cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Coláiste Pheadair, Loch Garman
Stair
Nuair a bhí an chliarscoil ina bhuaic, bhí 120 mic léinn. Áfach tháinig meath mór mar bhí athrú mór maidir le dearcadh creidimh agus faraor sa bhliain 1990 bhí an 40 mic léinn ag staidéar i gCliarscoil Coláiste Pheadair. Arís tháinig meath mór agus sa bhliain 1999 dúradh an Cliarscoil Coláiste Pheadair. Chuaigh na mic léinn go Maigh Nuad chun críochnú an cúrsa.
An curaclam
Cosúil leis an Teastas Sóisearach tá a lán ábhar ar fáil freisin san Ardteistiméireacht. Gan amhras tá  Béarla, Mata agus Gaeilge éigeantach agus tá cúig ranganna do na hábhair seo a luaigh mé gach seachtain. Tá corpoideachais agus reiligúin ar siúl dhá uair sa tseachtain freisin. Bíonn  na mac léinn ag staidéar ceithre ábhar roghnach freisin agus tá rogha den scoth ar fáil- fraincis, Gearmáinis, gnó, stair,tíreolaíocht, eolaíocht talmhaíocht,bitheolaíocht,ceimic, fisic, matamaitic fheidhmeach, ceol ealaín agus adhmadóireacht.
IT Ceatharlach
Tá IT Ceatharlach suite ar champus Coláíste Pheadair. Tá sé suite sa sean cliarscoil. Tá a lán cúrsaí ar fáil ar an gcampus seo agus tá sé ag méadú gach bhliain. Bunaíodh é  i Loch Garman sa bhliain 1995 agus anois tá 900 mac léinn ag staidéar ar an gcampus seo. Tá a lán scoláire lánaimseartha agus páirtaimseartha ag staidéar ann.
Jesse James
Mar leantóirí de chuid William Quantrill agus "Bloody Bill" Anderson, treallchogaithe, cuireadh mí-úsáid i gcoinne saighdiúirí an Aontais agus sibhialtach, Sléacht Centralia (1864) san áireamh.
Julius Malema
Polaiteoir de chuid Economic Freedom Fighters san Afraic Theas is ea Julius Sello Malema. Rugadh é i Seshego, Transvaal ar an 3 Márta 1981.
Kathleen Antonelli
Laethanta a hÓige agus Oideachas
Rugadh Kathleen McNulty (Gaeilge: Caitlín Nic an Ultaigh) i bhFaiche Mhór ar an Chraoslach, i nGaeltacht Dún na nGall i 1921 le linn Cogadh na Saoirse. Ar oíche a breithe, gabhadh a hathair, a bhí mar bhall Óglaigh na hÉireann, agus cuirtear i bPríosún Doire é ar feadh 2 bhliain. Nuair a scaoileadh é i mí Deireadh Fómhair 1924, chuaigh Kathleen agus a teaghlach ar imirce go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá agus bhog siad go dtí Chestnut Hill i bhFilideilfia, Pennsylvania. Ag an am sin, ní raibh ach Gaeilge aici. Ní raibh focal Béarla aici go dtí gur thosaigh sí ag freastal ar Hallahan Catholic High School i bhFilideilfia.
I ndiaidh ardscoile, d'fhreastail sí ar Chestnut Hill College, le matamaitic mar phríomhabhar aici. Ghlac sí le gach modúl matamaitice a bhí ar fáil, triantánacht sféarúil, calcalas difreálach, geoiméadracht theilgeach agus staitistic ina measc. Bhain sí a céim amach i mí Meitheamh 1942, bliain nach bhain ach cúpla bean eile céim mhatamaitice amach sa choláiste sin.
Billy the Kid
Meirleach Gael-Mheiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Billy the Kid nó William H. Bonney a rugadh Henry McCarty in 1859 i Nua Eabharc agus a fuair bás ar an 14 Iúil, 1881.
Bás
Lámhachadh Billy the Kid i neasraon ar an 14 Iúil, 1881. mion|clé|Dick Brewer, agus Billy the Kid
Nino Gvetadze
Taifeadtaí
Tá ceithre dlúthdhioscaí aonair taifeadta ag Nino Gvetadze ina raibh oibreacha de chuid Franz Liszt, Claude Debussy, Modest Mussorgsky agus Sergei Rachmaninoff, i lipéid ceoil Orchid Classics, Brilliant Classics, Etcetera Records .
An Chúirt Achomhairc (Éire)
Is cúirt in Éirinn í an Chúirt Achomhairc (Béarla: The Court of Appeal) atá suite idir dlínse na hArd-Chúirte agus na Cúirte Uachtaraí. Eascraíonn dlínse na Cúirte ó Airteagal 34.4. Nuair a bunaíodh í in 2014, tháinig sí i réimeas ar an dlínse achomhairc a bhí ag an Chúirt Uachtarach go dtí sin agus tháinig sí in ionad na Cúirte Achomhairc Choiriúil agus na Cúirte Achomhairc Armchúirte (faoi réir forála idirthréimhseacha). Ó bunaíodh an Chúirt Achomhairc, tá de rogha ag an Chúirt Uachtarach achomhairc chuig an chúirt sin a cheadú nó a dhiúltú.
Bunú
I mí Feabhra 2014, d’fhógair an rialtas go n-ainmneofar breitheamh a bhí ag fónamh san Ard-Chúirt ag an am, Seán Ó Riain mar an t-uachtarán ar an gcúirt nua. Ar an 29 Deireadh Fómhair 2014, d’ainmnigh an Rialtas Ó Riain agus ochtar gnáthbhreithiúna den Chúirt Achomhairc,  agus rinne Uachtarán na hÉireann iad go léir a cheapadh ar an lá céanna. Ainmníodh an naoú gnáthbhreitheamh, John A. Edwards ar an 11 Samhain 2014, agus ceapadh é ar an 4 Nollaig 2014. Bhí naonúr de na ceapaithe ar an gCúirt nua ina mbreithiúna san Ard-Chúirt ag an am; fuair breitheamh amháin ardú céime go díreach ón gCúirt Chuarda.
Sundance Kid
clé|mion Robálaí bainc Meiriceánach i rith an tIarthar Fiáin sa Stáit Aontaithe ab ea Harry Alonzo Longabaugh nó mar is fearr aithne the Sundance Kid a rugadh i 1867 agus a fuair bás ar an 7 Samhain, 1908.
Freestyle Script
Is clófhoireann í Freestyle Script. Dhear Martin Wait é sa bhliain 1981. Is iad Adobe, ITC, agus Letraset foilsitheoirí na clófhoirne. Tá ceithre leagan di ann: Regular, Bold, SH Reg Alt, agus SB Reg Alt.
Inglot Cosmetics
An córas saoirse
Is páirt den córas seo an chuid is mó den na táirgí atá agaibh in Inglot. Ceadaítear táirgí difriúla a mheascadh lena chéile go oireann an duine. Tá pailéidí, scáthú súla, púdar aghaidhe, folaitheora, púdar malaí, luisneach púdair agus béaldatha ann. Tá réimse pailéidí ann de gach uile chineál. Is léir go bhfuil siad idéalach mar tú ag taisteal nó rud mar sin mar tá tú ábalta na táirgí is coitianta atá agat a chuir le chéile sa pailéid céanna.
