cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dían Cécht
Tobar leigheasach
Bheannaigh Dian Céacht tobar darb ainm Sláine, siar ó Mhaigh Tuireadh agus soir ó Loch Arbhach in áit darb ainm Achadh an Chrann Úll (Achad Abla), áit a thagadh na Tuatha Dé Danann chun folcadh agus leigheas agus iad gortaithe, sula dtéidís ar ais chun troda. Leigheasadh an tobar gach cneá ach dícheannadh.
Gamanraige
Ba iad na Gamhanraidh (Sean-Ghaeilge Gamanraige) príomhshliocht na bhFear Ol nEchmacht, dream daonna réamhstairiúil a bhí i réim taobh thiar na Sionainne, i nIarthair na hÉireann.
Coco Gauff
Is imreoir leadóige gairmiúla as Na Stáit Aontaithe í Cori "Coco" Gauff. Rugadh í ar an 13 Márta 2004.
Falscaithe in Haváí, 2023
Imeachtaí
Ar 10 Lúnasa, d'fhógair an tUachtarán Joe Biden go loscadh sléibhe Hawaii ina mórthubaiste, beart a scaoil cistí feidearálacha i dtreo stát Hawaii agus oileán Maui go háirithe.
Smólach White
Ball den fhine Turdidae is ea an smólach White (Zoothera aurea ), a ainmníodh as an nádúraí Sasanach Gilbert White.. Tagann ainm an ghéinis Zoothera ón tSean-Ghréigis zoon, "ainmhí" agus theras, "sealgaire". Tagann ainm an speicis aurea ón Laidin aureus, "órga". .
Dáileadh agus gnáthóg
Póraíonn sé i bhforaoisí buaircíneacha fliucha (taiga), go príomha san chuid thoir den Phailéartach go dtí an Mhanchúir, an Chóiré agus an tSeapáin. Tá pórtha an tuaiscirt imirceach go láidir, agus formhór na n-éan ag bogadh go dtí oirdheisceart na hÁise i rith an gheimhridh. Is fáiní an- ghann é in iarthar na hEorpa.
Micseamatóis
Galar víreasach tadhaill coiníní a thagann i láthair mar shiada glóthaí ar an ainmhí ionfhabhtaithe. Neamhdhochrach do choiníní Mheiriceá Theas, ach marfach do choiníní Eorpacha. Tugadh isteach don Astráil i 1951 í le líon na gcoiníní a shraonadh, agus bhánaigh sí coiníní fiáine na hEorpa sna 1950idí.
An Drúcht Geal Ceo (The Foggy Dew)
Liricí
Bhí na slóite teann fána mílte lann
Is ó lár na Mí sea ghluais an scaoth
Leis an Phiarsach tá inniu sa ghlóir
Bheadh a n-uaigh faoin tsliabh i measc na bhFiann
Phill mé aníos fán ghleann arís
Catharine A. MacKinnon (ollamh dlí)
Saol
clé|mion|Law Library, University of Michigan. Céimí de chuid Choláiste Smith (BA '69), Scoil Dlí Yale (JD '77) agus Ollscoil Yale (PhD '87) is ea í. Tá Ollúnacht Elizabeth A. Long sa Dlí i Scoil Dlí Ollscoil Michigan aici ó 1989.
Seán de Paor
Óige
Rugadh é i sráidbhaile Áth na Coite (atá anois ar imeall cathair Luimnigh), mac le Daithi de Paor, garraíodóir as Cill Díoma, Co. Luimnigh, agus Eibhlín Nic Ghearailt. Thosaigh sé ag iomáint ar dtús i scoil náisiúnta Mhóin a’Lín le cabhair Sheáin Uí Cheallaigh (máistir na scoile), iarchathaoirleach Choiste CLG Chontae Luimnigh agus aithníodh láithreach go raibh scileanna thar an ngnáth aige.
Ba lúthchleasaí maith é freisin agus bhuaigh sé roinnt comórtas scoile sa rith 100 slat ach dhírigh sé ar an iomáint nuair a chuaigh sé isteach i gCLG Átháin a bunaíodh cúpla bliain roimhe sin.
