cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Léaráid féileacáin
Léaráid a mhapálann ionaid na ngrianspotaí ar an nGrian mar fheidhm dáta, áisiúil chun an Ghrian a leanúint ina timthriall 11 bhliain gníomhaíochta. Uaireanta tugtar léaráid Maunder uirthi, as an réalteolaí Briotanach E. W. Maunder (1851-1928) ón Réadlann Ríoga i nGreenwich a chuir tús le breathnuithe cuimsitheacha rialta ar an nGrian i 1873 agus a d'fhoilsigh an chéad leagan de na léaráidí i 1904.
James Gandon
Gairm
Thug Banphrionsa de chuid na Rúise cuireadh dó in 1780 chun tógáil i gCathair Pheadair. Bhí post oifigiúil a raibh céim mhíleata aige mar chuid den tairiscint seo. clé|mion|Ostaí an Rí
Éire
Tar éis bhás Thomas Cooley sa bhliain 1784, ceapadh James Gandon chun an obair ar na Ceithre Cúirteanna nua a chríochnú. Leagadh an bhunchloch ar an 3 Márta 1786. Leagadh na bunchlocha don sciathán thoir de na hoifigí a bhí fágtha in 1798. Cuireadh an obair i gcrích sa bhliain 1802.
Ba é Óstaí an Rí an foirgneamh deiridh i mBaile Átha Cliath a raibh baint aige leis. Agus Sráid Henrietta taobh thiar de agus Cnoc an Bhunreachta os a chomhair, tógadh idir 1795 agus 1827 é. Rinne binseoirí Chumann Onórach Óstaí an Rí athchóiriú mór air le déanaí. Faightear sa seomra bia an t-aon taobh istigh de chuid Gandon (seachas roinnt seomraí sa phóirseáid thoir i bhfoirgneamh Bhanc na hÉireann) atá fós slán i bpríomhfhoirgneamh poiblí. Dódh nó buamáladh na foirgnimh ar fad eile le linn na gcogaí go luath sa 20ú haois nó rinneadh athruithe ollmhóra orthu ó shin. clé|mion|Uaigh Gandon uaigh agus a sheancharad, Francis Grose, i Reilig [[Droim Conrach|Dhroim Chonrach ]]
Conghalach mac Conaing
Feictear Donnchadh agus Conghalach sna hannála agus iad ina naimhde, b'fhéidir de bharr na coimhlinte tar éis do Niall Frasach (bás 778) de Chineál Eoghain a éirí as an ard-ríogacht. Sa bhliain 777, chuaigh Donnchadh i gceannas slua na Laigin in éadan Bhreá. An bhliain chéanna, rinne Donnchadh achrann in éadan na gCiannacht, le deargnaimhdeas mar thoradh. Tháinig an cogadh seo chun críche le Cath Fhorchalaid sa bhliain 778, inar bhuaigh Donnchadh agus maraíodh Conghalach agus go leor eile, Dúnchadh mac Aléni, king of Múrna, ina measc. Deirtear i nAnnála Uladh faoin eachtra seo: ''Do chath Forcalait fo-roireth ''Domhnach dubach derach, ''ba imda mathair boed bronach ''in Luan iarnabharach Do chath Fhorchalaid a tharla Domhnach dubhach deorach b'iomaí máthair bhaoth bhrónach an Luan arna mhárach.
Beanna Beola
Is sléibhte iad na Beanna Beola i gConamara, in iarthar na hÉireann. Tá an sliabh is airde tuairim is 730 meadar.
Máire Nic Mhaoláin
Foilsíodh trí leabhar do dhéagóirí a d’aistrigh sí ó Bhreatnais, móide cúpla ceann d’fhoghlaimeoirí fásta.
Daniil Medvedev
Is imreoir leadóige gairmiúla as an Rúis é Daniil Medvedev. Rugadh é ar an 11 Feabhra 1996. Tá aon chomórtas Grand Slam amháin buaite aici - 1 US Open.
Ceirbheacs
Trian barrchaol íochtarach na broinne. Síneann an chuid leathan íochtarach isteach sa bhfaighin. Téann an barr isteach i gcorp na broinne trí chúngú éadrom (an chuing). Bíonn an chuid sa bhfaighin dlúth sa bhroinn neamhthoirchithe, agus réasúnta bog sa bhroinn thoirchithe. Ligeann oscailt bheag ag bun an cheirbhics bealach isteach idir cuas na broinne is an fhaighin.
Hermann Hesse
Saol
Rugadh ar 2 Iúil 1877 i gCalw i dtuaisceart na Foraise Duibhe san Gearmáin é, ach bhí sé ina chónaí an chuid is mó dá shaol san Eilvéis. Scríobh Hermann Hesse úrscéalta clúiteacha, m.sh. Der Steppenwolf, nó Das Glasperlenspiel, agus ollinsint Siddharta. Bhí sé file freisin agus scríobh sé a chuid filíochta ar fad a shaol. Is é Stufen (Céimeanna) dán maith ar a dtugtar san Ghearmán, san Ostair agus san Eilvéis go dtí an lá atá inniu ann, agus go háirithe an líne seo den dán: "Und jedem Anfang wohnt ein Zauber inne" (Bíonn draíocht ann ag gach tosach). Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Hermann Hesse sa bhliain 1946.
Chaith Hesse na blianta deireanacha a shaol i Montagnola, baile beag in aice le Lugano i gcantún Ticino san Eilvéis Iodálach, agus fuair sé bás ar 9 Lúnasa 1962 san áit chéanna.
Gearóid Mac Gearailt
Ceannaire Fhine Gael
clé|mion|1976: Fitzgerald ar chlé, le Cosgrave, President [[Gerald R. Ford agus  Secretary of State Henry Kissinger]] I 1977 d'éirigh go dona le Fine Gael agus le Páirtí an Lucht Oibre san olltoghchán, d'éirigh Mac Cosgair as an bpost mar cheannaire agus ceapadh Mac Gearailt mar chomharba air. Faoi cheannas Mhic Gearailt, tháinig méadú an-mhór ar thacaíocht Fhine Gael agus ar ghnaoi na ndaoine orthu. Sa toghchán i mí na Samhna 1982 ní raibh ach cúig shuíochán ní ba lú ag Fine Gael ná mar a bhí ag Fianna Fáil (an difríocht is lú riamh idir an dá pháirtí ag an am). Idir an Seanad agus an Dáil bhí níos mó suíochán ag Fine Gael ná mar a bhí ag Fianna Fáil.
Ba mar gheall ar Mhac Gearailt den chuid is mó a d'éirigh le Fine Gael an toradh sin a fháil. Bhí sé tar éis glúin nua de pholaiteoirí óga a thabhairt chun cinn, daoine mar Seán de Briotún, Alan Dukes, Micheál Ó Nuanáin, Jim Mitchell, Ivan Yates agus Gemma Hussey.
Taoiseach
Theip ar an rialtas leis an dara cáinaisnéis i mí Eanáir 1982; chiallaigh sé sin nach raibh tacaíocht ón Dáil ag an rialtas. Thug Mac Gearailt aghaidh ar Áras an Uachtaráin chun iarraidh ar an Uachtarán Pádraig Ó hIrighile an rialtas a lánscor láithreach. Nuair a bhain sé amach an tÁras, fuair sé amach go raibh an tUachtarán tar éis sruth glaonna gutháin a fháil ó dhaoine sinsearacha sa fhreasúra.
Tar éis na polaitíochta
Chaill Fine Gael an olltoghchán sa bhliain \81987 go trom, agus d’éirigh Mac Gearailt as a phost mar cheannaire go díreach ina dhiaidh.
Seachtain Faisin Nua-Eabhrac
Coimeádann an CDFM féilire láraithe d'imeachtaí ar fud na cathrach (lena n-áirítear iad siúd atá cleamhnaithe le WME/IMG), agus fuarthas é ó bhunaitheoir an fhéilire Ruth Finley. Measadh go raibh tionchar eacnamaíoch bliantúil Sheachtain Faisin Nua-Eabhrac ar Chathair Nua-Eabhrac ag SAM$887 milliún i 2016.