Foireann PRO
Gach bhliain, tá fhoireann PRO ann ón siopa éagsúla agus déanann siad an seó bóthair atá ag Inglot agus bíonn taispeántas smideadh ann. Bíonn na dticéadí €15 agus bhain tú teastas ann. Bíonn an craic ann agus sa bhliain 2018 bíonn cúig seónna ann i Droichead Átha, Loch Garman, An Cabhán, Ceatharlach agus i Maigh Eo. Bhí Aimée Conroy, Lorna Ryan, Orla Crossan, Niamh Cleary agus Keilidh Cashell ar an fhoireann PRO 2017 agus tá Lorna, Niamh agus Aimée fós ann agus tá Jade Ward, Katie Moran agus Jake Meehan ann aníos freisin. Déanann an fhoireann PRO an seó bóthaire, scannán a dhéanamh de laethanach Inglot ar líne agus tá siad ann chun Inglot a chur cinn tríd na meáin shoisialta. Tá fabhraí nua eisithe acu tiomanta don an PRO team 2018 agus tá siad ainmnithe tar éis iad. €14 an praghas miondíola atá air.
Na Meáin Soisialta
Snapchat inglotireland
Glasmhoncaí Afracach
Is ainmhí é an glasmhoncaí Afracach. Mamach atá ann.
Dale Winton
Ba láithreoir teilifíse Sasanach é Dale Jonathan Winton, a rugadh i Marylebone, London ar an 22 Bealtaine 1955. Fuair sé bás ar an 18 Aibreán 2018.
Na Céadta Dubha
Tháinig lucht leanúna na gCéadta Dubha as aicmí éagsúla, nó bhí idir uaisle, bhuirgéisigh, shagairt Ortadocsacha agus, fiú, lucht oibre ann. Ba iad na huaisle a bhí ag stiúradh na gluaiseachta, agus iad ag fáil tacaíochta ón Impire féin. Bhí an ghluaiseacht ag déanamh bolscaireachta agus ag gríosú, abair, in aghaidh na nGiúdach, agus bhí eagraíocht armtha aici ar a dtugtaí "na Léinte Buí". Ba mhinic a bhí na Léinte Buí anuas orthu siúd a raibh meas an namhad ag na Céadta Dubha orthu, agus rinne siad gníomhartha sceimhlitheoireachta leis na naimhde seo a imeaglú. Dhúnmharaigh siad, mar shampla, beirt pholaiteoir ó Pháirtí na nDaonlathach Bunreachtúil, an páirtí liobrálach, Grigorii Iollos agus Mikhail Herzenstein, agus ina dhiaidh sin bhí iris na gCéadta Dubha ag déanamh gaisce as an ainghníomh seo go hoscailte.
I ndiaidh na Réabhlóide chuaigh cuid mhór de na Céadta Dubha ar imirce le teacht slán ó dhíoltas na mBoilséiveach. Bhí siad ag lochtú an chuid eile de na heisimircigh Rúiseacha eile as a bheith róchairdiúil le smaointeoireacht dhaonlathach nó liobrálach, agus ar ndóigh níor tháinig deireadh leis an mbolscaireacht fhrith-Ghiúdach thar lear ach an oiread. Sampla de seo ab ea Boris Brasol, a d'éirigh mór le Henry Ford: chabhraigh Brasol le Ford an leabhar úd The International Jew a dhréachtú agus a fhoilsiú. Bhí baint ag na Céadta Dubha le teacht an Naitsíochais chomh maith. Mar shampla, bhí tuismitheoirí Pyotr Shabelsky-Bork ina ngníomhaithe sna Céadta Dubha, agus ba é Shabelsky-Bork a mharaigh athair Vladimir Nabokov. Polaiteoir liobrálach Rúiseach ab ea sean-Nabokov a chuaigh ar imirce go Beirlín, agus fuath na ndaol ag na Céadta Dubha air. Níor gearradh ach pionós gearr do Shabelsky-Bork as an dúnmharú, agus i ndiaidh dó cead a chos a fháil arís bhí sé ag comhoibriú le hAlfred Rosenberg, príomh-idé-eolaí na Naitsithe.
Rowan Atkinson
Is aisteoir agus fuirseoir Sasanach é Rowan Sebastian Atkinson, a rugadh sa bhliain 1955.
Jeremy Irons
Is aisteoir Sasanach é Jeremy John Irons, a rugadh sa bhliain 1948.
Teireataláit phoileitiléine
Is plaisteach í teireataláit phoileitiléine í Teireataláit phoileitiléine (TTP) (uaireanta scríofa mar teireataláit phoileitiléine), giorraithe go coitianta TPE (nó PET sa Bhéarla). Is é í an roisín polaiméir teirmeaplaisteach is coitianta de chuid na bpoileistear agus úsáidtear í i snáithíní le haghaidh éadaí, coimeádán i gcomhair leachtanna agus bianna, teirmidheilbhithe déantúsaíochta, agus i gcomhcheangal le snáithín gloine le haghaidh roisíní innealtóireachta.
Darach Ó Séaghdha
Is scríbhneoir é Darach Ó Séaghdha, a rugadh i mBaile Átha Cliath. Scríobh sé an leabhar 'Motherfoclóir' agus bhuaigh sé 'leabhar na bliana' 'Ireland AM Popular Non-Fiction' sna 'Irish Book Awards' sa bhliain 2017. Is é chuir amach an podchraoladh Béarla "Motherfoclóir" freisin. clé|mion|176x176px Is colúnaí leis an nuachtán ar líne, TheJournal.ie. Tháinig Craic Baby amach sa bhliain 2018.
James Earl Jones
Is aisteoir Meiriceánach é James Earl Jones, a rugadh sa bhliain 1931.
Beatrice Shilling
Bhí Shilling ag rásaíocht gluaisrothair sna 1930í, agus, tar éis an chogaidh, bhí sí ag rásaíocht gluaisteáin.
Luathshaol
Rugadh Shilling ag Waterlooville, Hampshire, iníon de búistéir. Ag aois 14, cheannaigh sí í féin gluaisrothar agus bhí sí ag tincéireacht leis; bhí sí meáite  a bheith ina innealtóir. Tar éis na meánscoile, d'oibrigh i gcomhlacht innealtóireachta leictreach ar feadh trí bliana, a shuiteáil sreangú agus gineadóirí. Dá fostóir, Margaret Partridge, spreagadh di chun staidéar a dhéanamh ar innealtóireacht leictreach ag an Ollscoil Manchain; fuair sí a céim i 1932 agus d'fhan sí ar feadh bliana chun céim Máistir Eolaíochta san innealtóireacht mheicniúil  a fháil. Bhí sé deacair post a fháil le linn an Dúlagar; d'oibrigh sí mar cúntóir taighde le haghaidh Tollamh G. F. Mucklow ag an Ollscoil Birmingham. I 1936 bhí sí earcaíodh mar oifigeach eolaíochta ag an bhunaíocht Ríoga Aerárthaí (RAE), an ghníomhaireacht taighde agus forbartha de chuid an Royal Air Force (RAF) i Farnborough, Hampshire. D'oibrigh sí ag RAE go dtí go ndeachaigh sí ar scor i 1969.
Oidhreacht
I 2011, d'oscail an slabhra na tithe tábhairne Wetherspoons teach tábhairne i Farnborough, ainmnithe an Tilly Scilling ina onóir, cé go bhfuil an leasainm 'Tilly' a bhí riamh a úsáidtear chun a aghaidh. Is dócha go bhfuil an leasainm drochtagairt di, le chuma a bheith ró-feidhmiúil: in aimsir chogaidh bhí na 'tillies' "pick-ups" íseal-chumhacht tháirgtear ag na monaróirí gluaisteán Breataine le haghaidh a n-úsáid ag na fórsaí armtha. Sa bhliain 2015, cheannaigh an Brooklands Músaem bailiúchán de a cuid suaitheantais agus corn rásaíocht.
Jonathan Taylor Thomas
mion Is aisteoir Meiriceánach é Jonathan Taylor Thomas, a rugadh sa bhliain 1981.