Mumhan
Bhí Seán ar fhoireann na Mumhan a bhuaigh Corn an Iarnróid faoi sheacht idir 1940 agus 1948. Ceaptar gurbh é sin an fhoireann ba láidre riamh i stair an iomána le laochra an chluiche ar nós Críostóir Ó Rinn, Micheál Ó Braonáin agus Seán Ó Loinsigh (Corcaigh) agus Seán Ó Catháin (Port Láirge) chomh maith lena gcomh-imreoirí as Luimneach.
Liosta Feisirí Pharlaimint na hEorpa (1989–94)
Is liosta é seo de Feisirí Pharlaimint na hEorpa ó 1989 go 1994:
Seilbh na Rúise ar cheithre réigiún san Úcráin, 2022
Cúlra
Bhí fonn ar Uachtarán na Rúise, Vladimir Putin, teorainn na Rúise a bhogadh ionas go mbeidh sé in ann a rá gur cogadh cosanta atá ar siúl aige. Is ar an gcaoi chéanna seo a ghabh an Rúis leithinis na Crimé in 2014, tar éis dóibh 'reifreann' a thionól, ceann a cáineadh toisc gan é a bheith iontaofa; ‘cur i gcéill’ a bhí ann.
Imeachtaí
Tháinig na 'torthaí' amach láithreach ar 27 Meán Fómhair; tugadh 'an-tacaíocht' don Ionghabháil na Rúise, níos mó ná 87% sa réigún Kherson agus sna 90idí sna réigiún eile.
Ar 30 Meán Fómhair, tionóladh searmanas an tsínithe i bPálás Mór na Creimile, síniú a rinne beag beann den dlí idirnáisiúnta a bheith a shárú. Dúirt Uachtarán na Rúise, Vladimir Putin, go raibh "rogha shoiléir" déanta ag na pobail sna réigiúin sin nuair a léirigh siad gurbh fhearr leo a bheith faoi smacht Mhoscó. Tugadh faoin bpróiseas foirmeálta chun na réigiúin a thabhairt isteach i gCónaidhm na Rúiseach.
Katie Bouman
Is eolaí ríomhaire í Katherine Louise Bouman (/ˈbaʊmón/; a rugadh sa bhliain 1989 ) atá ag obair i réimse an íomháithe. Bhí sí i gceannas an fhorbairt algartam le haghaidh íomháú a dhéanamh ar dhúpoill, ar a dtugtar  'Continuous High-resolution Image Reconstruction using Patch priors ' (CHIRP), agus bhí sí ina ball d'fhoireann Tealascóp Event Horizon a ghlac an chéad íomhá de dhúpholl. Ceaptar go mbeidh sí chun dul ag obair le dámh California Institute of Technology i mí an Mheithimh 2019 mar ollamh cúnta le ríomhaireachta agus le heolaíocht mhatamaiticiúil.
A cuid taighde agus gairme
Fuair Bouman go leor aird ón meán cumarsáide nuair a scaipeadh grianghraf di i ndiaidh dúpholl a aimsiú sna íomhánna EHT go mear ar fud an bhaill. Mar sin féin, dúirt Bouman í féin gur glacadh an íomhá mar thoradh comhoibriú, rud a léiríonn an tábhacht a bhaineann le hobair foirne san eolaíocht. Ciapadh ar líne í, agus d'éirigh sé chomh dona gur rinne a comhghleacaí, Andrew Chael ráiteas ar Twitter ag cáineadh na "awful and sexist attacks on my colleague and friend Katie Bouman", lena n-áirítear iarrachtaí chun an bonn a bhaint óna cuid ranníocaíochtaí leis an aithint ar fad a thabhairt dó ar obair a chuireadh i gcrích ag foireann le Bouman, Chael, agus go leor daoine eile ann.