Lios MoFhèige
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Deas é Lios MoFhèige nó Lios Mo h-Eagu nó Lios MoChuda.
Seachtain Faisin Nua-Eabhrac
2014
Sa bhliain 2014, rinne Gigi Hadid a céad taispeántas linn (Seachtain Faisin Nua-Eabhrac).
Neymar
Is peileadóir gairmiúil Brasaíleach é Neymar da Silva Santos Júnior (a rugadh 5 Feabhra 1992), ar a dtugtar Neymar, a imríonn mar chliathánaí do chlub Ligue 1, Paris Saint-Germain agus foireann náisiúnta na Brasaíle. Meastar gur imreoir ildánach é, agus é in ann imirt mar thosaí láir, mar dhara thosaí, mar chliathánaí nó mar imreoir ionsaithe lár páirce ó am go chéile. Is scórálaí cúil bisiúil é agus treoraí clúiteach na himeartha, meastar é mar cheann de na himreoirí is fearr ar domhan. Tá 100 cúl ar a laghad scóráilte ag Neymar do thrí chlub éagsúil, rud a fhágann go bhfuil sé ar cheann de thrí imreoir chun é seo a bhaint amach.
Géarchéim Rúis-Úcránach, 2021-2022
Cainteanna
Ar 30 Nollaig 2021, reáchtáladh cruinniú mullaigh Zoom idir Vladimir Putin, Uachtarán na Rúise, agus Joe Biden, Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, chun na cúinsí a phlé.
Liosta stáit na hIndia de réir a ndaonra
Liosta stáit na hIndia de réir a ndaonra.
Airgeadra cúltaca
Tá dollar na Stáit Aontaithe ar an airgeadra cúltaca is coitianta faoi láthair, Tá an euro agus sterling sa dara háit agus tríú háit faoi seach.
Flann mac Conghalaigh
Tugtar an teideal rí na gCiannacht (rex Ciannachtai) dó ina thásc don bhliain 812. Rinneadh rí Bhreá fosta dá Mhac son Conaing (bás 849).
Scagphriontáil
mion|A = dúch, B = leachtscuab, C = íomhá, D = eibleacht, E = scagaire priontála, F = íomhá clóite Is é rud is scagphriontáil ann ná teicníocht priontála ina mbrúitear dúch trí mhogall scagaire (déanta as síoda tráth, ach as fabraic shaorga de ghnáth anois). Bíonn an íomhá le priontáil mar fhoirm páipéir greamaithe ar an scagaire, curtha air de lámh nó trí phróiseas fótaimeicniúil. Úsáidtear an próiseas seo i gcuid mhaith feidhmeanna tráchtálacha priontála nuair a bhíonn fairisinge mhór le dathú i ndath amháin. Déantar uigí a mhaisiú leis an bpróiseas seo freisin, ar T-leinte, mar shampla.
Grán rósta
mion|clé| Scroid is ea grán rósta a itear i bpictiúrlanna ach go háirithe. Déantar é trí grán arbhair a théamh agus pléascann an eithne.
Pohjola
Ar an saol seo cuimsíonn Pohjola páirteanna na Laplainne agus na Sean-Kainuu. Is féidir Pohjola a thuiscint mar áit mhiotasach go glan, tobar an oilc — tír ghruama bhuanfhuar sa chian-tuaisceart. Is féidir go dtagann galair agus sioc ón Pohjola seo. Is é namhaid Väinölä é Pohjola — an tír Kalevala.
Córas comhordanáideach sféarúil
deas|mion|240x240px|Comhordanáidí sféarúla (r, θ, φ) mar a a úsáidtear go coitianta i bhfisic (coinbhinsiún [[Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán|EIC): achar gathach r, uillinn pholac θ (téite), agus an t-asamat φ (fí). Is minic go n-úsáidtear an tsiombail  ρ (ró) in ionad r.]] deas|mion|240x240px|Comhordanáidí sféarúla (r, θ, φ) go minic mar a úsáidtear iad sa mhatamaitic: achar gathach r, an t-asamat θ, agus an uillinn pholac φ. Malartaíodh bríonna θ agus φ  i gcomparáid le choinbhinsiún na fisice. Sa mhatamaitic, is éard is córas comhordanáideach sféarúil' ann ná córas comhordanáideach le haghaidh spáis thríthoisigh, áit ina mbíonn suíomh na rinne sonraithe ag trí uimhir: achar gathach na rinne ó bhunphointe seasta, a uillinn  pholacha tomhaiste ó threo fhorair sheasta, agus asamat de chuid a theilgin ortagánaigh, ar phlána tagartha a théann tríd an bunphointe agus atá ortagánach chuig an fhorair, tomhaiste ó threo seasta tagartha ar an phlána sin. Is féidir é a thuiscint mar an leagan tríthoiseach den chóras comhordanáideach pholach.
Léasar adamhach
Feiste a chruthaíonn léas adamh, le hairíonna cosúil le léas solais ó léasar. Go príomha, bíonn na tonnta a bhaineann leis na hadaimh comhleanúnach nó i bpas le chéile, agus bíonn an léas ó léasar adamhach níos gile ná gnáthléas neamh-chomhleanúnach adamh. Thaispeáin foireann Wolfgang Ketterle in Institiúid Teicneolaíochta Massachusetts an chéad léasar adamhach, a chruthaigh bíoga adamh, i 1997. Táirgeadh an chéad léasar adamhach le léas leanúnach adamh ag foireann Theodor Hänsch i München na Gearmáine i 1999. Meastar go mbeidh tionchar mór ag na léasair seo ar optaic adamhach, liteagrafaíocht adamhach, agus tomhais bheachta le trasnamhéadair adamhacha.
Léasar
Tosaítear plasma sa ghás istigh sa chuas le sruth leictreach a sheoladh idir leictreoidí ann, rud a mhéadaíonn fuinneamh na leictreon sna hadaimh ghásacha ón mbunleibhéal go dtí leibhéil cheadaithe eile. Nuair a fhilleann na hadaimh go dtí an bunleibhéal, astaítear candaim solais ar thonnfhad atá ceangailte leis na laghduithe fuinnimh.
Rebellion
Clár faisnéise atá á chraoladh ar RTÉ a hAon ó 3 Eanáir, 2016 é Rebellion. Bhí sé faoi Éirí Amach na Cásca.
Mac Giolla Phádraig
Ainm
Feictear an t-ainm "Giolla Phádraig" sna hannála ag deireadh na 10ú haoise maidir le clann Uí Ímair as Port Láirge, agus is later found elsewhere. Mar thoradh is dócha idirphósta, tharla sé gur glacadh an t-ainm ag rítheaghlach Dhál Birn na nOsraí, agus mar shloinne ag sliochtaigh Ghiolla Phádraig mhic Dhonnchadha a bhí i réim ón mbliain 976 go dtí 996.
Midnight's Children (scannán)
Tá an scannán bunaithe ar úrscéal Salman Rushdie é seo a chuimsíonn 60 bliain de stair shuaite na hIndia agus na Pacastáine ó dheireadh an dara cogadh domhanda go dtí 2000. Scéal faoi chlann shaibhir Mhoslamach agus a lucht aitheantais atá ann.
Tugtar léargas dúinn ar fhéiniúlachtaí casta an dá thír a cruthaíodh nuair a deighleadh fo-chríoch na hIndia i 1947. Sníonn Rushdie saol príobháideach agus poiblí na gcarachtar le chéile tríd an nasc mistéireach a chruthaíonn sé idir na páistí ar fad a saolaíodh ar uair an mheán oíche ar an lá a tarraingíodh an teorainn.
Nuadha
I Miotaseolaíocht na nGael, céad rí na dTuath Dé Danann ba ea Nuadha Airgeadlámh (Sean-Ghaeilge Nuadu nó Nuada Airgetlám). Throid sé sa dá Cath Maighe Tuireadh leis na Tuatha Dé Danann in éadan na bhFear Bolg agus na bhFomhórach. Chaill Nuadha a lámh sa chéad gcath, ach rinne Dian Cécht, lámh nua airgid dó. Chreidtí gur dhia é a raibh gaol aige le dia na mBriotanach agus na nGallach, Nodens.
