cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A mhaimí, nach tú an cladhaire
An t-amhrán
Is a mhaimí nach tú an cladhaire nár dh’insigh dom dhaidí i dtráth
Benalla
Spórt
Tá cumann Peil Astrálaí ag an mbaile, a ghlacann páirt i gcomórtas Sraith Peile an Ghleann Goulburn (‘Goulburn Valley Football League’).
John Cena
Is iomrascálaí gairmiúil, rapcheoltóir agus aisteoir Meiriceánach é John Felix Anthony Cena (rugadh 23 Aibreán, 1977). Tá Cena faoi ​​láthair san WWE, eagraíocht ina bhfuil sé ina ghníomhaire saor, le feiceáil sa dá rud Raw agus SmackDown Live.
Cloch an Mhíle
Baile suite i gContae Thiobraid Árann ab ea Cloch an Mhíle.
Ár Lá Cuimhneacháin (1987)
Bhí Gordon Wilson agus a iníon, Marie, ábhar altra a bhí 20 bliana d’aois, clúdaithe cúpla troigh thíos faoin mbrablach. Feachtasóir ar son na síochána a bhí in Gordon Wilson níos déanaí.
Robert Lahiffe
Polaiteoir Éireannach ab ea Robert Lahiffe (1911 – 8 Márta 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
27ú haois RC
Is í an an 27ú haois RC an aois a mhair ó 2700 RC go dtí 2601 RC.
Gaucho
Nuair a bhíodh na gauchos amuigh ar patról, bhídís beo ar mhairteoil agus ar yerba mate - is é sin, an deoch atá cosúil le tae agus a óltar go coitianta sna tíortha seo. Is féidir nósanna simplí itheacháin na ngauchos a aithint ar chócaireacht náisiúnta na hAirgintíne inniu féin.
Soissons
Tá sé suite cois Aisne, timpeall 100 ciliméadar soir ó thuaidh ó Pháras. Tá sé ar na bailte is sine sa Fhrainc, agus de réir dealraimh ba é príomhchathair na Suessonaí é.
Dev
An Tús
Rugadh Devin Star Tailes i California ar an 2 Iúil, 1989 le Lisa agus Riki Tailes. Tá sí dhá deirfiúracha níos óige ar a dtugtar Siarra Sol agus Maezee Lua. Céimnithe sí scoile agus staidéar ar Stair agus Béarla in Ollscoil. Bhuail sí ansin a táirgeoirí An Cataracs. An Cataracs a tháirgtear beagnach gach ceann de cheol Dev ar.
Stephen Hendry
Blianta amaitéarach
Thosaigh Hendry ag imirt snúcair i 1981, in aois 12.
Vancouver, Washington
Bhuail galair Eorpacha bundúchasaigh an cheantair go han-dona, ag tosnú sa bhliain 1775 leis an chéad teagmháil eatarthu. Ba bheag duine díobh a tháinig slán as. Sa bhliain 1805 scríobh Meriwether Clark, taiscéalaí Meiriceánach, faoin áit ina bhfuil Vancouver inniu mar "an t-aon áit a molfaí dul a chónaí ann taobh thiar de na Sléibhte Creagacha." Rinneadh cathair de Vancouver sa bhliain 1857.
An tSeachtain Mhór
mion|clé|An tSeachtain Mhór Tugtar An tSeachtain Mhór, nó Seachtain na Páise, ar an seachtain deireanach den Carghas agus an tseachtain roimh an Cháisc. mion|clé|An Cháisc, in [[Antigua agus Barbúda, cairpéad á ullumhú]] Is iad laethanta na seachtaine ná:
Lúcás 23:13-49
Eoin 12:12-19
Droim Raithní
Is baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall é Droim Raithní.
Stair na Gailíse
Seanstair
Tagraíonn ainm na Gailíse don treibh Cheilteach a raibh cónaí uirthi sna bólaí seo fadó, chois Abhainn Douro. Thugadh na Rómhánaigh Gallaeci nó Callaeci ar an treibh as Laidin, agus is é an t-ainm Gréigise ná Kallaikoi. Luaigh an staraí Gréagach Heireadótas faoin ainm seo iad.
An Ghailís faoi Fhorlámhas na Caistíle
Sa bhliain 1063, roinn Ferdinand I, Rí na Caistíle, tailte a ríochta idir a chuid mac. Ba é Garcia II, Rí na Gailíse, a fuair an Ghailís, ach má fuair féin, d'fhorghabh a dheartháir, Rí na Caistíle, Alfonso VI, an cúige, agus rinne sé cuid dá ríocht féin di. Mar sin, bhí an Ghailís á rialú mar chúige de chuid Ríocht na Caistíle agus Leon ón am sin i leith, cé go raibh féinrialtas de shórt éigin aici ó am go ham.
An Rexurdimento - athbheochan an Ghailíseachais
Sa bhliain 1931, tháinig Dara Poblacht na Spáinne ar an bhfód. San am seo, bhí roinnt páirtithe náisiúnaíocha ag obair sa Ghailís, ach ba é an Partido Galeguista an ceann ba thábhachtaí acu. Faoi stiúir na Poblachta, cuireadh ceist an fhéinrialtais ar vóta, agus ba é toradh na pobalbhreithe gur bronnadh féinrialtas ar an nGailís. Chuir Cogadh Cathartha na Spáinne bac ar an bhféinrialtas, áfach. Cé go ndeachaigh an t-acht féin ar leabhar na reacht, níor tháinig sé i bhfeidhm riamh, nó i ndiaidh an chogaidh, ba é Francisco Franco a ghabh cumhacht, agus é go tréan in aghaidh ghluaiseachtaí féinrialtais na réigiún uile, gan trácht a dhéanamh ar na teangacha réigiúnacha. Íorónta go leor, Gailíseach a bhí ann féin, ach mhothaigh sé é féin ina Spáinneach thar aon rud eile.
Deachtóireacht Franco
Cheadaigh Franco do pholaiteoirí pragmatacha ar nós Manuel Fraga Iribarne forbairt eacnamaíoch a dhéanamh ar an réigiún, ar acht go dtabharfaidís aird ar threoracha na hEaglaise - go praiticiúil, b'ionann sin agus Opus Dei, an chuallacht eaglasta a bhí a líomhnaítear a comhoibriú go dlúth le Franco.
Learga na Saorthach
Is baile fearainn suite i gContae Dhún na nGall é Learga na Saorthach.
2017 Australian Open
Ba chomórtas Grand Slam é 2017 Australian Open a imríodh ag Melbourne Park. Thosaigh an príomhchomórtas ar 16 Eanáir 2017 agus chríochnaigh sé ar 26 Eanáir 2017.
A spailpín, a rún
An t-amhrán
Go bhfaigheadsa mo chaidhp is mo chlóca
Turlach
Plandaí agus ainmhithe
Bíonn féar lingeach gearr, cíob agus luibheanna ag fás sa chuid is mó de na turlaigh. Sa Bhoireann is minic tor cúigmhéarach na mbláthanna buí (Potentilla fruticosa) agus rú léana ina gcomhartha ar theorainn uachtair an uisce. Níos faide síos bíonn sailchuach chon ag fás, agus i dturlaigh éigin bheadh Viola persicifolia, planda gann, le fáil méadar síos arís; bíonn magairlín corraigh agus lus cré ag fás ar thaobhanna an dturlach, agus bíonn briosclán ag fás leath slí síos agus ar thóin na dturlach is éadoimhne.
Caomhnú na dturlach
Is maith an áit iad na turlaigh chun beithígh a chur ag innilt, agus glár aoil á fhágáil ann. Ach is iomaí feirmeoir ar dóigh leis go mbíonn talamh maith á chur amú ag an tuile gheimridh agus gur fearr na turlaigh a dhraenáil. Dá bhrí sin, déantar clais a bhaint trí lár an turlaigh chun uisce breise a thabhairt amach, go minic mar chuid de scéimeanna móra draenála. Tá an tríú cuid de thurlaigh na hÉireann triomaithe cheana agus tá an obair ar siúl i gcónaí. Ar an drochuair, ní maith an rud é ó thaobh na timpeallachta de: ní féidir le hainmhithe agus le plandaí na dturlach teacht slán gan tuile shéasúrach. Ní gá go rachadh sé ar sochar don fheirmeoir féin, mar cailleann an talamh an glár agus níl de leigheas air sin ach leasú ceimiceach a úsáid, ábhar a ritheann chun srutha. Chomh maith leis sin, b'fhéidir nach mbeadh an ithir thanaí in ann satailt na gcrúb a sheasamh i rith an gheimhridh.