Charles Augustin de Coulomb
Fisicí a rugadh in Angoulème na Fraince ab ea Charles Augustin de Coulomb (14 Meitheamh 1736 – 23 Lúnasa 1806). Rinne sé taighde ar fhrithchuimilt, agus cheap an toirsiúnmeátán an-íogair chun na fórsaí aomtha leictreacha is maighnéadacha a thomhas. Chruthaigh sé dlí Coulomb i 1785: bíonn an fórsa idir dhá lucht leictreacha díreach i gcomhréir le hiolrú na luchtanna, agus i gcomhréir inbhéartach leis an bhfad eatarthu cearnaithe. Más iad p is q an dá lucht, agus d an fad eatarthu, is é an fórsa eatarthu F = p q/(4 π ε0 d 2 ), agus is tairiseach ε0 (= 8.854 × 10 -12 N m 2 ) a dtugtar ceadaíocht saorspáis air. Bíonn an fórsa seo dírithe ar feadh na líne idir na luchtanna, i dtreo a chéile (aomadh) más luchtanna neamhchosúla iad, amach ó chéile (éaradh) más luchtanna cosúla iad. Ainmnítear aonad an luchta leictrigh, an cúlóm, as.
An tAthair Seán Ó Murchú
Rugadh John Murphy i dTigh an Churraigh, Contae Loch Garman] sa bhliain 1753. Ní duine mór le rá é, ach bheadh a fhios ag gach duine cérbh é roimh dheireadh a shaoil. Ba dhuine lárnach é ar thréimhse thábhachtach i stair na hÉireann. Ba é an páiste is óige de sheisear ag Thomás Ó Murchú a bhí ina feirmeoir agus a bhí pósta le Johanna. Bhí sé ina shagart agus bhí air staidéar thar lear de bharr na bpéindlíthe. Ag an am bhí an lámh in uachtar ag na Protastúnaigh agus arm na Breataine, ní raibh cearta d'aon saghas ag na Caitlicigh agus bhí srianta  de gach saghas amach ansin ar chleachtadh an chreidimh Chaitlicigh. Rinne deartháir níos sine, Séamas, staidéar freisin don sagartóireacht thar lear a bhí lonnaithe in Sevilla na Spáinne. Chuir sé deireadh lena chuid staidéar, áfach, agus d’fhill sé abhaile mar gheall ar dhrochshláinte, agus in am phós sé, ag déanamh feirmeoireacht i ngar don Harrow. Ní riamh a díshealbhaíodh na Ó Murchú toisc is dócha gur tionóntaí maithe a íocann cíos ar am. Nuair a tháinig sé ar ais ó Sevilla, cuireadh i bhaile darbh ainm Kilcormuck, aitheanta anois mar Boolovogue faon ceannas ag an tsagairt Patrick Cogley.
Nuair a Fuair Dr. Nicholas Sweetman, an easpag a oirníodh John Ó Murchú bás tháinig Dr. James Caulfield ina háit. Ní rabh caidreamh ró-iontach ag Ó Murchú ar Caulfield mar gheall ar na hathruithe a rinne sé. Tháinig go leor athraithe sa deoise i Ferns. Dúirt Caulfield go raibh dílseacht aige don rí George III; aighneacht a chur faoi bhráid rialtas a mhórmhaithe agus na n-údarás comhdhéanta.
An Eastóin
Teangacha
Is é Eastóinis an teanga oifigiúil sa Eastóin. Tá sé á labhairt ag timpeall 1.1 milliún daoine. Is é Rúisis an teanga iasachta is comónta, tá nách mór 25% de dhaonra an Eastóin ó an Rúis.
Ott Tanak
n 2011, thiomáin Tänak 7 slógaí le Ford Fiesta S2000, a d'ullmhaigh foireann MM-Motosport faoi threoracha Markko Märtin. Rinne sé conradh cúig bliana le Ford. [4]
Nasc comhfhiúsach
mion|400x400px| Nasc comhfhiúsach a fhoirmíonn H 2 (ar dheis) ina bhfuil péire leictreon a riaradh idir dhá adamh Is nasc ceimiceach é nasc comhfhiúsach atá déanta de leictreoin riartha idir adaimh. Tugtar dís chomhroinnte nó dís nascach ar na leictreoin seo, agus tugtar nascadh comhfhiúsach ar chothromaíocht chobhsaí na bhfórsaí aomtha agus éartha idir adaimh, nuair a roinneann siad leictreoin. I gcás go leor móilíní, tugann comhroinnt leictreon deis do gach adamh sceall seachtrach iomlán a bhaint amach, a fhreagraíonn do chumraíocht leictreonach chobhsaí. Sa cheimic orgánach, tá naisc chomhfhiúsacha i bhfad níos coitianta ná naisc ianacha.
