cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slinn
Carraig mhínghráinneach mheiteamorfach ar féidir a scoilteadh go foirfe mar go bhfuil ailíniú comhthreomhar ag na criostail míoca inti. Is toradh ar strus dírithe é seo le linn meiteamorfú áitiúil ísealghráid an scealla nó na láibchloiche. Úsáidtear i gcomhair díonta í agus í scoilte i leatháin thanaí, agus is buanseasmhach éadrom í. Tá foinsí i gContae an Chláir agus an Bhreatain Bheag.
Cerdic Wessex
Sanasaíocht
Ceapann formhór na scoláirí gur Bhriotanach seachas Gearmánach é an t-ainm Cerdic, foirm den ainm Ceretic. De réir hipitéis an tionscnaimh Bhriotáinigh, díorthaítear Cerdic ón ainm Briotanach *Caratīcos nó *Coroticos. B’fhéidir go dtugann sé sin le fios gur Briotánach ó dhúchas a bhí i gCerdic, agus gur ghalldaíodh a shliocht le himeacht ama. Tacaíonn na hainmneacha a d’fhéadfadh a bheith neamh-Ghearmánach ar chuid dá shliocht, lena n-áirítear Ceawlin, Cedda agus Caedwalla, leis an tuairim seo.
Liz Saville-Roberts
I mí Dheireadh Fómhair 2018, labhair sí Gaeilge i dTeach Teachtaí na Ríochta Aontaithe, ag glaoch ar rúnaí stáit Thuaisceart Éireann Karen Bradley chun Acht Gaeilge a chur i bhfeidhm. Creidtear gur ise an chéad duine chun Gaeilge a labhairt ann ó Fheabhra 1901.
An Lorráin
Is iar-réigiún in oirthear na Fraince é An Lorráin (Fraincis: Lorraine). Is í an t-aon réigiún sa Fhrainc a bhfuil teorainn aici le trí tír(An Bheilg, an Gearmáin agus Lucsamburg. Bhí cónaí ar 2,356,600 duine i Lorraine ar lá an daonáireamh 2012. Is í an chathair Metz príomhchathair Lorraine. Is as Lorraine don phearsa staire cáiliúil Jeanne d'Arc.
Zuzana Čaputová
Dlíodóir, gníomhaí ar son na timpeallacht a agus uachtarán na Slóvaice (2019-2024) is ea Zuzana Čaputová (a rugadh 21 Meitheamh 1973).
Madar
Planda síorghlas ilbhliantúil atá dúchasach do réigiún na Meánmhara. Na gais ceathairuilleach reatha nó dreaptha le cabhair crúcaí beaga, dírithe síos. Na duilleoga caol docht i bhfáinne 4-6, na bláthanna beag buí cúigpheitealach, na caora scothdhearg/donn. Táirgeann na fréamhacha an dath alasairín.
Iompar
Iompar san aer
Tháinig glaoch ar an mbalún mar áis thaistil agus shiamsa chomh luath leis an 18ú haois (féach na deartháireacha Montgolfier sa Fhrainc) ach níor ceapadh na chéad eitleáin go dtí deireadh an 19ú haois, a bhuíochas sin ar William Hargreaves san Astráil, na Deartháireacha Wright i Meiriceá agus eile. Tháinig an aerlong chun cinn freisin, cé gur tháinig droch-chlú uirthi mar áis iompair de bharr hidrigin, gás an-inlasta, a bheith á húsáid ag an am mar áis shnámha. Ba iad na heitleáin a rug bua, mar sin. Cumadh an chéad scairdeitleán roimh an Dara Cogadh Domhanda, agus tar éis an chogaidh tháinig sé i réim i gcúrsaí tráchtála de réir a chéile agus i gcúrsaí troda go hanluath. Ach tá easpa breosla á tuar anois de bharr laghdú an méid ola, agus cuireann na scairdeitleáin go mór leis an méid dí-ocsaíde charbónaí, gás teaschaomhnaithe, san atmaisféar. Ó am go chéile déantar trácht ar an úsáid nua a d’fhéadfaí a bhaint as na haerlonga agus iad i bhfad níos sábháilte anois, ach ní cosúil go bhfuil deireadh le réim na n-eitleán go fóill.
Fearbán reatha
Is planda é an fearbán reatha.
Scotti
Focal na Laidiné is ea Scoti nó Scotti a tugadh ar na Gaeil, fianaithe ar dtús sa 3ú haois dhéanach. I dtosach báire, na Gaeil go léir a bhí i gceist leis an bhfocal, nó i nÉirinn nó sa Bhreatain, ach in an trátha, ach amháin na Gaeil i dtuaisceart na Breataine, a ainmníodh na bharr Scotia.
Cúigí na hÉireann
Réamhstair
Bhí tuairim eile ag na staraithe Seathrún Céitinn agus T. F. O'Rahilly. Mholadar gurbh é cúige Mumhan a bhí roinnte ina dhá leath, mar dhea de réir Céitinne: Cúige Eochach (san oirthear) agus Cúige Con Raoi (san iarthar), ainmnithe faoi sheach as a ríthe.
Osraige
De réir luath-ghineolaithe Éireannacha, de shliocht na Laighean í ríocht Osraí (Osraige). Idir na 6ú agus 8ú haoiseanna, ámh, ba chuid ríocht na Mumhan í, faoi cheannas Chorca Laidhe. Faoin 7ú haois, tháinig an chlann dúchais, Dál Birn, chun cinn. Sa bhliain 859, tháinig Maol Seachnaill I, rí Uí Néill, i réim sa cheantar. Ina dhiaidh sin, d'éirigh ina ríocht neamhspleách í, de réir a chéile faoi thobar na Laighean. Le linn na 9ú haoise, tháinig Osraí faoi cheannas Chearbhall mac Dúnlainge, chun cinn mar mhór-dhream polaitiúil.
Thit Osraí i measc na céad ríochtaí Gaelacha tar éis ionradh na Normannach ar Éirinn sa bhliain 1170. Go gairid ina dhiaidh sin, tugadh isteach in demesne Phort Láirge í.
Scotti
Sanasaíocht
Moladh roinnt sanas agus níltear ar aon intinn fúthu i scoláireacht phríomhshrutha have been conjectured.
Attacotti
Dream ba ea na hAttacotti a rinne ionsaithe ar an mBreatain Rómhánach idir na blianta 364 agus 368, i dteannta le Scotti, Cruithnigh, Sacsanaigh, tréigtheoirí míleata Rómhánacha, agus na Briotanaigh dúchais féin. Chloígh Count Theodosius na foghlaithe a bhliain 368.
7 Nollaig
Is é an 7 Nollaig an 341ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 342ú lá i mbliain bhisigh. Tá 24 lá fágtha sa bhliain.
Fearóicéin
Fe(C5H5)2, solad flannbhuí le leáphointe 173 °C, a ullmhaíodh den chéad uair i 1951. Bíonn adamh iarainn nasctha go diméadrach le dhá fháinne chioglaipeintidhé-éiníl ann. An chéad cheann i sraith comhdhúl orgánaimhiotalach de na miotail thrasdultacha a dtugtar miotalaicéiní orthu.
Codex Alimentarius
Cód cleachtais, iarracht chun caighdeáin uiledhomhanda táirgthe is próiseála bia a leagan síos is ea an Codex Alimentarius (Laidin ar Leabhar an Bhia). Bhunaigh Eagraíocht Bia is Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe agus an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte an cód i 1963.
Cashtal yn Ard
Tochailtí
under side stones, were pieces of bones; on the north, portions of a skull, suture open ; upper jaw bone, with teeth regular and sound of a young person, and other fragments; also pieces of two different urns, one of crushed granite and black, about two-thirds of an inch thick, the other thicker, red, and of more earthy material. Near the east end was a cist without covering stone or west side stone, with portions of bone in the north, and on the south end fragments of a smaller urn of crushed granite, thickly spangled with mica... B'fhéidir gur baineadh aon taisí daonna eile le linn suaitheadh níos luaithe.
