cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litreoir
Tá teangacha an duine i bhfad róchasta chun gur féidir le ríomhairí iad a thuiscint ina n-iomláine. Mar sin, níl aon 'litreoir' nó gramadóir foirfe, agus ba chóir an téacs a léamh go cúramach fiú tar éis dóibh dul trí litreoir/gramadóir. .
GaelSpell, litreoir "foinse oscailte" do Firefox agus LibreOffice
clé|mion|239x239px|Gaelspell: litriú Kevin Scannell, ar [[Mozilla Firefox|Firefox]] Tá GaelSpell ar fáil saor in aisce anseo ar cadhan.com agus ón mbliain 2000 ar suíomhanna eiel.
Naisc sheachtracha
‎‎‎
Seandálaíocht faoi uisce in Éirinn
Iarsmaí eile
Luann na hAnnálacha longa a chuaigh go tóin, ach ní furasta áit a mbáite a aimsiú. Mar shampla: sa bhliain 1413 bhí Tuathal Ó Máille ag filleadh abhaile “um fhéile Choluim Chille” le seacht long tar éis dó bliain a chaitheamh ag saighdiúireacht i gCúige Uladh. D’éirigh anfa taobh thiar de na longa, agus fuadaíodh iad “lámh dheas re hAlbain”. Bádh sé long agus a bhfoirne, agus ar éigean a d’éirigh le Tuathal féin teacht i dtir in Albain. Níor thángthas fós ar iarsmaí long fada a briseadh ar an mbealach sin.
Missouri
Tá teorainneacha ag an stát le Kansas san iarthar, Nebraska san iarthuaisceart, Iowa sa tuaisceart, Illinois san oirthear, le Kentucky agus Tennessee san oirdheisceart, Arkansas sa deisceart agus le Oklahoma san iardheisceart.
Cróimiam
Úsáidtear an chuid is mó den chróimiam theicneolaíoch i leictreaphlátáil an iarainn agus i ndéantús na cruach dosmálta.
Flora Wambaugh Patterson
Míceolaí Meiriceánach ab ea Flora Wambaugh Patterson (1847 – 1928). Ise an chéad phaiteolaí plandaí fostaithe ag an Roinn Talmhaíochta sna Stáit Aontaithe.
Rugadh í in Columbus, Ohio, agus rinne sí staidéir ar fhungais agus ar phlandaí i gColáiste Antioch, sa stát chéanna. Fuair sí dhá chéim mháistreachta in Ollscoil Wesleyan Cincinnati. Chuir sí isteach ar spás i gclár iarchéimí in Ollscoil Yale ach diúltaíodh di ar an ábhar gur bean í. Ina áit sin, chuaigh sí go Coláiste Radcliffe, atá ceangailte le Ollscoil Harvard, agus rinne sí staidéar sa Gray Herbarium ag an ollscoil úd. D'fhan sí ansin gur fhostaigh an Roinn Talmhaíochta in Washington, D.C., í sa bhliain 1895.
Pío Baroja
mion|Dealbh Baroja i [[Madrid.|clé]] Scríbhneoir Spáinnise ó Thír na mBascach a bhí i bPío Baroja y Nessi, a rugadh i San Sebastián (Donostia) ar an 28 Nollaig 1872 agus a fuair bás i Maidrid ar an 30 Deireadh Fómhair 1956. Bascach a bhí ann féin, ach ní raibh mórán measa aige ar theanga a cheantair dhúchais, cé go raibh téamaí Bascacha agus radharcra na Tíre Bascaí le haithint ina lán scríbhinní a tháinig óna pheann.
Scríbhneoir próis a bhí ann thar aon rud eile, cé gur bhain sé triail as an drámaíocht freisin, agus scríobh sé aistí chomh maith.
Séasúr hairicíní an Atlantaigh 2018
Stoirm trópaiceach Joyce
Cruthaíodh Stoirm trópaiceach Joyce ar an 12 Meán Fómhair 2018 mar an deichiú stoirm den séasúr agus scaip an stoirm ar an 19 Meán Fómhair 2018.
Stoirm trópaiceach Nadine
Cruthaíodh Stoirm trópaiceach Nadine ar an 9 Deireadh Fómhair 2018 mar an ceathrú stoirm déag den séasúr agus scaip an stoirm ar an 13 Deireadh Fómhair 2018.
Víreas buí
Galar casta biatas siúcra. Víris is bun leis, víreas buíonna eorna agus/nó víreas éadrom buíonna eorna. Scaipeann aifidí na víris. Buítear na duilleoga agus cuirtear bac ar na soithigh fléim, ionas nach féidir leis na siúcraí aistriú go dtí na fréamhacha. Mar thoradh laghdaítear go mór ar an mbarr, go mór mór má tharlaíonn an t-ionfhabhtú go luath sa séasúr fáis. Is féidir an galar a chloí le sprae feithidicídeach ach é a fheidhmiú roimh theacht na bhfeithidí.
Bord Soláthair an Leictreachais
Comhlacht stát-tionscanta in Éirinn is ea Bord Soláthair an Leictreachais nó BSL. Bunaíodh é chun maoirseacht a dhéanamh ar chur an fáil an leictreachas ó bhliain a bhunaithe i 1927.
Giniúint Cumhachta BSL
Déanann an rannóg seo riaradh ar stáisiúin giniúna an chomhlachta, ag a bhfuil toilleadh suiteáilte iontu d'iomlán 4651MW. mion
Pseudotrapelus sinaitus
Speiceas de reiptíl ghainneach den fhine Agamidae is ea Pseudotrapelus sinaitus. Is reiptíl nádúrtha í sna fásaigh a bhaineann leis an Muir Rua.
Bernard de Clairvaux
Manach Cistéirseach, misteach agus cosantóir an teagaisc thraidisiúnta i ré na bhfadhbanna nua ba ea Bearnárd de Fontaine, Ab Clairvaux (1090-1153). Chuaigh sé i ngleic le hAbélard, scoláire a sheas do rudaí ab fhuath le Bernard: an intleacht gháifeach, an díomas, an dialachtaic chliste, an mórchclú, agus creideamh a bhí chomh cíortha sin ag an réasún go raibh beatha an spioraid fágtha in áit na leathphingine dá bharr. Shéan Bernard gur chóir rúndiamhra Dé a iniúchadh.
Eala ghlórach
Is éan í an eala ghlórach (Cygnus cygnus). Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Céim máistreachta
Is é atá i gcéim máistreachta ná céim acadúil a bhronntar ar dhaoine atá tar éis staidéar a chur i gcrích a léiríonn cumas as an ngnáth ar réimse áirithe léinn nó gairme.
Michael Phelps
Gné eile a deirtear a chuidigh le rath Michael Phelps sa snámh ab ea a cholainn atá níos faide ná an gnáth agus go bhfuil a chosa ábhairín gearr.
Chuck Berry
Saol
Nuair a tháinig sé amach i 1963, bhí a cheol i bhfaisean arís, mar bhí bannaí ar nós The Beatles agus The Rolling Stones ag seinm a chuid amhrán fós.mion|266x266px|Chuck Berry, Virgin Fest, 2008|cléD'oscail Berry bialann nua i Missouri darbh ainm The Southern Air, agus eastát nua darbh ainm Berry Park. D'eagraigh sé ceolchoirmeacha éagsúla san ionad ar feadh na mblianta.
Josh Duhamel
Is aisteoir Meiriceánach é Joshua David “Josh” Duhamel a rugadh ar 14 Samhain 1972 i Minot, North Dakota do theaghlach Caitliceach de chúlra eitneach Eorpach measctha. Bhí sé ina pheileadóir ag Minot State University. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar mhainicín ar feadh tamaill, ansin chuaigh sé leis an aisteoireacht. D’éirigh leis mar aisteoir agus páirt Leo du Pres á imirt aige ar an sobalchlár All My Children de chuid an tslabhra teilifíse Meiriceánaigh ABC. Bhí páirt William Lennox aige sa tsraith scannán Transformers freisin.