James Brokenshire
Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe ba ea James Brokenshire (8 Eanáir 1968 – 7 Deireadh Fómhair 2021), MP do Old Bexley agus Sidcup, agus Stát Rúnaí an Tuaiscirt idir 2016-2018 i rialtas Theresa May,
Dúlra
mion|[[Mórchuaird Chiarraí]] An saol máguaird, seachas mar atá déanta ag an duine (ar nós plandaí, ainmhithe, aibhneacha, cnoic srl.), is ea an dúlra, nó an nádúr. Sainmhíniú eileː na dúile uile na cruinne trí chéile.
Hugh O'Flaherty
Sa Vatacáin
Bhí an Moinsíneoir an-mhór le maithe agus móruaisle na Róimhe- chuidigh a scil i gcúrsaí gailf go mór leis, scil a d’fhoghlaim sé ar ghalfchúrsa Chathair Saidhbhín.
Scéal 'Éalú'
Dúradh go raibh an Flathartach in ann éide bhréige a chur air féin go minic chun éalú ó na Naitsithe san Iodáil. Mar shampla, oíche amháin agus é ar cuairt ar a chara an Prionsa Doria Pamphilj, ar Via del Corso, tháinig buíon saighdiúirí Gearmánacha ar a thóir. De léim, rith sé síos chuig an íoslach, áit a raibh gual á chur síos i ‘siúit’ don phálás. clé|mion|Trá Lí Chaith sé smúdar guail ar a chorp ó bhun go barr, sháigh a chuid éadaí sagairt isteach i mála guail, agus shiúil amach faoi shrón na saighdiúirí in éindí leis na fir ghuail eile.
Czesław Miłosz
Tionchar
Is iad na dánta agus na haistí an chuid is tábhachtaí de shaothar Miłosz. Rinne sé féin neamhshuim den dá úrscéal a scríobh sé, mar atá, Dolina Issy, nó "Gleann Issa", agus Zdobycie władzy, nó "Forghabháil na Cumhachta". Úrscéal liriciúil is ea é Dolina Issy a phléann óige an scríbhneora faoin tuath sa Liotuáin.
Sououd-e-Melli
Liricí
هر بچى يې قهرمان دى
هم ايماق، هم پشەييان
Traslitriú
Dā watan Afγānistān dai,
dā izat də har Afγān dai
ləka lmar pər šnə āsmān
Pə sine ke də Āsyā ba,
Wāyu Allāhu Akbar
Foréigean gnéasach
mion|fógra de chuid an West Midlands Police, Sasana Áiríonn foréigean gnéasach (nó foréigean inscne nó foréigean dírithe ar inscne) foirmeacha foréigin, amhail foréigean i ndlúthchaidreamh, ionsaí gnéasach (lena n-áirítear éigniú agus ciapadh), foréigean síceolaíoch agus eacnamaíoch, gáinneáil ar dhaoine, striapachas éigeantais, sclábhaíocht, agus cineálacha éagsúla de chleachtais dhíobhálacha, mar phóstaí leanaí agus/nó cleamhnas, ciorrú ball giniúna ban, coireanna a dhéantar ar son na honóra mar a thugtar air, ginmhilleadh éigeantais, toircheas éigeantais agus steiriliú éigeantais. mion|cé chomh tromchúiseach agus atá [[éigniú]] Is ionann foréigean inscne agus ceann de na mí-úsáidí is forleata ach is lú aitheanta in aghaidh chearta an duine. Gníomh nó bagairt díobhála é a dhéantar ar dhuine mar gheall ar a n-inscne. Cuireann foréigean inscne le bochtaineacht agus le drochshláinte ar fud an domhain agus cuireann sé bac ar an-chuid daoine, mná a bhformhór acu, leas a bhaint as lán a n-acmhainneachta.