Giolla na Naomh Ó hUidhrín
Tá clú ag Ó hUidhrin mar údar an dáin topagrafaigh, Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh. Scríobhadh é mar chomhdán ar Triallam timcheall na Fodla le Seán Mór Ó Dubhagáin.
Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh
Staraí, file agus scríobhaí ba ea  Giolla Íosa Mór mac Donnchadha Mac Fir Bhisigh  (beo 1390 – 1418). Mhic Fhirbhisigh léannta as Leacán i dTír Fhíacrach Mhuaide, cuid de Chontae Shligigh anois, ba ea a mhuintir.
Comhlachas Forbartha Idirnáisiúnta
Is eagraíocht airgeadais idirnáisiúnta é an Comhlachas Forbartha Idirnáisiúnta (CFI). Tá an CFI cleamhnaithe leis an Banc Idirnáisiúnta Athfhoirgníochta agus Forbartha agus an Banc Domhanda. Soláthraíonn an CFA caipiteal do thionscadail forbartha sna balltíortha ar théarmaí níos fearr ná mar a thairgeann margaí príobháideacha caipitil ná an Banc Domhanda.
Sceimhlitheoireacht státurraithe
Samplaí, dar le daoine áirithe:
Slisne sileacain
De bhrí go dtógtar ciorcaid mhicrileictreonacha ar shlisní beaga sileacan leathsheoltóra (timpeall 10 mm × 20 mm nó níos lú), tugtar slisní, nó fiú micrishlisní, ar na feistí seo. Bíonn na ciorcaid seo, na trasraitheoirí is na comhbhaill eile den chiorcad chomh maith leis na sreanga ceangailte, eitseáilte ar an tslisne sileacain. De réir a chéile is féidir na ciorcaid a dhéanamh níos dlúithe ar na slisní, ionas gur féidir i bhfad níos mó feidhmeanna leictreonacha a dhéanamh de réir an mhéadair chearnaigh de shlisne. Tugtar ciorcad iomlánaithe nó ciorcaid ollscála iomlánaithe ar a leithéid. Is iontaofa saor slisní sileacain a tháirgeadh i gcomhair ríomhairí, fearais baile, agus an chuid is mó d'fheidhmeanna leictreonacha an lae inniu. Tábhachtach i mionadúchán an-chuid trealaimh is feidhmeanna a mbíodh gá le meaisíní ollmhóra chucu blianta beaga ó shin.
Forógra na gCumannach (1848)
D'fholisigh Páirtí Cumannach na hÉireann aistriúchán as Gaeilge sa bhliain 1986.
Aigéad
Go bunúsach, is ionann an Ka, nó tairiseach díthiomsúcháin an aigéid, ná:
Teoiric Arrhenius
Is substaint amfaiteireach, nó amfailít, é an t-uisce. Mar sin, is féidir leis na móilíní uisce imoibriú le chéile, ionas go bhfuil móilín amháin ina aigéad agus ceann eile ina bhun. Bíonn an t-imoibriú seo ar obair san uisce is glaine amuigh, agus tugtar uathphrótalú air. Ní bhíonn ach codán beag de na móilíní uisce uathphrótalaithe ag aon am, cé go mbíonn siad ag imoibriú ar an mbealach seo gan stad gan staonadh (agus an t-imoibriú ag dul sa dá threo, mar is tábhachtach a chuimhneamh). Tá an t-uisce féin neodrach ó thaobh na haigéadachta is na bunatachta de, ós ionann tiúchan an dá chineál ian san uisce glan. Má chuirtear aigéad leis an uisce, áfach, rachaidh tiúchan na n-ian hiodrocsóiniam in airde.
Giolla na Naomh Mac Aodhagáin
Baird ba ea a mhuintir, Mhic Aodhagáin. Ollamh Gaeilge in Urumhain ba ea é féin, agus b'fhéidir ina dhlíodóir ar son Iarla Urmumhan.
Giovanni Giocondo
Nótaí
Tharraing an t-alt seo ábhar as foilseachán atá san fhearann poiblí anois: Herbermann, Charles, eag. (1913). Catholic Encyclopedia. Robert Appleton Company.
Viviane Reding
Is polaiteoir Lucsamburgach í Viviane Reding (27 Aibreán, 1951 a rugadh í). Ba í Reding an Choimisinéir Eorpach don tSochaí Faisnéise agus do na Meáin Chumarsáide i gCoimisiún Barroso ón bhliain 2004 go 2010.
Liam Ó Briain
Ar 1 Meán Fómhair 1921 phós sé Helen Lawlor. Ba í an t-iriseoir Eibhlín Ní Bhriain an t-aon leanbh a bhí ag an lánúin.
Dún réaltchruthach
Lámhach leatrasnach
B’fhusa na múir íochtaracha a ionsaí de ruathar agus ní bheadh cosaint i mbanc cré dá n-éireodh leis na hionsaitheoirí an fána lasmuigh den díog a shealbhú agus gunna mór a chur suas ann. Dá bhrí sin lig cruth an dúin lámhach leatrasnach a imirt ar aon ionsaitheoirí a bhainfeadh bun múir amach. Bhí gunnaí móra curtha suas ag bun na huillinne istigh de gach rinn agus bheidís in ann ciumhaiseanna na reann ba ghaire a chosaint. Tá forbairt an deartha seo le feiceáil i ndaingin idirthréimhseacha leithéid Sarzana agus Sarzanello in iarthuaisceart na hIodáile.
Éifeacht
Ba í an dara hócáid imshuí Padua, cathair Veinéiseach, i 1509. Cuireadh cúram na cosanta ar innealtóir de mhanach darbh ainm Fra Giocondo. Leag sé na seanmhúir agus chuir díog leathan timpeall na cathrach a d’fhéadfaí a chlúdach le lámhach leatrasnach ó phoill ghunnaí ísle in oibreacha a ghob amach sa díog. Theip ar gunnaí móra na bhFrancach na daingin a leagan, agus tar éis roinnt ionsaithe fuilteacha gan éifeacht chúlaigh na Francaigh agus a gcomhghuaillithe.
Thomas Lee (captaen)
Luathshaol
.
Seirbhís faoi Pherrot
Bheartaigh Lee chun ceannaire na nGearaltach, Walter "Reagh" Mac Gearailt, a ghabh, ach sceith bean chéile Lee, a bhí mar ateangaire in idirbheartaíochtaí leis na reibiliúnaithe, an scéal leis. Scar Lee óna bhean chéile i mí Dheireadh Fómhair 1587, ach is cosúil go raibh caidreamh áirithe aige léi. Faoin am seo bhí sé tar éis titim amach le Perrot - go páirteach toisc nár íocadh as a chuid seirbhísí - agus cuireadh i bpríosún é ar feadh ocht seachtaine i gCaisleán Bhaile Átha Cliath agus baineadh uaidh a chomplacht. Chuir Lee a bhean chun na cúirte chun a chás a phlé, agus i 1588 bhí sí fós ann ag iarraidh go sannfaí buíon de 50 fear, a tógadh ó chaptaen eile, dá fear céile.
Sa bhliain 1591 d’fhulaing Lee "a great casual fire by the means of lewd servants"” i gCaisleán Mháirtín, rud a chosain £1,000 dó agus a d’fhág é féin agus a bhean gan faic ach a gcuid éadaí agus roinnt capall. Chuir sé an milleán ar Nicholas White, breitheamh sinsearach agus taobhaí Iarla Urmhamhan, as an eachtra seo.
Ulaidh
Sa bhliain 1593 ghlac Lee páirt san sluaíocht i gcoinne Aodh Mhig Uidhir faoi cheannas an tiarna nua, William FitzWilliam. Tar éis cath Bhéal Leice mhol Aodh Ó Néill, Iarla Thír Eoghain agus Sir Henry Bagenal é as a chrógacht, mar go raibh sé ar an gcéad duine a chuaigh isteach san áth ar abhainn na hÉirne..
