ionann an scéal agus an leagan thuas.
Uachtarán
mion|Séala uachtaráin, El Salvador Is é an teideal Uachtarán arna sealbhú ag ceannairí go leor de na heagraíochtaí, cuideachtaí, ceardchumainn, ollscoileanna, agus na tíortha
José Antonio Primo de Rivera
Saol
Sa pholaitíocht, tháinig sé chun cinn mar dhuine de na ceannairí ar an eite dheas radacach fhrith-dhaonlathach. Bhí sé tógtha leis an fhaisisteachas san Iodáil (cf Mussoloni), Bhunaigh sé an Falange Española (Falangaithe na Spáinne) sa bhliain 1933 chun an smaointeoireacht sin a chur chun cinn.
Mícheál Ó Siochfhradha
Ba scríbhneoir, múinteoir agus seanchaí é Mícheál Ó Siochfhradha (1900–1986) as Contae Chiarraí. Deartháir Phádraig (An Seabhac) Uí Shiochfhradha a bhí ann.
Contae Benton, Arkansas
Tá ceanncheathrú corparáideach Walmart suite i mBentonville.
Bana Thighearna nan Eilean
Is dealbh den Mhaighdean Mhuire, deartha le Hew Lorimer, atá suite ar Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar, í Bana Thighearna nan Eilean nó Moire ro Naomh nan Eilean. Snoíodh an dealbh as eibhear sa bhliain 1957 agus coisriceadh í an bhliain ina dhiaidh sin. Ceapadh an dealbh mar fhreagra ar phleananna de chuid an Aerfhórsa Ríoga bunáit agus raon buamála a chur ar siúl ar an oileán.
Maaya Sakamoto
Maaya Sakamoto (坂本 真綾 Sakamoto Maaya, rugadh 31 Márta, 1980) aisteoir agus amhránaí guth Seapánach atá ann. Rinne sí an chéad uair mar aisteoir gutha i 1992 mar ghlór Chifuru i Little Twins, ach tugtar guth Hitomi Kanzaki air in The Vision of Escaflowne. I measc na róil mhóra eile in anime tá Riho Yamazaki i Nightwalker: An Bleachtaire Meán Oíche, Moe Katsuragi in Safetyky Safety, Banphrionsa Tomoyo i Tsubasa: Taiscumar Chronicle, Haruhi Fujioka i gClub Óstach Ardscoil Ouran, Sayaka Nakasugi in Birdy the Mighty, Ciel Phantomhive in Black Butler, Shinobu Oshino i Monogatari, Shiki Ryōgi i sraith scannán The Garden of Sinners, Motoko Kusanagi in Ghost in the Shell: Arise, agus Rialóir i Fate/Apocrypha. I gcluichí físe, labhraíonn sí Aura agus Natsume in .hack, Lisa Hamilton/La Mariposa i Dead or Alive, Aerith Gainsborough i Kingdom Hearts, Aigis i Persona 3, Lightning sna cluichí Fantasy Deiridh, Ling Xiaoyu i Tekken, agus Alisa Ilinichina Amiella i nDia Eater.
Liosta ghéinis na n-éan
Anseriformes
deas|mion| Mallard fireannach ag teacht anuas Éan uisce
Càrn Mór Dearg
Is sliabh in Albain í Càrn Mór Dearg, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
John Wilkes Booth
Tagairtí
clé|250px|mion|Feallmharú Lincoln
Ipswich Town Football Club
Club sacair Sasanach is ea Ipswich Town Football Club a bunaíodh sa bhliain 1878 in Ipswich. Glacann an fhoireann páirt sa Championship faoi láthair, agus is é "Portman Road" a staid. Is é Ian McParland traenálaí na Tractor Boys.
Dalabrog
Is é Dalabrog sráidbhaile ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.
Contae Boone, Arkansas
thumb|deas|Suíomh sa stát Arkansas.
Contae Upshur, Texas
Is contae i Texas é Upshur. Is é Gilmer príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 39,309 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Na Gruagaichean
Is sliabh in Albain í na Gruagaichean, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Àird nam Murchan
Stair
Thug Naomh Adhamhnán cuntas ar chuairt a thug Naomh Colm Cille ar an leithinis sa 6ú haois, agus tugann sé le tuiscint go raibh Gaeil na hÉirinn socraithe síos ann ag an am sin.
John Konesky
Is aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach é John S. Konesky, a rugadh ar an 19 Samhain 1980.
Halla na Cathrach, Londain
Is ceanncheathrú na Údarás Londain Mhór suite sa London Borough of Southwark é Halla na Cathrach.
