cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sarlat-la-Canéda
Stair
Toisc go bhfuil stair an lae inniu imithe thart den chuid is mó, tá Sarlat fós caomhnaithe agus ar cheann de na bailte is ionadaí don Fhrainc ón 14ú haois. Cuireadh a lárionad stairiúil, le 77 séadchomhartha cosanta, le Liosta Sealadach na Fraince lena ainmniú amach anseo mar láithreán Oidhreachta Domhanda UNESCO i 2002. Bhí fiacha ar scríbhneoir, trodaire frithsheasmhachta agus polaiteoir André Malraux mar gheall ar an staid chaomhnaithe den scoth [ suíomhanna a bhfuil tábhacht stairiúil leo ar fud na Fraince. Foirgnimh chloiche atá athchóirithe go mór atá i lár an tseanbhaile agus tá sé saor ó charr den chuid is mó.
Cultúr
Tá dhá phríomhscannán Hollywood le feiceáil sa bhaile agus sa réigiún: Ridley Scott 's' 'The Duellists' '(1978) bunaithe ar scéal Napoleon Joseph Conrad; agus  Timeline (scannán 2003) | Amlíne  (2003) oiriúnaithe ón úrscéal taistil ama Michael Crichton, atá suite sa Fhrainc sa 14ú haois.
Spóirt
Clubanna spóirt:
Naomh Treasa de Ávila
Beatha
Nío déanaí, iarradh uirthi an tOrd Cairmilíteach a leasú. An riail a bhí ag na mná rialta Cairmilíteach san am, níorbh í an riail bhunaigh na síor urnaithe í.
Sa bhliain 1562 bhunaigh sí an chéad mhainistir den riail ársa in Ávila agus chuir sí é faoi choimirce Naomh Seosamh.
Urnaí a scríobh Treasa d’Ávila.
Níl corp ar bith ag Críost, seachas do chorp féin,
Dinas
Baile i Sir Benfro, an Bhreatain Bheag, is ea Dinas, 132.5 km ó Caerdydd agus 333 ó Londain. Tá daonra 805 ann, agus tá 357 (44.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Ráitis Cháiliúla de chuid Bhreandáin Uí Bheacháin
PÁDRAIG: An Conradh.
CÁIT: Ó, an pholaitíocht.
Iasc gorm
Iasc foghlach, forleathan i bhfarraigí trópaiceacha is teo-mheasartha is ea an t-iasc gorm. Suas le 1.2 m ar fhad. An cholainn gorm ar an taobh uachtarach, na cliatháin airgeadach. Maireann sé i scoileanna móra a itheann go craosach ainseabhaithe, sairdíní is éisc bheaga eile a bhíonn i scoileanna. Iasc suntasach bia, agus luachmhar freisin mar iasc spóirt.
Alasdair Camshron (Bàrd Thùrnaig)
Bhain Alasdair clú agus cáil amach: bhí roinnt dá dhánta le feiceáil sa phreas thuaidh agus d’aithris sé cuid dá dhánta do Chomann Gàidhlig Inbhir Nis. Bhí a chuid filíochta neamhpholaitiúil nó aorach, ach bhí siad dírithe ar chúraimí baile.
Sasana
Tírdhreach agus timpeallacht
Is iad Felixstowe agus Grimsby and Immingham na poirt is mó i Sasana, agus is í an tSabhrainn an abhainn is mó atá i Sasana. Is í an abhainn is mó atá go hiomlán i Sasana (ritheann an tSabhrainn tríd an mBreatain Bheag chomh maith) ná an Tamais. Cosúil le hÉirinn, tá a lán tírdhreacha cnocaigh i Sasana, go háirithe sa Tuaisceart agus san Iarthar, agus lochanna go leor inti. Is í an loch is mó sa tír ná Lake Windermere, suite i réigiún fíor-ainmnithe na Lake District. mion|Inbhear na [[An tSabhrainn|Sabhrainne, agus a dhá droichead, ag breathnú chun an Deiscirt. Is de chuid Shasana é an bruach clé, agus is de chuid na Breataine Bige é an bruach deas. ]] mion|[[Windermere, Loch|Loch Windermere]]
Aeráid
Is aeráid aigéanach mheasartha atá ag Sasana. Bíonn an aimsir séimh: ní bhíonn an mheánteocht íosta laistíos de 0°C fiú sna míonna is fuaire, agus ní théann an mheánteocht ardaitheach lastuas de 25°C sna cinn is teo. Is iad Mí Eanáir agus Mí Feabhra na míonna is fuaire, an dara ceann go háirithe ar an gcósta, fad is gurb í Mí Iúil an mhí is teo. Tá an fliuchras spréite ar fad na bliana, cé go mbíonn an samhradh níos tirime go ginearálta ná an geimhreadh.
I measc na dtosca is tábachtaí ar aeráid Shasana, tá an chóngaracht atá aige leis an Aigéan Atlantach, a dhomhanleithead tuaisceartach, agus téamh na farraige i Sruth na Murascaille – na tosca céanna a shocraíonn aeráid na hÉireann, cé go bhfuil gach ceann acu beagán níos lú láidre. Is sa Lake District, san Iarthuaisceart, atá na háiteanna is fliche sa tír. Ó tosaíodh cáipéisí na haimsire, is í 38.5°C an teocht is airde ar a ndearnadh cuntas, ar 10ú Mhí Lúnasa 2003 ag Brogdale, Kent, agus is í −26.1°C an teocht is ísle, ar 10ú Mhí Eanáir 1982 in Edgmond, Shropshire.
Cathracha
Sampla de chathracha Shasana a leanas sa liosta seo:
Siombailí
Is iad an St George's Cross agus armas na Three Lions príomhshiombailí Shasana. Úsáídtear siombailí eile freisin, mar shampla an dair agus an rós. Is é Lá Naomh Seoirse (23 Aibreán) an lá náisiúnta.
Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain, 2022
Éire
"Le 20 bliain as 21 bliain anuas" a dúirt Met Éireann, "bhí an teocht níos airde ná an teocht ba ghnáthach sa tír sna 1970í".
Bhí rabhadh buí i margadh an leictreachais fógartha ar 9-10 Lúnasa. Ganntan gaoithe, srian ar allmhairiú leictreachais agus "briseadh éigeantais ag roinnt gineadóirí" na cúiseanna a tugadh ar an bhfainic a heisíodh.
Katerini
Is cathair san Ghréig í Katerini (Gréigis: Κατερίνη, IPA |kate'ɾini|). Príomhbhaile réigiún Pieria atá ann.
Henry Sanfourche
Is coirneoir d’Impireacht na Fraince é Henry Sanfourche, a rugadh i Sarlat ar 24 Márta 1775 agus a d’éag i Sarlat ar 10 Aibreán 1841. tá sé ina luí i reilig Sarlat, in aice leis an nGinearál François Fournier-Sarlovèze.
Noínden Ulad
Achoimre
Sa scéal den táin bó Cuailgne, glactar leis go bhfuil eolas air cúis noínden, ceas nó lagar na nUladh bekannt.
Bás nádúrtha
Is éard is bás nádúrtha ann ná bás a tharlaíonn de bharr tinnis agus a sheachghalair, nó de bharr mífheidhme inmheánaí sa chorp nár tharla go díreach mar gheall ar fhórsaí seachtracha, seachas galar ionfhabhtaíoch. Mar shampla, is dócha gur bás nádúrtha atá ann nuair a fhaigheann daoine bás de bharr niúmóine, galar buinneach, VEID/SEIF (ionfhabhtuithe), ailse, stróc, galar croí, nó cliseadh orgán tobann.