Sa tóir ar Fhiach Mac Aodha Ó Broin
B'fhearr le Lee airteagail thréasa in aghaidh shirriam Chill Chainnigh as Rose O'Toole (nee Basnett) a choinneáil faoi rún. Bhí sí i bpríosún sa chaisleán, agus chuir Lee bac ar a forghníomhú mar chúiteamh ar a gealltanas chun cabhrú leis i ngabháil agus i marbhadh mic Uí Bhriain, beirt acu a bhí pósta ar a deirfiúracha féin. Cuireadh i leith Lee gur tharraing sé súile Airt Uí Thuathail amach le linn d'Art a bheith faoina chosaint, agus do dheartháir an íospartaigh, Rowny, a thiomáint chun ceannairce agus é faoin gcosaint chéanna.agus é faoi chosaint, agus gur thiomáin sé deartháir an íospartaigh, Rowny, chun ceannairce agus é faoin gcosaint chéanna.
Essex
I mí Aibreáin 1599 fuair pátrún Laoi, William FitzGerald, 13ú Iarla Chill Dara, bás i longbhriseadh agus é ag taisteal go dtí Essex in Éirinn ag tús fheachtas costasach agus nár éirigh leis in aghaidh Uí Néill.
Phós sé sa dara háit, sa bhliain 1595, Kinborough Valentine, cúlchainteoir Sasanach. Ní raibh aon cheist maidir lena dhara pósadh.
Coelurus
Géineas dineasár éadrom feoiliteach is ea Coelurus. An muineál caol, an t-eireaball fada, an bhlaosc fada le logaill mhóra. Déchosach, na géaga tosaigh gearr le 3 mhéar, ceann amháin os comhair an dá cheann eile. Ar eolas ó iontaisí ón tréimhse Iúrasach i stát Wyoming.
Robert Fico
Dlíodóir agus iar-phríomhaire na Slóvaice (2006-2010 agus 2012-2018) is ea Robert Fico (a rugadh ar 15 Meitheamh 1964). Tá sé go mór i bhfách leis an eite dheas.
An Cailín Ciúin
Scéal
Amuigh faoin tír in Éirinn sa mbliain 1981 atá an scannán bunaithe, scéal Cháit (Catherine Clinch) tráth a seoltar í óna teach plódaithe achrannach chuig gaolta i bhfad amach, le fanacht ina cónaí leo ar feadh an tsamhraidh.
Tar éis roinnt ama, áfach, baintear siar as Cáit nuair a scaoileann comharsa rún léi. Cinnte, faoi chúram na gCinnsealach, bláthaíonn Cáit agus aimsíonn sí slí úr beatha. Ach sa teach seo nár chóir aon rúin a bheith ann, tugann sí an fhírinne shearbh chun solais. Nuair a thagann Cáit chun cónaí leis na Cinnsealaigh ar dtús, ní thuigeann sí go raibh cailliúint mhór acu ina saol.
Léiriú
Ansin rinneadh scannánú ar an láthair sa Mhí agus i mBaile Átha Cliath'; léiríodh an scannán le linn dianghlasála, i bhFómhar 2020. Seoladh an scannán ag Féile Scannán idirnáisiúnta Bheirlín, Feabhra 2022. Fuair BREAKOUT PICTURES agus CURZON na cearta don scannán in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe. Rinne siad é a phoibliú agus é a eisiúint sna pictiúrlanna sa dá chríoch i mí Bhealtaine 2022.
Go dtí tús mhí Dheireadh Fómhair 2022, tar éis 22 seachtain sna pictiúrlanna in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe, bhí €1 milliún saothraithe ag an scannán.
Diaspóra na nGael
Meiriceá Thuaidh
Stáit Aontaithe Mheiriceá
Thomas Kilroy
Tá sé ag cur faoi i gContae Mhaigh Eo faoin am seo agus é ina bhall den Irish Academy of Letters, The Royal Society of Literature agus Aosdána.
Baldus de Ubaldis
Foilseacháin
D'fhág Baldus corpas mór tráchtaireachtaí, tráchtas agus go háirithe tuairimí dlí, a léiríonn an bhaint a bhí aige le fadhbanna praiticiúla dlíthiúla agus polaitiúla le linn a ré. Bhí tionchar mór ag a chuid oibre ar dhlí na fianaise thar aon chuid eile.
Sorcha Richardson
Is amhránaí agus cumadóir Éireannach as Baile Átha Cliath í Sorcha Richardson (a rugadh 22 Meán Fómhair 1990 ).
Gairm
Fógraíodh go mbeidh a dara halbam Smiling Like an Idiot eisithe aici ar 23 Meán Fómhair 2022.
Méileas
Is oileán sa Ghréig é Méileas. Tá sé suite sa Mhuir Aeigéach go díreach taobh ó thuaidh ón gCréit. Sa bhliain 2011 bhí 4,977 duine ina gcónaí ann.
An tSionainn
Cúrsa na hAbhann
Is fadhb mór é an uisce a ritheann ó na portaigh isteach sa tSionainn agus in a fo-aibhne. Nuair a thagann an abha isteach sna locha, titeann an smúit móna go dtí an grinneall agus tá a lán de bailithe anois ar thaobh thuaidh Loch Deirg.
The X Factor (RA)
The Xtra Factor Live
Thosaigh The Xtra Factor Live (The Xtra Factor go dtí sraith 12) ar 4 Meán Fómhair, 2004. Chraol sé ar ITV2 tar éis The X Factor ar ITV1. Cuireadh ar ceal é i mí Eanáir 2017.
Novgorod
Is é Veliky Novgorod (Rúisis: Великий Новгород) príomhchathair Chúige Novgorod sa Rúis.
Yaoundé
Stair
Thóg saighdiúirí ón bhFrainc agus ón mBreatain seilbh ar an tír le linn an chogaidh. Ina dhiaidh sin tugadh rialú an chuid de Chamarún ina bhfuil Yaoundé do na Francaigh.
Maes Howe
Tá seomra adhlactha croischruthach le boghta coirbéalta os a chionn, agus os cionn leac an dorais sliotán a ligeann solas na Gréine isteach is an ghrian ag dul faoi ar lá ghrianstad an gheimhridh. Istigh ann tá 24 scríbhinn rúnach, graifítí a scríobh creachairí Uiginneacha sa 12ú céad AD.
Liosta na bhfocal Laidineach agus Gréagach a úsáidtear go coitianta in ainmneacha córasacha
Fágtar focail atá an-chosúil le foirmeacha sa Ghaeilge nó sa Bhéarla ar lár.
Sna táblaí, L = An Laidin, G = An Ghréigis, agus LG = mar an gcéanna sa dá theanga.
Áed in Gai Bernaig
Rí na gConnacht ba ea Aodh an Gha Bhearnaigh Ó Conchúir (Meán-Ghaeilge Áed in Gai Bernaig Ua Conchobair). Tadhg an Eich Ghil ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1046 go dtí 1067.
Geneviève Néron
Aisteoir agus ceoltóir ó Québec is ea Geneviève Néron, a rugadh in Montréal ar an 24 Iúil 1974.
Tharraing sí clú éigin uirthi féin sna sraithdhrámaí Virginie, Tribu.com et Les Invincibles, ach is clár don aos óg, Réal-IT, is mó a rinne iomráiteach í, agus ghnóthaigh sí duaiseanna dá bharr, leithéid an Prix Gémeaux i 2004. . Bhí sí le fáil freisin sa tsraith theilifíse Jean Duceppe. Rinne sí páirteanna ina lán scannán freisin. Orthu sin bhí Les Boys 3, Soowitch et La Moitié gauche du frigo.
Tomás Ó Néill Ruiséal
B'údar Éireannach é Tomás Ó Néill Ruiséal (1828–1908) a aithnítear go forleathan mar dhuine de bhunaitheoirí Chonradh na Gaeilge. Bhí tionchar mór aige ar an nGaelachas sa 19ú haois.