Nathan Lane
Is aisteoir Meiriceánach é Nathan Lane, a rugadh sa bhliain 1956.
Fortnite
Is cluiche ríomhaire marthanas é Fortnite a bhí cruthaithe ag Epic Games agus People Can Fly. Eisíodh den chéad uair ar 25 Iúil 2017 é. Tá an cluiche ar fáil ar Microsoft Windows, MacOS, Playstation 4, Xbox One agus ó mhí Aibreáin, tá leagan IOS ar fáil freisin. Tá dhá mhód ann; Save The World agus Battle Royale. Bhí an mód Battle Royale á chur ar fáil saor in aisce. Buíochas le sin, tá breis is 45 mhilliún usáideoir ag an gcluiche ríomhaire.
Pioiblíne Baku-Tiflis-Ceyhan
thumb|right|400px|Tógann an nuaphíoiblíne Bhaku-Tiflis-Ceyhan ola ó Bhaku ar an Muir Chaisb go dtí cósta na Tuirce Iompraíonn an Pioiblíne Baku-Tiflis-Ceyhan ola ó an ceantar ola Azeri-Chirag-Guneshli go dtí An Mheánmhuir. Is é an dara pioiblíne is mó san Domhain
Féile Coachella Valley
Eagraíocht
Is é Indio an chathair ina bhfuil Coachella agus Stagecoach Festival ar siúl. Soláthraíonn an chathair seirbhísí áirithe cosúil le coimirce póilíní agus deatach, slándáil príobháideach, seirbhísí liachta, forghníomhú an dlí, agus seirbhísí foireann. Chostáil na seirbhísí seo $2.77 milliún thar an trí deireadh seachtaine de fhéile i 2012.[42] Inbhuanaitheacht Timpealleacht- Déanann eagraithe Coachella bainistiú ar a lorg carbóin trí comhpháirtíocht a bheith acu le Global Inheritance. Cuireann siad tionscnaíocht neamhdhíobhálach don timpeallacht chun tosaigh. Cuireann siad tionscnaíocht áirithe san áireamh cosúil le “TRASHed :: Art of Recycling”[43], “Carpoolchella”,[43] both DJ grianchumhachtaithe, agus luascadh deiseal is tuathal chun fón póca a luchta.[43] Campáil- Sa bhliain 2003, thug Coachella cead do dhaoine campáil a dhéanamh sa pháirc in aice an ionad. Ag Coachella 2012 bhí go leor áiseanna ann cosúil le athchúrsála, siopa, cith, áit chun fón póca a luchta agus caifé Idirlín le WIFI saor in aisce.[44]
Françoise Henry
Gairmré
D'iobrigh Henry in UCD ó 1932 go 1974. Ceapadh í do roinn na Fraincise ag an tús. Foilsíodh príomhshaothar léi Irish art in the early Christian period sa bhliain 1940, ábhar nár bhac éinne nach mór leis ó Margaret Stokes sna 1800idí. Cuireann an leabhar síos ar ealaín na hÉireann ón réamhstair go dtí an 12ú haois, dealbhóireacht, lámhscríbhinní, agus miotalóireacht san áireamh. Cuireadh le téacs an leabhair sna 1960idí, trí imleabhar ar fad, á fhoilsiú i bhFraincis ar dtús, agus ansin i mBéarla.
Monarcacht
Is monarcachtaí bunreachtúla iad formhór na Monarcachtaí reatha, ach is monarcachtaí absalóideacha iad córais rialtais na tSuasalainn, Brúiné, na hAraibe Sádaí, Cathair na Vatacáine agus Cuáit.
An Chorsaic
Is í an Chorsaic (Corsaicis: Corsica, Fraincis: Corse) an ceathrú hoileán is mó sa Mheánmhuir (i ndiaidh na Sicile, an tSairdín agus na Cipire). Tá sí suite amuigh ó chósta thoir na hIodáile agus thoir theas ón Fhrainc, agus taobh ó thuaidh d'oileán na Sardíne. Tá 275,000 duine ina gcónaí ann.
Teangacha
Is iad na canúintí úd Gallurese agus Sassarese i dTuaisceart na Sairdíne na teangacha is mó gaol leis an gCorsaicis, agus deir cuid de na teangeolaithe go bhfuil siad - an teanga Gallurese ach go háirithe - níos cóngaraí don Chorsaicis ná don tSairdínis.
Peig Sayers
Seanchaí agus dírbheathaisnéisí Éireannach ab ea Peig Sayers (29 Márta 1873 – 8 Nollaig 1958). Bhí cáil an bhéaloidis ar bhean an Bhlascaoid agus ceansaíodh a cuimhní cinn in go leor leabhar. Ina measc bhí a dírbheathaisnéis 'Peig' – leabhar éigeantach ar churaclam na hArdteistiméireachta ar feadh breis agus 30 bliain.
El gran Carlemany
Bunliricí na Catalóinise
¡Siguin els furs mos tutors i mos Prínceps defensors!
Reifirméisean
Tugtar eaglaisí Protastúnacha, go ginearálta, ar na heaglaisí a scoilt ón gCaitliceachas as seo amach, ar nós Liútarachas, Anabaisteachas agus eaglaisí leasaithe Protastúnacha.clé|mion|333x333px|Léarscáil Ba é an tAcht Athchóirithe, dá ngairmtear an Leasú Protastúnach, go sonrach as an Eaglais Chaitliceach a chuir Martin Luther tús leis. Lean Jean Calvin, Huldrych Zwingli, agus Athchóirithe Prótastúnacha eile san Eoraip sa 16ú haois ar aghaidh.
Debi Derryberry
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Debi Derryberry, a rugadh sa bhliain 1967.
Heipirin
Polaishiúicríd ar leith, a fhaightear i measchealla an ae, na scamhóg is an mhúcóis stéigigh, a chuireann bac ar théachtadh na fola. Ní thuigtear a feidhmeanna fiseolaíocha go hiomlán, ach ina fhoirm eastósctha íonghlanta, úsáidtear í mar dhruga frith-théachta i gcúrsaí míochaine chun bac a chur ar thrombóis.
Will Ferrell
Is fuirseoir, aithriseoir, aisteoir, léiritheoir agus údar Meiriceánach é John William "Will" Ferrell. Rugadh é in Irvine, California ar an 16 Iúil 1967. Tháinig cáil air as a pháirteanna i Saturday Night Live, agus níos déanaí mar réalt sna scannán grinn ina measc: Old School, Elf, Anchorman, Talladega Nights, Stranger than Fiction, Blades of Glory, Semi-Pro, Step Brothers agus The Other Guys.
An Chorr
Réaltbhuíon dheisceartach is ea an Chorr, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius. Thug an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer isteach ina léarscáil neamhaí Uranometria í sa bhliain 1603. I Sasana le tamaillín sa 17ú haois bhí Phoenicopterus (.i. "lasairéan" as Laidin) mar ainm eile ar an réaltbhuíon seo. Grus, a chiallaíonn "corr", an t-ainm Laidine a thugtar ar an gCorr sa lá atá inniu ann.
Stair
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon na Coirre idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge Hollandia sa loingeas.
Riverdance
mion|4 M.F. 2019 Craoladh Riverdance don chéad uair i 1994 ag an gComórtas Amhrán Eoraifíse i mBaile Átha Cliath. Tá clú agus cáil air ón chéad lá a craoladh é agus anois léirítear é ar fud an domhain san fhoirm Riverdance: the Show. Léiríodh an seó don chéad uair san amharclann Point i mBaile Átha Cliath ar an 9 Feabhra 1995. clé|mion
Ceann a' Mhonaidh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath é Ceann a' Mhonaidh.