Oidhreacht
Sa chuid réamhPhádraig d'Annála Inis Faithlinn, faightear iontráil faoi Nuadha. Sa chur síos ar dheighilt na hÉireann idir mic Éireamhón, deirtear:
An Roinn Sláinte, Seirbhísí Sóisialta agus Sábháilteachta Poiblí
Is roinn de chuid rialtas Thuaisceart Éireann í an Roinn Sláinte, Seirbhísí Sóisialta agus Sábháilteachta Poiblí.
Conchur Ó Liatháin
Is iománaí é Conchur Ó Liatháin, nó Conor Lehane mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 30 Iúil 1992. Is as Contae Chorcaí é.
Aigéad clórúil
Comhdhúil neamhorgánach is ea an t-aigéad clórúil leis an bhfoirmle HClO 2. Is aigéad lag é. Tá staid ocsaídiúcháin +3 ag an gclóirín san aigéad seo. Tá an tsubstaint íon éagobhsaí, ag díchomhréiriú chuig an aigéid hipeaclórúil (Cl staid ocsaídiúcháin +1) agus an t-aigéad clórach (Cl staid ocsaídiúcháin +5):
Cearnach mac Conghalaigh
Go luath san 8ú haois, bhíodh achrann is iomaíocht idir Uí Chonaing thuaidh agus Uí Chearnaigh theas. Chuir teacht bhagairt chomhchoiteann an Clann Cholmáin as Uisneach isteach ar an iomaíocht seo, ach i rith réimeas Chearnaigh Thuaidh sí arís. Insítear sna hannála gur tharla coimheascar sa bhliain 817 idir na Ciannachta agus fir dheisceart Bhreá, inar thit go leor na gCiannacht.
Achadh nan Leac
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é Achadh nan Leac.
Alabama
Dlí agus rialtas
Bhí an stát aitaithe le trúpaí cónascacha, i rith Ré na hAtógála tar éis an Cogadh Cathartha. I 1877 chríochnaigh an Ré na hAtógála leis an aitheantas Rutherford B. Hayes mar an t-uachtarán tofa. Gabh daoine bána údarás agus rith siad dlíthe, daoine gorma a leithscar agus baineann ceart vótála. D'eirigh an stát cuid de Solid South, córas páirtí amháin ina bhfuil d'éirigh an Páirtí Daonlathach an aonpáirtí i ngach stát theas. Le beagnach 100 bliain bhí toghcháin stát agus áitiúla réitithe ag an réamhthoghchán Páirtí Daonlathach, de ghnáth níor rith aon duine dúshláin as an Páirtí Poblachtach.
Fotha Catha Cnucha
Scéal de chuid na Fiannaíochta is ea   Fotha Catha Cnucha. Insítear sa scéal an fáth ar maraíodh Cumhall (athair Fhionn) ag Goll mac Morna.
Colum Eastwood
Gairm bheatha sa pholaitíocht
Toghadh Eastwood chun Chomhairle Cathrach Dhoire sa bhliain 2005, agus toghadh é ar feadh téarma bliana mar Mhéara Dhoire i Meitheamh 2010. In aois a 27, ba é an méara is óige sa chathair go dtí sin.. Tar éis é a bheith tofa do Thionól Thuaisceart Éireann i mBealtaine 2011, ceapadh Eastwood mar Ionadaí an PSDLO ar Choiste Oifig an Chéad Aire agus an Leas-Chéad-Aire. Suíonn sé faoi láthair ar an Choiste um Chaighdeáin agus Pribhléidí. Ar an 14 Samhain 2015, chuaigh sé san iomaíocht sa toghchán ceannaireachta a bhí ar siúl ag Comhdháil Bhliantúil an PSDLO agus fuair sé an lámh in uachtar ar an sealbhóir, Alasdair McDonnell, le 172 vóta in aghaidh 133.
Thüringen
Na Ceantair
3. Gotha (GTH)
4. Greiz (GRZ)
Líonra achair logánta
Is iad na príomhthréithe atá ag líonraí logánta (i gcodarsnacht le líonraí fairsing) ná go mbíonn rátaí aistrithe sonraí an-ard acu, go síneann siad thar achar beag agus nach mbíonn gá línte teileachumarsáide a léasú dóibh.
Bola Ahmed Tinubu
Sa chéad toghchán iar-aistrithe gobharnóra Stáit Lagos, bhuaigh Tinubu go héasca mar bhall den Chomhghuaillíocht um Dhaonlathas. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, atoghadh é don dara téarma. Tar éis dó éirí as oifig i 2007, bhí ról lárnach aige i mbunú an All Progressives Congress in 2013. In 2023, toghadh é ina uachtarán ar an Nigéir.
Fuirseoireacht
Is cur i láthair greannmhar atá i gceist leis an Fuirseoireacht bíodh sin beo nó taifeadta.
Máirtín Ó Direáin
Saothar
Bhí an Direánach sna fichidí deireanacha sular scríobh sé a chéad dán. Ach chuir sé tús le ré nua filíochta sa Ghaellge nuair a foilsíodh an chéad dán óna pheann, ‘Réalt na hOíche’, ar Scéala Éireann i mí na Nollag 1938. "Seachas dul i muinín na meadarachtaí cumadóireachta traidisiúnta, rinne sé rogha den tsaorvéarsaíocht, agus bhí ar dhuine den triúr, i dteannta Mháire Mhac an tSaoi agus Sheáin Uí Ríordáin, a thug ann do nuafhilíocht na Gaeilge."
Lean sé air ag cumadh filíochta anuas go dtí na hochtóidí. an Direánach
Prós
I 1952 d'aistrigh sé dráma leis an drámadóir Éireannach Teresa Deevy le haghaidh Radio Eireann ón leagan Béarla The King of Spain's Daughter don leagan Gaeilge Iníon Rí na Spáinne.
Dail M'Fhaolain
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é Dail M'Fhaolain.
Fad
I dtomhas geoiméadrach, is éard is fad ann na an toise is sínte amach de réad. Sa Chóras Idirnáisiúnta na gCainníochtaí, fad is ea aon chainníocht le fad toise. I gcomhthéacsanna eile, fad is ea tomhas nó méid ruda ó thaobh amháin go dtí an taobh eile. Is féidir fad a idirdhealú ó airde, atá ina mhéid ingearach, agus leithead, an t-achar ó thaobh go taobh, ag tomhas fud fad an réada ar dronuillinn leis an fhad. Mar shampla, is féidir fad na sreinge a ghearradh níos giorra ná leithead na sreinge. Sa chuid is mó de na córais tomhais, is bunaonad é an t-aonad faide, agus díorthaítear aonaid eile as.
Séamus Mallon
Cúlra
Rugadh Séamus Mallon ar an bhaile Cnoc an Mhargaidh i gContae Ard Mhacha, agus fuair sé a chuid oideachais i Scoil na Mainistreach (Iúr Cinn Trá), agus i Scoil Ghramadaí Naomh Pádraig, Ard Mhacha, Mar shlí bheatha chuaigh mé leis an múinteoireacht, cosúil lena athair, agus ceapadh é ina ardmháistir ar St. James's Primary School, Cnoc an Mhargaidh. Bhí baint ag Mallon freisin leis an Chumann Lúthchleas Gael, ag imirt pheil Ghaelach do Chontae Ard Mhacha.
Leasú glas
Barr a threabhtar isteach san ithir agus é fós glas chun a toilleadh úmais is a cumas coinneála uisce a fheabhsú. Baintear úsáid as mustard is féar mar bharra chuige seo, agus feidhmíonn toim, luibheanna is géaga crann ar leith go maith chuige freisin.
Cumascach mac Conghalaigh
Fuair Cumascach bás sa bhliain 839 agus tugtar an teideal rex Ciannactai ina thásc.
Uí Bhroin
Stair
Bronnadh críocha a athair ar mhac Fhéich, Féilim, le litreacha paitinne ag Eilís I tar éis dó géilleadh di. Chaill sé a chríocha, any, faoi Shéamas I. Bhí sé ina theachta Parlaiminte do Contae Chill Mhantáin sa bhliain 1613. Fuair sé bás sa bhliain 1630.