Calcalas
An díorthaíoch
Feidhm eile a bhaineann leis an díorthaíoch ná conas fána chuair a aimsiú ag pointe ar bith ar an gcuar. Ba é seo an chéad spreagadh a bhí ag matamaiticeoirí sa seachtú aois déag leis an gcalcalas a fhorbairt. Abair go bhfuil líne y=mx+c á plé. Is féidir fána na líne a ríomh trí aon dá phointe a aimsiú ar an líne, (x_1,y_1) agus (x_2,y_2) abair, agus is ionann an fhána agus
Tobias Asser
Duine de na dhlíodóirí idirnáisiúnta ba thábhachtaí sa 20ú haois ba ea Tobias Michael Carel Asser (28 Aibreán 1838 – 29 Iúil 1913), ollamh Ísiltíreach leis an dlí.
Fuirseoir
San áireamh leis sin, tá cáil idirnáisiúnta ar na himeachtaí agus ar na féilte grinn a chuirtear ar siúl go bliantúil in Éirinn, amhail Féile Ghrinn Chill Chainnigh agus Féile Ghrinn Bulmers i mBaile Átha Cliath (luaite thíos).
Luachair mhuirisce
Is planda í an luachair mhuirisce.
Domnall Mór Ua Briain
Beatha
Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Briain, rí Mhumhan 1142-1167, ba ea athair Dhomhnaill Mhóir. Tháinig sé i gcoróin tar éis bhás a dhearthár is sine, Muircheartach, a maraíodh ar spreagadh óna chol ceathrar Conchúr. Dalladh a dheartháir eile, Brian Shliabh Bladhma, sa bhliain 1169. An bhliain chéanna, tharla coimhlint idir Domhnall agus Ardrí na hÉireann, Ruaidrí Ua Conchobair, agus b'éigean dó cáin 300 bó a íoc.
Bhunaigh Domhnall Mainistir na Croise Naofa sa bhliain 1180 agus Mainistir Chill Chúile sa bhliain 1184, an dís faoin ord Cistéirseach.
Shinzō Abe
Polaitíocht
Polaiteoir fíorchaomhach a bhí ann a raibh col agus coimhthíos aige leis an tSín go háirithe.
Cionn tSáile
Stair
Nuair a chuaigh an bád farraige RMS Lusitania faoi bhád U-Impireacht na Gearmáine an 7 Bealtaine 1915 ar thuras ó Chathair Nua-Eabhrac go Learpholl le linn an Chéad Chogadh Domhanda, tugadh cuid de na comhlachtaí agus na marthanóirí go Cionn tSáile agus an ionchoisne ina dhiaidh sin coinníodh dealbh sa chuan ar an iarracht. Tá cuimhneachán Lusitania ag Cearnóg Mhic Easmuinn sa Chóbh, soir ó chathair Chorcaí.
Bob Dylan
Bunús agus Tús a Cheol
D'éist sé leis an raidió mar pháiste - ar dtús bhíodh sé ag éisteacht leis na gormacha agus ceol tíre agus níos déanaí, mar déagóir, bhíodh sé ag éisteacht le rac is roll.
San ollscoil
I Meán Fómhair 1959 thosaigh Zimmerman ag freastal ar Ollscoil Minnesota. Bhí air bogadh ó Minnesota go Minneapolis. Bhog sé freisin ón gceol rac is roll ina raibh suim aige, dhírigh sé isteach ar cheol tíre agus mhalartaigh sé a ghiotár leictreach do giotár fuaimiúil. Sna nótaí a scríobh Dylan dá albam “Biograph” deir sé go raibh sé níos tógtha leis an gceol tíre ná an rac is roll toisc go raibh ceol tíre níos dáiríre, níos réadúla. Dar le Dylan, bhain ceol tíre le mothúcháin i bhfad níos doimhne – bhí níos mó éadóchais sna hamhráin, níos mó dobróin, agus níos mó caithréime.
I Nua-Eabhrac
Nuair a bhí sé san ospidéal ag tabhairt cuairte ar Guthrie, bhuail Dylan le Jack Elliot – an ceoltóir a thaistil le Guthrie nuair a bhí sé ag seinm timpeall na tíre. D’éirigh Dylan agus Elliot cairdiúil agus luaigh Dylan é ina dhírbheathaisnéis “Chronicles”.
Faraor, níor éirigh go rómhaith leis an gcéad albam a d’eisigh sé ar an lipéad sin. Níor dhíol sé ach 5,000 cóip sa chéad bhliain. Bhí roinnt daoine in Colombia Records den tuairim go raibh botún déanta ag John Hammond agus go mba cóir dó an conradh le Dylan a bhriseadh. Níor ghéill sé, áfach, agus chosain sé Dylan go láidir. Bhí comhghuaillí cumhachtach eile ag Bob Dylan in Colombia Records chomh maith – Johnny Cash.
Vercingetorix
Ba Rí agus Taoiseach ar an treibh Ghallach darbh ainm Na hAverni é Vercingetorix. D'éirigh le Vercingetorix na Gallaigh a aontú i gcoinne na Rómhánach (a bhí faoi cheannas Iúil Caesar.). Ghéill sé don Róimh tar éis Cath Alesia, i 52 RC. Coinníodh é mar phríosúnach ar feadh cúig bliana. Sa bhliain 46 RC, mar cheann bhí a cheann sa Triumph.
Róihinsí
Cearta Daonna
Is é an Búdachas príomhchreideamh Mhaenmar. Is Moslamaigh iad na Róihinsí agus bíonn nimh san fheoil idir an dá phobal.
Stair
Sa bhliain 2017, theith na céadta míle Róihinse, a raibh géarleanúint á déanamh orthu i Maenmar, thar teorainn go dtí an Bhanglaidéis. Gach lá sa bhliain sin, bhí na mílte acu ag teacht ar an Bhanglaidéis mar theifigh. Cuireadh glanadh eitneach i leith arm Mhaenmar.
Cat crainn
Ainmhí is ea an cat crainn nó an mártan (Gaeilge na hAlban: taghan). Mamach atá ann, agus is ball d'fhine na Mustelidae é.
Die Verwandlung (An Claochlú)
Is úrscéal le Franz Kafka é Die Verwandlung (An Claochlú) a foilsíodh den chéad uair sa bhliain 1915. Ceaptar gurb é ceann de na húrscéalta is fiúntaí dár scríobhadh sa 20ú haois. Déantar staidéar air go forleathan in ollscoileanna.
Tubaiste Stardust
Bhí na doirse éalaithe faoi ghlas agus an tsábháilteacht dóiteáin i gceist, Ach fuair na húinéirí cúiteamh breá. Mar sin tharraing an tragóid conspóid agus fiosrúcháin go leor le linn na mblianta. mion|clé|Léarscáilː bhí na doirse éalaithe faoi ghlas
Fiosrúcháin
1981
Piaras Béaslaí
An Gaeilgeoir Óg
thumb|Dealbh do Phiaras Béaslaí, [[Peadar Ó Cearnaigh agus Tomás Ághas (Reilig Ghlas Naíon)]] Is deacair a rá cathain a chuaigh Piaras an chéad uair go hÉirinn, ach is ansin is túisce a casadh cainteoirí líofa Gaeilge air, nó ní raibh baint ar bith aige le saol na Gaeilge i Learpholl. Sin mar a thugann sé féin le fios ina chuid cuimhní cinn, ar a laghad. Ón taobh eile de, áfach, cúis náire ab ea é do Phiaras riamh i measc na náisiúnaithe Éireannacha gur Sasanach a bhí ann, is é sin, gur rugadh is gur tógadh i Sasana é, agus ina fhear fásta dó, bhí sé ag iarraidh a áitiú ar na daoine gurb in Éirinn a saolaíodh é. Mar sin, is féidir gurb i Learpholl a casadh an chéad chainteoir dúchais air, cé gurbh fhearr leis a shíleadh gurb in Éirinn a tharla sé.
Bogshifín mara
Is planda é an bogshifín mara.
Carlos Antonio López
Polaiteoir as Paragua ab ea Carlos Antonio López Ynsfrán (4 Samhain, 1790 – 10 Meán Fómhair, 1862). Chaith sé na blianta 1844 go 1862 ina Uachtarán ar an tír.