Gob an Choire
Saol
Is beag crann atá le fáil in Acaill seachas coill Ghleann Dairbhre in aice le Gob an Choire.
Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann
Stair
Bhí an Brainse Staitisticí seo freagrach as formhór staitisticí oifigiúla na hÉireann a chur le chéile suas go Meitheamh 1949 nuair a aistríodh é go dtí an Príomh-Oifig Staidrimh (ar a dtugtar an CSO de ghnáth as Béarla) agus bunaíodh mar oifig ar leith í. Bhí an Oifig nua seo lonnaithe i Roinn an Taoisigh le neamhspleáchas na seirbhíse staitisticí a chinntiú.
Na h-Óbaidhnean
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain iad na h-Óbaidhnean.
An Chuileog
Stair
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an Chuileog san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná De Vlieghe. An rud is aisti faoi, níor thug Plancius aon ainm ar an réaltbhuíon seo nuair a tharraing sé í ar chruinneog neamhaí sa bhliain 1598. Apis (an focal Laidine ar beach) a thug Johann Bayer uirthi. Ceaptar go ndearna Bayer macasamhail di ó chruinneog neamhaí a rinne Jodocus Hondius sna blianta 1600 agus 1601, ach d'aithin Bayer mar bheach seachas cuileog í.
Angola Avante
Bunleagan sa Phortingéilis
Ó Pátria, nunca mais esqueceremos
Os heróis do quatro de Fevereiro.
Tombados pela nossa Independência.
Honramos o passado e a nossa História,
Levantemos nossas vozes libertadas
IUCN Red List: speicis leochaileacha (Plantae)
Amblystegiaceae
• 4;font-style:italic
Sphagnaceae
• 4;font-style:italic
Personiellaceae
• 4;font-style:italic
Ricciaceae
• 4;font-style:italic
Isoetaceae
• 4;font-style:italic
Dryopteridaceae
• 4;font-style:italic
Pinaceae
• 4;font-style:italic
Podocarpaceae
• 4;font-style:italic
Cycadaceae
• 4;font-style:italic
Araceae
• 4;font-style:italic
Gramineae
• 4;font-style:italic
Pandanaceae
• 4;font-style:italic
Asgard (luamh)
Tabhairt i dtír na ngunnaí i mBinn Éadair
Ar an 26 Iúil 1914 thug Erskine agus Mary, agus ceathrar eile, lastas de 900 raidhfil agus 25,000 piléar leo as Hamburg na Gearmáine go Binn Éadair, tar éis dóibh turas garbh a chur díobh tríd an Mhuir Thuaidh agus Muir Éireann.
clé|mion|An tAsgard, 1960, duga tirim
IUCN Red List: speicis leochaileacha (Plantae)
Dipsacaceae
• 4;font-style:italic
Styracaceae
• 4;font-style:italic
Clethraceae
• 4;font-style:italic
Gentianaceae
• 4;font-style:italic
Geraniaceae
• 4;font-style:italic
An Dealbhóir
Tá pol theas an Réaltra le feiceáil ar réaltbhuíon an Dealbhóra.
IUCN Red List: speicis leochaileacha (Plantae)
Illiciaceae
• 4;font-style:italic
Rhoipteleaceae
• 4;font-style:italic
Lauraceae
• 4;font-style:italic
Malpighiaceae
• 4;font-style:italic
Rutaceae
• 4;font-style:italic
Sapindaceae
• 4;font-style:italic
Solanaceae
• 4;font-style:italic
Caryocaraceae
• 4;font-style:italic
Quiinaceae
• 4;font-style:italic
Theaceae
• 4;font-style:italic
Ancistrocladaceae
• 4;font-style:italic
Cucurbitaceae
• 4;font-style:italic
Violaceae
• 4;font-style:italic
Léig an Rialtais Dúchais
B'é Isaac Butt a bhunaigh é sa bhliain 1873 chun Rialtas Dúchais a bhaint amach.
Seán Ó Ríordáin
Duine de mhórfhilí na Gaeilge ón bhfichiú haois ab ea Seán Ó Ríordáin (3 Nollaig 1916 – 21 Feabhra 1977).
Litríocht
File fealsúnach Críostaí ab ea an Ríordánach. Bhíodh rúndiamhra na beatha is an bháis, na síoraíochta is an pheaca ag cur as dó go minic. Ag an am céanna léirigh sé grá don dúchas agus do leanúnachas an chine Éireannaigh agus an traidisiúin dhúchasaigh.
Dí-armáil
mion|"Let Us Beat Swords into Plowshares", [[Dealbhóireacht|dealbh le Yevgeny Vuchetich 1959. Thug an APSS an dealbh mar bhrontannas chuig na Náisiún Aontaithe, Nua-Eabhrac]] Rialú arm chun sábháilteacht idirnáisiúnta a chur chun cinn, trí laghdú na bhfórsaí armtha is na n-arm, is ea dí-armáil.
Stair
Rinne na Náisiúin Aontaithe iarracht i 1950. I rith an chogaidh fhuair, agus formhéadú sna hairm núicléacha ar an dá thaobh, is léir gur chúlaigh aon dí-armáil, ach mhéadaigh an gá léi as cuimse.
Le próiseas SALT, bhí na Stáit Aontaithe is an Rúis ag druidim go mall le blianta chun a gcuid arm núicléach a laghdú, ach tá bóthar fada fós le taisteal chun iad a dhíothú.
Sí an Bhrú
Tuama pasáiste é Sí an Bhrú, atá suite sa réigiún Brú na Bóinne i gContae na Mí, in Éirinn. Ceann de na suíomhanna réamhstairiúla is cáiliúla in Éirinn atá ann. Tá samplaí maithe den ealaín thuama pasáiste agus ealaín Mheigiliteach le fáil ann chomh maith.
Werner Heisenberg
Fisicí teoiriciúil ó Würtzburg na Gearmáine ab ea Werner Karl Heisenberg (5 Nollaig 1901-1 Feabhra 1976). D'fhorbair sé an mheicnic chandamach. As sin, d'fhionn sé na hallatróip hidrigine, agus chuir prionsabal na neamhchinnteachta maidir le fisic chandamach chun tosaigh i 1927. Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1932 as.
Iasar Arafat
Polaitíocht
Labhair Paddy Monaghan, Cathaoirleach Irish Christian Friends of Israel, faoi sa bhliain 2012ː "'Rinne Arafat idirbheartaíocht ar Chomhaontú Osló, ach níor chur sé i bhfeidhm é. An aidhm a bhí aige ná bogadh ar ais ón Libia go dtí an Bruach Thiar lena chuid tacadóirí. ... Rinneadh taifead rúnda air agus é ag labhairt i Mosc san Afraic Theas trí mhí tar éis Chomhaontú Osló agus dúirt sé, “ná bí buartha faoin gconradh síochána seo, is ionann é agus traein ag stopadh ag stad. Bainfidh muid amach an sprioc atá againn, chun deireadh a chur le hIosrael. Ardán a bheas anseo chun é sin a dhéanamh”.'"clé|mion|200x200px|1994ː Yasser Arafat, [[Shimon Peres, agus Yitzhak Rabinː Bronnadh Duais Nobel na Síochána  orthu as a gcuid saothar i bpróiseas na síochána.]] clé|mion|231x231px|ar dheis, in [[Amman, 1970]]
Úrscéal
Is iomaí ciall a bhaintear as an bhfocal úrscéal, agus is iomaí leabhar agus alt atá scríofa faoi. Go tipiciúil, áfach, is scéal fada eipiciúil é an t-úrscéal a bhfuil idir phlota agus laochra ann, agus na laochra curtha i láthair ar bhealach indibhidiúil, ionas gur féidir iad a aithint thar a chéile agus comhionannú a dhéanamh leo. Maítear gur cineál nua litríochta é a tháinig chun cinn tar éis an Renaissance, agus gurbh é Don Quixote (a ndearna an tAthair Peadar Ua Laoghaire leagan giorraithe Gaeilge de faoin teideal Don Cíochótae), a scríobh an Spáinneach Miguel de Cervantes sa séú haois déag, an chéad úrscéal de réir mar a thuigimid an téarma inniu. Ina dhiaidh sin bhláthaigh an seánra ar feadh na gcéadta bliain ó shin, go háirithe as Fraincis, as Rúisis, agus as Béarla. Deirtear freisin, áfach, go raibh úrscéalta á scríobh roimhe sin féin, agus luaitear leabhair sheanársa mar fhianaise, ar nós Satyricon, a scríobh comhairleoir an Impire Nero, Petronius, timpeall na bliana 61 i ndiaidh bhreith Chríost.