Rugadh é sa Mhóta, Contae na hIarmhí, mac do Joseph Russell, feirmeoir agus ball de Chuallacht na gCairde. Bhí spéis aige sa Ghaeilge ó na 1850idí ar aghaidh. Chuaigh sé ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe i 1867 agus d'fhill sé ar Éirinn i 1895.
Fuair Ruiséal bás ar an 15 Meitheamh 1908, i Sráid Synge, Baile Átha Cliath, agus cuireadh é i Reilig Chnocán Iaróm.
Feidhmeanna léasar sa mhíochaine
Tá feidhmeanna léasar á bhforbairt an t-am ar fad sa mhíochaine. Úsáidtear léasair chun reitine scartha a phonctháthú ar ais sa tsúil, cur fola taobh istigh den cholainn a stopadh, agus siadaí mínormálta áirithe a leachtú nó a ghalú. Tá obráidí le léasar eximer bíogtha, a ghineann níos mó solais ultraivialait ná teasa, in úsáid chun coirne na súile a ghearradh is a mhúnlú chun aistiogmatacht, fadradharc is gearr-radharc a cheartú. Tá aingeaplaiste á saothrú, ina mbaintear feidhm as léasar beag sa chataidéar chomh maith leis an mbalún: úsáidtear an chumhacht radaíochta ón léasar chun an phlaic artairiscléaróise a leachtú, agus séidtear an balún chun aon fhuílleach a bhrú ar feadh na mballaí san artaire.
Cuan Mó
Cuan mór ar an Aigéan Atlantach in iarthar Chontae Mhaigh Eo is ea Cuan Mó. Tá a lán droimníní istigh sa gcuan mar oileáin, agus ar an mórthír go dtí an oirthear. Tá Cruach Phádraig ar an taobh theas den chuan. Tá saghas cruth chearnóg ar an gcuan, agus tá baile i ngach cúinne; (go deiseal ón iarthuaisceart) an Mhala Raithní, Baile Uí Fhiacháin, Cathair na Mart agus Cluain Cearbán. Tá Oileán Chliara ar an tslí isteach sa gcuan, agus is anseo a bhí Gráinne Ní Mháille fuinniúil.
Ascar
Áiteanna eile
-Glitnir, halla Fhoirseití
-Sökkvabekkr, halla Shága
-Valaskjalf, halla Vailí
Valladolid
Sanasaíochta
Deirtear go dtáinig ainm na háite ón Laidin : VALLIS, "Gleann"; agus an focal Ceilteach: TOLITUM, "suíomh le buaile dhá abhainn". Tá ceangailt ag a ainm leis an easainm Araibise reatha don chathair بلد الوليد a ciallaíonn An Cathair de Walid.
Dante Alighieri
Scríobh sé an Choiméide Dhiaga, ceann de mhórshaothair litríocht an domhain.
Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir
Cuireadh a athair a choróin sa bhliain 1092 ag Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh. Tháinig mearbhall ar an gcomharbas, agus rinne Flaithbheartach rí de'Uí hEidhin as Aidhne. Faoin mbliain 1097, ámh, bhí Tadhg ina rí, ach gur maraíodh ansin é ag Domhnall mac Tiarnáin Ó Ruairc.
Deasún Mac Gearailt
Luathshaol
Rugadh Deasún Mac Gearailt in Forest Gate, West Ham, Essex in 1888 agus baisteadh Thomas Joseph FitzGerald air. Ba iad Patrick Fitzgerald (1831–1908), saothraí ó dheisceart Thiobraid Árainn, agus Mary Anne Scollard (1847–1927) ó Oileán Ciarraí, Contae Chiarraí, a thuismitheoirí. D’athraigh sé a ainm agus é sna déaga agus roghnaigh sé an t-ainm níos rómánsaí “Desmond”, nó “Deasún”. Tháinig sé go hÉirinn den chéad uair in 1910. Bhí sé ina mhac léinn in St Bonaventure's.
Sliocht
Bhí duine dá mhic, Gearóid Mac Gearailt ina Aire Gnóthaí Eachtracha sna 1970í, dála a atharsan, agus ceapadh é mar Thaoiseach dhá uair sna 1980í.
Baldassare Tommaso Peruzzi
Tar éis Chreach na Róimhe (1527) d’fhill sé ar Siena, mar a bhfuair sé post mar ailtire na Poblachta. Dhaingnigh sé an chathair agus dhear damba suntasach le haghaidh Abhainn an Bruna (nár tógadh riamh). Bhí sé ar ais sa Róimh faoi 1535.
Triallam timcheall na Fodla
Dán topagrafach na meánaoise is ea  Triallam timcheall na Fodla  (Triallaimís timpeall na hÉireann) le Seán Mór Ó Dubhagáin. Bandia agus seanainm fileata ar Éirinn is ea Fódhla.
Scota
Uaigh Scota
Deirtear go bhfuil Uaigh Scota le fáil i ngleann ó thaobh dheas de Thrá Lí, Contae Chiarraí. Gleann Scoithín is ainm don áit, ach Foley's Glen a thugtar uirthi anois go minic (Foley's Glen ar maps.google). Tá sruthán ann agus bóithrín ar a bhruach, a thugann aghaidh ar paiste ina bhfuil liagchiorcal ar shuíomh na huaighe, mar a thugann comhartha bóthair le fios.
Jack Kerouac
Saothar
clé|mion|Teach Jack Kerouac - Orlando Florida
Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh
Ábhar
Tá ann in Tuilleadh feasa  idir forábhar agus leanúint ar Triallam timcheall na Fodla le Seán Mór Ó Dubhagáin. Déanann an dá dhán chur síos ar Éirinn roimh theacht na Normannaigh, mara thuigfeadh an scéal áfach ag beirt a mhair dhá chéad bliain tar éis an ionraidh. Feictear in Triallam chur síos ar an gcuid thuaidh den tír, .i.Leath Choinn, agus i dteannta sin cúige Laighean agus na hOsraí; in Tuilleadh feasa, ar an gcuid theas, .i. Leath Mhogha, ina measc Mumhain, tailte ar bhruach na Sionainne íochtaraí agus cúige Laighean fosta, agus dá bharr tá dhá chur síos neamhspleácha againn ar an gcúige úd.
Eilean a' Chaisteil
Is oileán suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath é Eilean a' Chaisteil.
Karin Kadenbach
7ú téarma parlaiminte (2009–14)
I mí Dheireadh Fómhair 2013, bhí Kadenbach ina rapporteur don tuarascáil ar Éicea-nuálaíochtaí - Poist agus Fás trí bheartas comhshaoil. Leis an tuarascáil seo socraíodh straitéisí chun fás eacnamaíoch inbhuanaithe a chruthú agus ceangailte freisin bhí méadú ar phoist socraithe. I 37 cás, d’fhóin sí mar scáth-rapporteur..
Reasadh
Ríthe Reasadha
Sa dréacht polaitiúil Cogad Gáedel re Gallaib de chuid na 12ú haoise, ainmnítear an t-aon rí Reasadha eile, agus é ná Flaithrí mac Allamarain, as an 10ú haois amhail Donnabhán, bhriste i réim roimhe siúd. Insítear i CGG gur maraíodh Flaithrí ag Íomhar Luimnigh c. 967 roimh Chath Sulchoit. Bhí Donnabhán ina comhghuaillí Íomhair, agus mac céile leis, ach ní luaitear Reasadh san alt.
Emanuel Lasker
Imreoir fichille, matamaiticeoir agus fealsamh Gearmánach ab ea Emanuel Lasker (24 Nollaig 1868 – 11 Eanáir 1941) a bhí ina churadh domhanda ar feadh 27 bliain, ó 1894, an réimeas is faide d'aon curadh domhain fichille. In ard a réime, bhí Lasker ar cheann de na seaimpíní is ceannasaí, agus meastar go ginearálta é fós mar cheann de na himreoirí is láidre sa stair. Dúirt cuid dá chomhaoisigh gur bhain Lasker úsáid as cur chuige "síceolaíoch" i leith ficheall, agus fiú gur imir sé go fo-optamach uaireanta d'aon ghnó chun mearbhall a chur ar a chéile comhraic. Léiríonn anailís ríomhaire comhaimseartha, áfach, nach ndearna sé ach mearbhall a chur ar a chéile comhraic agus nach raibh sé ach chun tosaigh ar lucht a linne.