Stephen Hunt
Is imreoir sacair Éireannach é Stephen Hunt a rugadh ar an 1 Lúnasa 1981 i bPort Laoise, Contae Laoise. Imreoir gasta agus bríomhar atá ann, a imríonn i lár na páirce, ar an gcliathán clé de ghnáth. D'imir sé le Reading F.C. ar feadh ceithre bliana. Ar an 11 Lúnasa 2009 shínigh sé conradh le Hull City, chun filleadh ar ais ar Phríomhroinn Shasana ach ina dhiaidh sin sa bhliain 2010 bhog sé go Wolverhampton agus ó shin tá sé ag imirt leo. Bhí Hunt ina ábhar conspóide sa bhliain 2006 i gcluiche in aghaidh Chelsea, nuair a bhuail sé an cúl báire Petr Čech lena chos. Timpiste a bhí ann, dar leis, ach bhí an-chaint sna meáin spóirt faoi agus cuireadh ina leith go ndearna sé d'aon ghnó é. Pé scéal é, gortaíodh Čech go dona agus chaith sé na míonna ar na taobhlínte. Tá a dheartháir Noel ag imirt le Reading agus le foireann na hÉireann chomh maith.
Oll-lámhach Christchurch (2019)
clé|mion|150x150px mion|150x150px|mosc i Christchurch Tharla Oll-lámhach Christchurch ar an 15 Márta 2019; dúnmharaíodh 51 duine agus leonadh 50 eile i mí an Mhárta nuair a d’ionsaigh sceimhlitheoir geal dhá mhosc i gcathair Christchurch na Nua-Shéalainne, an t-ionsaí sceimhlitheoireachta ba mheasa riamh sa tír sin, agus ceann de na laethanta is dobróine i stair na Nua Shéalainne. clé|mion|150x150px mion|150x150px|Agóid in [[Auckland]]
Imeachtaí
Chuaigh Tarrant isteach sa mhosc Al Noor atá i lár Christchurch agus thosaigh sé ag scaoileadh le daoine ag 1.40pm de réir am na háite. Chuaigh sé as sin go dtí mosc Linwood, áit ar mharaigh siad deichniúr eile.
Práta Spáinneach
Tréithe:
Na duilleoga ubhchruthach nó croíchruthach, na bláthanna mór corcra tonnadóirchruthach.
Cosslett Ó Cuinn
Saol
Rugadh Cosslett Ó Cuinn i nDoire Eachaidh, Contae Aontroma. Ba é Charles Edward Quin, reachtaire Dhoire Achaidh, a athair agus ba í Edith Isobel Wadell a mháthair. Bhí beirt deirfiúracha aige.
Foinsí
Ó Cuinn, Cosslett (1907–1995) in Ainm.ie
Tá scéal a bheatha scríofa ag Risteárd Ó Glaisne, Cosslett Ó Cuinn (1996).
Dolgellau
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Dolgellau, 148.5 km ó Caerdydd agus 291 ó Londain. Tá daonra 2,616 ann, agus tá 1,694 (64.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Suzuki
Is corparáid ilnáisiúnta Seapánach é Suzuki Motor Corporation (Seapáinis: スズキ株式会社, Suzuki Kabushiki-Gaisha), giorraithe go dtí Suzuki go minic. Is i Minami-ku, Hamamatsu, an tSeapáin atá ceanncheathrú é. Monaraíonn Suzuki gluaisrothair, carranna agus innill bád.
Liosta de charachtair Emmerdale (1993)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 1993:
Robert Brown
Luibheolaí a rugadh i Monadh Rois na hAlban ab ea Robert Brown (21 Nollaig 1773 – 10 Meitheamh 1858). An chéad duine a d'aithin an núicléas mar bhunús na cille, i 1831. D'fhionn sé an bhrúnghluaisne níos déanaí. Ó mhí na Nollag sa bhliain 1801 go mí na Bealtaine den bhliain 1805 rinne sé taighde luibheolaíochta san Astráil, ag déanamh cur síos ar 3,500 speiceas plandaí, 2,000 díobh nár cuireadh síos orthu roimhe sin.
Dolwyddelan
53.0537°N, -3.8874°W
Philomena Begley
Amhránaí is ea Philomena Begley a rugadh ar an 20 Deireadh Fómhair, 1942, i gCabhán an Chaorthainn, Contae Thír Eoghain.
Keith Barron
B'aisteoir Sasanach é Keith Barron (a rugadh ar an 8 Lúnasa 1934 agus a fuair bás ar an 15 Samhain 2017).
Cogadh Cathartha na Rúise
Achoimre
Tar éis Réabhlóid na Feabhra sa bhliain 1917 agus bás Nioclás II, bunaíodh Rialtas Sealadach sóisialach. I Mí Meán Fómhair, bhris Réabhlóid Dheireadh Fómhair amach. Ghabh na Boilséivigh Cathair Pheadair agus thosaigh siad ag tógáil bailte timpeall na tíre ar fad. I Mí Eanáir 1918, rinne Léinín lánscoir ar an gcomhdháil, agus fógraíodh na Boilséivigh mar rialtas nua na Rúise.
Cruthaíodh cónaidhme frith-Boilséivigh le troid i gcoinne an rialtas, ina measc bhí poblachtaigh, caomhantóirí, daoine frithghníomhach, daoine a bhí i bhfabhar an monarcaí, liobrálaigh, sóisialaigh nach raibh mar Boilséivigh, daoine i bhfabhar daonlathas agus leasaithe. Glaodh an gluaiseacht na an Airm Bán orthu.
An cogadh féin
Ba é an léigear fada, a rinneadh ar na fórsaí Bána sa Chrimé, an tréimhse deireanach den chogadh. Bhailigh Ginearáil Wrangel na saighdiúirí go léir a bhí fágtha agus dhaingnigh siad iad féin sa Chrimé. D'fhán siad ansin go dtí gur fill an Airm Dearg ón Pholainn tar éis an cogadh Pholainn-Sóivéadach. nuair a d'fhill fórsa iomláin an Airm Dearg, clódh an Airm Bán, agus aslonnaigh na saighdiúirí a bhí fágtha go dtí Cathair Chonstaintín i mí na Samhna 1920.
Donatello
Tháinig mórathrú ar an dealbhóireacht i bhFlórans i dtús an 15ú haois. Tharla sé sin i bhfad sular tharla aon athrú den chineál céanna i gcás na péintéireacht a nó san ailtireacht agus bhí tionchar láidir ag Donatello ar na forbairtí móra a tháinig chun cinn níos déanaí. clé|mion|portráid Donatello sa [[16ú haois]]
Dealbhóireacht saorsheasaimh ː Dáibhí
mion|"Dáibhí" an chéad leagan (1408–1409) D’éirigh le Donatello sa rud a chuir sé roimhe, ní maisiúchán ailtireacht a amháin a bhí sa dealbhóireacht níos mó. Go áirithe, ba é an chéad ealaíontóir ó bhí an tseanaimsir ann a raibh de dhánacht dealbh thríthoiseach lánmhéide a dhéanamh agus é lomnocht, "Dáibhí". Tá an dealbh chré-umha de Dháibhí (1440idí) ar cheann de na dealbha is tábhachtaí de chuid ré an Luath-Renaissance.
Naomh Marcas is Naomh Seoirse
I measc a shárshaothar eile, tá dealbha marmair Naomh Marcas is Naomh Seoirse taobh amuigh d'Or San Michele i bhFirenze (Flórans).
Li Bai
File Síneach ba ea Li Bai nó Li Po (李白 Lǐ Bái / Lǐ Bó) (701-762). Áirítear ar rogha fhilí litríocht na Síne é. Ba iad Li Bai agus Du Fu na filí ba mhó i Ré Órga ríshliocht Tang. Tá tuairim is 1000 de dhánta Li Bai againn fós.