Seán Mac Réamainn
Ba pholaiteoir Éireannach é Seán Éamonn Mac Réamainn (Béarla: John Edward Redmond) (1 Meán Fómhair, 1856 – 6 Márta, 1918), a bhí ina cheannaire ar an bPáirtí Parlaiminteach na hÉireann idir na blianta 1900 agus a bháis sa bhliain 1918.
Cumann na nÉireannach Aontaithe
Baile Átha Cliath
.
Heitreacrómaitin
Ar dtús, aithníodh í mar na codanna sin de chrómasóm a bhíonn níos dlúithe dingthe, agus ruaimnithe níos tibhe le linn na cilldeighilte, ná aon chodanna eile nach mbíonn dingthe ná ruaimnithe (an t-eocrómaitin). Bíonn an heitreacrómaitin flúirseach timpeall réigiún cheintrimír an chrómasóim go príomha, mar nach bhfuil an oiread sin géinte códaithe, bíodh is go bhfuil an-chuid seichimh atriallacha DNA. I láthair na huaire, glactar mar heitreacrómaitin aon réigiún de chrómasóm dlúth ina bhfuil an crómaitin neamhghníomhach ó thaobh tras-scríofa de.
Wellington Road (Birmingham)
Páirc sacair a bhí i Wellington Road i gceantar Perry Barr i mBirmingham Shasana. Ba é páirc bhaile Aston Villa é ó 1876 go dtí 1897.
Stair
Osclaíodh Wellington Road i 1876 nuair a bhog Aston Villa go dtí an pháirc. Ní raibh aon áiseanna do lucht féachana ann i dtosach, agus athraíodh na himreoirí i sead gabha in aice láimhe, agus coinníodh coca féir ar an bpáirc, ar mhór a bhaint roimh chluichí. Feabhsaíodh an talamh de réir a chéile, áfach, le seastán tógtha ar an líne tadhaill thoir agus dhá phailliún tógtha ar an líne tadhaill thiar agus taobh thiar den líne sprice theas.
Ba é an slua is mó a tháinig le chéile riamh ar an talamh ná 26,849, le linn cluiche cúigiú babhta Chorn an FA idir Villa agus Preston North End an 7 Eanáir 1888. Bhuaigh PNE 3-1, agus bhí ionradh leantoirí ar an bpáirc sa chluiche. Níos déanaí i 1888 bhí Villa ina mbaill bhunaidh den tSraith Peile, agus imríodh an chéad chluiche Sraithe ar Wellington Road an 15 Meán Fómhair 1888, le Villa ag bualadh Stoke 5-1 os comhair 2,000 lucht féachana.
Gaeilge na hAlban
Fuaimniú
An chuid is mó de na litreacha, is iomann a bhfuaimniú sa Ghàidhlig agus formhór mór na dteangacha Eorpacha. Is fuaimeanna déadacha iad, áfach, T agus D leathain Ghaeilge na hAlban, cosúil leis an dóigh a bhfuaimnítear iad i nGaeilge. Sna teangacha eile, ní féidir T agus D a fhuaimniú ach go hailbheolach; is é sin, fuaimnítear in aghaidh dhroim an drandail iad. Fuaimnítear na consain shéimhithe cosúil leis an nGaeilge, ach is féidir an TH a fhuaimniú (go háirithe idir dhá ghuta) mar /ʔ/, is é sin, mar phléascach glotasach. Ní fhuaimnítear an FH ar aon nós, ach amháin i dtrí fhocal eisceachtúla, mar atá, fhèin (nó fhìn), fhuair ("fuair" na Gaeilge) agus fhathast, a chiallaíonn "fós" (mar sin, ní hionann é agus "fosta" Ghaeilge Uladh, a chiallaíonn "freisin"). Is mar [h] a fhuaimnítear an FH sa trí fhocal seo.
Aitheantas oifigiúil
Tar éis neamhshuim agus dímheas ar feadh na gcéadta bliain ó rialtais éagsúla, tá Gaeilge na hAlban ag fáil roinnt aitheantais ar deireadh. Tá sí á múineadh sna scoileanna, ina measc scoileanna mar ar mheán teagaisc í. Tá feidhm á baint aisti freisin i rialtas áitiúil, Comhairle nan Eilean. Tá stáisiún raidió sa teanga ag an BBC, Radio nan Gàidheal (agus bíonn comhchraoltacháin go rialta aige le Raidió na Gaeltachta, seirbhís raidió Gaeilge na hÉireann) Bíonn cláracha teilifíse sa teanga ar an BBC agus ar stáisiún ITV, go minic le fotheidil as Béarla. Tá stiúidió i Steornabhadh ag Grampian Television, a chuireann seirbhís ITV ar fáil i dtuaisceart na hAlban.
Is iad príomhthréithe an Bhille ná:
Shínigh rialtas na Ríochta Aontaithe an Carta Eorpach um Theangacha Réigiúnda agus Mionlach i dtaobh Ghaeilge na hAlban.
Focail iasachta
Is de bhunadh Cheilteach formhór na foclaíochta i nGaeilge na hAlban. Tá roinnt iasachtaí ón Laidin, go háirithe i gcúrsaí eaglasta (eaglais, Bìoball), ón Lochlainnis (eilean, sgeir), ón Scoitis (sgealp, briogais) agus, i gcoitinne le teangacha eile na hEorpa, is gnách nuafhoclaíocht a chumadh d’fhréamhacha Gréigise agus Laidine (telebhisean), fiú más tríd an mBéarla a tháinig siad. Cuireann fás in úsáid fhocla Béarla le gramadach Ghaelach orthu imní ar go leor. Mar shampla, is minic "watchigeadh" (faire) and "catcheadh" (breith) á úsáid ar Leòdhas, díreach mar a deireanns cuid de mhuintir Ghaeltachtaí na hÉireann "matchannaí" ar chipíní nó lasáin, agus "ar mo bhicycle" in áit "ar mo rothar".
I measc na bhfocla a shíolraíonns ó Ghaeilge, tá whisky, slogan, brogue, jilt, clan, strontium, mar aon le rudaí suntasacha i dtíreolaíocht na hAlban, mar shampla ben (beinn), glen (gleann) agus loch.
Foinse: An Etymological Dictionary of the Gaelic Language, Alexander MacBain.
Ollscoil
mion|[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Coláiste na Tríonóide|alt=|300x300px]] Is institiúid ardoideachais agus taighde í an ollscoil, a bhronnann céimeanna acadúla. Cuireann ollscoil oideachas tríú leibhéal agus ceathrú leibhéal ar fáil.