Luathbhlianta 1868–1894
Bhain sé sraith de bhua in aghaidh comhraic den scoth ó 1889 go 1893: Curt von Bardeleben, 1889; Jacques Mieses, 1889; Henry Edward Bird, 1890; Berthold Englisch, 1890; Joseph Henry Blackburne, 1892; Jackson Showalter, 1892-93 agus Celso Golmayo Zúpide, 1893. In 1893, d'aistrigh Lasker go dtí na Stáit Aontaithe, tír inar chaith sé dhá bhliain ina dhiaidh sin. Ansin, thug Lasker dúshlán do Siegbert Tarrasch, fear a bhí tar éis trí chomórtas idirnáisiúnta a bhuachan i ndiaidh a chéile go gairid. Dhiúltaigh Tarrasch go sotalach, ag rá gur cheart do Lasker cruthú gurbh fhiú é imirt leis cúpla mórimeacht idirnáisiúnta a bhuachan. Tar éis an diúltaithe seo, d'fhreagair Lasker le dúshlán a thabhairt don churadh domhanda a bhí i réim agus an t-imreoir is láidre ar domhan, Wilhelm Steinitz.
Hipitéis substráit Ghaeilise
Teangacha neamh-Ind-Eorpacha
Lonnaíodh Éire tar éis chúlú na clúid oighir c. 10,500 BC. Meastar gur tháinig na teangacha Ind-Eorpacha i bhfad níos deireanaí, ag teacht in áit na teangacha dúchais. Moltar ámh go bhfuil tionchar na (d)teang(each)a úd fós ann trí fhianaise logainmneacha agus ainmneach pearsanta ach go háirithe,  bunaithe ar ainmneacha in Geografaíocht le Tolamaes.
Edmund Spenser
Chaith Spenser formhór a shaoil ghairmiúil in. Éirinn. Fuair sé talamh méith ar bhruach na hAbhann Móire mar luach saothair. Bhí dearcadh, diúltach, naimhdeach ag Spenser ar Éirinn agus a muintir (dearcadh a bhí bunaithe cuid mhaith ar Topographica Hibernica (1188) agus Expugnatio Hibernica le Giraldus Cambrensis ). clé|mion|1500idí
Lá Idirnáisiúnta an Damhsa
Ceiliúrtar Lá Idirnáisiúnta an Damhsa ar an 29 Aibreán gach bliain.
Cogaíocht cheimiceach
Stair
Úsaideadh airm ceimiceacha ar shibhialtaigh sa tSiria.
Uí Bhriain
Stair
Bhíodh achrann idir Mathúin agus Maol Muadh mac Brain na nEoghanacht. Cloíodh Mathúin sa deireadh go fealltach ag teach Dhonnabháin mhic Cathail, tugadh ar láimh dá naimhde agus cuireadh chun báis é sa bhliain 976. Tháinig na hEoghanachta ar ais i gcoróin le dá bhliain sular bhain Brian Bóramha a chuid díoltais amach, nuair a chloígh agus mharaigh sé Maol Muadh i gCath Bhealach Leachta.
Críochdheighilt
Bhí triúr duine Uí Bhriain ina n-ard-ríocht i ndiaidh Bhriain féin, agus ceannas acu ar an Mumhain. Sa bhliain 1118, ámh, rinne Toirdhealbhach Ua Conchobhair ionradh ar an Mumhain, ag teacht i dtír ar cogadh idir na deartháireacha Diarmait agus Muircheartach, iar-ardrí. Rinneadh críochdheighilt den Mhumhain le Conradh Ghleann Maghair. Bronnadh Tuadhmhumhain ar mhic Dhiarmada agus Deasmhumhain ar Mhic Cárthaigh na nEoghanacht. Tar éis bhás Dhomhnaill Mhóir, éilitheoir ar choróin na Mumhan, agus ionradh na Normannach ar Éirinn, chúlaigh Dál gCais trasna na Sionainne i gContae an Chláir isteach.
Get Weird
Is é Get Weird an tríú halbam ón popghrúpa Little Mix. Scaoileadh é ar an 6 Samhain, 2015, trí Syco Music agus Columbia Records.
Camchuairt
Thosaigh an camchuairt The Get Weird Tour ar an 13 Márta 2016 ag an Cardiff Arena i gCaerdydd agus chríochnaigh ar an 31 Márta 2016 ag Belfast Odyssey Arena i mBéal Feirste.
Acht Rialtais Áitiúil (Éire), 1898
Imeachtaí
Ar an 15 Eanáir 1899, reáchtáladh toghchán i gcathair Luimnigh. Bhí beagnach 5,000 duine in ann vótáil, ina measc 900 bean.
Magnón
In ábhair mhaighnéadacha, ascaluithe i dtreoshuíomh coibhneasta na nguairí adamhacha a chomhfhreagraíonn do thonnta maighnéadaithe. Is tonnta candamacha guaire iad na magnóin, a dhealraíonn mar cháithníní is féidir a scaipeadh le neodróin. Is féidir iad a bhrath i dturgnaimh, agus is tábhachtach iad i dtuiscint airíonna maighnéadacha is teirmidinimiciúla na n-ábhar maighnéadach.
Buamáil Aldershot (1972)
Ciontaíodh Noel Jenkinson níos déanaí, cumannach agus Protastúnach as Contae na Mí. Cúisíodh san éagóir é, b'fhéidir. Fuair Jenkinson anbhás ar 9 Deireadh Fómhair 1976 i bpríosún Leicester, faoi chúinsí amhrasacha. Bhuail 'taom croi' é, ... agus 46 bliain in aois dó.
Smólach ceoil
Éan ceoil ar mheánmhéid is ea an smólach ceoil. Faightear é in an-chuid réigiún ar fud an Domhain ó fhásaigh go dtí na foraoisí báistí sna trópaicí. A dhroim donn is a bhrollach geal le cuid mhaith spotaí dubha. Déanann sé ceol i rith na bliana. Bíonn a limistéar féin aige agus ruaigeann sé smólaigh eile as, ach ní bhacann le héin eile. Cónaíonn sé i dtoim, agus itheann péisteanna ar an talamh (ag briseadh poigheachán an tseilide ar charraig) is caora gealdaite. Déanann sé a nead chupánchruthach i dtom tiubh, agus tógann suas le 3 ál sa bhliain. Tugtar caislíní ar chuid de na saghsanna.
Caidreamh poiblí
Is éard atá i gceist le caidreamh poiblí (CP) ná an cleachtas maidir le faisnéis a bhainistiú agus a scaipeadh ó dhuine aonair nó ó eagraíocht (amhail gnó, gníomhaireacht rialtais, nó eagraíocht neamhbhrabúis) don phobal chun tionchar a imirt ar a n-aireachtáil phoiblí. Tá difríocht idir caidreamh poiblí (CP) agus poiblíocht sa mhéid is go ndéantar an CP a rialú go hinmheánach, ach nach bhfuil an phoiblíocht á rialú agus ní chuireann páirtithe seachtracha léi.
Smugairle an tseoil
Céalantrátach cosúil le smugairle róin is ea smugairle an tseoil. Snámhann ar barr an aigéin, coimeádta suas le slaod atá lán de ghás. Maireann i gcóilíneachtaí agus bíonn a thasc speisialta féin ag gach indibhid díobh, cosúil le atáirgeadh, beathú agus eile. Beireann ar chreach le hadharcáin fhada loiscneacha a chrochann síos ón slaod agus a d’fhéadfadh goimh pianmhar a thabhairt do shnámhaí.