Pribhéad
Tom nó crann beag, duillsilteach nó síorghlas, dúchasach do réigiúin mheasartha. Na duilleoga urchomhaireach leathrúil. Na bláthanna feadánach, le 4 mhaothán leata, bánbhuí cumhra, i mbláthraí scoilte cónacha. Na caora dubh nó corcra, nimhiúil. Fástar cuid mhaith cineálacha mar fháil gairdíní.
Raidhfil uathoibríoch Browning
Meaisínghunna éadrom gásfhuinnmhithe a dhear an gabha gunnaí Meiriceánach John Moses Browning (1855-1926) i 1917. Táirgeadh i gcuid mhaith tíortha é go dtí na 1950idí. Raon 600 m a bhí aige agus piléarlann 20 urchar.
Jim Jarmusch
Tá Jarmusch pósta leis an stiúrthóir scannáin Sara Driver, scríobh siad an scripte don scannán You are not I le chéile i 1981. Bhí Driver mar léiritheoir ar Stranger Than Paradise agus deirtear go bhfuair sé an inspioráid don le haghaidh Broken Flowers uaithi. Scríobh Jim Jarmusch agus John Yau an leabhar Original Sin: Visionary Art of Joe Coleman i 1998.
Tubaiste bus sa Bhulgáir, 2021
Mar gheall gur maraíodh an tiománaí, ní raibh aon duine in ann doras an bhus a oscailt. Amach na fuinneoga a chuaigh na daoine a thug na cosa leo (seisear agus 52 ar bord). Bhí 52 paisinéir ar an mbus agus bhí dáréag den 46 duine a cailleadh faoi ocht mbliana déag.
Lógaidh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Logaidh.
Liosta de charachtair Coronation Street (1961)
Gordon Davies
Bhí Gordon Davies (Calvin Malone) a chéad chuma ar an 3 Feabhra 1961 agus d'fhág sé ar an 13 Márta 1961.
Marian Lund
Bhí Marian Lund (Patricia Heneghan (1961), Linda Marlowe (2008)) 17 Aibreán 1961 den chéad uair;  an uair dheireanach ar an 11 Iúil 2008.
Liosta de charachtair Coronation Street (1962)
Christopher Hewitt
Bhí Christopher Hewitt (Victoria Baker (1962–1964), Stephen Ward (1967–1975)) 6 Lúnasa 1962 den chéad uair;  an uair dheireanach ar an 31 Nollaig 1975.
Ascaill na Páirce
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Ascaill na Páirce.
Efenechtyd
53.0908°N, -3.3209°W
Innealtóireacht ríomhaireachta
Stair an oideachais innealtóireachta ríomhaireachta
= Tagairtí =
Maitrís eachtarcheallach
Sna hainmhithe, airítear leis an mhaitrís eachtarcheallach an an mhaitrís scáineach agus an scannán bunaidh. Tá maitrís scáineach i láthair idir cealla ainmhithe éagsúla (.i. sna spásanna idircheallacha). Líonann glóthacha polaisiúicríde agus próitéiní snáithíneacha an spás scáineach agus gníomhaíonn siad mar mhaolaire comhbhrú i gcoinne an struis a chuirtear ar an MEC. Is éard atá i scannáin bunaidh ná deascaidh de MEC ar a bhfuil cealla eipitéiliacha éagsúla. In ainmhithe, tá cineál MEC ag gach cineál fíocháin tacaíochta: cuimsíonn snáithíní collaigine agus mianraí cnámh an MEC d' fhíochán cnámh; cuimsíonn snáithíní  mogallacha agus bonnsubstaintían MEC d' fhíochán  scaoilte ; agus is é fuilphlasma an MEC f na fola.
Teoiric an chomhtháthaithe
Am siar go comhtháthú
Is ionann an dealraitheacht go gcomhtháthóidh an dá ghinealach sa ghlúin díreach roimhe sin agus an dealraitheacht go bhfuair siad an seicheamh DNA céanna óna dtuismitheoirí. I bpobal le méid éifeachtach daonra agus le 2Ne cóipeanna de gach lócas, tá 2Ne "tuismitheoirí poitéinsiúla" sa ghlúin roimhe sin. De réir samhail chúplála randamaí, is é 1/(2Ne) an dóchúlacht go dtagann an dá ailléil ón gcóip thuistí chéanna agus is é 1 − 1/(2Ne) an dóchúlacht nach gcomhtháthaíonn siad.
Bengt Pohjanen
Is í an teanga Meänkieli a theanga dhúchais, ach scríobhann sé saothar i Sualainnis agus i bhFionlainnis freisin.
Bhain Pohjanen amach céim an dochtúra i litríocht na Fionlainne, agus é ina Ollamh Fionlainnise in Ollscoil Stócólm i dtús na n-ochtóidí.
Port Saoidh
Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Port Saoidh.
George Washington
Luathshaol
Rinne sé a chéad sciuird siar go dtí an teorainn sa bhliain 1748 le suirbhéireacht a dhéanamh ann. An bhliain ina dhiaidh sin, fuair sé post mar shuirbhéir oifigiúil Chontae Culpeper, Virginia. Faoin bhliain 1752 bhí an oiread sin airgid tuillte aige go raibh sé ábalta 2,300 acra de thalamh maith a cheannach.
Teacht na bhFrancach agus an bua Meiriceánach
Chomh maith leis sin, fuair an t-Arm Ilchríochach $20,000 in ór Francach. Bhris an cabhlach Francach ar na Briotanaigh i gCath na Chesapeake sa bhliain 1781, agus ina dhiaidh sin bhí na fórsaí Meiriceánacha agus Francacha in ann arm Briotanach a chur i sáinn ag Yorktown, ar leithinis i Virginia. Ar dtús, bhí na Briotanaigh ag iarraidh géilleadh do na Francaigh, ach níor glacadh leis an réitiú sin. Níor raibh an dara rogha acu ach géilleadh do na Meiriceánaigh, rud a rinne an Ginearál Cornwallis ar an 17ú Deireadh Fómhair. B’shin deireadh le bunús na cogaíochta.
Dùn Èideann
Is é Dún Éideann (Béarla agus Albainis: Edinburgh; Gaeilge na hAlban: Dùn Èideann) príomhchathair na hAlban, agus an dara cathair is mó. Tá dún ar chnoc ard os cionn an bhaile, áit a bhfuil iarsmalann míleata inniu uirthi.
Geilleagar
Is daoine gairmiúla iad 43% de mhuintir Dhùn Èideannn, an céatadán is airde sa Ríocht Aontaithe. Ainmníodh Dún Éideann mar an mhórchathair is iomaíche sa Ríocht Aontaithe.
75
Básanna
70er
Dùn Èideann
Geilleagar
Is é Dùn Èideann lárionad chóras rialtais na hAlban agus de bharr sin, tá ról lárnach ag an earnáil phóiblí i ngeilleagar na cathrach. Tá cuid mhór de ranna rialtais na hAlban suite sa chathair. Fostóirí suntasacha is ea iad NHS agus an rialtais áitiúil.
Theobald Wolfe Tone
Luathshaol
Baisteadh é mar Theobald Wolfe Tone in onóir ar a athair baistí, Theobald Wolfe ón Halla Dubh, Contae Chill Dara, col ceathar ar Arthur Wolfe, 1ú Viscount Kilwarden. Mar sin féin, creidtear go leathan gur mac Theobald Wolfe é Tone agus más an rud é go raibh sin fíor ba leath-dearthar é ar an bhfile Charles Wolfe.