Himno Nacional Argentino
Stair
Scríobh Vicente López y Planes na focail Spáinnise agus chum Blas Parera an ceol. Scríobhadh an t-amhrán ar an 11 Bealtaine, 1813, trí bliana dearbhú oifigiúil an neamhspleáchais ón Spáinn. Mar sin, is é an 11 Bealtaine Lá an Amhráin san Airgintín.
Ollscoil
Stair
D´fhéadfaí a rá gurbh í an chéad ollscoil san iarthar an tAcadamh a bhunaigh Pláto, an fealsamh Gréagach, ar bun i 387 RC i gcoill Academos lámh le hAtain, mar ar thug sé ceachtanna fealsúnachta, matamaitice agus lúthchleasaíochta dos na mic léinn.
Cuireadh na céad ollscoileanna Eorpacha sna meánaoiseanna ar bun i mBologna na hIodáile agus i bPáras (an Fhrainc) sna meánaoiseanna le haghaidh staidéar ar dhlí, ar leigheas, agus ar dhiagacht.
Himno Nacional Argentino
Liricí
y los libres del mundo responden:
Estribillo
Aistriúchán
Anois, thaispeáin na cúigí aontaithe an deiscirt
Agus freagraíonn saordhaoine an domhain:
Go mairí an chraibh go síorach
Bunleagan
coronada su sien de laureles,
Corp an duine
right|150px|An Fear Vituivió ag Leonardó da Vinci. Is íomhá é seo den chorp foirfe. Is é corp an duine nó an cholainn dhaonna an t-ábhar riachtanach aiceanta a chomhdhéanann duine aonair, i gcodarsnacht leis an anam, an phearsantacht nó an iompar.
Lotika Sarkar
Saol
Ba í an chéad bhean a ceapadh ina léachtóir le dlí in Ollscoil Delhi, áit a raibh sí ar an bhfoireann teagaisc ó 1953 go 1983, tréimhse mar Dhéan san áireamh. Ina dhiaidh sin, lean sí ar aghaidh ag múineadh an dlí choiriúil in Institiúid Dlí na hIndia ar feadh blianta fada eile. clé|mion|[[Ollscoil Delhi]]
Himno Nacional Argentino
Bunleagan
Marte mismo parece animar
todo pueblo que logran rendir?
tantas glorias hollar vencedor.
Y los libres del mundo responden:
Piobar (spíosra)
Is é rud is piobar nó piobar dubh ann ná tom nó planda dreaptha trópaiceach le spící fada caola de bhláthanna bídeacha is torthaí beaga crua. Tugtar piobarchaora dubha ar na torthaí neamhaibí. Faightear piobarchaora bána nuair a bhaintear an ciseal seachtrach de na piobarchaora dubha. Úsáidtear iad araon ina n-iomláine nó meilte ina bpúdair mar bhlastán nó spíosra.
Lufthansa
Is é Lufthansa aerlíne náisiúnta na Gearmáine. Foirmíodh an aerlíne sa bhliain 1954. Inniu tá Lufthansa ar cheann de na haerlínte is mó ar domhan.
Clár leithris
mion|Clár leithris le haghaidh leithris insruthlaithe de chuid an chomhalachta Bemis Manufacturing. Is éard is clár leithris nó suíochán leithris ann ná claibín ar insí, comhdhéanta de shuíochán oscailte cruinn nó ubhchruthach, agus de ghnáth le claibín, atá boltáilte isteach ar bhabhla an leithris.
Guaire
Is as Guaire freisin do Paul Funge ealaíontóir a rinne cuid de na clúdaigh ar leabhair Dhiarmada Uí Shúilleabháin.
Muireadhach mac Eoghain
Phós sé Earca ní Loarn mmhic Eirc de Dhál Riada. Ba í máthair Muircheartaigh (bás 532), ardrí Éireann, aitheanta fosta mar Mhuircheartach mac Earca agus bunaitheoir Cenél meic Ercae. '' I measc mac eile aige, bhí:
Sóróstarachas
Altanna Creidimh an tSóróstarachas
Is deacair a rá, an creideamh aondiachais é an Sóróstarachas mar a thuigimid féin an coincheap. Cuireann an reiligiún an-bhéim ar an déachas, is é sin, ar an ollchruinne mar mhachaire áir na Maithe is an Oilc, agus iad ar aon chumhacht le chéile. Adhraíonn na Sórástraithe Dia nó Ahura Mazda (Ormuzd i Nua-Pheirsis), ach, thairis sin, glacann siad leis go bhfuil an dea-chumhacht chruthaitheach nó Spenta Mainyu agus an droch-chumhacht dhíothaitheach nó Angra Mainyu ag síor-choraíocht le chéile.
Banc Iosrael
Stair
Bunaíodh Banc Iosrael ar 24 Lúnasa, 1954, nuair a rith ​​an Knesset Acht Bhanc Iosrael, a thug eisiúint airgeadra agus feidhmeanna rialála ón Aireacht Airgeadais chun an Bhainc nuabhunaithe.
James Berry
Rugadh Berry i mBun Abhann, Cluain Cearbán, Co. Mhaigh Eo sa bhliain 1842. Agus é ar cuairt ar a uncail an tAthair Ned O’Malley, an sagart paróiste i gCarna, Co. na Gaillimhe, bhuail sé le Sarah Greene, bean áitiúil, agus phósadar níos déanaí. Chuireadar fúthu i gCarna agus bhí aon duine dhéag clainne acu.
Dic-dic
Abhacantalóp atá dúchasach don Afraic is ea an dic-dic. Táid beag, suas le 40 cm ar airde. Na cluasa mór, an tsrón fadaithe. Adharca gearra díreacha ag an bhfireannach, agus faireog fheiceálach táil chun tosaigh óna shúil.
An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath
Ollscoil Éireannach is ea An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath nó COBÁC (Béarla: University College Dublin (UCD)), (nó Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath mar a ghlaoitear uirthi go minic), (University College Dublin - National University of Ireland, Dublin tráth), atá suite i mBelfield i ndeisceart na príomhchathrach, Baile Átha Cliath. Is an ollscoil is mó in Éirinn í le breis agus 20,000 mac léinn cláraithe inti. Is comhcholáiste de chuid Ollscoil na hÉireann í.
Foirgnimh san Ollscoil agus cinn atá nasctha léi
Ainmníodh foirgneamh sa Choláiste i gcuimhne ar Gerard Manley Hopkins sa bhliain 2011, tar éis a thréimhse ann mar Ollamh Gréigise.
An Cumann Gaelach (COBÁC)
Is cumann mór mac léinn é an Cumann Gaelach a eagraíonn réimse leathan imeachtaí gach bliain. Le tamall de bhlianta anuas bhí os cionn 1,000 ball ag an gCumann. Sa bhliain 2011 bhí os cionn 2,000 ball acu.
Na Meáin Chlóite
Tá dhá phríomhnuachtán mac léinn sa choláiste. Is nuachtán mórbhileoige é an University Observer a fhoilsítear gach coicís. Is nuachtán tablóide é an College Tribune a bhunaigh an t-iriseoir Vincent Browne.
Raidió
Is stáisiún raidió mac léinn é Belfield FM a chraolann as An Coláiste Ollscoile, ar líne agus ar FM ar feadh tréimhsí áirithe gach bliain.
Sing My Heart Out
Traic Liosta
Is iad seo na hamhráin:
Matteo Ricci
Bás
D'éag Ricci ar 11 Bealtaine 1610, i mBéising, 57 bliain d'aois. Bhí sé curtha i dteampall Búdaíoch ann, pribhléid neamhghnách.