Gobadán gobleathan
Is éan é gobadán gobleathan (C. falcinellus). Is baill d'fhine na Scolopacidae é.
An Iodáilis
An Iodáilis taobh amuigh den Iodáil
Seachas an Iodáil tá an Iodáilis scaipthe i dtíortha éagsúla ar fud an domhain.
an Nua-Shéalainn
Sa bhliain 2013 bhí an Iodáilis ó dhúchas ag 8,214 duine sa Nua-Shéalainn.
Stáit Aontaithe Mheiriceá
Sa bhliain 2010 bhí an Iodáilis ó dhúchas ag 764,236 duine de mhuintir na Stát Aontaithe. Bhí cónaí ar 28 % acu, nó 213,785 duine, i Nua-Eabhrac.
Clube de Regatas do Flamengo
Iosta trófaí
1981 1981
Conaing mac Flainn
Bhí críche na gCiannacht ó dheas na Bóinne tógtha faoina smacht ag clann Uí Chonaing, agus dá bharr ghlaoití 'ríthe na gCiannacht' orthu le linn na tréimhse seo. Sa bhliain 841, rinne Conaing gaol iomaíochta dá mhuintir féin, Aodh mac Dúnchadha, a mharú an a lucht leanúna agus é i láthair. Ina thásc sna hannála, tugtar dó an teideal rex Bregh, teideal nach n-úsáidtí ón mbliain 771 ar aghaidh.
Coláiste Chamuis
Tulach
Tá Coláiste Chamuis, An Tulach suite i mBaile na hAbhainn i gContae na Gaillimhe, 38 nóiméad ó chathair na Gaillimhe. Tá suite díreach trasna den stiúdio TG4. Ba é ‘An Tulach’ an dara ionad a bhunaigh Garóid Denvir mar phairt den Choláiste Chamuis. Bíonn na ranganna ar siúl sa bunscoil beag atá suite ann darbh ainm ‘Scoil Naomh Choilm Chille ’. Bíonn na himeachtaí ar siúl sa halla atá suite in aice leis an scoil. Tá páirc péil agus cúirt chisphéil ann agus bíonn neart imeachtaí ar siúl orthu chomh maith. Tá An Tulach suite in aice leis an trá, mar sin de bíonn neart seansaí eile do na scoláirí ar an dTulach dul go dtí an trá.
Campa Peile Árdchaighdeáin
In 2019 cuireadh tús le Campa Peile Árdchaighdeáin i Ros a' Mhíl. Is campa peil GAA é a bhí ar siúl thar bhriseadh téarma na scoile i mí Feabhra do dhaltaí idir 13 agus 17 bliana d’aois idir chailíní agus bhuachaillí, ag diriú ar oiliúint thaicticiúil agus theicniúil, ar chothú ceart, ar neart agus aclú, ar thearnamh agus ar fholláine agus tá sé go huile is go hiomlán trí mheán na Gaeilge. I mbliana, bhí neart daoine cáiliúla ag déanamh an cúrsa.
Andraiméide (réaltbhuíon)
Miotaseolaíocht
Má chuirtear san áireamh réaltóga níos doiléire, ach infheicthe fós ag an tsúil fhornocht, déanann scothchosúlacht banchipínigh den réaltbhuíon, le crios feiceálach (cosúil leis an gceann atá ag réaltbhuíon an Bhodaigh), agus rud éigin fada greamaithe de leathlámh aici, faoi mar banlaoch atá inti agus í ag beartú claímh. Is dócha go mbaineann an deilbh seo, i dteannta réaltaí eile i gcomhartha stoidiacach an Reithe (a chuimsíonn an Phléadach) agus páirt de réaltbhuíon na nIasc, le bunús mhiotas chrios Hipilité, a bhfuil baint aige le Dhá Shaothar Déag Earcail.
Páirc Markiewicz
Is staid de chuid CLG suite i gContae Shligigh í Páirc Markiewicz. Toilleann an staidiam 18,558 duine.
Rudolf Nureyev
Ag damhsaíocht in Aontas na Sóivéadach
Sa bhliain 1961, áfach, gortaíodh Konstantin Sergeyev, príomhdhamhsóir fireann an Kirov, agus an compántas sin ar tí dul ar thuras go dtí iarthar na hEorpa. Roghnaíodh Nureyev dul ina ait-se.
Stíleanna gruaige Rómhánacha
Bréagfhoilt
Tá fíorbheagán bréagfhoilt a maireann inniu ar gheall ar an aeráid thais san Impireacht na Róimhe.mion| Dealbh de bhean a bhfuil stíl gruaige ilchasta aici ([[Aphrodisias, 2ú haois CR)]]
Riedones
Tíreolaíocht
Bhí cónaí orthu in oirthear na leithinise Armarcaí  (an Bhriotáin anois). Cé go raibh cósta cúng á rialú acu sa chuid theas de Chuan Mont-Saint-Michel, ní raibh oscailt dhíreach acu don trádáil mhuirí. Luann Caesar iad i measc na gcivitates maritimae nó Aremoricae. Bhí a gcríoch suite soir ó na Coriosolites, lastuaidh de na Namnetes, siar ó na Aulerci Diablintes, agus siar ó dheas ó na Venelli agus Abrincatui.
Annularia
mion|Ollscoil Corunna Is éard atá in Annularia ná rianta róiséadacha duilleog ó Calamites nó ó ghaol gairid éigin dá gcuid.
Mainistir na Féile
ACDA
Cosúil le gach baile eile in Éirinn bhí na gnóanna i Mainistir na Feile ag streachailt tar éis an chúlú eacnamaíochta. Mar thoradh bhunaíodh ACDA (‘Abbeyfeale Community Development Association’, Cumann Forbartha Pobail Mhainistir na Féile) chun gnó sa bhaile a fheabhsú. Tá sé soiléir anois go bhfuil níos mó daoine ón gceantar máguaird ag siopadóireacht i Mainistir na Féile seachas bheith ag siopadóireacht i gcathair Luimnigh nó i dTrá Lí. An chúis atá leis an athrú seo ná go bhfuil tairiscintí speisialta ar fáil sna siopaí áitiúla anois. Tá sé iontach gach duine a fheiceáil ag teacht le chéile chun a baile a fheabhsú.
Conradh na Mórmhara
Clúdóidh an conradh 30% d’aigéin oscailte an domhain roimh 2030.
Lascadh paicéad
Stair
Thaispeáin sé gur bhraith an mhoill sin ar an líon teachtaireachtaí nó paicéid teachtaireachtaí a bhí le tarchur, fad an phaicéid ina ngearrfaí an teachtaireacht, agus an mhinicíocht tarchuir ón lasco 1.5 meigeaghiotán in aghaidh an tsoicind a bhí sa mhinicíocht seo sa bhliain 1965. mion|333x333px Chinn Davies ar uasfhad 1 chileaghiotán don phaicéad, agus thaispeáin gur laghdaigh sé seo an mhoill sa líne feithimh ag gach lasc go dtí dhá oiread fhad tarchuir paicéid amháin, níos lú ná 2 mhilleasoicind ina chás siúd. Bíodh go bhfuil ríomhairí is líonraí ríomhaireachta i bhfad níos tapa inniu ná an t-am sin, an tIdirlíon mar shampla, is ar an modh céanna seo a bhunaítear an chumarsáid eatarthu.
Ashby-de-la-Zouch
clé|250px|mion|Ashby-de-la-Zouch Is baile suite i Leicestershire é Ashby-de-la-Zouch.
Fíonsaothrú in Éirinn
Táirgtear fíonta Éireannacha go príomha in oirdheisceart na hÉireann, ach tá cúpla fíonghort in áiteanna eile freisin. Measann an Coimisiún Eorpach gur táirgeoir fíona í Éire, ach tá an tionscal an-bheag ansin faoi láthair.
Ríthe na gConnacht
mion|Ríocht na gConnacht, c. 900
Seo liosta ríthe Connacht ón cúigiú go dtí an cúigiú haois déag.