Traffic in Souls
Scannán ficsean coireachta Meiriceánach is ea Traffic in Souls a rinneadh sa bhliain 1913.
Maud Joynt
Saol níos déanaí agus a oidhreacht
D'éirigh Joynt bodhar agus í amach sna blianta, ach lean sí uirthi ag staidéar go dtí go bhfuair sí bás. Chaith sí an chuid is mó dá saol fásta i Raghnallach agus i Ráth Maonais, ach ba é 69 Faiche Stiabhna an seoladh deireanach a bhí aici. Fuair Joynt bás an 24 Iúil 1940, i dteach altranais Portobello. Tá sí curtha i Reilig Chnoc Ieróim.
Kilburn
Stair
Bhí sna tailte prióireacht teach mór agus teach aíochta, a d'fhéadadh a bhíodh an bunús den teach tábhairne an Red Lion (The Westbury an ainm atá air anois), a cheaptar a bheith bunaithe i 1444. Os a chomhair, osclaítear an Bell Inn faoi 1600, ar an suíomh den sean teach mór. clé||200px|thumb|Plaic Toibreacha Kilburn Spa Tháinig an faisean den 'uisci míochaineach' a thógáil san 18ú haois go Kilburn nuair tobar na uiscí iarnach (uisce tuilte le iarann) a bhí aimsithe i ngar den Bell Inn i 1714. Ina iarracht a dhéanamh le dul san iomaíocht leis an Tobar Hampstead in aice láimhe, oscailte gairdíní agus 'seomra mór' a chur chun cinn an tobar. Chuir a uiscí chun cinn in irisleabhair comhaimseartha mar leigheas 'breoiteacht goile'.
Idir 1839 agus 1856 bhí ina chónaí an chéad-tiarna na haimiréalachta William Henry Smith i dteach ar an iarthar den Kilburn High Road. Forbraíodh an formhór den cheantar sa deichniúir deireanach an 19u aois le Solomon Barnett, a chuir an ainmneacha ar na sráideanna tar éis an West Country (m.sh Torbay) nó filí comhaimseartha (m.sh Tennyson) ar a bhfuil an-mheas orthu in oineach a bhean-chéile.
René Magritte
Péintéir a rugadh i Lessines na Beilge ab ea René François Ghislain Magritte (21 Samhain 1898 - 15 Lúnasa 1967). Duine mór le rá i measc osréalaithe na Beilge sna 1920idí. Sna Stáit Aontaithe sna 1960idí, glacadh leis mar nuálaí luath popealaíne.
Seó Luna
Sraith theilifíse bheoite Bhrasaíleach faoin eolaíocht is ea Seó Luna (Earth to Luna!; O Show da Luna!). Tá an leagan Gaeilge ar fáil ar Cúla4 ar TG4. Baineann an seó le cailín óg darb ainm Luna atá an-fhiosrach faoin eolaíocht. Taiscéalann sí féin, a deartháir Jupiter, agus Clyde an firéad an domhan mór ina dtimpeall.
Ollscoil Basel
Is í an institiúid ghaolmhar ná Leabharlann Ollscoil Basel ar na leabharlanna is mó agus i measc na leabharlanna is tábhachtaí san Eilvéis. Tá an ollscoil ina hóstach ar dhámh na diagachta, an dlí, na míochaine, na ndaonnachtaí agus na n-eolaíochtaí sóisialta, na n-eolaíochtaí, na síceolaíochta, agus na ngnóthaí agus na heacnamaíochta, chomh maith le go leor ábhar agus institiúidí trasdisciplíneacha, mar Das Biozentrum do thaighde bithleighis agus Das Europainstitut (Béarla:Institute for European Global Studies) Sa bhliain 2020, bhí 13,139 mac léinn agus 378 ollamh ag an Ollscoil. B'ionann mic léinn idirnáisiúnta agus 27 faoin gcéad de na mic léinn.
Bernardino Drovetti
Éigipteolaí Iodálach ab ea Bernardino Michele Maria Drovetti (7 Eanáir, 1776 – 5 Márta, 1852).
Firewalker (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an naoú heipeasóid, "Firewalker" den dara sraith The X-Files ar an 18 Samhain 1994. Scríobh Howard Gordon an eipeasóid seo. D'fhéach 15.2 milliún duine ar an eipeasóid.
The X Factor (SA)
B'iad Simon Cowell, Demi Lovato, Kelly Rowland, Paulina Rubio, Nicole Scherzinger, Cheryl Cole, Paula Abdul, LA Reid agus Britney Spears na breithiúna ar an gclár faoi láthair, agus bíonn orthu breithiúnas a thabhairt ar na hiomaitheoirí gach uile sheachtain.
Formáid
Sraith 1/2
Snag (scairt)
Ciallaíonn sin go mbíonn an diafram ag bogadh go tapa agus tagann aer amach ónár mbéal go tapa. clé|mion|Éist Uaireanta bíonn “hic” le cloisteáil nuair a bhíonn snag orainn. Cruthaítear mar sin fuaim ghéar shainiúil ionanálaithe leis an ngníomhaíocht seo.
Cleasanna
Go minic, bíonn cleas ag duine chun stop a chur leis an snag.
Cathal mac Conchúir
Muintir
Síol Mhuireadhaigh, ghéag de chlann Uí Bhriúin Aoi, ba ea muintir Chathail. Mhaígh siad gurbh é Brión, leasdeartháir Niall Naoighiallach, a sinsear. Dáileadh ríogacht na gConnacht idir Síol Mhuireadhaigh agus Síol Chathail. Faoin am Chathail, ámh, bhí Síol Chathail as an áireamh.
Fénius Farsaid
De réir athleaganacha M agus A de Leabhar Gabhála na hÉireann, chuaigh Fénius agus a mhac Niul ar turas go dtí an Túr Bháibil (i n-athleagan B, ba é Rifath Scot mac Gomer a théann ina n-ionad). Bhí Niul oilte i mórán teangacha. Phós sé Scota iníon Cingris, Faró na hÉigipte, agus bhí mac acu, Goídel Glas.
Trevor Joyce
Beatha
Rinne sé Fealsúnacht agus Béarla ag Coláiste na hOllscoile, BÁC. Go luath sna 1980í, bhí léachtaí i mBaile Átha Cliath agus Oxford á reáchtáil aige faoi fhilíocht Chlaisiceach na Síne. Sa bhliain, bhog sé go Corcaigh, áit a rinne sé Eolaíocht Matamaiticiúil ag Coláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá cónaí air sa chathair anois.
Néal uisce abhann
Is planda é an néal uisce abhann.
Chesire Cat (Albam blink-182)
Traic Liosta
Gach amhrán le DeLonge agus Hoppus, ach amháin iad le nótaí.
Reiligiún
thumb|380px| thumb Is é is ciall le reiligiún nó creideamh ná an córas tuisceana agus creidiúint a bhíonn ag duine nó ag pobal maidir le bunús an domhain, an saol i ndiaidh an bháis, agus tionchair diaga nó iar-dhaonna ar chúrsaí an tsaoil.
Excelsis Dei (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an t-aonú heipeasóid déag, "Excelsis Dei" den dara sraith The X-Files ar an 16 Nollaig 1994. Scríobh Paul Brown an eipeasóid seo. D'fhéach 14.2 milliún duine ar an eipeasóid.
Lughaidh na Riabh Dearg
Giniúint
Tá ciorrú coil ann fós i scéal Lughaí: luigh sé féin le Clothru, agus rugadh Crimthann Nia Náir.
Roghanna eile
Mhol Lucius Gwynn gurbh fhéidir gur meascadh Ard-Rí níos luaite darbh ainm Lugaid Réoderg (2) le mionphearsa eile na Rúraíochta. Chreid T. F. O'Rahilly, áfach, nach raibh ann san bhuafhocal Riab nDerg ná truailliú de Réoderg, agus nár dhaoine éagsúla iad (1=2).