1796
Chuaigh Tone go Páras chun an Stiúrthóireacht a spreagadh chun ionradh a dhéanamh ar Éirinn. Sheoil cabhlach mór le 14,000 fear as calafort Brest ach theip go tubaisteach ar an iarracht teacht i dtír i gCuan Bheanntraí i 1796. Chaith Tone tamall ina oifigeach in arm na Fraince agus rinne sé cúpla iarracht eile ionradh a eagrú i gcomhar leis na Francaigh agus na hOllannaigh. clé|mion|266x266px|[[Rásaí Chaisleáin an Bharraigh]]
Esclusham
Baile i Wrecsam, an Bhreatain Bheag, is ea Esclusham, 172 km ó Caerdydd agus 261 ó Londain. Tá daonra 3,375 ann, agus tá 470 (13.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Printéir xéaragrafach
Cosúil le feidhmiú an fhótachóipeálaí xéaragrafaigh. Feistítear an bunlucht ar an dromchla fótaisheoltach de réir an téacs, na ngraificí nó na híomhá atá le priontáil. Tá an printéir léasair bunaithe ar an teicneolaíocht chéanna. Ciúin, agus in ann cló ar ardchaighdeán a dhéanamh go tapa.
Féilire Thamhlachta
mion|right|250px|Fóilió as leagan d'Fhéilire Thamhlachta scartha ón [[Leabhar Laighneach agus caomhnaithe anois i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath]]
Teideal agus údar
Bunaithe ar bhéaloideas agus téacsanna níos sine, d'fhéadfadh é gur cumadh an saothar sa bhliain work 790. Dar le Pádraig Ó Riain as Coláiste na hOllscoile, Corcaigh, téann idir Féilire Tamhlachta agus Féilire Aonghasa siar go dtí c. 830. Molann Ó Riain go bhfuil na haltanna ginearálta san fhéilire bunaithe ar cóip as Northumbria den Martyrologium Hieronymianum.
Iomalartú
Iomalartú a thugtar ar gach eagar; mar sin 6 iomalartú dhifriúla is féidir a bheith ann.
Cairdeas idirspeiceasach
Tá coincheap an chairdis idirspeiceasaigh cosúil le coincheap na comharaíochta sa mhéid is go bhfuil beirt ainmhithe ó speicis difriúla i gcaidreamh ina mbaineann gach orgánach leas as gníomhaíocht an orgánaigh eile. I measc na gcúiseanna atá le cairdeas idirspeiceasach tá ceansú, cumarsáid idirspeiceasach, malartuithe comhshochair, dúil i nascadh sóisialta, cosaint ar chreachadóirí, ach is minic nach bhfuil aon chúis shoiléir ann.
Tim Pat Coogan
Bhí a athair, Ned Coogan (Edward, nó Éamann Ó Cuagáin mar a ghlaoigh sé air féin), ina bhall den IRA ag tús na 1920idí, agus Leas-Choimisinéir na nGardaí níos déanaí.
Adrian Hardiman
Barra
Bhíodh Hardiman le Fianna Fáil agus sheas sé dóibh sna toghcháin áitiúla sa bhliain 1985 i nDún Laoghaire ach ní raibh rath ar a chuid iarrachtaí.
2007
Bhí Hardiman mar pháirt den chúirt a bhronn dúbailt damáistí ar an tábhairneoir as Dún na nGall, Frank Shortt, ar gearradh téarma príosúnachta san éagóir air tar éis do bheirt Ghardaí fianaise bhréige a chur chun cinn.
Féile Woodstock
Clár
I measc na gceoltóirí a ghlac páirt ná Arlo Guthrie, Joan Baez, Santana, Canned Heat, Grateful Dead, Creedence Clearwater Revival, Janis Joplin, The Who, Jefferson Airplane, Joe Cocker, The Band agus Crosby, Stills, Nash and Young. clé|mion|177x177px Críochnaíodh an deireadh seachtaine le taispeántas cáiliúil ó Jimi Hendrix, nuair a bhuail seisean an stáitse ag 4:00 maidin Dé Luain.
Idirghnéasacht
Forbairt ghnéasach mhínormálta de bharr aimhrialtachtaí i gcomhlánú na ngnéaschrómasóm (XX sa bhaineannach is XY sa bhfireannach), nó lochtanna i bhforbairt na ngónad sa suth óg. Is féidir go mbeidh dabht mar gheall ar ghnéas naíonáin nuabheirthe, nó nach n-éireoidh amhras faoi staid idirghnéasach nó éiginnte ach amháin ag an gcaithreachas. Uaireanta, is gá mionanailís na gcrómasóm, meastacháin ar thál na ngnéashormón, agus bithóipse na bhfaireog gnéasach chun fadhb chasta a réiteach.
Francesc Macià i Llussà
B'é an tUasal Francesc Macià i Llussà (Vilanova i la Geltrú, 21 Deireadh Fómhair, 1859 - Barcelona, 25 Nollaig, 1933) an 122ú Uachtarán na Catalóine agus bhí sé ina oifigeach in Airm na Spáinne roimhe sin.
Cnagaire impiriúil
Speiceas cnagaire is ea an cnagaire impiriúil (Campephilus imperialis) atá dúchasach do Mheicsiceo. Mura bhfuil an speiceas seo díofa, is é an speiceas cnagaire is mó ar domhan, ag 56-60 cm ar fad. Fuair taighdeoirí amach go bhfuil a scileanna dreapadóireachta mall agus a ráta greadeitilte sciobtha i gcomparáid le cnagairí eile. Mar gheall ar an dlúthghaol tacsanomaíoch atá aige, agus a chosúlacht ó thaobh cuma de, leis an gcnagaire eabharghobach (C. principalis), uaireanta tugtar an cnagaire eabharghobach Meicsiceach air, ach úsáidtear an t-ainm seo freisin don chnagaire Guatamalach atá ar marthain (C. guatemalensis). Is eol d’áitritheoirí dúchais Mheicsiceo an t-éan mór feiceálach seo le fada, agus tugadh cuauhtotomomi sa Nachuáitlis air, uagam ag na Tepehuán agus cumecócari ag na Tarahumara.
Augaire mac Dúnlainge
Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Augaire mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Úgaire mac Dúnlainge) (bás 1024). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1018 go dtí 1024.
Glaschú
Comhchathracha
Torino, an Iodáil
Saltair na Rann
Sa phríomh lámhscríbhinn, Rawlinson B 502 (Bodleian, Oxford), tá ann ina ndiaidh dhá dhán crábhaidh agus 'Deich-dhuan an Aiséirí’ (Deichdúan na heisseirge), a cuireadh leis an saothar nua déanaí sa deichiú haois.
Inis Ceithleann
Rugbaí
Bunaíodh an club rugbaí an 28 Lúnasa 1925, nuair a d'fhreastail 37 ar chruinniú sa Halla Bhaile. Ghlac an club nua le rialacha Ollscoil Bhaile Átha Cliath. Imríodh an chéad chluiche ar 30 Meán Fómhair 1925 i gcoinne Bhéal Átha Seanaidh i gContae Dhún na nGall.
Ogmios
Dia deisbhéalaí na gCeilteach ba ea  Ogmios. Deirtear gur leagan níos sine d'Earcail é. Bhaineadh sé leas as a solabharthachta chun daoine a mhealladh. Sna seanscéalta, déantar trácht ar shlabhraí fada tanaí idir a thabhairt agus cluasa a lucht leanúna.
Väinö Linna
Saighdiúir
Nuair a d'éirigh ina chogadh idir an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach, chuaigh Väinö óg sna saighdiúirí chomh maith le duine. Cuireadh i gceannas ar chomplacht meaisinghunnadóirí é, ach nuair a tháinig deireadh le Cogadh an Gheimhridh, fuair sé de chúram cleachtadh a thabhairt do shaighdiúirí nua-earcaithe. Nuair a phléasc Cogadh na Leanúna amach, agus na Fionlannaigh ag dul chun cogaidh le taobh na Gearmáine Naitsíche chun a gcuid críocha caillte a éileamh ar ais ar an Aontas Sóivéadach, cuireadh Linna i gceannas ar a chomplacht meaisínghunnadóirí arís.