Piaras Béaslaí
An Conraitheoir
Chuaigh sé le hobair Chonradh na Gaeilge ansin arís. Anois, d'athraigh sé craobh, nó chuaigh sé i gcraobh Bootle. Lucht oibre ba mhó a bhí sa chraobh sin, agus cuid mhór acu ina gcainteoirí dúchais ón nGaeltacht.
Carlos Antonio López
Saol
Ba é an mac ba shine a bhí aige (1826-1870) a tháinig i gcomharbacht air tar éis a bháis.
Piaras Béaslaí
An Conraitheoir
Nuair a bhí Piaras sáite i gcúrsaí an Chonartha, d'éirigh sé mór le bean a bhí cúig bliana ní ba shine ná é, Delia Hurley, nó Brighid Ní Mhuirthile, mar a thugadh Piaras uirthi ina chuid scríbhinní príobháideacha. B'ise a chéad shearc, ach níor bhláthaigh an grá riamh thar ghnáthchairdeas. Bhí a lán rudaí eile seachas an grá ag déanamh scime dó agus á choinneáil corraithe corrthónach san am seo. Ó thaobh amháin de, theastaigh uaidh cabhrú le forbairt an Chonartha i Learpholl, ach ón taobh eile, bhí mífhoighne air a aghaidh a thabhairt ar Éirinn. Ní raibh a fhios aige, áfach, conas a shaothródh sé a chuid thall ansin - cén tslí bheatha a bheadh aige. Bhí sé ag smaoineamh ar thimireacht a dhéanamh don Chonradh, - sin nó dul ag múineadh sna scoileanna.
Go hÉirinn
Ó bhí ról lárnach aige i gConradh na Gaeilge i Learpholl, ba mhór an buille dá chuid cairde fosta an dóigh ar sheangaigh sé leis as an áit. Fuair sé litreacha uathu inar léirigh siad go raibh siad buartha faoi thodhchaí an Chonartha sa chathair ina uireasa, agus cuid acu ag tabhairt le fios nach mbeadh Gaeilge ar bith acu murach an díograis a léirigh Piaras féin don teanga. Is soiléir gur duine d'fhir mhóra an Chonartha a bhí ann go dtí sin, cé nach raibh ann ach ógfhear.
Craobh an Chéitinnigh
I gCraobh an Chéitinnigh, chuir Piaras Béaslaí aithne ar a lán de mhaithe is de mhóruaisle na gluaiseachta: Pádraig Ó Duinnín, fear an fhoclóra; Shán Ó Cuív, a cheap a litriú féin don Ghaeilge, nó an Letiriú Shimplí ("an litriú simplí"); "Tórna", nó Tadhg Ó Donnchadha; "Fiachra Éilgeach", nó Risteard Ó Foghludha; agus Máire Ní Chinnéide, a raibh sé daite di cuimhní cinn Pheig Sayers a chur in eagar. Casadh Cathal Brugha ar Phiaras roimhe sin féin. mion|Astronár
An Drámadóir
Maidir leis an gcolún Gaeilge, bhí sé an-ilghnéitheach ó thaobh an ábhair de. Is é an teideal a bhí air ná I bhFochair na nGaedheal (sa seanlitriú), is é sin, i bhfochair na nGael / in aice leis na nGaeil / i gcuideachta na nGael nó in éineacht leis na nGaeil. Is léir go mbíodh Piaras ag déanamh cur síos ar chúrsaí ghluaiseacht na Gaeilge, ar obair na dtimirí, ar Oireachtas na Gaeilge agus ar imeachtaí chultúrtha eile sa teanga. Thairis sin, áfach, bhí gach sórt eile ann, idir nuacht agus saothar cruthaitheach, gan dearmad a dhéanamh de na stumpaí béaloidis agus béal-litríochta ón nGaeltacht. Bhí stíl a scríbhneoireachta go mór faoi thionchar Ghaeilge na Mumhan agus scéalta laochais na seanchaithe, agus uaireanta, bhí lucht labhartha na gcanúintí eile míshásta leis an gcineál teanga a chleachtadh sé.
An Chéad Ghearrscéal
Bhí baint ag Béaslaí le Cumann na hÉigse freisin. Bhí an Cumann seo in ainm is a bheith ag athbheochan na gcúirteanna filíochta a bhí ann i ré na Gaeilge Chlasaicigh. Is fearr a rá, áfach, go raibh sé ag déanamh aithris ar Gorsedd na mBard sa Bhreatain Bheag.
Beirt na Bodhaire Bréige
Bhí sé ag plé le hamharclannaíocht freisin, nó léirigh sé agus a chompántas aisteoirí dráma le Sceilg (Seán Ua Ceallaigh), Cú Roí, a bhain amach duais an Oireachtais sa bhliain 1911. Chuaigh an dráma ar an stáitse ar Oireachtas na chéad bhliana eile. Ba mhinic a thráchtadh Béaslaí ar na cúrsaí drámaíochta agus ar thábhacht na drámaíochta d'athbheochan na teanga ina cholúin Ghaeilge. Thuig go leor eile i gCraobh an Chéitinnigh go raibh siamsaíocht phoiblí sa teanga de dhíth le súil agus gnaoi an phobail a tharraingt uirthi, agus iad ag léiriú drámaí ar an Oireachtas ón mbliain 1910 i leith. Sa bhliain 1913, léirigh Piaras dráma a d'aistrigh sé ón bhFraincis agus a d'athshuigh sé i saol na Gaeilge tríd na hainmneacha agus na tagairtí cultúrtha a athrú. Is é an dráma a bhí i gceist ná an chóiméide éadrom Les Deux Sourds le Jules Moinaux ón naoú haois déag, agus ba é an teideal a thug an Béaslaíoch air ná Beirt na Bodhaire Bréige.
Cime mar Chách
Chaith Béaslaí dhá lá i gCill Mhaighneann, ach ansin, ar an 4 Mí Bhealtaine, tugadh ar an traein go Moinseó é. Coinníodh tréimhse ghairid ansin é, ach b'é Príosún Portland i Sír Dorset ba cheann scríbe dó. Bhí na príosúnaigh faoi an-diansmacht ansin. Ní raibh cead comhrá acu, agus is iomaí uirísliú eile a d'fhulaing siad fosta, cosúil leis an gcorpchuardach. Bhí Béaslaí i gcruachás mór sa phríosún, agus thosaigh a shláinte ag meath air. A bhuí leis an ngalar a bhuail é, áfach, fuair sé teacht ar leabharlann an ospidéil, agus chaith sé tréimhse a théarnaimh ag déanamh staidéir ar na teangacha Clasaiceacha - an Laidin agus an tSean-Ghréigis - agus ar shaothar na bhfealsúna móra. Bhí sé ag iarraidh filíocht Gaeilge a scríobh freisin, ach ní raibh cead aige peann ná páipéar a fháil, agus chaithfeadh sé na dánta a fhoghlaim de ghlanmheabhair. Ba drochbhuille dó a chloisteáil go raibh Seán Mac Diarmada ar duine acu siúd a cuireadh chun báis i gCill Mhaighneann, agus thoirbir sé ceann de na dánta príosúin do chuimhne a chara:
Túr Layer Marney
clé|250px|mion|Túr Layer Marney Is pálás suite in Essex é Túr Layer Marney.
Piaras Béaslaí
An tÓglach
Agus é ar a sheachnadh ó lámh thapa na nGall bhí an-uaigneas ar Phiaras nuair a bhí a chuid cairde agus lucht aitheantais bailithe go Cill Airne. San am sin áfach, i Samhradh na bliana 1918, casadh Mícheál Ó Coileáin air agus tairiscint aige don Bhéaslaíoch: bhí iris nua le cur ar bun le haghaidh Óglaigh na hÉireann, agus theastaigh ón gCoileánach go rachadh Piaras i gceannas ar an iris sin, mar eagarthóir. Ghlac an Béaslaíoch leis an tairiscint seo go breá sásta, agus ar an 15ú Lúnasa 1918 tháinig an chéad eagrán den iris nua i gcló. An tÓglach a bhí uirthi.