Comhdhúil cheimiceach
right|thumb|Pairifín, ar chomhdhúil de [[carbón|charbón agus hidrigin é.]]
Cill Ma Ruibhe
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Cill Ma Ruibhe.
26 (uimhir)
Is é 26 an uimhir nádúrtha tar éis 25 agus roimh 27.
An Meán-domhan
Tús na Laethanta
I ndiaidh scrios na Lampaí, thosaigh blianta na gCrann. Tharraing na Valar siar go Valinor in Iarthar Arda, agus rinne an Vala Yavanna, Bronntóir na dTorthaí, rinne sí dhá chrann móra le solas a thabhairt ar Valinor, mar atá, Telperion, an Crann Airgid, agus Laurelin, an Crann Óir. Bhí an dá Chrann ag tabhairt solais d'Aman, ach d'fhan an Meán-domhan i ndorchadas, gan de sholas ansin ach na réaltaí.
Na hImeachtaí sa Chéad Aois
Chuir Fëanor gairm chruinnithe ar an treibh sí a raibh baint aige féin léi, na Noldor, agus chuaigh siad ar lorg Melkor go Beleriand. B'é Fëanor a thug an leasainm úd Morgotħ—Namhaid Dubh an Domhain—ar Melkor. Thug seisean agus a chlann mhac na mionna go bhfaighfidís athsheilbh ar na Silmarilí nó go bhfaighfidís bás san iarracht. B'é Fëanor féin a bhí i gceannas ar an gcéad dream de na Noldor, agus Fingolfin ar an dream ba mhó a bhí ag teacht ina ndiaidh. Rinne na Noldor stad in Alqualondë, áit a raibh cónaí ar na Teleri, treibh eile de shíoga. Cuanchathair a bhí ann, ach ní raibh na Teleri sásta áis a gcuid long a thabhairt do na Noldor. Ansin, d'ionsaigh Fëanor agus lucht a leanúna na Teleri, mharaigh siad cuid mhaith acu, agus ghoid siad a gcuid long. Tugadh an Chéad Fhionaíl (Béarla: The First Kinslaying) ar na himeachtaí seo. Sheol lucht leanúna Fëanor leo ar na longa goidte, agus fágadh lucht leanúna Fingolfin ar an mblár fholamh. Ní raibh de rogha acu ach an fharraige a thrasnú ag Helcaraxë, áit a raibh an t-oighear chomh pacáilte is go bhféadfá é a shiúl go dtí an Meán-domhan.
Na hImeachtaí sa Dara hAois
— i dteanga rúnda a chuid seirbhíseach, a chiallaíonn, a bheag nó a mhór: "Seo an tAon Fháinne Amháin le hiad a aimsiú, seo an tAon Fháinne Amháin le hiad a rialú, seo an tAon Fháinne Amháin le hiad a thabhairt go dtí an Dorchadas agus a chur faoina shlabhraí". Nuair a chuir Sauron an tAon Fháinne ar a mhéar féin, áfach, d'aithin ríthe na nEalbh céard a bhí i gceist aige, agus chaith siad a bhfáinní féin uathu sula raibh d'uain ag Sauron iad a chur faoi smacht.
Akallabêth agus deoraíocht shliocht Elendil
Nuair a chuaigh Ar-Pharazôn i dtír in Aman, tharraing sé fearg Eru Ilúvatar anuas air féin. Scriosadh cabhlach agus arm Ar-Pharazôn go hiomlán, agus chuir Ilúvatar athrú cuma ar an Domhan. D'fhág Sé déanamh na liathroide air, agus scar sé ó Aman é, ionas nach bhféadfá Valinor a bhaint amach le gnáthlong arís. Níor fhág Sé ach aon Bhealach Díreach amháin ón Meán-domhan go hAman, agus ní fhéadfadh ach longa draíochta na nEalbh an bealach sin a aimsiú. Maidir le Númenór, d'éirigh na farraigí suas ina dtaoide tuile, agus shuncáil siad an t-oileán ar fad. B'é seo an Díle (Béarla: The Downfall), nó, mar a thugtar air i dteanga mhuintir Númenór, Akallabêth.
Na Hobaid
Ní raibh a fhios ag cuid mhór de mhuintir an Mheán-domhain an focal "hobad", agus is é an t-ainm a bhí acu ar na hobaid ná "leathdhaoine" (Béarla: Halflings, an teanga Sindarin: periannath). Níor thaitin an t-ainm seo leis na hobaid, áfach.
Na hOirc
Cheap Sauron teanga rúnda dá chuid searbhóntaí, an Teanga Dhubh, ach ní raibh grá ag na hOirc don teanga féin, agus níor bhac siad le caighdeán Sauron a thabhairt leo. Mar sin, thit an teanga as a chéile ina canúintí scaipthe, agus mar sin, b'éigean do na hOirc an Chomhchaint - an Westron - a úsáid le haghaidh cumarsáide eatarthu féin go minic, ó nach dtabharfaidís canúintí coimhthíocha a dteanga féin.
Barney Ross
Tagairtí
clé|250px|mion|Barney Ross
Gregor Mendel
Géineolaíocht
Bhí an tadh ar Mendel gu bhain sé feidhm as an bpis ghlas chun a théis mhór aige a léiriú (cás simplí atá ann).
Purgadóir Naomh Pádraig
deas|250px|thumb|Purgadóir Naomh Pádraig Is suíomh ársa oilithreacht site ar an Station Island i Loch Dearg, Contae Dhún na nGall é Purgadóir Naomh Pádraig.
Strasbourg
Tá Strasbourg suite díreach ar theorainn na Gearmáin e agus tá tionchar na Gearmáine le feiceáil san ailtireacht, sa bhia agus ar an mionteanga réigiúnach Alsáisis.
Nollaig
Tugtar an leasainm ‘Capitale de Noël’ ar Strasbourg agus tá muintir na cathrach iontach bródúil as an ainm seo. Bíonn Strasbourg dubh le turasóirí um Nollaig gach bliain mar gheall ar mhargadh na Nollag agus bíonn achan sráid maisithe. Díoltar bia speisialta na háite mar shampla ‘le vin chaud’ (scailtín fíona), brioscaí traidisiúnta ‘Mannele’ agus ‘Les Marrons Chauds’ (cnó capaill rósta).
An Éirne
thumb|Abhainn na hÉirne i m[[Béal Átha Seanaidh]]
Is abhainn mhór in iarthar Chúige Uladh í an Éirne. Síneann sí 120 ciliméadar óna foinse i Loch Gamhna go Bá Dhún na nGall ar an tAigéan Atlantach. Tá Inis Ceithleann i gContae Fhear Manach tógtha ar an abhainn, idir an dá Loch Éirne.
Strasbourg
Nithe is díol spéise
Tá pálás ann inar chaith Marie Antoinette agus Napoléon beirt seal, iarsmalann a maidir le cultúr agus stair an cheantair agus tá go leor dánlann ann fosta.
Aidan Gillen
Tá trí Irish Film & Television Awards buaite aige agus ainmníodh é do British Academy Television Award, do British Independent Film Award, agus do Ghradam Tony.
An Músaem Ealaíne Meitreapholaiteach
Músaem ealaíne in Manhattan, Cathair Nua-Eabhrac, is ea an Músaem Ealaíne Meitreapholaiteach (Béarla: Metropolitan Museum of Art), giorraithe uaireanta mar an Met. Tá sé ar cheann de na músaeim is mó clú agus ráchairte air ar Domhan. Tá an músaem suite i lár Manhattan ar thaobh thoir Central Park, ar an gcuid d'Ascaill a Cúig ar a dtugtar "Míle na Músaem", in aice Sráid 82. Osclaíodh é don phobal mór ar 20 Feabhra 1872.