Päämäärä - An Cuspóir Sroichte
Foilsíodh Päämäärä—"An Cuspóir"—sa bhliain 1947. Ní raibh ann go bunúsach ach cur síos dírbheathaisnéisiúil ar shaol an fhir oibre a chuireann roimhe a shaol a fheabhsú agus cuspóir ar leith a bhaint amach—agus is é an cuspóir seo ná dul le scríbhneoireacht. Chuaigh an t-úrscéal go mór mór i bhfeidhm ar na léirmheastóirí agus an cur síos dúisitheach a thug sé ar mhífhoighne na hóige, ar an míshuaimhneas is ar an míshástacht leis an saol is dual do dhaoine óga gach glúin. Níor dhíol an leabhar go rómhaith, áfach. Mar sin féin, d'oscail sé doirse na gciorcal liteartha os comhair an scríbhneora óig. Fuair sé aithne ar Alex Matson, a bhí ina léirmheastóir agus ina scríbhneoir aithnidiúil aistí, agus d'imir aiste thábhachtach Mhatson, Romaanin taide ("An Úrscéalaíocht"), an-tionchar ar Linna mar scríbhneoir. clé|mion|299x299px|Väinö Linna ar chlé, 1964
Eipic Mhillteanach na Staire
Tá imeachtaí an tsaoil mhóir ag cúngú isteach ar mhuintir Pentinkulma féin—sin é ainm an tsráidbhaile ina bhfuil cónaí ar mhuintir Koskela. Tugann Linna cur síos ar an dóigh a dtéann forógra na Feabhra 1899, stailc mhór na bliana 1905 agus cogadh cathartha na Fionlainne i bhfeidhm ar bhunadh na háite.
Tháinig an chéad chuid den tríológ amach sa bhliain 1959. Bhí an tsraith críochnaithe i ndiaidh trí bliana, agus ansin, d'éirigh sé as an úrscéalaíocht, ó bhí sé tar éis a theachtaireacht a reic, mar a dúirt sé. Ina dhiaidh sin féin, scríobhadh sé aistí i gcónaí.
Bóthar Anglesea
Tá réileán cruicéid Bhóthair Anglesea suite ann.
Volker Türk
Is dlíodóir Ostarach agus oifigeach de chuid na Náisiún Aontaithe é Volker Türk, a rugadh sa bhliain 1965. . Tá sé ina Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine ón 17 Deireadh Fómhair 2022.
Ruairidh MacIlleathain
Craoltóir agus scríbhneoir Gàidhlig é Ruairidh MacIlleathain a bhfuil spéis aige i bhfoghlaim na Gàidhlig, san oidhreacht nádúrtha agus sa timpeallacht. Tá sé ina chónaí in Inbhir Nis, cé go mbíonn sé ar an Tearmann (tír a shinsearachta) chomh maith agus ar bhád ar thaobh thiar na Gaeltachta. I ndiaidh na mblianta sa Tasmáin, mar a raibh sé ina mhúinteoir bitheolaíochta, bhog Ruairidh agus a bhean Kerrie go hAlbain sa chaoi is go dtógfaí a mbeirt chlainne le Gàidhlig (tá an bheirt acu líofa anois, mar atá Kerrie féin). Bhí Ruairidh ina mhac léinn i Sabhal Mòr Ostaig ar feadh bliana sula bhfuair sé post ag plé le cúrsaí nuachta sa BBC in Inbhir Nis in 1992. D'fhág sé an BBC chun obair as a stuaim féin sa bhliain 1997 agus ón uair sin tá sé tar éis a bheith ag plé le go leor gnónna éagsúla atá ceangailte le Gaeilge na hAlban — teagasc, cúrsaí a eagrú, craoltóireacht, scríbhneoireacht, scéalaíocht is eile. Bíonn daoine as gach cearn den domhan ag éisteacht leis na cláir raidió sheachtainiúla atá aige - Litir do Luchd-ionnsachaidh (Litir d'Fhoghlaimeoirí) agus An Litir Bheag, a bhfuil na mílte díobh ann anois, agus tá ráchairt mhór ar na cúrsaí nádúir aige ina dtaispeánann sé an nasc láidir idir Gaeilge na hAlban agus timpeallacht na hAlban. Bronnadh stádas Ambasadóir na Gàidhlig air ag Mòd Nàiseanta Dhùn Omhain in 2012. Tá Ruairidh tar éis scéalta do pháistí agus leabhair faoi logainmneacha a scríobh, agus bhuaigh nóibhille dá chuid — "An Creanaiche" (An Fulangaí) — an dara háit i gcomórtas Duais Dhòmhnaill Meek in 2015. Is é Còig Duilleagan na Seamraig (Cúig Dhuilleog na Seamróige) an chéad úrscéal lánfhada uaidh. Bhuaigh sé Duais Dhòmhnaill Meek in 2018.
Y Ganllwyd
52.8036°N, -3.8886°W
19 Márta
Is é an 19 Márta an 78ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 79ú lá i mbliain bhisigh. Tá 287 lá fágtha sa bhliain.
Liosta de charachtair Coronation Street (1969)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1969:
Dearadh intí
Dearthóir taobh istigh
Is féidir le dearthóirí bailchríoch, dath, méid, cruth, líon na bolgán agus go leor eile a shaincheapadh. Agus fiú do chuid smaointe a fhíorú agus solas an-mhaith a chruthú duit féin ón tús.
Cathghrúpa Nordach
Ord catha
Úsáideann an t-aonad eagraíocht mhodúlach a bhfuil cathlán coisithe meicnithe ina chroílár. I gcás CGN 2008 ba é an 41 é. Cathlán Frithghníomh Mear ó Skaraborgs regemente agus do NBG 2011 ba é an 192 a bhí ann. Croí-Chathlán Norrbottens regemente (I19). Le linn 2011 bhí creat ann chun acmhainní breise a chomhtháthú. I measc na n-acmhainní sin bhí airtléire, aerchosaint, agus faisnéis agus tacaíocht lóistíochta breise. Dhéanfaí tacaíocht bhreise i bhfoirm sócmhainní aeir, cabhlaigh agus fórsaí speisialta a leithdháileadh bunaithe ar na tascanna oibríochtúla a rabhthas ag súil go ndéanfadh an t-aonad iad.
Armas
mion|100x100px| Comhartha na Ceannasaíochta Armas an aonaid, a cláraíodh in 2008, is ea sciath ghorm a thaispeánann leon airgid le teanga dhearg agus croibh, ag coinneáil claíomh ina lapa deis agus craobh olóige ina lapa clé, óir daite araonr. Is é an mana Ad omnia paratus (Gaeilge : Ullmhaithe do rud ar bith). Siombail náisiúnta is ea an leon atá coitianta ag na comhthíortha den Chathghrúpa Nordach seachas Éire, agus is ionann an claíomh agus craobh olóige agus an uaillmhian chun síocháin a fhorchur - le nó gan foréigean a úsáid.
An Timire
Stair
In 1949 bhí An Timire in ísle brí agus is beag nár thit sé as a chéile. Ansin, tháinig dream eile a bhí lán de chreideamh agus de dhíograis chun a tharrthála, baill Chuallacht Mhuire.
Glyn Tarell
51.899°N, -3.4816°W
Donnchad mac Domnaill Cláin
Tháinig Donnchadh i gcoróin tar éis bhás a athar, maraithe ag fir Uí Chinnsealaigh. Sa bhliain 996, fuair Diarmait mac Domnaill, rí Uí Chinnsealaigh, bás. Sa bhliain 999, gabhadh Donnchadh ag Sigtryggr Silkiskegg, rí na Lochlannach as Áth Cliath, agus a chéile comhraic, Maol Mórdha mac Murchadha de chlann Uí Fhaoláin. Chuir Maol Mórdha an ruaig ar Dhonnchadh sa bhliain 1003 agus tháinig i gcoróin ina ionad. Rí deireanach Uí Dhúnchadha a bhí ina rí Laigean ba ea Donnchadh.