Zú Colchester
Is zú suite in Essex, i Sasana, é Zú Colchester.
Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge
Cuireann clár cúrsaí an Acadaimh deiseanna ar fáil do mhic léinn cur lena gcuid scileanna agus a gcuid saineolais agus tabhairt faoi thaighde i réimsí cosúil leis an gcumarsáid raidió agus teilifíse, an t-aistriúchán, na healaíona, an teicneolaíocht faisnéise agus an t-oideachas.
Eoghan Ó hAnluain
Meáin chumarsáide
Idir 1966 agus 1970 bhí sé ina eagarthóir ar Comhar, agus an‑rath ar an iris sna blianta sin. D'fhoilsigh sé go leor d'fhilí óga Innti, agus eisean a mhol dóibh a n-iris éigse féin a chur ar bun. Bí sé freisin taobh thiar d'fhoilsiú Faoistín Bhachach (1968), and an chéad bhailiúchán de chuid an fhile Pearse Hutchinson.
Banana Yoshimoto
Scríbhneoireacht
Tá a lán duaiseanna liteartha bainte aici.
David Attenborough
Slí bheatha sna meáin
Tar éis dó an cabhlach a fhágáil, fostaíodh Attenborough mar eagarthóir ar théacsleabhair eolaíocht a do pháistí. Ní raibh an t-eachtránaí óg róthógtha le cúrsaí foilsitheoireacht a, áfach, agus sa bhliain 1950, chuir sé isteach ar phost mar léiritheoir raidió leis an BBC. Cé nár éirigh leis an post a fháil, chuir Mary Adams, Ceannaire na Craoltóireachta Fíorasaí, le seirbhís úrnua teilifíse an BBC, suim in iarratas an eolaí óig.
Léiritheoir sa Rannóg Cainte (rannóg na gclár neamhfhicsin) a bhí ann agus i measc na dtionscadal a bhí faoina stiúir bhí an clár thráth na gceist, "Animal, Vegetable, Mineral" agus sraith ar cheol tíre, dar teideal "Song Hunter", á cur i láthair ag Alan Lomax.
Cuireadh tús lena bhaint le cláir Stair an Dúlra nuair a ceapadh Attenborough ina láithreoir ar an tsraith "The Pattern of Animals". Clár stiúideo a bhí ann inar phléigh an bitheolaí Julian Huxley an úsáid a bhain na hainmhithe i Zú Londan as duaithníocht, taispeántais suirí agus a leithéid. Ag eascairt as an gcaidreamh sin leis an zú, shocraigh Attenborough agus maor theach na reiptílí, Jack Lester, tabhairt faoi thionscadal i bhfad níos dúshlánaí agus eachtrúla: an tsraith "Zoo Quest", bunaithe ar thurais ar fud an domhain chun ainmhithe a bhailiú don zú.
Ó 1965 go 1969, bhí Attenborough ina Cheannaire ar an BBC. I measc na gclár a ndearna sé coimisiúnú orthu sa ré sin bhí "Match of the Day", "Civilisation", "The Ascent of Man", "The Likely Lads", "The Old Grey Whistle Test" agus "The Money Programme". Léiríonn an éagsúlacht seo i gcineálacha na gclár tuairim Attenborough gur chóir go mbeadh an réimse is leithne clár á chraoladh ag an BBC. Le linn na tréimhse céanna, ceann de na dualgais mhóra a bhí ar Attenborough ná an teilifís dhaite a thabhairt isteach sa Bhreatain Mhór. mion|Attenborough Nature Reserve Visitor Centre mion|lárionad Attenborough Nature ReserveIna phost mar Stiúrthóir ar Rannóg na gClár idir 1969 agus 1972, bhí Attenborough freagrach as cláir BBC 1 agus BBC 2. Shocraigh sé, áfach, gan glacadh leis an tairiscint a bheith ina Cheannasaí (Príomhstiúrthóir) ar an BBC. I 1972, d’éirigh sé as a phost feidhmiúcháin chun filleadh ar léiriú clár, ag maíomh, mar leithscéal, nach raibh na hoileáin Galapagos feicthe aige go fóill! mion|le Barack Obama, 2015 Ó shin i leith, tá idir chláir aonair agus shraitheanna fada curtha i gcrích aige i réimse leathan ábhar ó ealaín treibheanna dúchasacha (a raibh an clár "The Tribal Eye" ar cheann acu) go cláir ar an ngéarchéim comhshaoil atá ag bagairt ar éiceolaíocht na Cruinne (leithéidí "State of the Planet"). Ábhar dáiríre, tromchúiseach a bhí i gceist i gcláir ar nós "Sharing Planet Earth": iniúchadh ar an tionchar atá ag an gcine daonna ar an bpláinéad. A mhalairt ar fad a bhí in "Fabulous Animals", sraith ina raibh ainmhithe miotaseolaíocha, ar nós na gríbhe, faoi mhionscrúdú ag an saineolaí! mion|'Life in Sheffield?', 2013
Fisic na gCáithníní
Cuairc
Beartaíodh teoiric iomlán an fhórsa láidir i 1973, ina gcuireann glúóin an fórsa láidir i bhfeidhm idir na cuairc agus crómaidinimic chandamach tugtha ar an toradh. Tuigtear fórsaí laga, a rialaíonn béite-mheath radaighníomhach, de réir mheath na gcuarc aonarach. Nuair a mheathann neodrón go dtí prótón, meathann u-chuarc amháin sa neodrón chuig d-chuarc móide leictreon móide frithneoidríonó. Roinneann cáithníní W is Z an fórsa lag, agus cuireann teoiric Glashow-Weinberg-Salam (1968) síos go sásúil air. Cuireann an leictridinimic chandamach síos ar idirghníomhartha leictreamaighnéadacha. Díríonn taighde an lae inniu ar fhadhbanna agus ar theorainneacha na dteoiricí seo a réiteach, agus ar iad a chur in oiriúint dá chéile agus don imtharraingt ar bhealach leanúnach.
Ialtóg
Gaeilge na hAlban
Tugtar ialtag ar an ainmhí seo i nGaeilge na hAlban.
YBC 7289
Ábhar
Níor baineadh úsáid as ionaid éagsúla chun oird méadaíochta éagsúla a shonrú sa chóras nodaireachta Bablónach. Mar sin, is féidir gurb í 30/60 = 1/2 an uimhir ar thaobh na cearnóige. Má tá sé mar seo, is í an uimhir ar an thrasnán 30547/43200 ≈ 0.70711 ≈ 1/√2, an fad trasnáin cearnóg de sleasa taobh 1/2, leis an cruinneas céanna: míchruinneas níos lú ná páirt amháin in dhá mhilliún. Scríobhann David Fowler agus Eleanor Robson, “Mar sin tá péire uimhreacha cómhalartacha againn le léirmhíniú geoiméadrach...” Cuireann siad in iúl go raibh péirí cómhalartacha tábhachtacha i matamaitic na Bablóine, agus déanann sé seo an léirmhíniú seo tarraingteach, ach tá cúiseanna amhrasacha ann.
Scriosadh an taobh droim go pointe áirithe, ach creideann Robson go raibh ríomh comhchosúil ann faoi fhad líne trasnánach i dronuilleog le cóimheas 3:4:5 ag a dhá thaobh agus a thrasnán.
Baile Chaisleáin Chinn Eich
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Chaisleáin Chinn Eich.
Comhairle Buirge Aontroim agus Baile na Mainistreach
Daonra
Tá 138,567 cónaitheoir sa ceantar atá faoi rialú an gComhairle de réir daonáireamh Thuaisceart Éireann 2011.
Tóin le Gaoith (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Tóin le Gaoith air:
Einsím
In imoibrithe einsímeacha, glaoitear substráití ar na móilíní ag tús an phróisis, agus tiontaíonn an einsím iad go móilíní éagsúla, na táirgí.
Stefan Zweig
Ba scríbhneoir clúiteach i nGearmáinis ón Ostair é Stefan Zweig (rugadh 28 Samhain 1881 i Vín agus d'éag 22 Feabhra 1942 sa Bhrasaíl).