Ralph Lauren
Is dearthóir faisin Meiriceánach é Ralph Lauren.
Abulfaz Elchibey
Uachtarán
Bhí Elçibəy ag comhoibriú go dlúth leis na Faolchúnna Liatha, eagraíocht Fhaisisteach sa Tuirc. Bhí siad ag iarraidh na hiar-phoblachtaí Sóivéadacha, a bhfuil teangacha de phór Tuirceach á labhairt iontu, a aontú in aon tír amháin, an "Tuirceastáin Mhór".
38ú haois RC
Is ían 38ú haois RC an aois a mhair ó 3800 RC go dtí 3701 RC.
Yarmouth, Inis Iocht
Is baile suite in iarthar Inis Iocht é Yarmouth. D'fhás an baile timpeall béal abhann an Yar Thiar agus as sin a thagann a ainm. Tá pobal ann le breis is 1,000 bliain anuas. Tá an baile luaite den chéad uair i liosta na mbailte a d'íoc an Danegeld sa bhliain 991.
Baisteadh Íosa
deas|250px|thumb|Baisteadh Íosa Bhaist Eoin Baiste Íosa in abhainn na hIordáine. "'...chonaic Eoin Íosa ag teacht chuige agus dúirt sé: “Seo é Uan Dé a thógann peaca an domhain. Eisean an té a ndúirt mé faoi: ‘Tá duine ag teacht i mo dhiaidh a bhfuil tosach aige orm, mar bhí sé ann romham.’ Níorbh aithnid dom féin é, ach is chun go nochtfaí d’Iosrael é a tháinig mé ag baisteadh le huisce.”'""... 'tháinig Íosa ó Nazarat sa Ghailíl agus fuair baisteadh sa Iordáin ó Eoin. Agus an túisce a tháinig sé aníos as an uisce, chonaic sé na flaithis ag oscailt ó chéile agus an Spiorad mar a bheadh colm ag teacht anuas air. Agus tháinig glór ó na flaithis: 'Is tú mo Mhac muirneach; is duit a thug mé gnaoi.'"
Lúibín
Foirm
Cantar na véarsaí­ sa lúibín agus is é an fonn a bhíonn leis de ghnáth ná port (jig) traidisiúnta. Bíonn portaireacht le focail raiméise (á gcanadh ag an mbeirt le chéile) mar churfá i ndiaidh gach véarsa agus is iondúil go dtugtar an lí­ne dheiridh nó an dá lí­ne dheiridh den véarsa a ghabhann roimis, isteach sa churfá. Bíonn ceithre lí­ne nó ocht lí­ne de ghnáth sna véarsaí­ sa lúibín. Ó véarsa go véarsa bíonn an bheirt ag freagairt a chéile agus ag sárú ar a chéile. Tá bua na dea-chainte agus cumas maith rannaireachta an-tábhachtach san ealaí­n seo.
An Chreimil
mion Is í an Chreimil an daingean istigh i Moscó, ina bhfuil cónaí ar Uachtarán na Rúise. Is éard is bunús leis an bhfocal sin ná Кремль ("Kreml'") na Rúisise, a chiallaíonn "dúnfort", go háirithe dúnfort i gcroílár na cathrach. Bíonn "creimileanna", nó dúnfoirt den chineál seo, i seanchathracha Rúiseacha eile freisin, ach is í an Chreimil i Moscó an ceann a aithníonn na daoine lasmuigh den Rúis.
Stair
Tá a fhios againn gur dhaingnigh agus gur fhairsingigh an Prionsa Yuri Dolgorukiy (nó "Seoirse Lámhfhada") an grad go mór sa bhliain 1156. D'ionsaigh na Mongólaigh Moscó sa bhliain 1237, agus chuir siad an dúnfort trí thine.
Abhainn Rivelin
Is abhainn suite i Sheffield í Abhainn Rivelin.
Bord na Breatnaise
Tá an Bord freagrach as Reacht na Breatnaise a riaradh agus a chur i bhfeidhm agus deimhniú go comhlíonann comhlachtaí poiblí sa Bhreatain Bheag a gcuid dualgais faoin reacht. Socraíodh ar os cionn 350 bearta don Bhreatnais cheana féin le réimse fhairsing comhlachtaí a ainmníodh i Reacht na Breatnaise.
Gallaigh
Teanga
Ba í an Ghallais a bpríomhtheanga go dtí gur tháinig an Laidin ina háit.
An Bhuatais (Aor an tSagairt)
Is amhrán traidisiúnta Éireannach é An Bhuatais (Aor an tSagairt). Deirtear gurbh é Diarmaid na Bolgaí Ó Sé (c. 1755–1846) a chum é.
An t-amhrán
Is dóigh liom gur chodail tí i gcraiceann mhic tíre Is an t-ainspiorad coimhthíoch ag faire ar do bhráid. Ná déan dia ded bholg i bhfochair na ndaoine, Nó an bhfeiceann tú Gaeil bhocht’ le heasnamh ag fáil bháis? D’aithníos ar do dhochma lá croite na síol dom Nach raibh do chroíse istigh ag smaoineamh ar eagla an bháis. Ach an crann a mbíonn an toradh air ní airím go gcríonann, Is go bhfóire go caoin é Mac Mhuire na nGrás.
Deirdre
Cultúr an lae inniu
Tá a lán desna ann bunaithe ar scéal Dheirdre, san áireamh:
Childebert I
mion|clé|upright|Dealbh de Childebert I, atá san [[Louvre faoi láthair.]]
Sa bhliain 523, ghlac Childebert páirt i gcogaidh i gcoinne Godomar, mac Rí na Burgúine.
Forógra neamhspleáchais
mion|1916ː [[Forógra Neamhspleáchais na hÉireann
Horslips
Is banna rac-cheoil as Éirinn é Horslips. Bhí Horslips gníomhach in Éirinn sna 1970idí. Mheasc Horslips an ceol traidisiúnta le rac-cheol don chéad uair.
Bill de Blasio
Polaiteoir Meiriceánach agus iar-mhéara ar Chathair Nua-Eabhrac is ea Bill de Blasio, né Warren Wilhem, Jr., a rugadh ar 8 Bealtaine 1961 i Manhattan, Nua-Eabhrac. Ar an 5ú Samhain 2013 toghadh é mar 109ú mhéara na cathrach. Fuair sé breis is 73% de na vótaí sa toghchán. Is de shliocht Gearmánach é ar thaobh a athar, de shliocht Iodálach ar thaobh a mháthar. Tógadh in Cambridge, Massachusetts é, agus tá sé ina chónaí lena bhean chéile agus a mbeirt pháistí in Park Slope, Brooklyn. Ar an chéad lá d'Eanáir, 2014 ghlac sé mionn na hoifige mar chomharba ar Michael Bloomberg. Bhí an post sin aige go dtí 1 Eanáir 2022 nuair a tháinig Eric Adams i gcomharbacht air. Is ball den Pháirtí Daonlathach é.
Amharclann Ghaoth Dobhair
Is amharclann i nGaoth Dobhair i gContae Dhún na nGall í Amharclann Ghaoth Dobhair.
Taighde
Go minic tugtar cuntas ar taighde mar oibriú fiosrúcháin gníomhach, dícheallach agus rianúil a bhfuil sé de chuspóir aige fionnachtain, míniú agus athbhreithniú a dhéanamh ar fhírinní.
Fás eacnamaíoch
Maidir le hearraí is teicníochtaí nua, bíonn gá le tástáil fhairsing chun a n-éifeachtúlacht, a mbuaine is a sábháilteacht a dhéanamh amach is a chruthú. Déantar taighde is forbairt chuí i ngach earnáil, ach leagtar béim ar leith ar an bpróiseas sna tionscail ardteicneolaíocht a, leictreonaice, teicneolaíocht faisnéise, soláthar fuinnimh, bithinnealtóireacht a, soláthar bia, cógaseolaíocht a, is eitleoireacht a. Ní mór tuilleadh taighde a dhéanamh i gcónaí chun fás eacnamaíoch a chothú.