Inis Oirthir
Is oileán beag amach ó chósta Ghaoth Dobhair í Inis Oirthir.
Cináed mac Conaing
Rí Bhreá de chlann Uí Chonaing as Cnóbha, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Cináed mac Conaing (Sean-Ghaeilge Cináed mac Conaing (bás 851).  Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, Conaing mac Flainn, sa bhliain 849.
William Blake
File Sasanach a rugadh i Soho, Londain ab ea William Blake (28 Samhain 1757 – 12 Lúnasa 1827).
Workhuman
clé|mion|Eric Mosley Cuireann an comhlacht Workhuman néalseirbhísí acmhainní daonna ar fáil. Bhunaigh Eric Mosley an comhlacht Globoforce sa bhliain 1999 mBaile Átha Cliath; athainmníodh é mar Workhuman in 2019. I mhí na Márta 2023, bhí 1,300 duine fostaithe ag Workhuman, 600 acu i mBaile Átha Cliath, agus 600 eile i Framingham, Massachusets.
Liam Ó Donnchú
Is iománaí é Liam Ó Donnchú, nó William O'Donoghue mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é sa bhliain 1995. Is as Contae Luimnigh é.
Francois-Andre Philidor
Gairm fichille
D'fhill Philidor ar an bhFrainc sa bhliain 1754 tar éis naoi mbliana thar lear, an chuid is mó san Ísiltír agus i Sasana. Bhí sé ina imreoir i bhfad níos láidre anois agus bhí sé in ann an ceann is fearr a fháil ar Legall go deimhneach. Tar éis tréimshe fhada nár imir sé mórán fichille (féach thuas) thosaign Philidor chuirí a ghlacadh le imirt i Sasana in 1771, agus ón 1775 amach tháinigh sé go Sasana gach bliain le Ficheall a imirt ó Feabhra go Meitheamh go dtí a d'aistrigh sé go Sasana go buan i mí na Nollag 1792.
Erik Bruhn
Damhsóir, cóiréagrafaí agus aisteoir Danmhargach ab ea Erik Beltan Evers Bruhn (3 Deireadh Fómhair 1928 – 1 Aibreán 1986). I gCóbanhávan na Danmhairge a saolaíodh é. Thosaigh sé ag foghlaim damhsaíochta agus é 7 mbliana d'aois. Áirítear é mar dhuine de na damhsóirí ab fhearr den 20ú haois. Leannán, comráda agus cosantóir Rudolf Nureyev a bhí ann ó 1961 go dtí bás Bruhn den SEIF sa bhliain 1986. I dTorontó Cheanada a d'éag sé.
Iasc scamhógach
Is é atá i gceist leis na héisc scamhógacha ná grúpa iasc locha is abhann. An t-aon ionadaí d'ord na Dipnoi, a bhí flúirseach ón tréimhse Dheavónach a thosaigh 400 milliún bliain ó shin go dtí an tréimhse Threasach a chríochnaigh 2 mhilliún bliain ó shin. Níl fágtha anois ach sé speiceas díobh. Tá dís scamhóg acu faoin bputóg is iad ceangailte leis an éasafagas, mar a bhíonn i veirteabraigh arda. Na geolbhaigh an-bheag. Baill den ghrúpa san Afraic, an Astráil is Meiriceá Theas.
Oskari Tokoi
Saol
Bhí sé ina Choimeasár Bia i rialtas na nDearg le linn Chogadh Cathartha na Fionlainne sa bhliain 1918. Nuair a briseadh an cath ar na Dearga, chuaigh sé ar a sheachnadh. D'éirigh leis liostáil in Arm na Breataine Móire, nó bhí na Sasanaigh ag cur ladair i gcogadh cathartha na Rúise agus ag cur trúpaí go dtí an Rúis, agus daoine ag teastáil uathu a bheadh eolach ar an tír.
Sa bhliain 1921, chuaigh Tokoi ó Shasana go Ceanada, agus chuir sé faoi sna Stáit Aontaithe arís. Bhí sé ina eagarthóir ar Raivaaja, iris Fionlainnise d'Fhionlannaigh na Stát Aontaithe, a bhí á foilsiú i bhFitchburg, Massachusetts. Chaith sé deireadh a shaoil sna Stáit.
Brión mac Echach Muigmedóin
Rí leath-stairiúil na gConnacht ba ea Brian (Sean-Ghaeilge Brión nó Brían mac Echach Muigmedóin). Eochaid Mugmedón ba ea a athair. Mhair sé sa 4ú/5ú haois.
Tony Burton
Aisteoir Meiriceánach ab ea Anthony "Tony" Burton, a rugadh ar an 23 Márta 1937 agus a fuair bás ar an 25 Feabhra 2016.
Académie française
Stair
Is dínit atá buan ó aon athrú rialtas nó eile é feabhas scoláire. Ní féidir le haon duine éirí as an Acadamh. Ach is féidir leis an gcomplacht eisceachtaí a fhógairt mar gheall ar chúiseanna troma a lotann onór; b'fhíor-annamh na heisceachtaí le linn na staire.
Éadaí sráide
Éadaí spóirt só
Ba é Jil Sander an branda faisin is luaithe chun comhoibriú le gnólacht éadaí spóirt, mar Adidas, ar thionscadal comhchruthaithe i 1998. Ó shin, le teacht an chultúir " bling " chonaic brandaí só-bhunaithe dul chun cinn sa mhargadh, le Burberry, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Gucci" rel="mw:ExtLink" title="Gucci" class="cx-link" data-linkid="69">Gucci</a> agus Fendiá fheiceáil i scannáin agus i bhfíseáin hip hop. Chuaigh an t-amhránaí Pharrell Williams i gcomhpháirtíocht leis an dearthóir faisin agus cruthaitheoir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/A_Bathing_Ape" rel="mw:ExtLink" title="A Bathing Ape" class="cx-link" data-linkid="73">A Bathing Ape</a>, Nigo, chun Billionaire Boys Club a bhunú, bunaíodh as faisean sráide agus éadaí sráide na Seapáine a mheascadh agus a fheiceálacht a mhéadú ar bhealach ard. Thosaigh monaróirí éadaí faisin ag leanúint na gcuideachtaí éadaí sráide, ag glacadh leis an smaoineamh de bhailiúcháin gonta eagrán an-teoranta, ar a dtugtar "drops", ag baint úsáide as na meáin shóisialta agus ganntanas táirgí mar uirlisí margaíochta.
Eilean Dearg
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean Dearg.
Dónall Mac Cormaic
Is iománaí é Dónall Mac Cormaic, nó Daniel "Dan" McCormack mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 28 Eanáir 1993. Is as Contae Thiobraid Árann é.
Breithiúnas
Na carachtair
Marcas de Grás
Tá ‘An Fear Eile’, alter ego Mharcais, b’fhéidir, mar a bheadh fear faoistine nó teiripe, ag tarraingt na fírinne as Marcas tríd síos. Ach cé hé “An Fear Eile” i ndáiríre, ... an carachtar a thugann siar ar chamchuairt a shaoil féin é? A choinsias? A anam?
Leathscáil
Sa réalteolaíocht, is éard is leathscáil ann ná limistéar a bhfuil scáil air, ach a fhaigheann roinnt solais ón bhfoinse solais agus nach mbíonn chomh dorcha le lánscáil, nach bhfaigheann aon solas. Le linn urú na Gréine ag an nGealach, bíonn limistéar amháin ar Domhan nach dtiteann aon solas ó chuid ar bith den Ghrian air: lánscáil agus lánurú a bhíonn ansin. Ach mórthimpeall air sin, bíonn limistéar a dtiteann solas ó chuid éigin d'fhoinse leathan na Gréine air. Ní bhíonn an limistéar seo chomh dorcha leis an lánscáil, agus is leathscáil nó leathurú a bhíonn ann. Bíonn limistéar eile taobh amuigh den dara limistéar ar a dtiteann solas ó gach cuid den Ghrian, agus ní bhíonn aon scáil ansin (ná ní fheictear an t-urú ann).