Cló na nOileán
Dealramh
Tá cúig chéim na nOileán aitheanta ag scoláirí, in ord íslitheach foirmiúlachta:
Achainí um Chearta (1628)
Téarmaí
Den chuid is mó léirigh an Achainí an tuairim a bhí ag na Tiarnaí agus na Teachtaí go raibh na rudaí seo a leanas in éadan dhlí Shasana, gan cead na Parlaiminte:
Maighnéad
Foinse réimse mhaighnéadaigh. Dhá phol dhifriúla ann i gcónaí, ceann amháin a dtugtar an pol thuaidh air, T, agus an ceann eile an pol theas, D. Ní féidir pol amháin aonraithe a fháil. Éarann poil chosúla a chéile, agus aomann poil neamhchosúla. Déantar buanmhaighnéad as ábhar fearómaighnéadach a nochtadh do réimse maighnéadach ar feadh tréimhse, de ghnáth. Is leictreamaighnéad ábhar oiriúnach croíleacáin le corna sruthiompartha timpeall air.
George Floyd
Cuimhneacháin agus oidhreacht
Chruthaigh ealaíontóirí sráide ar fud an domhain múrphictiúir a thugann onóir do Floyd. I measc na léirsithe tá Floyd mar thaibhse i Minneapolis, mar aingeal i Houston agus mar naomh ag caoineadh fola i Napoli. Tá múrphictiúr ar an mBalla Idirnáisiúnta i mBéal Feirste arna choimisiúnú ag Féile an Phobail le portráid mhór de Floyd os cionn tableau ag taispeáint Chauvin ar a ghlúine ar mhuineál Floyd agus an triúr oifigeach eile ag casadh a ndroim, fad a gclúdaíonn gach ceann a shúile, a chluasa, nó béal ar bhealach na dTrí mhoncaí críonna ("See no evil, hear no evil, speak no evil"). Faoi 6 Meitheamh bhí múrphictiúir cruthaithe i Manchester, Dallas, Miami, Idlib, Los Angeles, Nairobi, Oakland, Strombeek-Bever, Beirlín, Pensacola, agus La Mesa.
28 Márta
Is é an 28 Márta an 87ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 88ú lá i mbliain bhisigh. Tá 278 lá fágtha sa bhliain.
Sebastiano Serlio
Ailtire Iodálach Gothaíoch ba ea Sebastiano Serlio (6 Meán Fómhair 1475 - c. 1554) agus é ina dhuine den mheitheal Iodálach a bhí ag tógáil Phálás Fontainebleau. Chuidigh sé leis an ord clasaiceach ailtireachta a chinntiú i dtráchtas clúiteach dar theideal I sette libri dell'architettura ("Seacht Leabhar na hAiltireachta") nó Tutte l'opere d'architettura et prospetiva ("Na Saothair Uile faoi Ailtireacht agus faoi Pheirspictíocht").
Geimhreadh na bliana 1946/1947 sa Bhreatain agus in Éirinn
Imeachtaí
Tar éis fómhar tubaisteach sa bhliain 1946 agus síneadh a cuireadh le ciondáil bia agus breosla mar gheall ar an gcogadh, bhí an saol an-dian ar dhaoine ar fud na tíre sa mhéid gur cuireadh isteach ar shaoráidí cumarsáide agus iompair ar feadh cúpla seachtain.
Solas (albam Seo Linn)
Cúlra
Ar an 7 Feabhra, 2017, fógraíodh go bhfuil Solas ainm an t-albam seo agus go mbeadh sé scaoilte ar an 3 Márta 2017.
Singlí
Scaoileadh an cheathrú singil "The Irish Roar" ar an 27 Bealtaine 2016. Shoich sé uimhir 80 ar an gcairt singil na hÉireann.
Amhrán na Mara (scannán)
Ceol
Is iad Kíla, in éineacht leis an chumadóir Bruno Coulais, a chum an ceol. I measc na rianta ar an fhuaimrian tá an t-amhrán Gaeilge, Amhrán na Farraige, atá á chanadh ag an amhránaí clúiteach Lisa Hannigan. Tá an t-amhrán Gaeilge seo mar chuid den fhuaimrian sa leagan Béarla.
14 Márta
Is é an 14 Márta an 73ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 74ú lá i mbliain bhisigh. Tá 292 lá fágtha sa bhliain.
Deborah Erskine
Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Deborah Erskine (née Armstrong, Gobnait Tréanlámhach). Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í d'Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas, ó 2021 ar aghaidh.
Ruaidrí na Saide Buide
Stair
Faoin 11ú haois, bhí trí phríomhchlann Uí Bhriúin ann:
Muintir agus clann
Bhí Ruairí pósta le ceathrar ban ar a laghad, san áireamh Mór ní Thoirdhealbaigh Uí Bhriain, a fuair bás sa bhliain 1088.
Ó Ruairc
Maraíodh athair Ruairí, Aodh an Gha Bhearnaigh, i mbun chatha sa bhliain 1067, ag tríd in éadan Aodha Uí Ruairc sa Bréifne. Ina thásc i nAnnála Uladh, glaoitear air airdrigh coicidh Conacht luam gaiscidh Leithi Cuinn. Tháinig Aodh Ua Ruairc ina rí Chonnacht i ndiaidh an bhua sin.
Semionotiformes
Ord primitíbheach d'éisc eitíghathacha is ea semionotiformes, a bhí ar fáil i bhfionnuisce go príomha, ón Tréimhse Thriasach go dtí an Tréimhse Chailceach. Is é an géineas is fearr aithne ná Semionotus na hEorpa agus Mheiriceá Thuaidh.
Sonraí dé-athráideacha
I gcás dhá athróg chainníochtúil (eatramh nó cóimheas i leibhéal an tomhais) is féidir scaipghraf a úsáid agus comhéifeacht chomhchoibhnis nó samhail chúlchéimnithe a úsáid chun na hathróige a chainníochtú. I gcás dhá athróg cháilíochtúil (ainmniúil nó orduimhriúil i leibhéal an tomhais) is féidir tábla teagmhasachta a úsáid chun na sonraí a fheiceáil, agus d'fhéadfaí leas a bhaint as tomhas na hathróga nó tástáil neamhspleáchais.
Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)
Vín
Is minic Michael ag tagairt do na hÉireannaigh thar lear. Le linn dó a bheith i Leghorn i 1781 bhí soitheach foghla ó Bhaile Átha Cliath ansin freisin agus nuair a tugadh léiriú cabhrach do Stephen Storace, tháinig beagnach foireann uile an bháid. Ag deireadh an léirithe chas Storace Molly Asthore dóibh. Ansin, "the boatswain...gave a loud whistle, and the crew, en masse, rose and gave three cheers...[and] then sang God Save the King."
Cé go raibh roinnt Iodáilise aige faoin am a raibh sé ceithre bliana déag, agus cé gur labhair sé Fraincis ina dhiaidh sin, ní raibh Gaeilge riamh aige - cé go raibh sé cloiste aige ag an mbaile, mar chasadh a athair amhráin as Gaeilge. mion|Richard Brinsley Sheridan
Londain
Sa samhradh bhíodh Kelly agus Bean Crouch ag obair sna hamharclanna cúige - amharclanna na hÉireann ina measc. Chuaigh siad ar an stáitse i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh agus i Luimneach. Ó 1793 ar aghaidh bhí Kelly freisin ina bhainisteoir stáitse ag Amharclann an Rí i Londain, áit ar léiríodh na ceoldrámaí Iodáileacha.
Um an dtaca seo bhí siad chomh maith sin as nach mbíodh air féin nó ar Bhean Crouch an méid sin oibre a dhéanamh sa samhradh. Chaithidís níos mó ama ar cuairt ag a gcuid cairde. I 1796 bhunaigh seisean gnó mar fhoilsitheoir ceoil ina theach nua i Sráid Lisle, gar do Chearnóg Leicester. Bhí sé ag tabhairt Kelly air féin arís agus thugadh a chairde 'Mic' air.