Eazy-E
D'fhág sé an scoil nuair a bhí sé ceithre bliana déag d'aois. Bhunaigh sé Ruthless Records. Ar an 26 Márta, 1997 fuair sé bás ón SEIF.
Hans Fallada
Saol
Níor chuir bochtanas isteach ar shaol a mhuintire, ach bhí sé go minic in achrann lena athair, agus é ina fhear mór diansmachta ag tógáil a chlainne. Theastaigh uaidh go rachadh an mac ag staidéar dlí, rud nár thaitin le Rudolf óg ar aon nós. Nuair a bhí sé ina dhéagóir, d'fhéach seisean agus an cara ab fhearr a bhí aige san am, d'fhéach siad le lámh a chur ina mbásanna féin agus cuma an chomhrac aonair a chur ar an bhféinmharú dúbalta. Mar a d'iompaigh an scéal amach, mharaigh Rudolf a chara, ach fágadh gonta go tromchúiseach é féin. Cuireadh i dteach na ngealt é, agus níor chríochnaigh sé an mheánscoil riamh.
Twitter
Foclaíocht
Bíonn daoine ag giolcaireacht, ag giolcadh nó ag tvuíteáil ar an suíomh (ón bhfocal Béarla tweeting). Chomh maith, tugtar tvuíteanna nó giolcanna ar na teachtaireachtaí aonaracha, bunaithe ar an bhfocal Béarla tweet(s).
Na haischlib is mó úsáid
Seo thíos na deich haischlib is mó úsáid ó thús ama ar ghiolcacha Gaeilge ar feadh 2008-2017, de réir eolais atá faighte ón Ollamh Kevin Scannell:
Risteard III Shasana
Bhí Risteard III (2 Deireadh Fómhair 1452 – 22 Lúnasa 1485) ina rí ar Shasana ó 1483 go dtí lá a bháis. Ba é an rí deireanach ar Shasana de theaghlach Eabhrac agus de ríora Plantagenet. Tháinig deireadh le Cogadh na Rósanna nuair a briseadh ar a arm agus nuair a maraíodh é féin, ag Cath Pháirc Bosworth. Tháinig Anraí VII, an chéad rí Túdarach, i gcomharbacht air. Scríobh an drámadóir clúiteach William Shakespeare dráma mór le rá faoi Risteard III, ina léiríodh é mar bhithiúnach uafásach.
Uinseann Ó Colla (Mad Dog Coll)
A Mhuintir
B'iad Tuathal Óg Mac Colla ó Ghaoth Dobhair agus Áine Máire Nic Dhonnchadha (Anna Mary Duncan) ó Bhaile Átha Cliath tuismitheoirí Vincent Coll. Casadh ar a chéile an chéad uair i mBrooklyn, Nua-Eabhrac sa bhliain 1892 iad, áit a ndeachaigh an bheirt acu ar imirce roimhe sin. Phós siad gan mhoill, agus rugadh an chéad duine clainne dóibh i ndeireadh na bliana dár gcionn, iníon ar bhaist siad an t-ainm Florence uirthi. Ansin, áfach, chinn siad ar dul abhaile go Gaoth Dobhair. Is amhlaidh gur theastaigh ó Thuathal dul i seilbh agus i gcúram na feirme a fuair sé le hoidhreacht óna athair, Tuathal Mór, nó "Tuathal na Stócach", mar ab aithnid do mhuintir na háite é, toisc gur rugadh clann mhór dó, lá a shaoil.
Tús a Shaoil
Ní raibh saol an fheirmeora ag éirí go rómhaith le Tuathal Óg i nGaoth Dobhair. Mar sin, chinn na tuismitheoirí filleadh arís go Meiriceá. Bhain siad amach Nua-Eabhrac ar an 12 Aibreán 1909, agus shocraigh siad síos i dtionóntán i mBronx. Plódcheantar suarach a bhí ann san am, agus na coirpigh is na ciontóirí ag mursantacht leo ar fud na háite, rud a cheadaigh na póilíní faoi chroí mhór mhaith. Mura ndeachaigh ag an teaghlach i nGaoth Dobhair, ní bhfuair siad saol ar fónamh sna Stáit ach an oiread. Ní raibh siad ocht mbliana san Oileán Úr, nuair a fuair Áine, máthair Vincent, bás le niúmóine. I ndeireadh na bliana 1920 agus i dtús na bliana 1921, arís, shíothlaigh beirt deartháireacha de chuid Vincent go gairid sna sálaí ag a chéile - Charles a bhí seacht mbliana déag san am, agus Tomás, a bhí ar an duine ba sine acu, agus é trí bliana fichead. Eitinn ba thrúig bháis dóibh. B'iad Peter agus Vincent an t-aon bheirt amháin a fágadh beo, agus ní raibh Vincent ach dhá bhliain déag d'aois. Maidir le hathair na mbuachaillí, Tuathal, bhí sé ag dul le druncaeireacht agus ag déanamh faillí ina chlann le fada an lá. Is beag crann taca a bhí ann dóibh, mar sin. mion|John Davis Chandler sa [[scannán Mad Dog Coll (1961)|clé]]
An Lánchosc agus an Choirpeacht
Faoin am seo, bhí Dutch Schultz, sean-namhaid Vincent ó laethanta a óige, sáite i ngnó na biotáille mídhlíthiúla. Bhí cosc ar an mbiotáille i Meiriceá, ach má bhí féin, bhí na daoine ag ól leo ní ba mhó ná riamh, agus na coirpigh ag éirí saibhir ag díol alcóil. Bhí cinniúint Dutch Schultz sách cosúil le saol Vincent: peasghadaí a bhí ann a chuaigh le gnó na biotáille nuair a tháinig an Lánchosc i bhfeidhm. Sa bhliain 1928, chuir Schultz agus fear darbh ainm Joey Noe síbín ar bun ar an airgead a bhí saothraithe ag Schultz ag robáil is ag gadaíocht. D'fhostaigh Schultz amhais mhóra an cheantair le smacht a fháil ar ghnó na biotáille timpeall a shíbín féin. Sa deireadh, bhí impireacht stiléireachta agus díoltóireachta biotáille aige, agus úinéirí a lán síbíní ar teaghrán aige: chaithfeadh na tábhairneoirí dúchíos a íoc leis, nó ba dóibhsean ba mheasa. clé|mion|Dutch Schultz. 1930idí Nuair a d'imigh Vincent ó Elmira, chuaigh sé ar lorg oibre i ndrong Schultz. Ar dtús, thosaigh sé ag spallaíocht le cailín Schultz, Trixie Tralee, i gcomhchlos Schultz féin, agus shaighid Schultz a gharda cosanta, cránaí mór fir darbh ainm Bo Weinberg, i Vincent le ceacht a mhúineadh dó. Cé gur fear mór a bhí i Weinberg, ní trodaí sciliúil a bhí ann, agus níor thóg sé mórán ama ná oibre ar Vincent é a leagan. Ba mhór an t-imprisiún a d'fhág Vincent ar Dutch Schultz ansin, agus bhí an boc mór sásta dearmad a dhéanamh den tsean-naimhdeas agus Vincent a fhostú mar ruifíneach agus mar dhúnmharfóir íoctha.
Coll agus Legs Diamond
B'as Cúige Uladh do Legs, nó Seán Ó Móráin (Jack Moran), chomh maith le Vincent Coll. Ba lucht inimirce ó Éirinn iad a thuismitheoirí, agus phós siad i gContae an Chabháin. Fear mór banaíochta a bhí ann, mar Legs, agus háram iomlán de chailíní deasa dathúla aige le freastal ar a riachtanaisí craicinn, cé go raibh sé pósta freisin, ar ndóigh. Tháinig sé slán as a lán iarrachtaí maraithe, ach má tháinig féin, criathraíodh chomh dona é is go raibh a shláinte ag teip air i dtús na dtríochaidí, cé nach raibh sé mórán thar an deich mbliana fichead d'aois.