Stephen King
Luathshaol
Rugadh athair Stephen, Donald Edwin King, timpeall na bliana 1913 i bPeru, Indiana, agus mairnéalach a bhí ann. I Scarborough, Maine, a tháinig máthair an bhuachalla chun saoil, agus is é an t-ainm a bhí uirthi ná Nellie Ruth Pillsbury. Saolaíodh ar an 13 Márta 1913 í, agus d'éag sí ar an 28 Mí na Nollag 1973. Pósadh an lánúin ar an 23 Iúil i gcontae Cumberland, Maine.
Rugadh an mac, Stephen Edwin King, ar an 21 Meán Fómhair i bPortland, Maine. Ní raibh sé ach dhá bhliain d'aois, nuair a thréig a athair an teaghlach. Dúirt sé go raibh sé "ag dul ag ceannach toitíní", agus chuaigh ceal ann ansin, nó níor fhill sé choíche. B'éigean dá mháthair eisean agus a dheartháir David, arbh uchtleanbh é, a thabhairt suas ina haonar, agus ba mhinic a bhíodh sí beo bocht ar fad. D'aistrigh an teaghlach go De Pere, Wisconsin; ina dhiaidh sin, go Fort Wayne, Indiana; agus ina dhiaidh sin, arís, go Stratford, Connecticut. Nuair a bhí Stephen King aon bhliain déag d'aois, d'fhill an teaghlach go Durham i stát Maine, áit ar shocraigh Ruth King síos le haire a thabhairt dá tuismitheoirí féin, go dtí go bhfuair siad bás. Ina dhiaidh sin, thosaigh sí ag obair i dteach téarnaimh áitiúil do dhaoine lagintinneacha.
Hymni i Flamurit
Liricí
I rith an ré cummanachas, a daoradh cleachtadh reiligiún san Albán, ní raibh an deireadh véarsa ag an amhrán. Bhí aon véarsa níos mó ag an mbundán.
Buntéacs an dáin
Te ty betohemi këtu,
Éamonn Ó Dálaigh
Rugadh i gCathair Luimnigh é agus ba dheartháir óg é Chaitlín Ní Dhálaigh, bean Thomáis Uí Chléirigh, duine dos na taoisigh a d'eagraigh an t-Éirí Amach agus a shínigh Forógra na Poblachta.
Comhdhúil heitreafháinneach
deas|mion|158x158px| An chomhdhúil heitreafháinneach [[Piridín, ]] Is éard is comhdhúil heitreafháinneach nó struchtúr fáinneach ann ná comhdhúil fháinneach ina bhfuil adaimh de dhá dhúil dhifriúla ar a laghad mar bhaill dá fháinne(í). An brainse de cheimic orgánach, a phléann leis an sintéise, airíonna, agus feidhmeanna praiticiúla na n-eitreafháinní is ea an cheimic heitreafháinneach .
I measc samplaí de chomhdhúile heitreafháinneacha tá na haigéid núicléacha go léir, formhór na ndrugaí, an chuid is mó de bhithmhaiseanna (ceallalóis agus ábhair ghaolmhara), agus go leor ruaimeanna nádúrtha agus sintéiseacha. Is heitreafháinní iad níos mó ná leath na gcomhdhúl aitheanta. Tá heitreafháinní nítrigine i 59% de dhrugaí atá ceadaithe ag FDA na SA.
Amybeth McNulty
Is aisteoir Éireannach í Amybeth McNulty (Éimí Sibéal Nic Conallta). Rugadh ar 7 Samhain 2001 i Leitir Ceanainn í. Tá cáil bainte amach aice mar an carachtar Anne Shirley ar an gclár teilifíse Anne with an E (2017-19).
Bro Gozh ma Zadoù
Is é Bro Gozh ma Zadoù (nó "Seantír m'Aithreacha") amhrán náisiúnta na Briotáine. Tá an fonn céanna leis is atá le hamhrán náisiúnta na Breataine Bige. B'é an file Briotánach Taldir Jaffrenou a scríobh an roscamhrán sa bhliain 1897 in aois a 18 bliana. Rugadh Taldir Jaffrenou sa Bhriotáin sa bhliain 1879. Mac le dlíodóir ab ea é.