Maol Ruanaidh Ua Dubhda
Rí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea  Maol Ruanaidh Ua Dubhda  (bás 1005).
Glyncorrwg
51.6796°N, -3.6275°W
An tUrramach Gilleasbuig Farcharson
Saol
Dúirt an tUrramach Dòmhnall MacGillEathain mar gheall air:
Sophie in 't Veld
Tús a shaoil agus oideachas
Ó 1982 go 1991, rinne sí staidéar ar an stair ag Ollscoil Leiden. Tar éis di céim mháistreachta a bhaint amach i staidéar na meánaoise, d’oibrigh sí mar shaoraistritheoir sa Fhraincis, sa Bhéarla agus san Iodáilis, ansin mar oiliúnaí sa rannóg gnóthaí eacnamaíocha i gcathair na hÍsiltíre, Gouda.
Cáit Feiritéar
Fuair sí bás ar 8 Meitheamh 2005 in ospidéal an Daingin.
Anbhás Chú Chulainn
Sa leaganacha níos luaite, roinntear an scéal ina dhá leath, Brislech Mór Maige Muirtheimne (Brisleach Mhór Maighe Muirtheimhne) agus Dergruathar Chonaill Chernaig (Deargruathar Chonaill Chearnaigh). Insítear iontu conas a maraíodh Cú Chulainn, dochloíte go nuige sin, tar éis dó a gheis, saighte a bhriseadh, agus conas a bhain a dheartháir altrama, Conall Cearnach, a dhíoltas amach ar na déantóirí coire.
Dealbh san AOP
I nArd-Oifig an Phoist, Baile Átha Cliath, tá dealbh cré-umha de Chú Chulainn marbh, cruthaithe ag an dealbhóir Oliver Sheppard, chun mairbh Éirí Amach na Cásca, 1916, a chomóradh.
Liosta de charachtair Emmerdale (2008)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2008:
Tubaiste i Muir nIocht, Samhain 2021
Tharla Tubaiste i Muir nIocht ar 24 Samhain 2021 nuair a báthadh 27 duine - imircigh ó thíortha éagsúla - agus iad ag iarraidh dul trasna na farraige idir an Fhrainc agus Sasana. Tugadh triúr ón uisce agus iad fós ina mbeatha.
Goetre Fawr
51.7358°N, -2.9821°W
Cuil fheola
Is feithid í an chuil fheola.
Father Knows Worst
Craoladh an t-ochtú heipeasóid déag, "Father Knows Worst", den fichiú sraith The Simpsons ar an 26 Aibreán 2009. Scríobh Rob LaZebnik an eipeasóid seo. D'fhéach 5.94 milliún duine ar an eipeasóid.
Uaithleideoir
mion Gléas óna léann an láithreoir teilifíse a chuid scripteanna beo ar an aer is ea uaithleideoir. mion
Liosta de charachtair Emmerdale (2009)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2009:
Let It Be
Taobh 2
Gach amhrán cumtha ag Lennon/McCartney, ach amháin iad siúd le nótaí.
Siondróm Down
Is riocht géiniteach é siondróm Down (nó trísómacht 21) agus siondróm comhbheirthe: crómasóm breise is cúis leis an riocht. Bíonn leibhéal an mhíchumais fhoghlama ghinearálta idir míchumas éadrom agus míchumas domhain. Cé go mbíonn saintréithe fisiceacha áirithe comónta ar dhaoine a bhfuil siondróm Down orthu, is daoine iontu féin iad i gcónaí. mion|clé|[[Lá Fhéile Pádraig]]
Áth Maol Ruibhe
Is sráidbhaile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Áth Maol Ruibhe.
Dragan
Tá fospeiceas den dragan, A. Dracunculus var. sativa nó an dragan Francach, saothraithe go fairsing mar luibh cistine, agus chun fínéagar a bhlaistiú. Áirítear é mar cheann de na ceithre fines herbes i gcócaireacht na Fraince. Úsáidtear é in chakapuli, mias náisiúnta na Seoirsia freisin.
Manannán mac Lir
Diacht mhara i miotaseolaíocht na nGael is ea Manannán mac Lir, mac na diachta Lir. Cé go bhfuil baint áirithe aige le Tuatha Dé Danann, cuireann roinnt scoláirí Manannán mac Lir i gcatagóir de dhéithe a théann níos faide siar. Pearsa mór i litríocht na hÉireann atá ann agus finscéalta na hAlban agus Mhanann chomh maith.
Liosta séasúir The X-Files
Séasúr 4
Craoladh an ceathrú séasúr The X-Files idir 4 Deireadh Fómhair 1996 agus 18 Bealtaine 1997 ag tosú leis an eipeasóid "Herrenvolk".
Séasúr 5
Craoladh an cúigiú séasúr The X-Files idir 2 Samhain 1997 agus 17 Bealtaine 1998 ag tosú leis an eipeasóid "Redux".
Séasúr 8
Craoladh an t-ochtú séasúr The X-Files idir 5 Samhain 2000 agus 20 Bealtaine 2001 ag tosú leis an eipeasóid "Within".
Séasúr 9
Craoladh an naoú séasúr The X-Files idir 11 Samhain 2001 agus 19 Bealtaine 2002 ag tosú leis an eipeasóid "Nothing Important Happened Today".
Séasúr 10
Craoladh an deichiú séasúr The X-Files idir 24 Eanáir 2016 agus 22 Feabhra 2016 ag tosú leis an eipeasóid "My Struggle".
Próipil
- CH3CH2CH2 -, grúpa a dhíorthaítear ó phrópán. Is grúpa isiméireach an grúpa iseapróipil, - (CH3)2CH -. Úsáidtear an t-alcól próipile is an t-alcól iseapróipile mar thuaslagóirí agus mar mhalairt ar eatánól i bhfeidhmeanna nach feidhmeanna dí iad.
Iltéarmach
Slonn ailgéabrach ina bhfuil cuid mhaith téarmaí suimithe le chéile nó dealaithe óna chéile (mar shampla, a + 3b - 5c). Más iolruithe de chumhachtaí athróige amháin (x, mar shampla) na téarmaí, mar seo, a0 x n +a1 x n-1 +a2 x n-2 +... +an (agus a0 ≠ 0), deirtear gur iltéarmach de chéim n i x é. Is cearnach iltéarmach de chéim 2, agus is ciúbach ceann de chéim 3.
Liosta de charachtair Coronation Street (1979)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1979:
Ríthe na Deasmhumhan
Taoisigh Mhic Cárthaigh níos déanaí
Mhaígh Terence Francis MacCarthy an teideal Ceann na Fine Mac Cárthaigh Mór. Ghlac Príomh Aralt na hÉireann leis an maíomh sa bhliain 1992. Sa bhliain 1999, ámh, tarraíódh an t-aitheantas, nuair a nochtadh gur cumadh fianaise ar son an mhaímh.
I Meitheamh 2009, glacadh aitheantas le Liam Trant MacCarthy (a rugadh 27ú Nollaig 1957) as an Róidéis Theas ó Garter Principal King of Arms ag College of Arms i Londain mar sliochtach sinsearach and éilitheor don teideal Mac Cárthaigh Mór. Is é mac Cormac Trant Mhic Cárthaigh (1931-1999) mhic Liam Trant (solicitor) (1894-1967) mhic William Patrick Trant (1853-1901), mhic Daniel as Srugrena agus a mhná chéile Ellen iníon Patrick Trant as Contae Phort Láirge. Feictear an dá ghlúin is sine i nginealach foilsithe ag an iar-Ulster Office of Arms. Foilsíodh ginealach na clainne in Burke's Irish Landed Gentry faoin alt "MacCarthy of Srugrena Abbey, Co. Kerry".