Dúnmharú Joe Mullins
Chinn Coll ar ghníomh as an ngnáth a dhéanamh lena chinntiú go dtabharfaí ómós dó arís. Dhúnmharaigh sé Joe Mullins, comhoibritheoir tábhachtach de chuid Dutch Schultz. Fuair bleachtairí radharc ar phláta ceadúnais na ndúnmharfóirí agus tháinig siad ar lorg an ghluaisteáin, ionas go raibh siad ábalta breith ar Vincent "Jimmie" De Lucia, duine de chúlaistíní Coll. Cuireadh croscheistiú air, ach is deacair a rá, ar baineadh eolas ar bith as. Bhí sé ní ba thábhachtaí go bhfuair na póilíní lipéad beag páipéir aige a raibh uimhir ghutháin breactha síos air. Chabhraigh an uimhir seo leis na bleachtairí ceann de na hóstáin a aithint ina raibh cónaí ar chuiditheoirí de chuid Coll. Nuair a fuair siad greim ar cheann amháin an tslabhra, mar sin, d'éirigh leo an ceann eile a tharraingt chucu. I ndiaidh an chéad óstán a chuardach, fuair siad amach faoin gceann eile, agus sa deireadh, bhí Coll féin gafa acu.
Gafa...
Ciontaíodh Tuffy agus Giordano i ndúnmharú Mullins sa deireadh. Ar an 3 Nollaig 1931, fuair siad breith an bháis, agus is éard a bhí daite dóibh ina dhiaidh sin ná an chathaoir leictreach i bpríosún Sing Sing. Bhí Dutch Schultz míshásta leis an mbreith seo, agus é suite siúráilte nárbh iad na fir seo a bhí ciontach. Nuair a bhí Tuffy ag fanacht leis an mbás i Sing Sing, fuair sé síntiús airgid ó Schultz le haghaidh toitíní agus eile le maolú ar phian na laethanta deireanacha. Dealraíonn sé go raibh Tuffy ag obair do Schultz faoi choim, agus é ina spiaire aige siúd i ndrong Coll. Ní rithfeadh le Schultz bheith chomh flaithiúil sin do dhuine de chúlaistíní Coll, ach cúis éigin den chineál sin a bheith aige leis.
Ródach na Féile Bríde
Níor mhaolaigh "ródach na Féile Bríde" ar iarrachtaí Coll dul i gceannas ar shaol coiriúil Nua-Eabhrac. D'éirigh na drongadóirí eile fíorneirbhíseach, agus an dóigh a raibh Coll ag ionsaí a gcuid síbíní. De réir cosúlachta, bhí sé ag féachaint le gnó na biotáille a shealbhú le lámh láidir. Bhí Owney Madden, úinéir an Cotton Club agus rí na grúdarlannaíochta i Nua-Eabhrac, ar an duine ba mhó a bhí buartha. Bhí cuid mhór de shíbíní na háite i dtuilleamaí Madden agus a chuid grúdarlann le haghaidh beorach, agus mar sin, fear a bhí ann a raibh seasamh as an ngnáth aice i saol coiriúil na cathrach.
Chuaigh Madden i dteagmháil le Coll, agus é ag áitiú air nach bhféadfadh sé a leithéid de shlám airgid a chur ar fáil dó gan dul i gcomhchainteanna lena chuid páirtnéirí gnó. Thug Coll spás dó go dtí an 9 Feabhra.
Coll sa Phopchultúr
Scannánaíodh scéal beatha Coll féin faoi dhó, sa bhliain 1962 agus sa bhliain 1992, faoin teideal céanna, Mad Dog Coll. John David Chandler a rinne an pháirt sa seanscannán, agus Christopher Bradley a bhí sa phríomhról sa cheann nua. Sa tsraith theilifíse ó na caogaidí agus na seascaidí, The Untouchables, chonacthas William Martin "Clu" Gulager sa ról.
Tom O'Higgins
Saol
Bhí a mhuintir gníomhach i bpolaitíocht na hÉireann, agus ó 1948 go 1973, bhí sé in TD d'Fhine Gael i dtoghcheantar na Laoise-Uibh Fháilí.
Frances Fitzgerald
Bhí ina TD roimhe sin arís do cheantar Bhaile Átha Cliath Theas-Thoir ón mbliain 1992 go 2002.
Bás Adolf Hitler
Mar a bhí ordaithe ag Hitler roimhe sin, d'fhéach Martin Bormann in éineacht le Heinz Linge (giolla pearsanta Hitler), Otto Günsche (fear de chuid an SS a bhí ina shearbhónta míleata do Hitler), agus roinnt daoine eile de lucht freastail Hitler chuige gur cuireadh na corpáin trí thine agus gur hadhlacadh na hiarsmaí. Tháinig na saighdiúirí Sóivéadacha trasna ar na hiarsmaí ina dhiaidh sin, áfach, agus haithníodh ar na fiacla gurbh iad Hitler agus Eva Braun iad. Níor nocht na Sóivéadaigh an t-eolas seo ach i ndiaidh dheireadh an Chogaidh Fhuair, áfach. Is éard a tharla do chré na lánúine sin ná gur hadhlacadh in athuair í in aice le garastún Sóivéadach i Magdeburg. Sa bhliain 1970, áfach, chinntigh Yuri Andropov, ceannasaí na rúnseirbhíse úd KGB, gur dódh na hiarsmaí arís eile agus gur caitheadh san abhainn iad.
Sheffield Manor
clé|250px|mion|Sheffield Manor Is teach mór suite i Sheffield é Sheffield Manor.
Dumbo
Naisc sheachtracha
Dumbo ar IMDB
Culann
Coileán ag cú Chealtchair, Dael, ab ea cú Chulainn. Aimsíodh é i mblaosc Congachnes, i dteannta le dá coileán eile. Thóg Culann an coileán breac, thóg while Cealtchar an dubh agus Mac Dathó an liath.
New Horizons
Scaoileadh New Horizons chun siúil ó lárionad spáis Cape Canaveral ar an 19 Eanáir 2006, ó lárionad spáis Cape Canaveral. D'eitil sé thar Plútón sa bhliain 2015.
Lewiston, Maine
Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Lewiston. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 36,592 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Lewiston suite i gContae Androscoggin. Tá Robert E. Macdonald ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1795.
Clann Rurik
Rítheaghlach Rúiseach ba ea Clann Rurik.
Terry Duckworth
Is carachtar ficseanúil é Terrence Edgar "Terry" Duckworth ar an sobalchlár teilifíse Briotanach úd de chuid ITV Coronation Street. Ghlac Nigel Pivaro an pháirt mar Terry.
Mónica Oltra
Faoi láthair, is urlabhraí de chuid Iniciativa del Poble Valencià í agus tá sí freisin ina hionadaí den pháirtí polaitíochta Coalició Compromís san Cortes Valencianas (Parlaimint na Valencia). Bhain sí céim sa dlí amach ó Ollscoil Valencia agus oibríonn sí mar ionadaí poiblí agus mar dhlíodóir.
Bran Beag mac Murchadha
Insítear i nAnnála Tiarnaigh go ndeachaigh Cathal mac Finghin (bás 742), rí Mumhan, i gceannas slua mhóir i Laigin isteach sa bhliain 738 agus gur bhain sé gialla agus taisce treasure ó Bhran. Deirtear i nAnnála Uladh go raibh i gceist a dheartháir, Faolán mac Murchadha (bás 738), rud atá níos dóichí. Luaitear Bran Beag mar sna ríliostaí le fáil sa Leabhar Laighneach, a fhágann ignore Aodh mac Colgan (bás 738) Uí Chinnsealaigh ar lár, cé gur níos dóichí é go raibh seisean ina rí ag an am úd.