Thomas Pynchon
Tá stíl faoi leith ag Thomas Pynchon agus tá tréithe scéalta bleachtaireachta ag baint lena shaothar. Lena chois sin tá an teagmháil, an eantrópacht, an paranóia agus cúrsaí fochultúir le fáil mar théamaí ina chuid scéalta.
Máire Uí Dhroighneáin
Is ban-aisteoir, agus uaireanta, amhránaí ar an sean-nós, í Máire Uí Dhroighneáin.
Breandán Ó hEithir
Féach
Shuigh Eoghan Harris agus Ó hEithir síos le chéile i 1968 agus gur chuir siad rompu clár a dhéanamh ‘a bheadh chomh maith sin go mbeadh ar Bhéarlóirí…féachaint air – that no educated man or woman could miss it!’.
Páras agus bás
I bPáras a buaileadh tinn faoi dheireadh é i bhFómhar na bliana 1990. D’fhill sé ar Bhaile Átha Cliath agus chuir a dhochtúir isteach in Ospidéal Naomh Uinseann é. Fuair sé bás ansin le hailse ar an 26 Deireadh Fómhair 1990.
Saothair
Tá cuid mhór dá shaothar iriseoireachta le fáil sna bailiúcháin as Comhar, i gcartlann an Irish Times agus Scéala  Tá samplaí dá shaothar agus cuntais ar a charaíocht leis an teanga in Iomramh Aonair, beathaisnéis Uí Eithir a scríobh Liam Mac Con Iomaire agus léargas air freisin in Sáirséal agus Dill, Scéal Foilsitheora le Cian Ó hÉigeartaigh agus Aoileann Nic Gearailt.
Scriptscríbhneoir a bhí ann. I measc na scripteanna a scríobh sé, bhí Fear Bhaile Átha Cliath, faoi Phádraig Mac Piarais, There Goes Cré na Cille, ar Mháirtín Ó Cadhain, agus Flight from the Snipe Grass, faoi bhánú na tuaithe i gContae Mhaigh Eo sna caogaidí.
Mórán ar nós Studs Terkel, an t-iriseoir Meiriceánach a raibh ardmheas aige air, bhí sé in ann an scéal aonair a shuíomh mar chuid de scéal an phobail i gcoitinne agus a chur in iúl le stíl phaiteanta, shimplí. Cheil an tsimplíocht sin cé chomh snasta is a bhí. Bhí sé thar a bheith deaslabhartha i nGaeilge agus i mBéarla ach anuas air sin, chaith sé dúthracht le saothrú na teangan.
Michelle Smith
Is iarshnámhóir Éireannach í Michelle Smith nó Michelle de Bruin mar a thugtar uirthi anois. Rugadh í ar an 16 Nollaig, 1969 i Ráth Cúil, Co. Bhaile Átha Cliath. Bhain sí cáil amach ag na Cluichí Oilimpeacha in Atlanta i 1996 nuair a bhuaigh sí trí bhonn óir agus bonn cré-umha amháin.
Gairmréim
Bhí an-suim ag Michelle Smith sa snámh agus í trí bliana déag. Bhíodh sí ag éirí ag a cúig ar maidin chun a cuid snámha a chleachtadh agus ag ghlacadh páirt i gcomórtais shnámha.
1997-1998ː conspóid agus cosc
mion|fuarthas Smith ciontach as cur isteach ar shampla fuail, a thug sí In 1997 ghlac Smith páirt i gCraobh na hEorpa in Seville, áit ar éirigh léi dhá bhonn óir agus dhá bhonn airgid a thabhairt léi.
Cumann Gaeilge na hAstráile
Daonscoil Victoria
Cuireadh an chéad daonscoil (scoil samhraidh) in Victoria ar bun i Mí na Samhna 1995. Cuireadh tús le scoil in New South Wales i Mí Eanáir 1993 cheana. Ar feadh na mblianta bhíodh sí ar siúl i Mí Eanáir sa choill in aice le Bacchus Marsh agus bhíodh isteach is amach le caoga dalta ann agus iad ag gabháil don teanga, don cheol agus don rince.
2016 Wimbledon Championships
B'é 2016 an 130ú heagrán den chomórtas, an 49ú sa ré oscailte agus an tríú comórtas Grand Slam an bhliain sin.
Víreas easpa imdhíonachta daonna
Stair
An chuid is mó de na saineolaithe, tá siad barúlach gur tháinig an VEID ar an bhfód san Afraic, taobh theas den tSahára, san fhichiú haois.
Leigheas
Má úsáidtear cógaisí frith-reitrivíreasacha in am, is ea is faide a bheifear ábalta an SEIF a mhoilliú agus an t-othar a choinneáil beo breabhsánta.
Ólchúr mac Flainn
Rí b'fhéidir na Mumhan d'Uí Fiodhghinte as Luimneach ba ea Ólchúr mac Flainn (Meán-Ghaeilge Ólchobar mac Flainn) (bás 796). Is níos dóichí é, áfach, gur meascadh é le hÓlchobar mac Duib-Indrecht (bás 805)
Eaglais Paoay
Eaglais Chaitliceach atá suite in Paoay i dtuaisceart Luzon, sna hOileán Fhilipíneacha, í Eaglais Paoay nó Eaglais San Agaistín Paoay. Críochnaíodh í sa bhliain 1710.
Ray Arcel
Traenálaí dornálaithe agus fear cúinne Meiriceánach ab ea Ramil "Ray" Arcel a rugadh ar an 30 Lúnasa 1899 in Terre Haute, Indiana agus a fuair bás ar an 7 Márta 1994.
Carbónáit déshóidiam
Comhdhúil neamhorgánach cheimiceach is ea carbónáit déshóidiam, (ar a dtugtar carbónáit sóidiam agus sóid níocháin) leis an bhfoirmle Na2CO3, agus a hiodráití éagsúla. Is salainn bhána, gan bholadh, intuaslagtha in uisce iad na cineálacha go léir a tháirgeann tuaslagáin measartha alcaileach in uisce. Go stairiúil, baineadh í as luaithreach na bplandaí a bhí ag fás in ithreacha sóidiam-saibhir. Toisc go raibh luaithreach na bplandaí sóidiam-saibhir sin difriúil ó luaithreach adhmaid (a úsáideadh chun potais a tháirgeadh), tugadh "luaith shóide" ar charbónáit déshóidiam. Táirgtear í i gcainníochtaí móra ó chlóiríd sóidiam agus aolchloch tríd an bpróiseas Solvay.
Culacach
An Feachtas Frith-Chulacach
Is é an chiall a bhain an Rialtas Sóivéadach as seo ná go raibh na feirmeoirí - na Culacaigh, an namhaid polaitiúil de réir thuiscint theoiriciúil an Chumannachais - ag iarraidh sabaitéireacht a dhéanamh ar gheilleagar na tíre go toilghnústa.
An Purgú Mór agus athbheochan an fheachtais in aghaidh na gCulacach
Sa bhliain 1937, thosaigh an Purgú Mór san Aontas Sóivéadach. Bhí an purgú seo dírithe ar sheanghlúin an Pháirtí thar aon dream eile, ach mar chuid den phurgú, chuaigh an speal ar na h-"iar-Chulacaigh" freisin. An iarracht seo, ní raibh ach an dá rogha ann: pionós báis nó príosúnú sna campaí daorbhroide.
Líon na nDaoine a maraíodh
De réir na gcartlann Sóivéadach, a tháinig i gcló sa bhliain 1990, díbríodh 1,803,392 duine go dtí na coilíneachtaí daorbhroide agus na campaí géibhinn sna blianta 1930 agus 1931. De réir na leabhar nótaí, bhain 1,317,022 amach a gceann scríbe. An chuid eile, is dócha go bhfuair siad bás le linn na díbeartha, nó gur éalaigh siad. Níor tháinig deireadh leis an díbirt i ndiaidh na bliana 1931, ach maolaíodh ar an scála. De réir na dtuairiscí atá ann, fuair 389,521 duine -idir Chulacaigh agus lucht gaoil dá gcuid - bás sna coilíneachtaí daorbhroide sna blianta 1932-1940.