Naomh Abbáin Maigh Árnaí CLG
An aois órga
Thosaigh an aois órga sa bhliain 1923 agus chríochnaigh sí sa bhliain 1942. Tá aithne ar an tréimhse seo mar an aois órga sa chlub toisc gur bhuaigh Maigh Árnaí 11 cluichí ceannais iománaíochta sa chontae lena linn.
Bhuaigh siad a dara trófaí sa bhliain 1927. Arís, bhí siad ag imirt in aghaidh a seaniomaitheoirí, Droichead an Chaisleáin. Ba é 5-1 go dtí 2-6 an scór ag deireadh an chluiche.
Sorastar
B'é Sorastar, nó Zoróstar (Gréigis: Ζωροάστρης, Zōroastrēs) nó Zarathustra (Aivéistis: Zaraθuštra), nó Zartosht (Peirsis: زرتشت), an fáidh seanársa Iaránach a chuir tús leis an Sóróstarachas. B'é an Sóróstarachas reiligiún náisiúnta na Peirse nuair a bhí an rítheaghlach Sasánach á rialú. Inniu, is iad na Parsaigh san India is mó a urramaíonn Sorastar.
Breandán Ó Beacháin
Gaeilge
Ba chainteoir Gaeilge díograiseach é an Beachánach agus scríobh sé roinnt dá shaothar i nGaeilge i dtús ama. Fuair sé airgead ó Sháirséal agus Dill chun snas a chur ar a chuid Gaeilge in Árainn agus chun scéal an Borstal Boy a scríobh i nGaeilge i gcéaduair ach loic sé ar orthu. Is i mBéarla mar Borstal Boy a foilsíodh an saothar sa deireadh sa bhliain 1958.
Túrcú
Stair
thumb|left|Caisleán Thúrcú I ndiaidh na Meánaoise féin, bhí Túrcú ina príomhchathair ar an bhFionlainn. Bhí Eoin III, Rí na Sualainne, ina Ard-Diúc ar an bhFionlainn sular bhain sé amach ríchathaoir na Sualainne, agus sna blianta 1556-1563, bhí sé ag reáchtáil cúirte i gCaisleán Thúrcú i stíl mhaithe agus mhóruaisle na hEorpa. Bunaíodh a lán institiúidí agus forais thábhachtacha i dTúrcú sa tseachtú haois déag, nuair a bhí an saol síochánta, cosúil leis an Acadamh Ríoga sa bhliain 1640, an chúirt dlí sa bhliain 1620, nó oifigí an rialtais chúigiúil sa bhliain 1617.
Le Feiceáil
Tá roinnt iarsmalann ag oibriú sa chathair, ach is í Aboa Vetus & Ars Nova an ceann is nua acu. Ar dtús, ní raibh ach dánlann na healaíne nua-aimseartha - Ars Nova - le bunú ansin, ach nuair a bhí dúshraith á cur faoin músaem, tháinig na tógálaithe ar an oiread iarsmaí ón Meánaois gur hathraíodh an bunsmaoineamh, agus cuireadh Aboa Vetus - músaem Shean-Túrcú - ar bun san áit chéanna le hArs Nova. hOsclaíodh an dá mhúsaem sa bhliain 1995.
Cath na Bóinne
Feachtas in Éirinn
Tháinig Rí Séamas i dtír in Éirinn i mí an Mhárta 1689 agus 6,000 saighdiúir Francach in éineacht leis mar iarracht a choróin a fháil ar ais arís.
Iarmhairtí
Ná ní raibh i gCath na Bóinne ach bua simplí seicteach a bhfuil cáil air ó shin: ba Chaitlicigh iad rúidtrúpaí Liam, is e sin, an Garda Gorm Dúitseach, agus i measc a chuid comhghuaillithe áiríodh an Vatacáin agus Vín, inar canadh Te Deum chun bua na Bóinne a cheiliúradh. Os a choinne sin, d’fhan cuid mhór den ordlathas Protastúnach dílis do Shéamas.
Léirmhíniú
Ba é seo an phlandáil ba threise riamh a rinneadh in Éirinn, agus féachann a síol siúd, Aontachtaithe agus Protastúnaigh, siar ar Chath na Bóinne le lúcháir, mar gurbh é bua an Rí Liam ar an Rí Séamus a thug tús áite don Phrotastúnachas i Sasana agus in Éirinn ón lá sin i leith.
Colga mac Domhnaill
Le linn deireadh na 6ú haois, dáileadh an ard-ríogacht idir Cineál Eoghain agus Cineál Chonaill. Bhí Aodh mac Ainmhireach (bás 598) de Cineál Chonaill ina ardrí ag an am. Is amhlaidh gur thug Colga a dhúshlán Aodh, ach cloíodh agus maraíodh é i gCath Druim Meic Erce (Drumhirk, Tír Eoghain) sa bhliain 580.
Comhaontú Aoine an Chéasta
1997ː An dara sos comhraic
Nuair a tháinig Tony Blair i gcumhacht sa Bhreatain i 1997 agus Bertie Ahern mar Thaoiseach, d’aontaigh an bheirt tabhairt faoi phróiseas na síochána in athuair. Ar an 19 Iúil 1997 d’fhógair an tIRA athnuachan a sos comhraic ó mheán oíche. Réitigh sé sin an bealach do pháirtíocht Shinn Féin i gcainteanna, do Chomhaontú Aoine an Chéasta agus do roinnt na cumhachta in Stormont.
Comhaontú
Ar an taobh eile, bhí John Hume agus Séamus Mallo n, de chuid an SDLP,, agus Gerry Adams agus Martin McGuinness de chuid Sinn Féin.
Ráigeanna trioblóide agus foréigin
Ó sin i leith, bhí cuid is mó den fhoréigean pharaimíleata dírithe ar an taobh istigh - mar shampla, in áit a bheith ag ionsaí na gCaitliceach, bhí na sceimhlitheoirí Protastúnacha, cuir i gcás, ag ionsaí Protastúnaigh, más Protastúnaigh den chineál "mhícheart" iad ar chúis éigin. D'éirigh ina chogadh dearg idir an UDA agus an UVF faoi dhó ón mbliain 2000 i leith. Thairis sin, bhí "briogáidirí" éagsúla an UDA ag cur cogaidh ar a chéile ó am go ham, ó theastaíonn ó gach duine acu an churadhmhír a fháil de bhrabús na coiriúlachta proifisiúnta a bhíonn idir lámhaibh ag na sceimhlitheoirí.
Tadhg Uí Dhiarmada
An chéad rí den tuath Uí Dhiarmada i gContae na Gaillimhe dá bhfuil fianaise ann ba ea Tadhg mac Muircheartaigh (bás 971).
Scríbhneoir
Cé gur beag duine nach n-úsáideann an scríbhneoireacht ó am go ham, is gnách nach dtugtar scríbhneoir ach ar dhaoine a scríobhann ábhar a d'fhéadfaí a áireamh mar litríocht.
Dífhaecú
Díbirt an fhaecais ón bputóg. Borrann an faecas an reicteam, agus trí ghníomhú athfhillteach dá bharr, crapann na matáin ansin, bogann iatóir inmheánach an anais go neamhdheonach, agus tagann mian dífhaecaithe ar dhuine. Tarlaíonn an dífhaecú go deonach trí chrapadh na matán sa bholg (teannadh) agus bogadh iatóir seachtrach an anais.
Helene
mion|clé|Helene An 12ú satailít nádúrtha (gealach) de chuid Satairn, a fionnadh i 1980. 377,000 km amach ón bpláinéad, 36 km ar trastomhas, ag taisteal ar an bhfithis chéanna le Dione.