An Aramais
Scaipeachán na hAramaise
I rith an dara haois déag r.Ch., thosaigh lucht labhartha na hAramaise ag socrú síos go forleathan áit a bhfuil an tSiria, an Iaráic agus oirthear na Tuirce inniu. De réir mar a bhí an teanga ag dul chun tábhachta, chuaigh sí in úsáid ar fud chósta na Meánmhuire sa Leiveant, agus í ag éirí coitianta lastoir d'Abhainn Tigris féin. Thug coilínigh Ghiúdacha an teanga leo go dtí an Afraic Thuaidh agus an Eoraip, agus leis na misinéirí Críostaí, shroich an Aramais tíortha chomh fada thoir leis an bPeirs, an India, agus an tSín féin. Ón seachtú haois i ndiaidh bhreith Chríost ar aghaidh, chuaigh an Araibis in áit na hAramaise mar fhrancbhéarla ar fud an Mheán-Oirthir. Mar sin féin, fanann an Aramais beo breabhsánta i measc na nGiúdach, na Mandaech agus dreamanna áirithe de Chríostaithe mar theanga liteartha agus sna deasghnátha, agus í á labhairt i bpobail bheaga scoite ar fud na gcríoch ina raibh sí ina príomhtheanga fadó. Na trioblóidí atá ag luí ar an Meán-Oirthear le dhá chéad bliain anuas, scaip siad cainteoirí dúchais Aramaise agus daoine a shaothraíonn an teanga sa litríocht ar fud an domhain.
An tSean-Aramais
Tagraíonn an téarma úd "Sean-Aramais" don chéad ré i stair na teanga, ré atá trí chéad déag de bhlianta ar fad. Is ionann an tSean-Aramais, go praiticiúil, agus na leaganacha den teanga a chuaigh in éag cheana féin. Ba mhór an casadh taoide i stair na teanga é an bhliain 500 roimh bhreith Chríost, nó is faoin am seo a d'iompaigh an Aramais ina teanga dhomhanda, agus í ina teanga oifigiúil comhchumarsáide in impireachtaí móra millteanacha. Roimhe sin, ní raibh an Aramais Ársa á labhairt ach amháin acu siúd arbh í a dteanga dhúchasach shinseartha í. Tháinig na canúintí éagsúla den tSean-Aramais chun solais nuair a fuair an Ghréigis an lámh uachtair sa réigiún.
Contae Somervell, Texas
Is contae i Texas é Somervell. Is é Glen Rose príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 8,490 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Cathair Québec
Is í Cathair Québec, nó Québec, príomhchathair chúige Québec, i gCeanada. Is í an dara cathair is mó sa chúige i ndiaidh Montréal. Tá 516,622 ina gcónaí sa chathair féin agus 765,706 i mórcheantar Québec. Tá an chathair suite ar an mbruach thuaidh den Abhainn San Labhráns. Is é Régis Labeaume an méara. Fraincis an mháthairtheanga do 94.55% de mhuintir Chathair Québec. Is é an Béarla an mháthairtheanga ag 1.46% díobh.
Rabat
Príomhchathair Maracó is ea Rabat. Tá daonra de 1.2 milliún duine inti dar le meastúchán daonáirimh i 2005. Tá sí suite ar an Aigéan Atlantach ag béal abhainn Bou Regneg. Ar bhruach thall na habhann tá cathair Salé. Bhíodh sí ina calafort tábhachtach tráth ach de bharr sioltadh ní féidir leis an oiread sin longa teacht isteach anois. Tá monarchana éadaigh go fliúirseach i Rabat, próiseáil bhia agus tógáil. Is ionad mór turasóireachta í chomh maith.
Stair
Timpeall 300 RC bunaíodh baile darbh ainm Chellah ar bhruacha na habhann, agus i 40 AD ghabh na Rómhánaigh seilbh ar an áit. Bhí coilíneacht darbh ainm Sala Colonia acu ann go dtí gur thréig siad í i 250. I 1146 rinne an rí Abd al-Mu'min daingean di agus bunáit dá chuid ionsaithe ar an Spáinn. Tugadh Ribatu I-Fath (Daingean an Bhua) ar an gcathair agus is as sin a tháinig an t-ainm atá uirthi faoi láthair.
Contae Bradley, Arkansas
Is contae in Arkansas é Contae Bradley. Is é Warren príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Is contae tirim é.
Fógartach mac Néill
Sliochtaigh
I measc a mhac (agus a gharmhac) tá a leanas:
Fearghal mac Maoil Dúin
Rí Ailigh
Agus é ina rí Ailigh, bhí Fearghal ar an bhfód nuair a chloígh fir na gConnacht sa bhliain 707, cath inár maraíodh a rí, Indrechtach mac Dúnchado. Tharla an cath seo mar dhíoltas ar bhás an Ard-Rí, Loingseach mac Aonghasa sa bhliain 703 ag Cath Chorann. Bhí Fearghal mac Loingsigh duine desna comhraiceoirí.