Nihilí
Is é is nihilí ann ná duine a thacaíonn leis an nihileachas, is é sin, le fealsúnacht an éadóchais. Is iad na seasaimh is dual don nihilí a ghlacadh ná:
Bunús an Fhocail
Ba é Ivan Turgenyev (1818-1883), an scríbhneoir Rúiseach, a chuir an téarma i mbéal an phobail go coitianta, ach ansin, bhí sé ag tagairt do radacaigh Rúiseacha de chineál áirithe. An fealsamh Gearmánach Friedrich Heinrich Jacobi (1743-1819) a thug isteach é i dtéarmaíocht na fealsúnachta. Bhí Jacobi buartha faoin drochthionchar a bhí, dar leis, ag an réasúnachas saolta ar mhoráltacht na sochaí. Bhí sé barúlach go n-iompódh an réasúnaí saolta gan Dia ina "nihilí" nach mbeadh moráltacht ar bith aige.
Ari Þorgilsson
Deirtear go raibh lámh mhór aige i scríobh Landnámabók, leabhar a chuireann síos ar lonnaíocht na hÍoslainne. Déantar tagairt ómósach dó mar fhear suntasach in Fyrsta málfræðiritgerðin (an chéad gráiméar a scríobhadh san Íoslainn), saothar a cruthaíodh timpeall na bliana 1160 AD, mar ní raibh bunús daingean le nós na scríbhneoireachta ag an am.
Dennis + Gnasher
Eipeasóidí
Craoladh na heipeasóidí ar TG4 san ord seo:
Bunreacht na hÚcráine
Leasuithe 2004 - 2010
Bhí sé ceaptha go rachadh formhór na leasuithe i bhfeidhm an 1 Meán Fómhair 2005, ar choinníoll go rithfeadh sraith leasuithe ag athchóiriú féinrialtais áitiúil faoin dáta sin. Os rud é nár cuireadh athchóiriú an fhéinrialtais i bhfeidhm, tháinig na leasuithe i bhfeidhm go neamhchoinníollach an 1 Eanáir 2006. Tháinig na leasuithe eile i bhfeidhm an 25 Bealtaine 2006 agus an parlaimint nua tagtha le chéile i ndiaidh thoghcháin na bliana 2006.
Loch gCaol
Is baile suite i gContae Aontroma é Loch gCaol.
San Jose, California
Tagann an t-ainm ón Spáinnis ar Naomh Seosamh.
Lizzo
Saol pearsanta
Rugadh i nDetroit, Michigan í. Bhóg a teaghlach go Houston, Texas nuair a bhí sí 10. Seinneann sí an fliúit agus fuair sí oiliúint chlasaiceach. Rinne sí staidéar ar ceol clasaiceach san Ollscoil Houston. D'éirí sí as an gcoláiste agus bhóg sí go Minneapolis, Minnesota in 2011. Is veigeán í.
Eibhear
Is sampla tipiciúil de na carraigeacha eibhreacha é eibhear, carraigeacha atá comhdhéanta den chuid is mó de ghrianchloch gharbhghráinneach agus d'iathchloch, i gcomhréireanna éagsúla. Rangaítear na carraigeacha seo de réir na gcéatadáin choibhneasta grianchloch, iathchloch alcaileach, agus plagaclás. Aithnítear an t-eibhear féin as an méid grianchloiche agus iathchloiche alcailí atá ann. Faightear míocaí nó mianraí amfabóil i bhformhór na gcarraigeacha eibhir freisin, cé nach bhfuil aon mianraí dorcha i gcuid díobh (ar a dtugtar leoiceibhear).
Gearóidín McEvoy
Foilseacháin agus cainteanna
‘The Right of Minority Languages in Domestic Courts – Realisable Right or Illusory Concept?’ 2016 COLR 60
Muileann na Cloiche
Is baile suite i gContae Aontroma é Muileann na Cloiche.
Péineas
Baineann an téarma péineas le go leor orgáin intromittent, ach ní le gach ceann. Mar shampla, is é an t-orgán intromittent den chuid is mó ceifealapód an hectocotylus, lámh speisialaithe, agus baineann damháin alla fireann úsáid as a gcuid péidiphailpeanna. Fiú amháin laistigh de na Vertebrata tá leaganacha moirfeolaíocha ann le téarmaíocht shonrach, mar shampla hemiphéineas.
Ainmneacha malartacha
Ball fearga ainm malartach air freisin. Is iomaí leasainm atá ag fir ar a mbaill. I measc na leasainmneacha atá air, tá adharc, ball, péineas, boidín, cipín, crann clis, cuiteog, ispín, matán an ghrá, pilibín, slat, slat fhearga, slat na seirce. I ndáiríre, níl teorainn le líon na n-ainmneacha ar an bpéineas.
Philip Roth
Scríbhneoir Meiriceánach ab ea Philip Milton Roth, a rugadh 19 Márta 1933 agus d'éag 22 Bealtaine 2018 agus a bhuaigh an duais Pulitzer le American Pastoral i 1997. Foilsíodh a chéad úrscéal Goodbye, Columbus i 1959 agus bronnadh an National Book Award (1960) air dá bharr. Bronnadh céim sa bhéarla air agus é ag freastal ar Bucknell University. Bronnadh an WH Smith Literary Award ar Roth i 2001 don úrscéal Zuckerman, The Human Stain, ainmníodh é mar leabhar na bliana.
Juan Manuel de Rosas
Cuireadh míliste darbh ainm an Mazorca ar bun chun imeaglú a dhéanamh ar lucht freasúra agus fiú iad a mharú. Mar cheannaire, chuir Rosas é féin in iúl mar ionadaí an phobail, fear a raibh dlúthbhaint aige leis na gaucho agus le sliocht na hAfraice san Airgintín. D’éirigh leis an tír a aontú le linn a réime mar gheall air seo. Thug Rosas cuireadh do na hÍosánaigh filleadh ar an tír fosta agus thug siadsan lántacaíocht dó dá bharr sin. Rosistas a thug a lucht leanúna orthu féin. Mar chomhartha den ollchumhacht a bhí aige, cuireadh portráid de Rosas ar taispeáint i ngach eaglais agus ionad poiblí sa tír. Mhaígh Rosas gur Feidearálaí a bhí ann ach i ndáiríre choinnigh sé a chumhacht go lárnach agus ba thíoránach é. Tharla an-chuid foréigin lena linn, mharaigh sé aon duine a sheas ina choinne nó nár thug tacaíocht dó.
D’éag a bhean Encarnación ar an 20 Deireadh Fómhair, 1828.
Baile Lombaird
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Lombaird.
Líoma (toradh)
deas|250px|thumb|Líoma mion Is toradh é an líoma. Ceann de na torthaí citris atá ann, ach is ar éigean is féidir a rá gurb ionann iad mar chineál na saothróga éagsúla a dtugtar líomaí orthu sa ghnáthchaint. Go bunúsach, is líoma é an toradh citris a bhfuil dath glas air agus blas searbh ann, agus é 3-6 ceintiméadar ar trastomhas. Úsáidtear líomaí mar spíosra: go tipiciúil cuirtear sliseoga líoma le manglaim alcólacha.
104 (uimhir)
Is é 104 an uimhir nádúrtha tar éis 105 agus roimh 103.
An Chacáis
Eacnamaíocht
Is iad an mhianadóireacht agus an t-adhmad na príomhthionscail.
Marie Henri d'Arbois de Jubainville
Ba staraí agus focleolaí Francach é Marie Henri d'Arbois de Jubainville (5 Nollaig 1827 – 26 Feabhra 1910). In Nancy na Fraince a rugadh é. Abhcóide ba ea a athair Charles-Joseph d’Arbois de Jubainville agus ba í Henriette de Beaufort de Gellercourt a mháthair. Cé gur Chríostaithe diongbháilte iad bhí éifeacht mhór ag Jean Jacques Rousseau orthu. Bhí an bheirt acu tugtha don tsiúinéireacht mar chaitheamh aimsire. Fuair Henri scolaíocht in Nancy agus i bPáras, agus fuair scoláireacht go École des Chartes mar ar bhain sé dioplóma mar chartlannaí palaegrafach amach.