Alexander Hamilton
Rialtas
Faoin Uachtarán George Washington, rinneadh an chéad rúnaí ar státchiste Mheiriceá de.
Deisceart (toghcheantar na hEorpa)
mion|250px|Suíomh Dheisceart Is toghcheantar na hEorpa suite in Éirinn é Deisceart. Cruthaíodh an toghcheantar sa bhliain 2004. Ó 2004 go 2014, bhí trí shuíochán ag an toghcheantar agus ceithre shuíochán ó 2014 go 19. Beidh suíochán amháin eile ag an toghcheantar don chéad toghchán na hEorpa.
An Riaisc
Láthair mhainistreach, nach bhfuil ann anois ach fothrach, is ea An Riasc, atá suite i gCorca Dhuibhne,1 km soir ó Bhaile an Fheirtéaraigh. Cuimsíonn an séadchomhartha seo fothraigh de shéipéal cloiche, gallán, agus bailiúchán de bhotháin chloiche nó clocháin, agus iad ar fad laistigh d'imfhalú cloiche singil. Gearrann balla cloiche inmheánach tríd an suíomh agus breathnaíonn sé gur roinn sé an suíomh idir an t-aireagal agus an reilig agus na spásanna cónaitheacha. Le linn tochailtí sna 1970dí fuarthas fianaise go bhféadfadh go raibh séipéal adhmaid ar an láthair sular tógadh an séipéal cloiche ann. Níl ann ach an bunsraith sa lá atá inniu ann. Tá roinnt leaca crosghearrtha ar an suíomh. Is í an ceann is suntasaí ná an gallán atá maisithe le cros Mháltach, bíseanna, ciorcail, agus móitíf de phéacóg. Ar an suíomh freisin tá bunsraitheanna de shraith bothán cloiche nó clocháin. Tá roinnt acu sin nasctha lena chéile. Nuair a bhí siad sin tógtha bhí siad an-chosúil leis na botháin 'choirceoige' den stíl thraidisiúnta tógála a bhí coitianta ar shuíomhanna eile ar Corca Dhuibhne.
Haemaifilia
Tréithe
I ngnáthduine, nuair a tharlaíonn créacht, tosaíonn eagar imoibrithe ceimiceacha sa bhfuil a dhéanann gréasán den phróitéin ar a dtugtar fibrin, agus cabhraíonn an téachtán fola seo le bac a chur le cailleadh na fola agus an chréacht a chneasú.
An Ghilbeartais
Tá thart ar 125,000 daoine a labhraíonn an Ghilbeartais. Tá cónaí ar 119,000 d'iadsan i gCiribeas, 97.2% den daonra.
Próiseas Bayer
Is é próiseas Bayer an príomhbhealach tionsclaíoch chun báicsít a scagadh go  hocsaíd alúmanaim agus agus d’fhorbair Carl Josef Bayer é. Níl ach 30-60% ocsaíd alúmanaim (Al 2 O 3 ) i mbáicsít, an méine alúmanaim is tábhachtaí, agus an chuid eile ina meascán de shilice, ocsaídí iarainn éagsúla, agus dé-ocsaíde tíotáiniam. Caithfear an ocsaíd alúmanaim a íonú sular féidir é a scagadh go miotail alúmanaim.
John McDouall Stuart
Taiscéalaí a rugadh i nDíseart na hAlban ab ea John McDouall Stuart (7 Meán Fómhair 1815 – 5 Meitheamh 1866). Thionlaic sé Charles Sturt ar a aistear (1844-1846), agus i 1860 thrasnaigh sé an Astráil ó dheisceart go tuaisceart. Ainmníodh Sliabh Stuart ansin as.