Ard-Rí
Mharaigh uncail Fhógartaigh, Conall Grant (bás 718), Murchadh an bhliain dár gcionn, agus d'fhill Fógartach ar ais sa bhliain 716. Sa bhliain 717, ba é Fógartach ba chúis le hachrann éigin ag Aonach Thailtean — cruinniú bliantúil Uí Néill — áit a maraíodh beirt fhear. Sa bhliain 718, bhuaigh Conall Grant in aghaidh comhaontas ríthe Ui Néill an Deiscirt ag Cath Cheanannais. Le teann frustrachais, rinne Fearghal idirghabháil agus Conall a mharú dhá mhí níos deireanaí. Is amhlaidh gur shocraigh seo an scéal i measc Uí Néill an Deiscirt.
Luiz Inácio Lula da Silva
Uachtaránacht 2003-2011
Tháinig feabhas mór millteach ar chaighdeán saoil na cosmhuintire agus na meánaicme araon.
Stephen Coughlan
Polaiteoir Éireannach ab ea Stephen Coughlan (26 Nollaig 1910 – 20 Nollaig 1994). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Sgúrr a' Mháim
Is sliabh in Albain í Sgúrr a' Mháim, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.
Friedrich Engels
Ba bhainisteoir monarchan, eolaí sóisialta agus réabhlóidí Gearmánach é Friedrich Engels (Barmen, 28 Samhain 1820 - Londain, 5 Lúnasa 1895). Chuir sé a chroí is a anam i gcúis an tsóisialachais ar feadh leathchéad bliain
Cat
Cur síos
== Frásaí agus seanfhocail == mion
Dúchnoc
Is baile fearainn i gContae Thír Eoghain é Dúchnoc.
Cináed mac Írgalaig
Tosca
Iorghalach mac Conaing (bás 702), iar-rí Bhreá, ba ea athair Cináed, agus Muireann (bás 748) a mháthair. Ba bhall é d'Uí Chonaing as Cnóbha, de chuid Síol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt.
Rostov
Cathair ársa stairiúil sa Rúis é Rostov Velikiy nó Rostov Yaroslavskiy (Росто́в) agus í suite 202 chiliméadar soir ó thuaidh ó Mhoscó. Tá timpeall ar 35,000 duine ina gcónaí ansin. Cé go dtugtar "Rostov Mór" (Velikiy) ar an gcathair, tá sí i bhfad níos lú ná Rostov na Donu i ndeisceart na Rúise, a fuair a ainm ó Rostov Velikiy.
CLG An Charraig Dhubh (Luimneach)
Cluichí
Cé go bhfuil traidisiún níos láidre ag an iomáint sa cheantar, imrítear an pheil sa chlub chomh maith. Tá béim dírithe go láidir i dtreo na hiomána.
Stair
Ghabh iománaithe Chill Fhionáin Craobh Sinsear an Chontae arís dhá bhliain ina dhiaidh sin nuair a bhuadar go trom ar Loch Goir ach ba í sin uair dheireanach a shroicheadar cluiche ceannais an chomórtais. Nuair a atheagaríodh craobhacha an chontae i ndiaidh na dTrioblóidí, ba chlub iomána sinsear fós iad ach bhíodar ag iomáint sa ghrád sóisear le linn blianta na 1930í. Bhuadar ar Cathair Fuinse chun Craobh Iomána Sóisear an Deiscirt a ghabháil sa bhliain 1934 agus d’éirigh leo arís sna blianta 1940 agus 1944 ach níor tháinig faic chucu le linn blianta na 1950í agus na 1960í.
Rodney Hall
Scríbhneoir Astrálach is ea Rodney Hall (Ord na hAstráile) (rugadh ar an 18 Samhain 1935).
Beatha agus saothar
Bhí suim mhór aige i gceol, agus chuir sé aithne ar John Manifold, ceoltóir, scríbhneoir agus béaloideasaí. Chuaigh sin i bhfeidhm air i gcúrsaí litríochta, cultúir agus polaitíochta, agus chuir Manifold in aithne do roinnt scríbhneoirí iomráiteacha é. Orthu sin bhí an scríbhneoir Bundúchasach Kath Walker (Oodgeroo Noonuccal), duine ba chúis le hé a bheith páirteach san fheachtas ar son cearta Bundúchasacha. Sna 1960idí chuaigh Hall i gceann Céim Baitsiléara (le ceol mar mórábhar) in Ollscoil Queensland. Bhuail sé le Judith Wright, bean a raibh buanchaidreamh aici uirthi de thoradh na suime a bhí acu araon i gcearta Bundúchasacha, cúrsaí timpeallachta agus filíocht.
Bláthnaid Ní Chofaigh
Láithreoir teilifíse Éireannach as Ráth Cairn i nGaeltacht na Mí is ea Bláthnaid Ní Chofaigh, a rugadh ar an 12 Samhain 1970.
Dubh agus Bán i gcomórtais fichille
Stair
Mar a thug Howard Staunton faoi deara, "In the earlier ages of chess, the board was simply divided into sixty-four squares, without any difference of colour".I mblianta níos luaithe na fichille, bhí an bord roinnte go simplí i gceithre chearnóg is seasca, gan aon difríocht datha". Thug nuálaíocht Eorpach isteach na cearnóga seicearacha isteach sa tríú haois déag.