Cuimhní cinn
Bhíodh Kelly i gcónaí ar an ngannchuid ó thaobh airgid ach bhí sé plámásach freisin: tháinig fear chuige lá amháin ag iaradh fiacha £350 a bhailiú agus ní hamháin go bhfuair Sheridan réidh leis gan pingin a thabhairt dó ach go bhfuair sé iasacht £200 sa bhreis uaidh chomh maith.
Odonata
Ord feithidí eitilte is ea Odonata a chuimsíonn na snáthaidí móra agus na béchuileanna. Cosúil le formhór na bhfeithidí eitilte eile (cuileoga, ciaróga, Lepidoptera, agus Hymenoptera), tháinig siad chun cinn go luath sa Ré Mhéiseasóch. Ní chuirtear a gcuid fréamhshamhlacha, snáthaidí móra an Charbónmhaire, 325 MYA, san Odonata a thuilleadh ach áirítear iad sa Protodonata nó sa Meganisoptera.
Feiste soladstaide
Feiste ina ritheann comhartha leictreonach trí ábhar soladach seachas trí fholús i bhfeadán folúsach. Bíonn an chuid is mó de na comhbhaill (trasraitheoirí, friotóirí, toilleoirí, is dé-óideanna) comhdhéanta as píosa soladach amháin d'ábhar leathsheoltach, cosúil le sileacan. Bíonn siad i bhfad níos éadroime lú ná na seanchomhbhaill leictreonacha sna feadáin fholúsacha, baineann úsáid as níos lú cumhachta, maireann níos faide, bíonn níos iontaofa, agus cosnaíonn níos lú. De réir a chéile tá feistí níos lú fós á saothrú, bunaithe ar nanateicneolaíocht, ina dtógtar an fheiste adamh i ndiaidh adaimh, le sreanga atá chomh beag le hadamh ar tiús.
Billie Jean King
Gníomhaí
Bhí King mar urlabhraí thar ceann na mban i 1970 nuair a bhris agóid amach faoi chúrsaí pá.
Maighnéadaíocht
An mhóimint mhaighnéadach in aghaidh aonad toirte in ábhar a bhíonn ann mar thoradh ar mhóimintí maighnéadacha ar leith na n-adamh is na móilíní san ábhar sin. Is é M an tsiombail di, agus is é A m -1 (aimpéar in aghaidh an mhéadair) a haonad. Is tomhas í ar cé chomh maighnéadaithe is atá ábhar. In ábhair dhiamaighnéadacha cuireann an mhaighnéadaíocht i gcoinne an réimse sheachtraigh, ach in ábhair pharamaighnéadacha athneartaíonn sí é. Sa dá chás, bíonn an mhaighnéadaíocht i gcomhréir leis an réimse seachtrach. Ach i gcás na bhfearómaighnéad, ní bhíonn aon ghaol comhréireach ag an maighnéadaíocht leis an réimse seachtrach, agus is féidir go mbeidh luach an-ard ag M gan aon réimse seachtrach.
An Pol Thuaidh
deas|250px|thumb|An Pol Thuaidh Is an pointe sa leathsféar thuaidh ina mbuaileann rothlaithe an Domhain a ndromchla é an Pol Thuaidh.
20 Feabhra
Is é an 20 Feabhra an 51ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 314 lá fágtha sa bhliain nó 315 i mbliain bhisigh.
Snáithíní speisialta
Snáithíní teicstíle ó chlanna an ghabhair is an chamaill, cosúil le caismír, móihéar, viciúine, alpaca is angóra (coinín). Tearc daor i gcomparáid le snáithíní eile.
The Marge-ian Chronicles
Craoladh an séú heipeasóid déag, The Marge-ian Chronicles, den seachtú sraith is fiche The Simpsons ar an 13 Márta 2016. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 3.07 milliún duine ar an eipeasóid.
An Frith-Dhomhan
Is éard atá i gceist leis an bhFrith-Dhomhan nó Antichthon ná pláinéad samhailteach atá ag dul timpeall na Gréine ar an taobh eile den Ghrian, ionas nach féidir linn radharc a fháil air. Cuid de theoiricí áirithe cosmeolaíochta ab ea an Frith-Dhomhan i saol na seanársaíochta, ach is é an tuiscint atá ag réalteolaithe an lae inniu ar an scéal seo ná nach féidir a leithéid a bheith ann, nó dá mbeadh, rachadh imtharraingt an phláinéid seo i bhfeidhm ar na reanna neimhe eile, fiú dá mbeadh sé dofheicthe ón Domhan, ionas go bhféadfaimis é a aithint go hindíreach.
Valhalla
Halla in Ascar ina bhfuil cónaí ar leathchuid dóibh siúd a maraíodh sa chogadh is ea Valhalla (Sean-Lochlainnis: Valhǫll) i Miotaseolaíocht na Lochlannach. I ndiaidh cathanna, de réir na miotaseolaíochta, roghnaíonn an bandia Frae leathchuid de na mairbh le tógáil chuig a halla féin, Fólkvangr, agus bailíonn na Vailcírí an leath eile agus tógann chuig Valhalla iad. Tugtar einherjar ar na laochra marbha a chónaíonn i Valhalla, agus deirtear go n-imeoidh siad le troid ag Ragnarök. Tá Valhalla suite taobh istigh de halla Óidin, Glaðsheimr, agus tá 540 doras ann, sa dóigh gur féidir le 800 einherjar dul tríothu ag an am céanna.
Michael Dokes
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Michael Marshall Doakes a rugadh ar 10 Lúnasa, 1958 in Akron, Ohio agus a fuair bás ar an 11 Lúnasa, 2012.
Ar An Oileán
Clár Gaeilge atá á chraoladh ar RTÉ a hAon ó 19 Iúil, 2015 ar aghaidh é Ar An Oileán.
Feithicil astaíochtaí nialasacha
Feithicil gan aon sceithghás truaillithe. Sna 1980idí rinneadh taighde ar bhreoslaí eile seachas ola chun díriú ar an aidhm seo. De réir gach dealraimh go dtí seo, feithiclí leictreacha, deartha i gceart, is gaire a thiocfaidh don aidhm.
Cóidín
Pianmhúchán atá gaolmhar le moirfín, a úsáidtear chun cóireáil ar shaghsanna séimhe péine, cosúil le tinneas cinn. Is annamh a bhíonn sé andúileach, ach cuireann sé tús le ceangailteacht agus is féidir é a úsáid i gcoinne buinní. Úsáidtear i gcógais casachta é mar go gcoisceann sé an fhrithluail casachta.
Diego Rivera
Ealaíontóir ab ea Diego Rivera (1886-1957). Tá cáil inniu go háirithe ar a bhean, Frida Kahlo. Is beirt ollmhór iad i saol na healaíne idirnaisiúnta agus féachtar orthu mar cheannrodaithe in ealaín nua-aoiseach Mheicsiceo, agus bhí gaol láidir acu lena dtír dhúcháis.
Beatha
Bhí an-suim ag Rivera sa pholaitíocht, go mór mhór sa Chumannachas. Agus é ag freastal ar chóisir de chuid na gCumannaithe sa bhliain 1927, bhuail sí le péintéir eile, Frida Kahlo. Phós siad i mí Lúnasa, 1929
Oidhreacht
Is féidir a phictiúir agus a mhúrmhaisithe a fheiscint i Meicsiceo, sa Fhrainc agus sna Stáit Aontaithe.
Frida Kahlo
Beatha
Thit polaimiailíteas uirthi agus í 6 bliana d’aois. Dá bhrí sin, bhí a lámh dheis i bhfad níos tanaí ná a lámh chlé.
Ivan Beshoff
Saol in Éirinn
Mhaígh a gharmhac John Beshoff gur thug a sheanathair cuairt ar an Aontas Sóivéadach trí huaire, agus, cé gur scoir sé ón ghnó ag aois 82, gur fhan sé gníomhach go dtí deireadh a shaoil.
Digbeth, Birmingham
Is baile é Digbeth atá suite i mBirmingham, Sasana. Tá pobal mór Éireannach ann.