Iomáint
Na foirne
Tá cúig imreoir déag i ngach foireann, agus úsáidtear an leag amach céanna i gcónaí. Tá cúl báire amháin (uimhir 1), seisear cosantóir (uimhreacha 2-7), beirt imreoir lar-páirce (uimhreacha 8 agus 9) agus seisear ionsaitheoir (uimhreacha 10-15). Bíonn an cúl báire gléasta i ndath difriúil ó na himreoirí eile. Tá cúigear fear ionaid déag (uimhreacha 16 agus ar aghaidh), agus is féidir cúigear a úsáid in aon chluiche amháin.
Ciaróg dheá an róis
Is feithid í an chiaróg dheá an róis. Ball d'fhine na Scarabaeidae atá ann.
Lá Idirnáisiúnta na mBan agus na gCailíní san Eolaíocht
De réir Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (EOECNA nó UNESCO), níl ach 28% de na taighde oirí ar fud an domhain ina mná, agus níos lú ná sin díobh atá i bpoist shinsearacha.
Slat na ríghe
Tréithe agus siombalachas
De réir cuir síos le Seathrún Céitinn, ba ghá don tslat bheith idir bhán (ag léiriú glaineachta) agus díreach (ag léiriú ceartais).
Deasghnáth
O'Mahon's country doeth follow the ancient Tanist law of Ireland; and unto whom Mac Carthy Reagh shall give a white rod, he is O'Mahon, or Lord of the Country; but the giving of the rod avails nothing except he be chosen by the followers, nor yet the election without the rod. The MacCarthy Reagh was inaugurated with the same ceremonial with which he inaugurated the O'Mahon and other dependent chiefs. There was a grievance attached to this, and it did not escape the keen eyes of the Cork juries, who presented: 'That when any Lord or Gentleman of the Irishry within this county, is made Lord or Captain of his name or kindredtie, he taketh of every inhabitant, freeholder, and tenant under him, a cow to be paid for erecting a rod in that name.
Dearbhú Petersberg
Aistriú chuig an AE
Mar chuid de chumasc páirteach an AIE leis an Aontas Eorpach, tháinig na cúraimí sin chun bheith ina gcuid de Bheartas Slándála agus Cosanta na hEorpa, agus bhí siad lárnach i neartú dhara colún an Aontais Eorpaigh, an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála.
Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda
Rí Uí Fhiachrach Mhuaidhe ba ea  Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda  (bás 1143).
Gwernymynydd
Baile i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag, is ea Gwernymynydd, 186.2 km ó Caerdydd agus 276 ó Londain. Tá daonra 1,112 ann, agus tá 184 (16.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Helmut Kohl
Beatha
Rugadh Kohl i Ludwigshafen na Gearmáine ar an 3 Aibreán 1930. Ina Caitliceach a tógadh é. clé|mion|235x235px|1967 Is i lár na ndéaga de bhlianta a bhí sé nuair a tháinig deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda. Ach bhí Kohl páirteach sa Dara Cogadh Domhanda agus é fós ina dhéagóir, ball den Kinderlandverschickung agus ansin den Hitlerjugend. Is minic a dúirt sé go raibh sé slán ón gcuid is measa den chogadh mar gheall ar é a bheith chomh hóg sin.
Maraíodh a deartháir Walter, saighdiúir, sa Chogadh sa bhliain 1944; chuaigh a bhás go smior ann.
An Fhrainc
Ó Mhonarcacht go Poblacht
Cé gur bhuaigh siad ar deireadh sa gCéad Chogadh Domhanda, d'fhulaing an tír go mór, go háirithe ó thaobh daoine agus mianraí de.
Bóinn (bandia)
I miotaseolaíocht na nGael, is bandia abha na Bóinne í Bóinn (Sean-Ghaeilge Boand nó Boann). De réir Leabhar Gabhála na hÉireann agus an seanscéal Táin Bó Fhraoigh, ba dheirfiúr Bébhinn í agus iníon Delbáeth, mac Elatha, de shliocht na dTuath Dé Danann. Ba é Neachtan, Ealcmhar nó Nuada Airgeadlámh a fear céile, ag brath ar fhoinse. Lena leannán Daghdha, ba mháthair Aonghasa í. Um a gcaidreamh a cheilt, chuir Daghdha stad ar an ngrian ar feadh naoi míosa; de bharr sin, gineadh iompraíodh agus rugadh Aonghas laistigh d'aon lá amháin.
The Late Late Show (CBS)
mion|clé|2016 Is seó cainte é The Late Late Show a chraoltar ar CBS sna Stáit Aontaithe. Bíonn an clár ar siúl ar CBS go mall san oíche.
Iarúsailéim
Is é príomhchathair Iosrael ná Iarúsailéim.
Polaitíocht
Ar 8 Nollaig 2017, d'fhógair Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, Donald Trump, go raibh na Stáit Aontaithe chun aitheantas a thabhairt feasta go hIarúsailéim mar phríomhchathair Iosrael.
Henriette Pressburg
Saol
Phós Henriette Pressburg Hirschel (Heinrich ina dhiaidh sin) Marx (1777-1838) an 22 Samhain 1814 i Sionagóg Nijmegen, fuair sí spré d'fhiche míle gildear. Bhog an lánúin go baile dúchais Heinrich, Trier i Dúiche na Réine, a bhí ansin mar chuid de Ríocht na Prúise, áit ar oibrigh Heinrich go rathúil mar dhlíodóir. Anseo bhí naonúr clainne acu, ceathrar mac agus cúigear iníonacha, beirt mhac ag fáil bháis agus iad ina leanaí. Rugadh Karl, an tríú leanbh acu, ar 5 Bealtaine 1818. In 1819 bhog an teaghlach go dtí áitreabh deich seomra os comhair gheata ársa Porta Nigra na Róimhe, áit a raibh Henriette ina cónaí lena teaghlach ar feadh na 23 bliana amach roimpi. Thart ar 1817 d’athraigh fear céile Henriette a ainm ó Hirschel go Heinrich agus baisteadh é san Eaglais Liútarach, agus baisteadh a leanaí i mí Lúnasa 1824. Baisteadh Henriette i mí na Samhna 1825. Mar thoradh ar na hiompaithe seo briseadh iomlán le teaghlach Heinrich - ba é rabbi Trier a athair - cé gur lean Henriette de dhlúth-theagmháil lena teaghlach san Ísiltír, rugadh a ceathrú leanbh Hermann le linn cuairte ar ais ar Nijmegen i mí Lúnasa 1819.
Gwynllwg
51.523°N, -3.0476°W
Hulc
Soitheach meánaoiseach ba ea an hulc. Tháinig sí roimh an gcarrac agus an gcarbhal, cé nach raibh sí chomh tábhachtach leo siúd. Bhí baint ar leith aici le hÍsiltíortha na hEorpa, áit, is dócha, a raibh sí á húsáid mar bhád abhann nó canála den chuid is mó. Níl d’fhianaise ina taobh ach i gcáipéisí dlí agus i bpictiúir.
Liosta de charachtair Emmerdale (2017)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 2017:
Richard Wagner (idirdhealú)
Cumadóir Rómánsúil Gearmánach ab ea Richard Wagner (1813–1883).
Lausanne
Chomh maith le sin, tá ceanncheathrú an Choiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha (CICO) suite i Lausanne freisin.
Táin Bó Regamon
Scéal
Thit a seachtar iníonacha i ngrá le seachtar mac Queen Méabha agus Ailealla.
Méara Bulawayo
Is é Méara Feidhmiúcháin Bulawayo ná feidhmeannach rialtais Bulawayo, san tSiombáib. Tá an Méara ina bhall de Chomhairle Cathrach Bulawayo, agus faigheann sé/sí cúnamh ón leas-mhéara. Úsáideann an Méara an stíl "A Onóir ". (Béarla "His Worship".) Is é Solomon Mguni an méara reatha ó 2018.