Hamilton, Victoria
Comhrac
Ar 12 Meán Fómhair 1836 tháinig an Maor Thomas Mitchell, an chéad Eorpach a bhain amach an limistéar sin. Thug sé 'Australia Felix' ar an gcuid sin d'Iarthar Victoria, rud a mheall grásaeirí chun na háite lena gcuid caorach. Faoin mbliain 1839 bhí a lán lonnaitheoirí Eorpacha ann. Orthu sin bhí muintir Wedge agus réimse caorach acu darbh ainm 'The Grange' san áit a bhfuil baile mór Hamilton anois.
Ba ghearr go raibh na grásaeirí agus na Bundúchasaigh ag dul in adharca a chéile. Sheas na Bundúchasaigh an fód i gcoinne na nEorpach a bhí ag cúngú ar a dtailte agus rinne siad caoirigh a chreachadh. Dúnmharaíodh a lán acu dá bharr. Ar 8 Márta 1840 rinne na deartháireacha Whyte, William, George, Pringle, James agus John, sléacht ar fhiche bean fear agus páiste ar a laghad ar réimse caorach Konongwootong.
Áiteanna agus ócáidí
thumb|Geataí Luibhghairdíní Hamilton
Iarracht ar coup d'état san APSS i 1991
mion|clé|D'fhógair Boris Yeltsin ar an 22 Lúnasa 1991 go raibh an coup thart
Amedeo Avogadro
Eolaí Iodálach ab ea Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro, Cunta Quaregna agus Cerreto, ar a dtugtar Amedeo Avogadro, a rugadh i Torino ar 9 Lúnasa 1776, agus a d’éag ar 9 Iúil, 1856. Tugadh suntas dó as a obair mhór ar son na teoirice móilíní, ar a dtugtar dlí Avogadro anois, a deir go mbíonn an líon céanna móilíní ag toirteanna comhionanna de gháis sna tosca teochta agus brú céanna. In ómós dó, tugtar tairiseach Avogadro ar cheann de na bunaonaid (adamh, móilíní, iain nó cáithníní eile) in 1 mhóilín de shubstaint, 6.02214076 × 1023, ceann de na seacht mbunaonad SI agus arna léiriú ag NA.
Beathaisnéis
Sa bhliain 1820, rinneadh ollamh fisice de in Ollscoil Torino. Bhí Torino anois mar phríomhchathair Ríocht na Sairdíne de chuid na Saváí a bhí athchóirithe faoi Victor Emmanuel I. Bhí Avogadro gníomhach i ngluaiseacht réabhlóideach an Mhárta 1821. Mar thoradh air sin, chaill sé a ollúnacht sa bhliain 1823 (nó, mar a dhearbhaigh an ollscoil go hoifigiúil, bhí sé " an-sásta ligean don eolaí spéisiúil seo scíth a ligean ó dhualgais throm teagaisc, d’fhonn a bheith in ann aird níos fearr a thabhairt ar a chuid taighde ").
Josefina Pla
Blianta tosaigh
Cé go bhfuil a fhios againn gur rugadh í ar oileán Lobos, oileáinín in aice le Fuerteventura sna hOileáin Chanáracha (an Spáinn), agus gur iníon Leopoldo Plá (de shliocht Alicante) agus Rafaela Guerra Galvani í, níl aon sonraí iontaofa ann faoina dáta breithe.
John Field
Cumadóir agus pianódóir Éireannach ab ea John Field (26 Iúil 1782, Baile Átha Cliath – 11 Eanáir 1837, Moscó) Tá sé de cháil air gurb é an chéad chumadóir é a chum nochtraithe, mar a thuigimid inniu iad.
Aerfort Bhaile Átha Cliath
Tá Aerfort Bhaile Átha Cliath suite 10km ó thuaidh ó Chathair Bhaile Átha Cliath i mBaile Chóilín, Fine Gall, agus 71m os cionn leibhéal na farraige.
I 2018, chuaigh níos mó ná 31.5 milliún paisinéirí tríd an aerfort, rud a fhágann gurb é an 13ú haerfort is gnóthaí san Eoraip. Is é Aerfort Baile Átha Cliath an ceanncheathrú le Aer Lingus, Ryanair, ASL Éireannach, CityJet, agus Norwegian.
Riverside Stadium
Is staid na foirne sacair Middlesbrough é Riverside Stadium, atá suite i Yorkshire Thuaidh, Sasana. Is é 35,100 toilleadh an staid.
Fónagraf
Ba é an fónagraf an gléas is coitianta a baineadh feidhm as chun taifid fuaime a sheinnt ó na 1870í go dtí na 1980í.
Bran Mut mac Conaill
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran Buta mac Conaill (Sean-Ghaeilge Bran Mut mac Conaill ) (bás 693). Fáelán mac Colmáin (bás 666), iar-rí, ba ea a seanathair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 680 go dtí 693.
Hard Promises
Taobh 2
Gach amhrán le Tom Petty. (ach amháin iad le nótaí).
Soweto
Bailecheantar (nó "township" i mBéarla) de chuid Johannesburg in Gauteng, san Afraic Theas is ea Soweto. Tagann an t-ainm Soweto as "South Western Townships".
Féach freisin
Ciréib Soweto clé|mion|Cuimhneachán Hector Pieterson (maraíodh é ar [[16 Meitheamh 1976), Soweto Memorial]]
Irelande Douze Pointe
mion|Irlande Douze Points Ba é Irelande Douze Pointe (Irlande Douze Points) an t-amhrán a bhí á chanadh ar son na hÉireann i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse i 2008. Chan an puipéad Dustin Turcaí an t-amhrán.
Lady Gregory
Náisiúnachas
Cé go raibh sí mar chuid den uasaicme Angla-Éireannach, d'aithin sí tábhacht na teanga agus an chultúir agus sa deireadh, thug sí tacaíocht don chúis náisiúnach i gcoinne chreidimh a haicme.
Caisleán Heighley
Is caisleán suite i Stoke-on-Trent é Caisleán Heighley.
Parwan, Victoria
Stair
Tháinig na chéad Eorpaigh i dtríochaidí an 19ú haois, agus cuireadh réimsí móra caorach ar bun. Bhí os cionn 440,000 heicteár ag Simon Staughton, grásaeir a tháinig sa bhliain 1841. Tháinig bualadh mór ar bhóthar Ballarat nuair a thángthas ar ór sa bhliain 1851, rud a chuaigh i bhfeidhm ar an limistéar máguaird.
Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach
350px|mion|Suíomh an ADN laistigh de chill [[Eocarót|eocarótach]] mion|upright|Samhail de ghiota mhóilín ADN Is é an t-aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN an móilín ina bhfuil cód géiniteach na n-orgánach le fáil. Orthu siúd tá ainmhithe, plandaí, prótaistigh, aircéaigh agus baictéir.
Is é ord na núicléitídí a litríonn na géinte agus a chinneann na treoracha i gcill ar bith chun feidhmeanna na cille a rialú is atáirgeadh na cille a chur chun tosaigh.
Núicléitídí
Is é ord na núicléitídí a litríonn na géinte agus a chinneann na treoracha i gcill ar bith chun feidhmeanna na cille a rialú is atáirgeadh na cille a chur chun tosaigh.
Déanann adainín agus tímín dhá nasc hidrigine, agus déanann cíotóisín agus guainín trí nasc hidrigine. Tá na bunanna ina bpéirí buana ach tig leis na péirí a bheith ann in ord ar bith (A-T nó T-A, C-G nó G-C). Is féidir leis an ADN, mar sin, cóid a dhéanamh de na litreacha sna bunanna chun treoir a thabhairt don chill.
Dlí Boyle
An gaol le teoiric chinéiteach na ngás idéalach
Iompraíonn mórchuid na ngás mar [gás idéalach|gáis idéalacha]] ag brúnna agus teochtaí measartha. Ní fhéadfadh teicneolaíocht an 17ú haois teocht an-ard nó an-íseal a tháirgeadh. Dá réir sin, ní dócha go mbeidh claontaí ag an dlí tráth a fhoilsithe. Le himeacht ama, cheadaigh feabhsuithe sa teicneolaíocht. brú níos airde agus teochtaí níos ísle a bhaint amach, agus thugtaí dialltaí ó iompar idéalach na ngás faoi deara, agus ní féidir leat cur síos cruinn a dhéanamh air ach trí theoiric na bhfíorghas a úsáid. Cuirtear síos ar an ndiall mar fachtóir in-chomhbhrúiteachta.