Reggie Johnson
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Reggie Dwayne Johnson a rugadh ar an 28 Lúnasa 1966 i Houston, Texas.
An Choróin Mhuire
Paidir Fatima
Ó a Íosa, maith dúinn ár bpeacaí, saor sinn ó thinte Ifrinn, agus stiúir anam gach duine go flaithis Dé, go háirithe iad súd atá i bhfíor-ghéarghá do thrócaire. Áiméin.
Is é do Bheatha, a Bhanríon Naofa
Go mbeannaíthear duit, a Bhanríon Naofa, a Mháthair na Trócaire, go mbeannaíthear duit, is tu ár mbeatha, ár mílseacht is ár ndóchas. Is ortsa a ghlaoimid, clann bhocht dhíbeartha Éabha, is chughatsa a chuirimíd suas ár n-urnaí, ag caoineadh agus ag gol sa ghleann seo na ndeor. Iompaigh orainn, dá bhrí sin, a Choimirce, a chaomhuasail, do shúile atá lán de thrua, agus nuair a bheidh deireadh lenár n-íobairt ar an saol seo (tar éis na deoraíochta seo), tabhair radharc dúinn ar thoradh do bhroinne, Íosa, a Mhaighdean Mhuire róthrócaireach, róghrámhar, rómhilis. Guigh orainn a naomh-Mháthair Dé, ionas gur mb'fhiú sinn gealltanais Chríost. Áiméin.
Baile Níos
Is baile suite i gContae Chorcaí é Baile Níos.
Terence O'Neill
1969
Bhí an dá phobal ag dul in adharca a chéile, agus an caidreamh trasphobail ag dul chun donais. Chuaigh na Náisiúnaithe amach sna sráid eanna le cothrom na Féinne a éileamh faoi bhratach Ghluaiseacht na gCearta Sibhialta.
107 (uimhir)
Is é 107 an uimhir nádúrtha tar éis 106 agus roimh 108.
Romford
Stair
D'fhás an bhaile sna Meánaoiseanna ar an bpríomhbhóthar go Londain. Bhí margadh Romford bunaithe i 1247.
Thóg an Middlesex and Essex Turnpike Trust i 1721 agus na cóistí sna 18ú haois.
108 (uimhir)
Is é 108 an uimhir nádúrtha tar éis 107 agus roimh 109.
Thun
Sa bhliain 2000 bí an Ghearmáinis an teanga ba chomónta i Thun agus í mar chéad teanga ag 90.5% den daonra. Bí an Iodáilis an dara teanga ba chomónta agus í mar chéad teanga ag 1.8%. Ba í an Albáinis an tríú teanga ba chomónta agus í mar mháthairtheanga ag 1.3%. Bhí Fraincis ó dhúchas ag 399 duine agus Rómainis mar an chéad teanga ag duine is tríocha.
Frederick Douglass
Dírbheathaisnéisí
Sa bhliain 1855 cuireadh leabhar eile fós amach uaidh, My Bondage and Freedom.
An turas go dtí an Bhreatain Mhór agus go hÉirinn
mion|Múrphictiúr, [[Bóthar na bhFál, Béal Feirste]]Sa bhliain 1845, sna sála ar fhoilsiú an chéad leabhair uaidh agus ar eagla go ndéanfadh Hugh Auld, an duine deireanach ina "úinéir" ar Douglass, iarracht seilbh a ghlacadh air arís, thug Douglass aghaidh ar Éirinn agus an Bhreatain Mhór. Níorbh é an chéad iar-sclábhaí a rinne a leithéid. Chuaigh sé ar bord an Cambria go Learpholl Shasana ar 16 Lúnasa 1845.
Selman Waksman
Bithcheimicí a rugadh i bPriluka na hÚcráine, a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe ab ea Selman Abraham Waksman (22 Iúil 1888 – 16 Lúnasa 1973). Rinne sé taighde ar dhianscaoileadh ábhar orgánach ag miocrorgánaigh. Uaidh sin d'fhionn sé streiptimícin, an chéad fhrithbheathach rathúil i gcoinne na heitinne. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1952 as an éacht seo.
110 (uimhir)
Is é 110 an uimhir nádúrtha tar éis 109 agus roimh 111.
Barnes Neville Wallis
Innealtóir aerloingseoireachta a saolaíodh i Ripley Shasana ab ea Barnes Neville Wallis (26 Meán Fómhair 1887 - 30 Deireadh Fómhair 1979). Dearthóir eitleán buamála Wellington, agus na mbuamaí preabacha a scrios na dambaí ar an Mohne is an Dam sa Ghearmáin. Sna 1950idí dhear sé an chéad aerárthach le sciatháin luasctha.
Claíomh (feamainn)
''Baineann an t-alt seo le speiceas feamainne. Má tá spéis agat sa ghléas troda, féach Claíomh.''
Fyodor Dostoyevsky
Óige an údair
Gabhadh Dostoyevsky sa bhliain 1849 agus cuireadh cúirt air as baint a bheith aige le grúpa Petrashevsky, grúpa intleachtóirí liobrálacha. Chiontaigh an chúirt Dostoyevsky as litir threascrach a léamh os ard i gcuideachta daoine eile in dhá áit dhifriúla. .
I ndiaidh an phríosúin
I Mí na Bealtaine chuaigh Dostoyevsky siar go dtí an Eoraip den chéad uair agus thug cuairt ar an nGearmáin, ar an bhFrainc, ar an Eilvéis agus ar Shasana. Ghnáthaigh sé tithe cearrbhachais agus bhuail sé le Apollinariya (Polina) Suslova, múnla an mban misniúil, ar nós Katyerina Ivanovna, atá le fáil ina shaothar. Thug sé iarracht ar Epokha a choinneáil ar siúl, ach chaill sí an oiread sin léitheoirí gurbh éigean dó í a dhúnadh. upright|thumb|Seomra staidéir Dostoyevsky i gCathair Pheadair. Ghoill bás a mná sa bhliain 1864 go mór air, cé gur minic nár réitigh siad le chéile, agus cailleadh a dheartháir go gearr ina dhiaidh sin. Bhí ualach mór fiach air, ualach a d’éirigh níos troime nuair a ghabh sé fiacha cearrbhachais Mikhail air féin agus a sholáthair riar a gcáis dá mhac altrama agus do mhuirín a dhearthár. Bhain sé sólás as an gcearbhachais arís é féin agus chaill an t-uafás airgid. Easpa airgid a thug air Coir agus Pionós (Преступление и наказание - Pryestuplyeniye i nakazaniye) a chur de go deifreach, agus scríobh sé An Cearrbhach (Игрок - Igrok) ag an am céanna chun conradh le Stellovsky, a fhoilsitheoir, a chomhlíonadh. D’éileodh sé siúd cóipchearta shaothair uile Dostoyevsky mura bhfuair sé scéal nua.
Sliocht as a Shaothar
Seo an brollach a chuir sé le Cuimhní Cinn ó Theach na Marbh. Is léir gur carachtar ficseanúil é an "fear eagair" a "chum" an brollach seo. Panu Petteri Höglund a d'aistrigh le haghaidh na Vicipéide.
Beach
Is feithid í an bheach. Is ball d'ord na Hymenoptera í.
Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener
Blianta ina dhiaidh sin cuireadh Kitchener i gceannas ar arm Briotánach-Éigipteach a rinneadh ionsaí ar an tSúdáin. D'éirigh leis deireadh a chur le rialtas an Mahdí i gCath Omdurman ar an dara lá de Mheán Fómhair 1898. Bhí sé ina ghobharnóir ar an tSúdáin go dtí mí na Nollag 1899, nuair a chuaigh sé go dtí an Afraic Theas. Bhí Kitchener ina ghinearál i nDara Cogadh na mBórach (1899–1902).
Feamainn gheimhridh
Is feamainn í an feamainn gheimhridh (laminaria hyperborea)
Caisleán Ó Liatháin
Is baile suite i gContae Chorcaí é Caisleán Ó Liatháin.