Lá saoire
mion|[[Camille Pissarro, 'Bank Holiday, Kew', 1892]] I measc na laethanta saoire in Éirinn, tá:
Samson (naomh)
Saolréim
Fuair an Rí Angla-Shacsanach Athelstan (r. 924–939) roinnt iarsmaí de Samson, lena n-áirítear géag láimhe agus bachal, a thaisc sé ag a mhainistir ag Milton Abbas i nDorset.
Leabhar Dhroim Sneachta
Scoláireacht
Mhol Rudolf Thurneysen gur scríobhadh an leabhar go luath san 8ú haois. Deir scoláirí eile, ámh, gur scríobhadh sa 9ú nó 10ú haois é, ach tá easaontas ann.
Déantar tagairt don Chín ag a lán lámhscríbhinní luatha Gaeilge is tábhachtaí, ina measc Leabhar na hUidhre, an Leabhar Laighneach, Leabhar Bhaile an Mhóta, an Leabhar Mór Leacáin, agus MS Egerton 88. Gné sunatasach do théascanna a chreidtear go bhfuarthas ann ná a dteanga ársa, ina measc:
Taiscéalaíocht mhuirí na Portaingéile
mion|Monumento aos Descobrimentos, Belem B'é an Prionsa Annraoi Loingseoir a chuir tús leis an chéad mhórbhabhta taiscéalaíochta sa Phortaingéil. Tháinig na mairnéalaigh Phortaingéalacha ar Oileáin Madeira sa bhliain 1419, agus sa bhliain 1427, casadh Oileáin Azores orthu. Iompaíodh an dá oileánra seo ina gcoilíneachtaí Portaingéalacha. Níos déanaí, tháinig siad ar Cape Verde 1444, An Ghuine 1460, An Congó 1483, Cabo da Boa Esperanç 1488, agus ar aghaidh uaidh sin chuig Goa san India, Macau sa tSín, Timor L’Este san Indinéis, agus ansin trasna an Atlantaigh chuig Porto Seguro sa Bhrasaíl i 1500. mion|An chéad turas de [[Vasco da Gama|Vasco de Gama]]
Ceanannas
Stair
San 1500idí, bhí Ceanannas mar baile gharastún chun an Pháil a chothú. clé|mion
Indeed
Is suíomh gréasáin acmhainní daonna e Indeed, atá bunaithe in Austin, Texas agus Stamford, Connecticut. Is fochuideachta ar lánúinéireacht de chuid Recruit Co. Ltd sa tSeapáin. clé|mion|Túr Indeed in Austin, Texas,
Titinia gens
Ba mhion-theaghlach pleibeach é an gens Titinia sa '''tSean-Róimh. '''
Baile Átha Troim
Onóracha
• Craobh Peile Idirmheánach na Mí: 1
Nascadh
Tá Baile Átha Troim nasctha le Étrépagny sa Fhrainc ó 1989.
Sheezus
Traicliosta
Is iad seo na hamhráin:
Am Muileann Ùr
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir an Ear é Am Muileann Ùr.
Montsoreau
Déimeagrafaíocht
Cairt forbartha daonra (Montsoreau)
Joshua Lederberg
Bitheolaí is géineolaí a rugadh i Montclair, New Jersey ab ea Joshua Lederberg (23 Bealtaine 1925 – 2 Feabhra 2008). Rinne sé obair ar ghéineolaíocht bhaictéar, ag léiriú gur modh gnéasach a bhíonn i gceist. Ba thús é seo leis an ngéinitic bhaictéarach. Sa bhliain 1958 in aois a 33 bliana bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le George Beadle is Edward Lawrie Tatum. Níos déanaí d'fhionn sé an próiseas a thug treoir don innealtóireacht ghéiniteach. Rinne sé taighde freisin ar an intleacht shaorga agus ar an gclár spáis do NASA.
Ceol leictreonach
Modhanna
Sa stiúideo leictreonach, cuireann an cumadóir patrún fuaime le chéile agus déanann sé iad a thaifeadadh ar théip. Is féidir an ceol a athrú ar go leor bealaí nuair atá sé taifeadta - is féidir na patrúin a sheinm droim ar ais nó ag luasanna éagsúla.
Máine Tethbae
Is dócha ámh gurbh é Máine Mór féin é sinsear Cineál Mhaine. Tráth dá raibh, shíneadh a ríocht Uí Mhaine ón nGaillimh taobh thoir agus thuaidh de, deisceart Ros Comáin agus thar an Sionainn sna críocha  Cuircni, Calraige, Delbna Bethra agus Cineál Mhaine féin isteach. Nuair a tháinig Uí Néill an Deiscirt chun cinn sa cheantar, tugadh dá rítheaghlach bréag-ghinealach Uí Néill. Bhí Cineál Mháine ina ríocht chumhachtach neamhspleách aisti féin le roinnt aoiseanna as sin amach.
Dún Droma, Contae an Dúin
Is sráidbhaile i gContae an Dúin, Tuaisceart Éireann, é Dún Droma. Tá sé suite in aice le Cuan Dhún Droma, timpeall 4 mhíle taobh amuigh den Chaisleán Nua ar an mbóthar A2. Is fearr aithne ar an sráidbhaile mar gheall ar an gcaisleán Normannach atá ann. Bhí 1,555 duine ina gcónaí i nDún Droma de réir Dhaonáireamh na bliana 2011.
Iompróir an Uisce
Astralaíocht
De réir astralaíocht an Domhain Thiar, tá baint ag comhartha an Uisceadóra (Eanáir 20 - Feabhra 18) leis an réaltbhuíon den ainm céanna.
Rialtas Sealadach na hÉireann (1922)
Bunú
Ar 14 Eanáir, tháinig an sciar de Shinn Féin, a bhí ar son an Chonartha, i gcumhacht agus cuireadh an Rialtais Sealadach le chéile. Bhí Mícheál Ó Coileáin ina Chathaoirleach agus ina Aire Airgeadais araon sa Rialtas nua. mion|[[Caisleán Bhaile Átha Cliath]]
16 Eanáir 1922ː an t-aistriú cumhachta
Ar an 16 Eanáir 1922 ag 1.45 i.n., thug Fear Ionaid Dheireanaigh an Rí in Éirinn cumhacht agus Caisleán Bhaile Átha Cliath féin don Rialtas Sealadach nua go foirmiúil. Tháinig deireadh le riarachán na Breataine. Bhailigh Michael Collins ansin eochracha Chaisleán BhÁC agus ghlac arm na hÉireann seilbh fhoirmiúil ar an gCaisleán. Níor mhair an searmanas ach 45 nóiméad.
Claude Nicolas Ledoux
Ailtire a rugadh i nDormans-sur-Marne sa bhFrainc ab ea Claude Nicolas Ledoux (21 Márta 1736 - 19 Samhain 1806). Mar phríomhailtire don Rí Louis XVI, dhear sé Caisleán Louveciennes do Madame du Barry (1771-1773) agus na hOibreacha Salainn in Arc-et-Senans (1775-1780).
Eilean Dà Bhàrr
Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean Dà Bhàrr.
Filíocht shiollach na Gaeilge
Seanré na mainistreacha
Eascraíonn an líne seacht siolla nó ocht siolla i bhfilíocht oilte na Gaeilge ó thraidisiún ársa Ind-Eorpach. Tagann an meascán de rím dheireadh líne, de rím inmheánach agus d’uaim ó iomainn dhéanacha Laidine, de réir mar a shaothraigh manaigh Éireannacha iad. Tá a leithéid de mhaisiú fileata le fáil ar dtús in iomainn Laidine de chuid an tríú agus an ceathrú haois. Rinne an scríbhneoir Clasaiceach Virgilius Marus Grammaticus é a theagasc, scríbhneoir a raibh eolas maith ag na hÉireannaigh ar a shaothar, agus tá rím le fáil sna hiomainn Éireannacha is luaithe. Ach bhain manaigh na hÉireann feidhm níos casta as an rím i Laidin ná mar a rinneadh ar an Mór-Roinn. Sampla de sin is ea iomann in ómós Naomh Máirtín le hOengus mac Tipraiti (d. 745):
Ré níos déanaí
Lean ar na filí gairmiúla ag moladh laochra, ach tharraing siad chucu na meadarachtaí nua casta a bhí ceaptha ag na manaigh.