George H. W. Bush
Saol
Bhí Bush ina theachta comhdhála i Texas (1967-1971), agus ansin an t-ambasadóir chuig Na Náisiúin Aontaithe (1971–1973). Bhí sé i gceannas ar an C.I.A (Central Intelligence Agency) 1976–1977.
B'é Bush an t-uachtarán i rith Chogadh na Murascaille sa bhliain 1990.
Amber Kalirai
Is carachtar ficseanúil í Amber Kalirai ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Nikki Patel an pháirt mar Amber.
Alessandro Volta
Ba eolaí agus fisiceoir é Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta, ó Lombardia, an Iodáil (18 Feabhra 1745 – 5 Márta 1827). Ba é a thionscain an cadhnra aibhléiseach. As Volta a ainmníodh an volta.
Dúil cheimiceach
Iseatóip
Bíonn roinnt iseatóp ag na dúile go léir atá radaighníomhach (raidiseatóip), cé nach dtarlaíonn gach ceann de na raidiseatóip seo go nádúrtha. Is iondúil go meathann na raidiseatóip ina dúile eile nuair a radaíonn a halfacháithnín nó béite-cháithnín. Tarlaíonn gach ceann de na hiseatóip chobhsaí go nádúrtha (féach iseatóp príomhordúil). Tá an iliomad raidiseatóp nach bhfuil le fáil sa nádúr ina chomhartha sóirt tar éis iad a dhéanamh go saorga. Níl aon iseatóip chobhsaí ag dúile áirithe agus níl iontu ach iseatóip radaighníomhacha: go sonrach is iad na dúile gan aon iseatóip chobhsaí ná teicnéitiam (uimhir adamhach 43), próiméitiam (uimhir adamhach 61), agus gach dúil bhreathnaithe le huimhreacha adamhacha níos mó ná 82.
Cód datha
Is minic a dhéantar achoimre ar airíonna na ndúl ceimiceach ag baint úsáide as an tábla peiriadach, a eagraíonn na dúile go cumhachtach agus go galánta, iad leagtha amach chun treochtaí ina n-airíonna fiseacha agus ceimiceacha a léiriú, ina sraitheanna ("peiriaid") ina roinneann na colúin ("grúpaí") airíonna athfhillteach ("peiriadach") fisiceach agus ceimiceach. Tá 118 eilimint dheimhnithe sa tábla caighdeánach reatha amhail 2019.
Ainmníocht agus siombailí
Aithnítear na dúile ceimiceacha éagsúla go foirmiúil de réir a n-uimhreacha adamhacha uathúla, de réir a n-ainmneacha inghlactha, agus de réir a siombailí.
Ainmneacha na nDúl
Tagann ainmniú substaintí éagsúla ar a dtugtar dúile orthu anois roimh na teoirice admhaí, mar gur thug cultúir éagsúla ainmneacha áitiúla do mhianraí, mhiotail, chomhdhúile, chóimhiotail, mheascáin agus ábhair eile, cé nach raibh sé ar eolas ag an am cé na ceimiceáin ar dúile iad agus ar comhdhúile iad. De réir mar a aithníodh iad mar dúile, coinníodh na hainmneacha a bhí ann cheana do dhúile a raibh sean-eolas orthu (e.g. ór, mearcair, iarann) i bhformhór na dtíortha. Tháinig difríochtaí náisiúnta chun cinn maidir le hainmneacha na ndúl maidir le háisiúlacht, cáiréis teangan nó náisiúnachais. Chun an pointe a léiriú: úsáideann Gearmáinise "Wasserstoff" (substaint uisce) le haghaidh "hidrigin", "Sauerstoff" (substaint aigéadach) le haghaidh "ocsaigin" agus "Stickstoff" (substaint plúchta) le haghaidh "nítrigin", agus úsáideannan lucht an Bhéarla agus roinnt lucht na dteangacha rómánsacha  "sóidiam" in ionad "natrium" agus "potaisiam" in ionad "kalium", agus is fearr leis na Francaigh, na hIodálaigh, na Gréagaigh, an Phortaingéalaigh agus na Polannaigh "azote / azot / azoto" (ó fhréamhacha a chiallaíonn "gan beatha") in ionad "nítrigin".
Mais Adamhach
Is ionann maisuimhir na dúile (A) agus líon na núicléón (prótóin agus neodróin) sa núicléas adamhach. Ar na maisuimhreacha a aithnítear iseatóip na dúile céanna thar a chéile. De ghnáth, is mar fhorinnéacs ar thaobh na láimhe clé den tsiombail adamhach a scríobhtar an mhaisuimhir (m.sh., 238U).
Victor Galindez
Dornálaí Airgintíneach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Vicente Paúl Rondón, a rugadh ar 2 Samhain 1948 i Vedia, Buenos Aires agus a fuair bás ar an 25 Deireadh Fómhair 1980.
Néarghás
Maidir leis na V-néargháis, ba é an dochtúir Ranajit Ghosh, a bhí ag obair don chomhlacht tionsclaíochta ceimiceán úd ICI sa Ríocht Aontaithe, a tháinig trasna ar an ngrúpa comhdhúl seo sna caogaidí. Coaúil le Schrader, bhí sé ag forbairt feithidnimheanna nua, agus le fírinne thosaigh an comhlacht ag díol néarghás den chineál V mar fheithidnimh faoin ainm trádála Amiton, ach ansin tháinig chun solais go raibh Amiton chomh láidir mar nimh is nárbh fhéidir é a úsáid gan dainséar tromchúiseach a tharraingt ar na daoine a bhí á scaipeadh. D'éirigh ICI as an taighde ar na comhdhúile seo, ach má d'éirigh, chuir fórsaí armtha na Ríochta Aontaithe agus, ina dhiaidh sin, na dtíortha eile suim sna V-néargháis. Bhí, fiú, an ceimiceoir Sualannach Lars-Erik Tammelin ag déanamh taighde ar na comhdhúile seo, agus uaireanta tugtar "eistir Tammelin" orthu fosta.
Mel Morton
Is carachtar ficseanúil í Melanie "Mel" Jade Morton sa chlár teilifíse Coronation Street. Ghlac Emma Edmondson an pháirt mar Mel.
Dáthabha
Planda is ea dáthabha (nó dáthabha dubh) sa ghéineas Aconitum. Ilbhliantóg le fréamhacha tiúbracha leathdhubha, dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise. Bíonn na duilleoga fíor-roinnte, na bláthanna liathchorcra, le clogad i bhfoirm cochaill. Tugtar acainít ar an eastóscán a fhaightear ó dháthabha. Úsáidtear í mar thámhshuanach is pianmhúchán, ach tá sí an-nimhiúil mar go bhfuil alcalóidigh inti, ina measc acainítin.
Crún
Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Crún.
Long After Dark
Is albam ón bhanna Tom Petty and the Heartbreakers é Long After Dark, a eisíodh ar an 2 Samhain 1982.
Jonathan Ross
Is léiritheoir teilifíse agus raidió agus aisteoir Sasanach é Jonathan Ross. Rugádh é sa bhliain 1960 in St Pancras, Londain. Phós sé Jane Goldman i 1988. Tá dhá iníonacha agus mac amhá aige. Scríobh sé Why Do I Say These Things? i 2008. Chuaigh sé go Norlington School for Boys. Ros Mhic Thriúin is eol do chuid guth sainiúil. Thosaigh sé a ghairm beatha mar thaighdeoir ar chláir teilifíse.