The Brady Bunch
Clár teilifíse is ea The Brady Bunch (1969 – 1974).
Glory Days
Cúlra
Bhí sé fógartha, ar an 21 Meitheamh 2016 go bhfuil an ghrúpa ag obair ar a gceathrú albam.
Camchuairt
Thosaigh an camchuairt The Glory Days Tour ar an 21 Bealtaine 2017.
Beverley Minster
Is eaglais Anglacánach suite in East Riding of Yorkshire í Beverley Minster.
Bratach na Sile
Cruthaíodh Bratach na Sile sa bhliain 1818. "La Estrella Solitaria" (Gaeilge: an Réalta Aonarach) a thugtar uirthi.
Shelbourne Football Club
Iris lucht tacaíochta
Bíonn iris lucht tacaíocht ar fáil. Reds Independent an t-ainm atá air. Níl nasc oifigiúla idir an club agus an t-irisleabhar. Is féidir le lucht tacaíochtaí a gcuid smaointe a scríobh san Irisleabhar. Bíonn thart ar trí eagráin gach bliain.
Uster
mion|clé|Uster inniu Cathair san Eilvéis is ea Uster. Ag deireadh 2013 bhí 33,048 ag maireachtaint sa chathair.
78 (uimhir)
Is é 78 an uimhir nádúrtha tar éis 77 agus roimh 79.
Teoiric ghinearálta na coibhneasachta
Cosmeolaíocht
Tá tábhacht ar leith leis an gcoibhneasacht ghinearálta sa mhéid gur féidir í a chur i bhfeidhm ar an gcruinne ina hiomláine. Ar an scála is mó dealraíonn sé go bhfuil an chruinne an-simplí. Ar an eolas atá le fáil faoi láthair ba cheart gurb ionann an chruinne i ngach áit, beag beann ar an áit a bhfuil an breathnóir: tríd is tríd, tá an chruinne aonchineálach agus iseatrópach. Tá samhlacha cosmeolaíocha na cruinne déanta de réir réitigh shimplí chothromóidí Einstein agus iad comhcheagailte le teoiricí a chuireann síos ar dhamhna na cruinne: teirmidinimic, fisic núicléach agus fisic cháithníní. De réir na samhlacha seo, tháinig an chruinne as staid an-dlúth ardteochta – an Ollphléasc – timpeall 14 billiún bliain ó shin agus tá sí ag fairsingiú ó shin.
Abtheach Denny
Is abtheach suite i gCambridgeshire é Abtheach Denny.
Leabharlann an Chreidimh
Tá an Leabharlann oscailte don phobal Luan-Satharn, 11.00-18.00. Tugtar comhairle don chuairteoir maidir le húsáid na Leabharlainne. Tá saor cead isteach chuig an Leabharlann.
Francisco Largo Caballero
Ag tús a shaoil pholaitiúil, ní raibh sé chomh radacach sin, ag iarraidh go n-oibreodh an cheardchumann leis an deachtóir Miguel Primo de Rivera chun fanacht mar eagraíocht dleathach.
Idir na bliana 1931 agus 1933 aire ab ea é ("Caidreamh Lucht Oibre") sa chéad rialtas sa Dara Phoblacht, faoi cheannas Niceto Alcalá-Zamora, agus i rialtas Manuel Azaña.
Nuair a bhuaigh an Fronta Pobail na toghcháin i mí Feabhra 1936, d'iarr an t-uachtarán Manuel Azaña ar Prieto (ball de PSOE) bheith sa rialtas. Ach chuir Largo stop leis an gcomhoibriú seo idir an rialtas phoblachta agus an PSOE. Cheap Largo dá mbeadh coup faoi chúram an eite dheis, go gcuirfeadh stailc ginearálta stop leis agus go mbeadh réabhlóid an Lucht oibriú dá bharr.
Banríon draig
mion|clé|[[Panti, banríon draig Éireannach]]
83 (uimhir)
Is é 83 an uimhir nádúrtha tar éis 82 agus roimh 84.
Dagenham
Is baile é Dagenham, atá suite sa bhuirg Barking agus Dagenham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,953 duine ina gcónaí ann.
Bolton Abbey
clé|250px|mion|Bolton Abbey Prióireacht suite i Yorkshire Thuaidh ab ea Bolton Abbey.
Litríocht na Sualainnise
right|thumb|280px|Litreacha na haibítre Sualainnise Is í litríocht na Sualainnise an litríocht a scríobhtar trí mheán na Sualainnise, an ceann is líonmhaire cainteoirí de na teangacha Lochlannacha. Scríobhtar litríocht sa teanga sa tSualainn agus san Fhionlainn.
Sráid na nAlbanach
Is baile suite i gContae Ard Mhacha í Sráid na nAlbanach.
Cluain Droichead
Is baile suite i gContae Chorcaí í Cluain Droichead.
Frauenfeld
Cathair san Eilvéis is ea Frauenfeld.
Tonn teasa
Tonnta teasa in Éirinn
I mí Iúil 2021, d’eisigh Met Éireann a chéad rabhadh Ardteochta riamh ag comhairliú don phobal a bheith cúramach sa teas. Shroich ar a laghad deich stáisiún aimsire ar fud na hÉireann coinníollacha tonnta teasa.
Carraig Thuathail
Spórt
Tugtar tacaíocht mhaith don Chumann Lúthchleas Gael i gCarraig Thuathail. I measc na n-áiseanna atá ag an gclub áitiúil CLG tá giomnáisiam nua-aimseartha agus trí pháirc imeartha - dhá sholas tuile. Tá foireann iománaíochta sinsearach ag CLG Charraig Thuathail, tar éis dóibh Craobhchomórtas Idirmheánach Idirmheánach Chontae Chorcaí a bhuachan i 2007. In 2011 bhuaigh Carraig Thuathail an cluiche ceannais contae, an chéad uair ó 1918.
Cabharstaigh
Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar na hAlban é Cabharstaigh
Cluain Dalláin
Is baile suite i gContae Chorcaí í Cluain Dalláin.
Cáceres (cúige)
Is é Cáceres príomhchathiar an chúige. Tá 410,242 daoine 2002 ina gcónaí i Cáceres.
Ernest Walton
Fisicí a rugadh i nDún Garbhán, Contae Phort Láirge, ab ea Ernest Thomas Sinton Walton (6 Deireadh Fómhair 1903 – 25 Meitheamh 1995).
Díscaoileadh litiam
Ina dturgnamh ceannródaíoch, rinne Cockcroft agus Walton núicléis litiam a thuairgneáil le prótóin ardfhuinnimh, luasghéaraithe go líneach trasna difríocht poitéinsil ard (c. 700 kV). Thug díscaoileadh gach núicléis litiam, a lean uaidh sin, dhá núicléas héiliam agus fuinneamh. clé|mion|luasaire Cockcroft-Walton Thóg sé meaisín leictreastatach a ghinfeadh difríocht poitéinsil 700 kV chun prótóin a luasghéarú le himbhualadh le núicléis litiam. Mar thoradh, fuair dhá alfacháithnín, is é sin, dhá núicléas héiliam in aghaidh gach núicléas litiam a imbhuaileadh.
Riehen
Cathair san Eilvéis is ea Riehen. Tá Riehen suite i gcantún Stadt-Basel. Tá 20,971 duine ina gcónaí ann (2016).
Deep Dish
Dioscliosta
Dioscliosta Athmheascáin
Ollscoil Bhologna
Stair an Alma Mater
Tháinig claochlú ar líon na n-ollamh le linn na 15ú haoise ach bhí scoláirí dlí cáiliúla ann fós, mar shampla Andrea Alciato.
Patrick Rogers
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Rogers (1 Feabhra, 1900 - 22 Márta, 1963). Bhí sé ina bhall den Lár-Pháirtí Náisiúnta ar dtús agus ansin Fine Gael.
Granada (cúige)
Roinneann Granada an Páirc Náisiúnta Sierra Nevada (suite sa sliabhraon Sierra Nevada) leis an gcúige Almería.