Heinz Guderian
Ag tús an Dara Cogadh Domhanda, bhí Guderian i gceannas ar chór armúrtha in ionradh na Polainne. Le linn Ionradh na Fraince, bhí sé i gceannas ar na haonaid armúrtha a rinne ionsaí trí fhoraois Ardennes agus a sháraigh cosaintí na gComhghuaillithe ag Cath Sedan. Bhí sé i gceannas ar an 2ú Arm Panzer le linn Oibríochta Barbarossa, an t-ionradh ar an Aontas Sóivéadach. Chríochnaigh an feachtas nuair a theip ar Chath Moscó, agus briseadh Guderian ina dhiaidh sin as a phost.
Béal Feirste
Iompar
Is ar na bóithre a bhíonn an brú is mó ó thaobh chúrsaí iompair de, go háirid ar maidin agus um thráthnóna i rith na seachtaine. Níl Béal Feirste cosúil leis an chuid is mó de chathracha móra Eorpacha sa dóigh is nach bhfuil cuarbhóthar ar ard-chaighdeán ann. Tá saghas seachbhóthar ann, an A55, ach amháin ar chaighdeán íseal, go háirithe dtuaisceart agus in iarthar na cathrach, áit a leann sé seanbhóithre a bhí ann cheana féin. Ina áit sin, leanann na piomhbhealaigh uilig chuig lár an bhaile, rud a chuireann strus ar an infastructúr. Cuireadh tús leis na mótarbhealaigh sna 1960aidí. Cuireadh deireadh leo i 1972, nuair a ghlac Rialtas Westminster seilbh ar chúrsaí iompair sa réigiún. I dtosach bhí sé ar intinn ag Rialtas Stormont thart fá 10 gcúrsa a fheabhsú thart fá'n chathair. Char éirigh leo ach 3 chinn a chur i gcríoch.
Imíonn an M2 agus an M3 ó Shráid Eabhrac, chomh maith le Nasc an Iarthair. Tá an ceangal áirithe seo ar cheann de na háiteanna is measa dá bhfuil in Éirinn ann fá choinne tráchta ar maidin. Cluintear gach maidin áfach ar an raidió faoi easpa iompair ó threo Bheannchair (ag Cnoc na gCóiníní mar shampla), ar an Bhóthar Ormeau íoctarach (ón deisceart agus ó Dún Pádraig, Bóthar Aontroma (ón tuaisceart) agus Bóthar Bhaile Nua na hArda (ón oirthear). Bíonn brú ar an M1 i dtolamh, fiú ag an deireadh seachtaine. I láthair na huair táthar ag tógáil carrbhealach dúbailte (an A1) idir Béal Feirste agus Iúr Cinn Trá i dtreo Bhaile Átha Cliath.
An Ghaeilge i mBéal Feirste
Bunaíodh Bunscoil Phobal Feirste i mBóthar na bhFál ins na seachtóidí, agus í ar an chéad Ghaelscoil ariamh i dTuaisceart Éireann. B'iad na tuistí a chuir tús leis an Ghaelscoil seo, agus iad ag tógáilt a gclainne le Gaeilg.
Criomhthann mac Éanna
Leaganacha eile
De réir Tairired na nDéisi (ina bhfuil dáta ar mhalairt ann), phós Criomhthann beirt dheirfiúracha Mhealla, bean ar bhean. Máthair Ingren ba ea dara deirfiúr, agus ba mháthair Eochaid Guinech Uí Bhairrche í Ingen. Ba mháthair Eithne Uathaí í deirfiúr eile fós.
Aodh mac Colgan
Sa bhliain 722, rinne Ard-Rí na hÉireann, Fearghal mac Maoil Dúin de Chineál Eoghain ionradh ar na Laigin, ag iarraidh a ardthiarnas a a chur i gcion orthu. Agus rí Murchad mac Brain Mut (bás 727) i gceannas na Laigean, tharla cath eatarthu agus maraíodh Fearghal. Insítear an scéal sa sága Cath Almaine, agus deirtear an gur thríd rídhamhna Aodh mac Colgan ar son na Laigin.
Joe Locke
Saol pearsanta
Rugadh Joseph William Locke ar 24 Meán Fómhair 2003. D’fhás sé aníos i nDúglas, Oileán Mhanann. D’fhreastail sé ar Ardscoil Ballakermeen. Rinne sé staidéar sa pholaitíocht, sa stair agus sa Bhéarla don A-Leibhéal.