Na Mongólaigh sa Rúis
Faoi Bhráca na Mongólach
Ba mhór an t-eirleach é an tréimhse a chaith na Mongólaigh ag rialú na Rúise. Nuair a tháinig siad ag marú is ag creachadh rompu, bhánaigh siad limistéir mhóra den tír go hiomlán, agus nuair a chuir siad ar bun cumhacht eagraithe, níor bhuair siad a gcloigne le gnaoi na ndaoine a chothú ná a tharraingt orthu féin. Mar sin, d'éalaigh na sluaite síoraí de Rúisigh rompu go Novgorod le teacht slán ar a bhforlámhas. De réir mar a chuaigh nósanna cruálacha míthrócaireacha i bhfeidhm ar an bpobal, d'éirigh na Rúisigh as an tsibhialtacht go hiomlán, ó bhí troid laethúil na beatha ag éileamh gach a raibh de ghustal iontu. Bhí na prionsaí Rúiseacha ag tógáil uisce faoi thalamh in éadan a chéile, agus na Mongólaigh á saigheadadh faoi chéile lena ngaisneas a bhaint as gach cineál easaontais nó faltanais idir na Rúisigh.
Tokhtomysh agus Vasiliy
Ní raibh na Tataraigh sochloíte ach an oiread, áfach. Nó tháinig Cán úr i gceannas orthu uilig - Tokhtomysh, a bhí i mbun an Mhathshlua Ghil ar tús. Rinne Tokhtomysh creach agus ródach ar Mhoscó le díoltas a agairt ar Dmitriy Donskoy, ach níorbh é sin an deireadh le troid na Rúiseach, nó thionóil Vasiliy, mac Dmitriy Donskoy, na Rúisigh ó chúigí is ó phrionsachtaí éagsúla ina gcomhghuaillíocht mhór mhillteanach le cath a chur ar na Tataraigh agus ar an namhaid úr a bhí ag druidim isteach aniar - monarcacht dhúbailte na Polainne is na Liotuáine. Bhí réalta Novgorod ag dul faoi faoin am seo, agus Moscó ag déanamh forghabhála ar cheantair iar-Novgorodacha ó thuaidh, rud a d'fhág dídean ag Vasiliy le dul ar a theitheadh ó na Tataraigh nuair a tháinig siadsan a rith damhsa ar fud Mhoscó.
Feodachas, Seirfeachas agus Daoirse
An Rúis a haontaíodh le linn Ivan a Trí a bheith ina phrionsa ar Mhoscó, ba sochaí fheodach í. B'iad síol Rúiric agus na seanuaisle eile de phór Lochlann a chuir tús le forbairt an tseirfeachais sa tír, nó nuair a tháinig siad ansin an chéad uair, bhí sé de nós acu complacht choimhdeachta de shaighdiúirí dá chuid féin a bheith mar chúirt taistil thart timpeall ar gach taoiseach uasal. B'as na complachtaí seo - hirð as Lochlainnis, druzhina as Rúisis - a d'eascair aicme na mboigheárach (boyary), a mb'iad an aicme ab airde céimíochta i sochaí na sean-Rúise amach ó chlanna na seantaoiseach féin. Bhí neamhspleáchas ag baint leis na boigheáraigh nach samhlófá lena macasamhlacha in Iarthar na hEorpa san am céanna, nó siúd is gurb iomaí boigheárach a raibh an chéimíocht aige a bhuí leis an ngaraíocht a rinne sinsear dá chuid don phrionsa fadó, níor vasáilligh ná géillsinigh de chuid an phrionsa a bhí iontu. Uaisle de ghradam ní b'ísle ab eadh iad na dvoiriánaigh agus na svoighizéimtsigh, chomh maith leis an aicme a chruthaigh Dmitrí Donscóigh: na fíor-vasáilligh nó na poiméisticí. Leis na Tataraigh a throid, theastaigh ó Dmitrí aicme de dhaoine a bheith aige a dtiocfadh leis dul ina dtuilleamaí: ní raibh mórán maithe sna gnáthuaisle, ós rud é go raibh siad ábalta feall a dhéanamh air ar mhaithe leis na Tataraigh, má bhí buntáistí le baint as a leithéid.
B'annamh a bhí an rogha ann cur fút i gcathair cheart, nó bhí na cathracha sách tana sa tsean-Rúis, agus ní raibh an saol iontu chomh difriúil leis an tuath agus a chreidfeá. Mar shampla, ní raibh an cineál cuallachtaí nó gildeanna - cumainn le haghaidh na gceardaithe is an lucht tráchtála - sa Rúis agus a bhíodh ina lán tíortha in Iarthar na hEorpa.
Taisteal forsholasach
Maidir leis na poill phéiste, bheadh damhna coimhthíoch de dhíth le ceann acu siúd a chruthú, chomh maith. Na "poill phéiste" atá ann, is é sin, na dúphoill, tá an teoiric ann go bhfuil bealach iontu go hollchruinne eile nó go hait éigin i bhfad i gcéin san ollchruinne seo againn, ach is é oighear an scéil ná go bhfuil singilteacht i gcroílár an dúphoill, agus aon rud a rachaidh tríd an tsingilteacht, ní bheidh ach fuinneamh fágtha de ar an taobh eile.
Morwell
Cathair i Gippsland Láir, Victoria, san Astráil, is ea Morwell. Tá sí suite 149 km thoir ón bpríomhchathair, Melbourne. Sa bhliain 2006, bhí 13,399 duine ina gcónaí ann. Is cathair an-thábhachtach sa stát í, mar tá cuid mhaith de ghual an stát bainte amach sa cheantar seo.
Meáin
Freastalaíonn na stáisiúin ráidio ‘Star FM’ agus ‘3GG’ an réigiún, a chraoltar ó Warrigul.
Lal Lal, Victoria
Stair
Osclaíodh Oifig an Phoist ar 18 Iúil 1863 agus dúnadh í sa bhliain 1969.
Cùil Daothail
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Cùil Daothail.
Ian
Déanmhaíocht ian aonadamhach agus poladmhach
Sampla den tsaghas seo is ea an ian amóiniam NH4+, a chruthaíonn amóinia NH3 nuair a ghlacann sí prótón, H+. Tá an méid chéanna prótón (H+) agus go bunúsach an chumraíocht chéanna freisin acu, cé go bhfuil prótónuimhireacha difriúla acu. Tá an prótón sa bhreis (H+) agus ní an suimiú nó an dealú leictreon freagracht as an lucht. Tá an t-idirdhealú seo idir leictreon a bhaint ón móilín iomlán tábhachtach i gcórais mhóra mar go hiondúil chruthaítear iain a bhíonn níos seasmhaí le leictreonscealla comhlánaithe. Mar shampla níl NH3+ seasmhach, toisc go bhfuil fiús-sceall neamhiomlán ag timpeallú nítrigin agus de réir sin is ianfhréamh é.
Aclaíocht isiméadrach
mion Aclaíocht ina gcrapann na matáin ach nach ligtear do na hailt ghaolmhara bogadh. Is mar seo a tharlaíonn nuair a bhrúnn duine i gcoinne dorais dhúnta nó ar bharra fosaithe.
Linkin Park
Is banna rac-cheoil Meiriceánach é Linkin Park a cuireadh ar bun in Agoura Hills, California sa bhliain 1996. Tharraing an banna clú idirnáisiúnta orthu féin leis an chéad albam acu, Hybrid Theory.
Baile an Mhuilinn (Baile Átha Cliath)
Spórt
Bunaíodh club gailf Bhaile an Mhuilinn sa bhliain 1907. Bhíodh club sacair Shamrock Rovers lonnaithe ann freisin.
Dún Ringill
clé|250px|mion|Slí isteach Dún Ringill Is dún é Dún Ringill, suite ar an Eilean Sgitheanach,Comhairle na Gàidhealtachd.
Dlí Charles
An gaol le dearbhnialas
Mar sin féin, sainmhíníodh an “dearbhnialas” ar scála teochta Ceilvin ar dtús i dtéarmaí Dara Dlí na Teirmidinimice, a ndearna Thomson féin cur síos air i 1852. Níor ghlac Thomson leis go raibh sé seo cothrom le “ pointe náid-toirte” de dhlí Charles, ach gur sholáthair dlí Charles an íosteocht a d’fhéadfaí a bhaint amach. Is féidir a thaispeáint go bhfuil an dá rud comhionann le dearcadh staidrimh Ludwig Boltzmann ar eantrópacht (1870).