Hendy-gwyn
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Hendy-gwyn, 106.2 km ó Caerdydd agus 311 ó Londain. Tá daonra 1,727 ann, agus tá 749 (43.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Bébhinn
Pearsa miotasach
Thug Midhir an buafhocal Bé Find ("bean fhionn") don bhanlaoch Éadaoin sa scéal Tochmharc Éadaoine. Faightear dán ann le Midhir darb ainm "A Bé Find in ragha lium". Is amhlaidh ámh gur sheansaothar neamhghaolmhar é a curadh le scéal Éadaoine níos deireanaí.
1 Nollaig
Is é an 1 Nollaig an 335ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 336ú lá i mbliain bhisigh. Tá 30 lá fágtha sa bhliain.
Sic semper tyrannis
Frása Laidine is ea Sic semper tyrannis a chiallaíonn "ar an gcaoi sin i gcónaí do thíoránaigh".
Ceaptar gur tharla céad úsáid den bhfrása sic semper tyrannis tar éis fheallmharú Iúil Caesar, agus gurbh é Brutus mar dhea a dúirt é. Ach, is beagnach cinnte nach bhfuil sé seo fíor.
Liosta de charachtair Coronation Street (1991)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1991.
Antartaice
Úsáid na hAntartaice
Is fada an Antartaice á hiniúchadh ag na heolaithe de bharr a ndéanann sí de léiriú ar réanna geolaíocha eile agus ar a bhféadfadh a bheith i ndán dúinn san am atá le teacht, go háirithe i ngeall ar athrach na haeráide. Chomh maith leis sin, tá fonn ar a lán tíortha dul ar thóir mianraí sa réigiún, rud ar mór an t-ábhar conspóide é. Faoi láthair meallann an Antartaice a lán turasóirí: déantar iarracht ar gan díobháil ar bith a dhéanamh don timpeallacht, ach ní leithne an t-aer ná an timpiste.
Oighear mara
Is lú an salann atá san oighear mara ná mar atá sa sáile, agus an salann nach bhfuil gafa ag an oighear méadaíonn sé salandacht agus dlúithe na farraige. Is féidir leis seo dul i bhfeidhm ar chomhiompar agus ar ghluaiseacht an uisce agus cothaithigh a thabhairt aníos. Nuair a leánn an t-oighear san earrach scaoileann sé uisce níos glaine uaidh, ag cruthú sraith dhaingean uachtarach nach mbíonn chomh goirt sin.
Beatha i gcontúirt
280px|thumb|Caolas Bransfield
Próiseáil
Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal próiseáil:
Liosta de charachtair Emmerdale Farm (1985)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale Farm den chéad uair sa bhliain 1985:
Gealdoirb mhór
Cur síos
Tá an ghealdoirb mhór ar na feithidí uisce is mó. Is féidir í a bheith níos faide ná 5 ceintiméadar agus níos leithne ná 2 cm. Bíonn an cholainn dubh le loinnir scothghlas nó ar dhath olóige. Bíonn ag shúile ag gobadh amach agus aintéiní air a bhíonn idir scothdhearg agus dubh.
Liosta de charachtair Coronation Street (1993)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1993.
Lev Yashin
D’imir Yashin ag ceithre Córn Domhanda idir 1958 agus 1970, agus roghnaíodh é mar chuid d’Fhoireann Aisling FIFA de stair chupán an domhain i 2002. I 1994, roghnaíodh é d’fhoireann Uile-Ama Chorn Domhanda FIFA, agus i 1998 roghnaíodh é mar bhall d’Fhoireann Domhanda an 20ú hAois. De réir FIFA, shábháil Yashin os cionn 150 cic pionóis sa pheil ghairmiúil - níos mó ná aon chúl báire eile. Choinnigh sé os cionn 270 scláta ghlan ina shlí bheatha freisin, bhuaigh sé bonn óir ag Comórtas Peile Oilimpeach 1956, agus Craobhchomórtais Eorpacha 1960. Is é fós an t-aon chúl báire sa stair a bhuaigh an Ballon d’Or, agus bhuaigh sé é i 1963. Vótáil an IFFHS é mar an cúl báire is fearr sa 20ú haois.
Julie Breathnach-Banwait
Bhí sí ar dhuine de na filí Gaeilge thar lear ar cuireadh agallamh orthu le haghaidh IMRAM 2021, féile litríochta in Éirinn.
Lev Yashin
Oidhreacht
Amhrán "Вратарь" ("Cúlbaire", 1971) le Vladimir Vysotsky.
Scaoileadh biopic i Rúisis faoina shaol, dar teideal Lev Yashin: Goalie of My Dreams, an 22 Deireadh Fómhair 2017. Tháirg a stiúrthóir Oleg Kapanets Gagarin: First in Space roimhe seo.
Gairm haca oighir
D'imir Yashin Haca Oighir ó 1950-1954 do HC Dynamo Moscow mar chúl báire. Bhuaigh sé an Corn Sóivéadach i Márta 1953 agus bhí sé sa 3ú háit i gcraobh haca oighir ASSP.
ZANU–PF
deas|250px|thumb|ZANU–PF Is páirtí polaitíochta is mó san tSiombáib é ZANU–PF. Faigheann Robert Mugabe, ceannaire an pháirtí 42 bliain d'aois, bás ar 6 Meán Fómhair, 2019, ag aois 95.
Stáit Aontaithe Mheiriceá
Poblacht bhunreachtúil chónaidhme ina bhfuil caoga stát agus ceantar cónaidhme amháin is ea Stáit Aontaithe Mheiriceá nó SAM, atá suite idir an tAigéan Atlantach agus an tAigéan Ciúin. Is í an ceathrú tír is mó achar agus an tríú tír is mó daonra ar domhan. Tá caoga stát ar fad ann. Is é Alasca an ceann díobh is mó achar, agus California ar an gceann is líonmhaire daonra.
An Chéad Chogadh Domhanda, an Spealadh Mór, agus an Dara Cogadh Domhanda
Ag tús an Chéad Chogaidh Dhomhanda i 1914, bhí na Stáit Aontaithe neodrach. Rinne na Meiriceánaigh comhbhrón leis na Sasanaigh agus leis na Francaigh, ach bhí a lán saoránaigh, go háirithe Éireannaigh agus Gearmánaigh i gcoinne idirghabhála. Ach i 1917, ghlac na Stáit Aontaithe páirt sa chogadh leis na comhghuaillithe. Níor theastaigh ó na Stáit Aontaithe a bheith gafa i gcúrsaí Eorpacha, agus mar sin, níor daingníodh an Seanad an Conradh Versailles. Chruthaigh an Conradh sin Conradh na Náisiún.
An Nua-Aois
Ba é toghchán na huachtaráin i 2000 ceann de na toghcháin ba chonspóidí riamh i Meiriceá ach, sa deireadh, toghadh George W. Bush. Ar 11ú Meán Fómhair 2001, bhuail sciemhlitheoirí al-Qaeda dá thúr an Ionaid Thrádála Dhomhanda i gcathair Nua-Eabhrac agus An Peinteagán in aice Washington, D.C.. Maraíodh timpeall 3000 daoine. Tar éis na hionsaithe, d'fhógair George W. Bush cogadh ar sceimhlitheoireacht agus bhí tacaíocht an Chomhphobail Idirnáisiúnta á lorg aige. Ag deireadh 2001, thosaigh Feachtas "Enduring Freedom" agus an aidhm a bhí ag an bhFeachtas ná an rialtas Taliban agus campaí traenála al-Qaeda a bhriseadh ón Afganastáin. Sa lá atá inniu ann tá fórsaí Taliban fós ag troid i gcoinne fórsaí ECAT sa tír úd.