Filíocht nua aiceanta
Bhí tréimhsí suaite i saol na hÉireann sa 17ú haois, agus de réir a chéile tháinig uasalaicme de shliocht Sasanach, daoine nach raibh suim sa dúchas acu, in áit na seanphatrún. Chaoin na filí imeacht an tseansaoil i bhfilíocht shiollach ar dtús, ach de réir a chéile d’iompaigh siad ar mheadrachtaí nua aiceanta a bhí casta go leor ach arbh fhusa máistreacht a fháil orthu.
Cathal mac Áeda
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Cathal mac Aodha (Sean-Ghaeilge Cathal mac Áeda) (bás 737). Aodh Laighean mac Néill (bás 722) ba ea a athair, agus an tArdrí, Diarmaid mac Aodha Sláine (bás 665), a shín-sin-seanathair. Maraíodh a athair i gCath Alúine, nuair a cloíodh go dona muintir Uí Néill ag fir na Laighean. Fo-chlann Uí Chearnaigh ba ea Síol Aodha Laighean, mhuintir de shliocht Aodha Laighean. Bhí Cathal i réim ón mbliain 729 go dtí 737.
Filíocht shiollach na Gaeilge
Dán díreach
Tá uimhir áirithe de shiollaí aiceanta i ngach líne, ceithre cinn de ghnáth. Déanann sos dhá leath den líne, agus críochnaíonn leathlínte le déshiollaí. Déanann cuid de na siollaí aiceanta i ngach líne uaim, cé go bhfuil an-éagsúlacht ag baint le dáileadh na huama.
Rím
Déantar rím idir ghrúpaí de chonsain dhifriúla. Is féidir iad a roinnt mar a leanas:
Eiseamláir (Deibhidhe)
•	Caithfidh an focal deireanach de líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.
Scáthlán croise
Spiara maisithe chun an altóir is an chórlann san eaglais a scaradh ó chorp na heaglaise.
Sléibhín Pallas
Is éan é sléibhín Pallas (Ichthyaetus ichthyaetus). Is baill d'fhine na Laridae é.
Cearnach mac Fógartaigh
Rí Dheisceart Bhreá de chlann Uí Chearnaigh as Loch Gabhair, de rítheaghlach Shíol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Cearnach mac Fógartaigh (Sean-Ghaeilge Cernach mac Fogartaig) (bás 738). An tArdrí, Fógartach mac Néill (died 724), ba ea a athair. Feictear é mar cheannaire Uí Chearnaigh sna blianta 737-738.
Jake Ó Diolúin
Is iománaí é Jake Ó Diolúin, nó Jake Dillon mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 13 Eanáir 1993. Is as Contae Phort Láirge é.
Zatanna
Sárlaoch de chuid DC Comics is ea Zatana a chruthaigh Gardner Fox agus Murphy Anderson, ag debuting i mí na Samhna 1964.
Seán Mac Beinéid
Is iománaí é Seán Mac Beinéid, nó Shane Bennett mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 5 Nollaig 1996. Is as Contae Phort Láirge é.
Sceachaill
At de shaghas ar bith in áit ar bith sa cholainn is ea sceachaill. Sa chiall litriúil, cuimsíonn an téarma fiú at de bharr ionfhabhtaithe nó cist, ach den chuid is mó fáis éadroma neamhurchóideacha.
Tochmharc Éadaoine
Ceapann an tOllamh Jeffrey Gantz go bhfeictear sna scéalta "chiall fileata an dlí" i réim i sochaí na nGael.
Cluain Aodha
Bus Éireann
Freastalíonn Bealaí Bus Éireann109 (chuig/ó Dhún Seachlainn, An Uaimh, Ceanannas, Achadh an Iúir agus an Cabhán) agus Bus Éireann 105 (chuig/ó Ráth Tó, trí Ráschúrsa Tigh na Síóg) freastal freisin Cluain Aodha. Is iad na stadanna bus don bhealach seo, taobh amuigh, agus os coinne Lidl.
Iarnród
Tá nasc iarnróid idir Cluain Aodha agus stáisiún iarnróid Hansfield in Ongar/Barnswell. Is féidir traenacha a ghlacadh chun Cluain Saileach, Cúil Mhín, Chaisleán Cnucha, Baile an Ásaigh agus Dugthailte Bhaile Átha Cliath, trí treo chathair Bhaile Átha Cliath; agus Is féidir traenacha a ghlacadh chun Dún Búinne agus M3 Parkway in treo eile.
Tochmharc Éadaoine
TE III
Ordaíonn Eochaidh go mbaine gach síbhuíon in Éirinn, agus i mbun na hoibre ag síbhuíon Mhidhire i mBrí Léith, tagann Midhir i láthair agus geallann sé go dtabharfaidh sé Éadaoin ar ais. Ag an uair atá ceaptha ámh, tugann Midhir leis caoga bean atá aon chuma amháin orthu. Toghann Eochaidh an té a mheasann sé gur Éadaoin í, luíonn sé léi, agus éiríonn sí torrach le hiníon dó.
Dún Búinne
Cúrsaí Spóirt
Orthu siúd a thuill craobh na huile Éireann do Chontae na Mí agus arb as Dún Búinne iad, is féidir Séamas Ó Rathaille (1949), Breandán Ó Rathaille, Éanna Mac Mánais, Nigel Crawford agus Dáithí Ó Gallchóir a lua.
Loch Laomainn
Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Loch Laomainn.
Is minic a fheictear Loch Laomainn san fhilíocht agus san amhránaíocht. Mar shampla: Cumadh an t-amhrán "Loch Lomond" sa bhliain 1841.
Ilmheáin
Modhanna seachadta
Tá dhá phríomhmhodh ann ina seachadtar ilmheáin:
An Altóir
Miotaseolaíocht
Ionannaíodh an Altóir, léirithe bunoscionn de ghnáth ach uaireanta ina seasamh agus an deatach ag éalú isteach i mBealach na Bó Finne, le haltóir an cheinteáir Chiron; Ara Centauri an seanainm Laidine a bhí uirthi san am fadó. Ó am go chéile thugtaí altóir Dhiníosais uirthi. Ós rud é, áfach, nár aithníodh agus nár tionscnaíodh an réaltbhuíon go dtí an t-ochtú aois déag, is dócha nach raibh aon ghaol idir réigiún seo na spéartha agus creidimh na Sean-Ghréagaigh, ach amháin an gaol a d'fhionn cumadóir na réaltbhuíne.
William J. Burns
Is taidhleoir agus ambasadóir gairme Meiriceánach é William Joseph Burns (rugadh 4 Aibreán 1956) atá ina stiúrthóir ar an Lár-Ghníomhaireacht Faisnéise ón 19 Márta 2021 i leith. Leas-rúnaí stáit na Stát Aontaithe a bhí ann roimhe sin ó 2011 go 2014, agus in 2009 d’fhóin sé mar Rúnaí Gníomhach Stáit sular dhaingnigh an Seanad Hillary Clinton sa phost sin. D’éirigh sé as Seirbhís Eachtrach na Stát Aontaithe in 2014 tar éis gairmréim taidhleoireachta 32 bliain. Ó 2014 go 2021, bhí sé ina uachtarán ar an Carnegie Endowment for International Peace.
Tailtin
Is ceantar suite i gContae na Mí é Tailtin.
Benito Mussolini
B'é Benito Amilcare Andrea Mussolini, deachtóir na hIodáile agus bunaitheoir an Fhaisisteachais. Rugadh é i Dovia di Predappio, Forlì, ar an 29 Iúil 1883 agus cuireadh chun báis é i Giulino di Mezzegra, Como, ar an 28 Aibreán 1945. Bhí sé i gceannas ar an Iodáil idir 1922 agus 1943.clé|mion|1922: Máirseáil ar an Róimhclé|mion|1922: Máirseáil ar an Róimh
Cogadh
Sna 1930í, mhéadaigh Mussolini ar chumhacht na hIodáile trí ionradh a dhéanamh ar an Aibisín agus trí chuidiú le Franco i gCogadh Cathartha na Spáinne. Cé go raibh sé amhrasach faoi Adolf Hitler ar dtús agus gur amharc sé air mar bhagairt, d'éirigh sé cairdiúil leis de réir a chéile. Shínigh an bheirt cheannairí Ais na Róimhe-na Beirline agus Comhaontú na Cruaiche agus bhí siad mar chomhghuaillithe.