Pioneer
Sraith spásárthach réasúnta simplí a choinnítí cobhsaithe trí ghuairneáil, a lainseáil na Stáit Aontaithe (1958-1978). Eitiltí don Ghealach a bhí i bPioneer 1-3 nach raibh ró-rathúil. Rinne Pioneer 4-9 taiscéaladh ar an meán idirphláinéadach ar fhithisí mórthimpeall na Gréine ag fad timpeall 1 AU uaithi (fad an Domhain féin ón nGrian). D'eirigh le Pioneer 10 is 11, a lainseáladh i 1972 is 1973, na chéad eitiltí thar Iúpatar a dhéanamh i 1973 is 1974, an chéad eitilt thar Shatarn (Pioneer 11 i 1979), agus an chéad taiscéaladh ar theorainn iarmhairt na Gréine (an héileastad). Rinne Pioneer 12 Véineas a fhithisiú den chéad uair, agus sheol Pioneer 13 4 thaiscéalaí síos trí atmaisféar Véineas lena thástáil i 1978. NASA a bhainistigh an clár iomlán seo.
An Rubha Dearg
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é an Rubha Dearg.
Piorra deilgneach
Cineál cachtais a shaothraítear ar son a thorthaí scothdhearga súmhara inite is ea an piorra deilgneach.
Ceallach mac Brain
Bhí deartháir Cheallaigh, Muireadach, ina 'leath-rí' le Muireadach mac Ruairí (bás 829) Uí Fhaoláin ó 808 go 818. Sa bhliain 814, bhuaigh Muireadach agus Ceallach in éadan Uí Chinnsealaigh. Tarra bhás Muireadach mac Brain, d'éirigh Muireadach mac Ruairí ina rí aonair go dtí a bhás, nuair a tháinig Ceallach i gcomharbacht air.
Maol Fithrigh mac Aodha
Rinneadh rí Ailigh fosta dá mhac, Maol Dúin (bás 681).
20 Meitheamh
Is é an 20 Meitheamh an 171ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 172ú lá i mbliain bhisigh. Tá 194 lá fágtha sa bhliain.
An Neipeailis
Ní mór an Neipeailis a aithint thar an teanga Nepal Bhasa, nach bhfuil lúb ghaoil ar bith aici léi. Teanga thábhachtach í i Neipeal freisin.
Johan Hendrik van Dale
Beathaisnéis
Ba as Eeklo, i gCúige Pléimeannach Fhlóndras Thoir, an Bheilg, tuismitheoirí Van Dale. Bhí eipidéim bholgaí i Meetjesland, i bhFlóndras Thoir: theith Abram (Abraham) van Dale (1799-1837) agus a bhean chéile torrach Pietje (Pieternella Johanna du Bois, 1802-1865) uaidh go Sluis, san Ísiltír; áit ar rugadh a mac, Johan Hendrik.
Toll a' Mhadaidh
Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain é Toll a' Mhadaidh.
Óglaigh Uladh
Na Trioblóidí
Bhí an tUVF go mór mór i mbun feallmharfóireachta agus pléascánaíochta leis an bpobal Caitliceach a chéasadh is a ghéarleanúint. Cuid de na hÓglaigh seo, bhí an-lámh acu i ngnáthchoirpeoireacht chomh maith, agus iad ag smugláil is ag díol drugaí.
A1 (Tuaisceart Éireann)
Críochnaíonn an cúrsa cóngarach do Bhaile an Chláir i ndeisceart Chontae Ard Mhacha, ag an teorainn le contae na Poblachta, Contae Lú. As sin leanann an bóthar ar aghaidh go Baile Átha Cliath darb ainm an N1.
I láthair na huaire, is é an M1 an t-ainm don mhótarbhealach, a bhfuil ina sheachbhóthar leis an A1 ó lár Bhéal Feirste go Sprucefield, suite míle i ndiaidh Lios na gCearrbhach. As sin go ceann thart fá scór mhíle, tá carrbhealach dúbailte déanta fá choinne mhéid na tráchta ar an bhóthar seo is gnóthaí ar Éire.
Feabhsú
Téann an A1 thar Iúr Cinn Trá ar sheachbhóthar beag, ach tá an rialtas ó thuaidh ag súul go mbeidh an t-airgead curtha ar fáil dóibh ins na blianta beaga seo chugainn, agus go mbeidh siad in ann carrbhealach d’ard-chaighdeán (le ceangail ar nós mótharbhealaigh srl) a dhéanamh in áit sheachbhóthar an Iúir síos go Dún Dealgan i gContae Lú. Cuirfidh an togra seo deireadh leis an tionscadal a bhí ag an dá rialtas, chun mótarbhealach/carrbhealach a dhéanamh idir Béal Feirste agus Baile Átha Cliath.
Faro del Cabo de Gata
deas|250px|thumb|Phare de Cabo de Gata (2008) Tógadh Faro del Cabo de Gata sa bhliain 1863, Tá sé 18 méadar ar airde, le splancáil gach 30 soicind go dtí níos mó ná 50 méadar os cionn leibhéal na farraige, áit gur féidir é a fheiceáil ó 30 míle ar shiúl. Sa 20 haois bhí teach solais agus áiseanna eile thart air. Tógadh an teach solais seo ar an chaisleán a bhí ag San Francisco de Paula (1738), a bhí ina dhiaidh sin forbartha i gcomhair Chogadh Neamhspleáchais na Spáinne.
Cúrsóir Moskva de chuid na Rúise
mion Cúrsóir de chuid na Rúise ba ea an long chogaidh Moskva, an t-árthach ba mhó a bhí ag Cabhlach na Rúise i limistéar na Mara Duibhe sna 2020idí. Long cogaidh ón ré Shóivéadach a bhí ann, Tógadh an Moskva i Mykolaiv san Úcráin sna 1980idí.
Monacó
Monarcacht bhunreachtúil í Monacó, agus í á rialú ag an rítheaghlach céanna, muintir Grimaldi, ón mbliain 1297 anuas, agus thug an Fhrainc aitheantas oifigiúil do neamhspleáchas na tíre sa Chonradh Fhranca-Mhonacach sa bhliain 1861. Cé gur tír neamhspleách í Monacó, tá sé socraithe ag an dá thír gurb í an Fhrainc a bheidh á cosaint, má bhagraíonn cogadh ar an bprionsacht.
Is é an prionsa atá ag rialú na tíre inniu ná Ailbhe II (Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi), a tháinig i gcomharbas ar a athair Rainier III sa bhliain 2005. Bhí Rainier pósta ar Grace Kelly, réaltóg scannán ó na Stáit Aontaithe, arbh í máthair Ailbhe agus na beirte deirfiúracha atá aige, na banphrionsaí Caroline agus Stéphanie. Ba é Rainier a rinne tearmann cánach agus áit mhór turasóireachta de Mhonacó.
Stair
Sa bhliain 1793, d'fhorghabh trúpaí réabhlóideacha ón bhFrainc an phrionsacht. Fuair sí a saoirse ar ais sa bhliain 1814, ach go gairid ina dhiaidh sin, tháinig maithe is móruaisle na hEorpa le chéile i gComhdháil Vín, agus d'fhág siad Monacó faoi choimirce Ríocht na Sairdíne. Sa bhliain 1860, áfach, ghéill an tSairdín an phrionsacht don Fhrainc, ach ní raibh cuid de mhuintir Mhonacó sásta leis an nascghabháil sin. Bhris trioblóidí amach i Menton agus i Roquebrune, agus a muintir ag iarraidh an nasc leis an tSairdín a choinneáil i bhfeidhm. Sa deireadh, fágadh Menton agus Roquebrune ag an bhFrainc, ach fuair an chuid eile de Mhonacó neamhspleáchas, agus d'íoc stát na Fraince slám mór airgid le prionsa Mhonacó mar éiric sa dá chathair chaillte.