Tábla peiriadach
Stair
Cé go raibh níos mó ná cuid den cheart ann aige ansin, is é an tuiscint atá againn inniu ar an scéal seo ná gurbh é líon na bprótón i núicléas an adaimh a insíonn, cé acu dúil lena mbaineann an t-adamh sin, seachas an meáchan adamhach.
Cód datha do na huimhreacha adamhacha:
The Voice UK (sraith 7)
Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag John de Mol é The Voice UK. B'é seo an seachtú sraith The Voice UK agus an dara sraith ar ITV tar éis é ag bogadh ó BBC One. Thosaigh an seachtú sraith ar an 6 Eanáir 2018 agus chríochnaigh sé ar an 7 Aibreán 2018.
EIRSAT-1
Aidhmeanna
Is iad aidhmeanna an tionscadail ná:
Mainistir Chluain Ioraird
Ba mhainistir suite i gContae na Mí í Mainistir Chluain Ioraird.
Mohammed Deif
Is ceannaire míleata Palaistíneach é Muhammad Diab Ibrahim al-Masri (Abu Khaled), ar a dtugtar Muhammad Dhaif (a rugadh i nGaza, 1965 - ), agus ceannasaí Briogáidí Izz al-Din al-Qassam, an sciathán míleata den Ghluaiseacht Friotaíocht Ioslamach (Hamas), agus duine de na fir is mó a bhí ag teastáil ón eintiteas Zionist. Gabhadh an t-arm slí bheatha roimhe sin, agus gabhadh roimhe sin ag Údarás na Palaistíne (gluaiseacht Fatah), agus rinne na seirbhísí faisnéise Zionist "Shin Bet and Mossad" iarracht é a fheallmharú níos mó ná 5 huaire agus theip air, agus gortaíodh go dona é i gceann amháin. de na hiarrachtaí. Mharaigh an slí bheatha Zionist a theaghlach agus scrios a bhaile.
Contae Lauderdale, Alabama
Stair
Bunaíodh Contae Lauderdale ar 15 Feabhra 1866. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar James Lauderdale, Coirnéal ó Tennessee.
Hidrigin
An Hidrigin sa Dúlra
Is í an hidrigin an dúil is coitianta san ollchruinne, nó is adaimh hidrigine iad naoi gcinn as gach deich n-adamh dá bhfuil ann. Tá flúirse hidrigine le fáil sna réaltaí agus sna gásfhathaigh - is é sin, i bpláinéid atá cosúil le hIúpatar agus Satarn. Fáisctear na réaltaí féin as néalta móilíneacha, is é sin, néalta hidrigine atá chomh tiubh is gur féidir do na hadaimh hidrigine iontu teacht le chéile ina móilíní dé-adamhacha (H2). Is í an hidrigin breosla na réaltaí freisin, agus í ag fuinnmhiú an imoibriúcháin chomhleá istigh sa réalta.
Adamh na Hidrigine
Is féidir leibhéil fhuinnimh an adaimh hidrigine a oibriú amach sách cruinn de réir shamhail Bohr den adamh, is é sin, an tsamhail ina nglactar leis go bhfuil an leictreon ag timpeallú an núicléis ar an dóigh chéanna a bhfuil na pláinéid ag timpeallú na Gréine. Ní hionann an dá chás go hiomlán, áfach. Is í an imtharraingt an cineál fórsa a choinníonn na pláinéid ó éalú, ach is é an t-aomadh leictreamaighnéadach atá ag gníomhú idir an núicléas agus an leictreon. Deir meicníocht an chandaim go bhfuil an fuinneamh dealaithe ina phaicéid bheaga - ina chandaim - rud a chiallaíonn, sa tsamhail seo den adamh, nach féidir leis an leictreon an núicléas a thimpeallú ach ag fithisí áirithe, agus fad áirithe idir an leictreon agus an núicléas. Má théimid i dtuilleamaí na samhlach candam-mheicniúla den adamh, beidh muid ag baint úsáid as tonnchothromóid Schrödinger. Is é an rud atá ann ná cothromóid dhifreálach(cothromóid nach féidir a fhuascailt gan dul i muinín an chalcalais) a thugann dlús dóchúlachta an leictreoin timpeall an núicléis. Cáilíocht is ea an dlús dóchúlachta a thaispeánann cé chomh dóchúil atá sé an leictreon a fháil i bpointe áirithe i dtimpeallacht a núicléis. Má chaitear leis an leictreon mar seo, - is é sin, mar a bheadh tonn dhamhnach ann -, gheofar torthaí matamaiticiúla atá ag teacht leis na luachanna tomhaiste, níos cruinne ná na luachanna a thugann samhail Bohr den adamh.
Ceimic na hidrigine
Níl ach dhá uimhir ocsaídiúcháin ag an hidrigin: +I agus -I. Tá an gás hidrigine iontach so-adhainte, agus é measctha tríd an aer. Nuair a chuirtear hidrigin trí thine, faightear uisce, is é sin, ocsaíd na hidrigine (H₂O). Tá bladhairí na hidrigine beagnach dofheicthe, rud a chiallaíonn nach bhfuil sé éasca dóiteán hidrigine a aithint.
Pavel Alexeyevich Čerenkov
Fisicí a rugadh i Novaya Chigla na Rúise ab ea Pavel Alexeyevich Čerenkov (28 Iúil 1904 - 6 Eanáir 1990).
Thomas Babington Macaulay
thumb|Thomas Babington Macaulay ag aois 49 — greanadh de chuid W. Holl, ó líníocht de chuid [[George Richmond]] Thomas Babington (nó Babbington) Macaulay, 1ú Barún Macaulay, Ríchomhairleoir na Ríochta Aontaithe (25 D.Fómhair 1800 – 28 Nollaig 1859) ba Sasanach, file, staraí agus polaiteoir Coimeádach Briotanach é, sa naoú haois déag.
Héiliam
Tá dhá iseatóp chobhsaí ag an héiliam, is é sin, Héiliam a Trí agus Héiliam a Ceathair. Tá dhá phrótón agus aon neodrón amháin i núicléas an chéad cheann acu, agus dhá phrótón is dhá neodrón ag an dara ceann. Is é Héiliam a Ceathair is coitianta acu, nó níl ach iarsmaí beaga den iseatóp éadrom le fáil i héiliam an atmaisféir. Táirge don mheath radaighníomhach atá ann, chomh maith leis an iseatóp is troime, nó is dual don tritiam, iseatóp radaighníomhach na hidrigine, Héiliam a Trí a dhéanamh, agus béite-cháithnín a astú.
Acht Caomhanta na nDaoine (Comhachta Speisialta), 1926
Comhthéacs
Níor baineadh úsáid as na cumhachtaí riamh, ach níor aisghaireadh an tAcht ach an oiread. Dár ndóigh, ní chuireann Airteagal 28.3.3° cosc ar agóid a dhéanamh i gcoinne an Achta ar bhonn bunreachta. Ina theannta sin, tugann an tAcht údarás arbh fhéidir iad a agairt i gcúinsí taobh amuigh d'aimsir chogaidh nó ceannairce faoi arm (fiú sa chiall is leithne atá acu) mar a tuaradh san fho-alt sin.
Sam Smàlaidh
Na carachtair
Is fear beag dóiteáin é Sam. Is as an Pontypandy é. Labhraíonn Sam Breatnais, teanga na Breataine Bige.
Gnó
Tá na cláir theilifíse le fáil i 155 tír agus i 36 teanga eile freisin, an Béarla ina measc. Tá os cionn aon mhilliún DVD de chuid Sam díolta ar fud an domhain go dtí seo (2017 dar le ELeathanach).