Fritz Bayerlein
Bhí Fritz Hermann Michael Bayerlein (14 Eanáir 1899 – 30 Eanáir 1970) ina ghinearál i Wehrmacht na Gearmáine Naitsíoch le linn an Dara Cogadh Domhanda. Bhí sé ina oifigeach foirne ar dtús, páirteach le Erwin Rommel san Afrika Korps. Ansin bhí sé i gceannas ar an 3ú Rannán Panzer, ar Rannán Panzer Lehr agus ar Chór Airm LIII i láthair chogaidh na hEorpa. Fuair Bayerlein an bonn 'Crois an Ridire le Duilleoga Daracha agus Claimhte'.
God Save the King
Do mhaitheas caoin, neo-ghann, Bi dortadh air a cheann, Gun sgur, gun dìth ; Ceart-reachdan biodh ra linn, Á sìor thoirt aobhair dhuinn, Le guth s le cridh bhith seinn Dhia, dion an Rìgh !
The Telltale Head
Táirgeadh
Déanann Sideshow Bob, Reverend Lovejoy, Krusty the Clown, Jimbo Jones, Kearney Zzyzwicz, Dolph Starbeam, Ms. Albright, agus Apu Nahasapeemapetilon a gcéad cuma san eipeasóid.
Tonn fhuaimiúil
Cothromóid tonnta fuaimiúla
hTá an cruth céanna ag an gcothromóid toinne do threoluas cáithníní agus tugtar í leáit
Brigid Brathbrú
Ba í Brigid Breathbrú bean chéile an fhile Senchán Torpéist.
Carlina acaulis
Planda bláthach ilbhliantúil déchotailéadónach, sa bhfine Asteraceae is ea Carlina acaulis (an feochadán geal). Bíonn an plánda dúchasach sna réigiúin alpacha de chuid láir agus deiscirt na hEorpa.
Fríd phlúrach
Feithid ghainneach a inmhíolann gach cuid dá phlandaí óstacha. An baineannach aibí leata, na fireannaigh imchlúdaithe i sac, cosúil le cocún. Is féidir léi uibheacha nó an fhríd óg a bhreith. Le fáil ar fud an Domhain, agus an-chuid lotnaidí barr saothraithe ina measc.
Life on the Fast Lane
Craoladh an naoú heipeasóid, "Life on the Fast Lane", den chéad sraith The Simpsons ar an 18 Márta 1990. Scríobh Al Jean, Mike Reiss agus Sam Simon an eipeasóid seo. D'fhéach 33.5 milliún duine ar an eipeasóid.
Beinn nam Fadhla
Thug daonáireamh 2001 le fios go raibh daonra cónaitheach de 1,249 aige, agus an tromlach díobh ina gCaitlicigh Rómhánacha. Tá an oileán ina chuid den limistéar a riarann Comhairle nan Eilean Siar é.
Crogall Meiriceánach
Speiceas de chuid na gcrogall le fáil sna Neo-Trópaicí is ea an crogall Meiriceánach  (Crocodylus acutus). Is é an speiceas   níos forleitheadaí é de na ceithre speiceas  de crogaill atá beo sna Críocha Mheiriceá,  Bíonn líon na n-ainmhithe ar fáil ó chósta an Atlantaigh agus an Aigéin Chiúin de dheisceart chósta Mheicsiceo chuig Meiriceá Theas, a fhad le Peiriú agus Veiniséala. Bíonn isé ina cónaí chomh maith i go leor de na hoileáin sa mhuir Chairib, mar shampla Cúba, Iamáice, Hispaniola agus Grand Cayman.
Nascadh ianach
Sa cheimic, tagraíonn an téarma nascadh don imoibriú idir adaimh as a ngintear móilíní, is é idir-oibriú na leictreon sna fithisi is seachtraí is cúis leis. Is cineál nasctha cheimicigh é  nascadh ianach ina mbíonn aomadh leictreastatach, idir iain atá luchtaithe go urchomhaireach, nó idir dhá adamh le leictridhiúltachtaí an-difriúil, ag baint leis. Is é an príomhghníomhaíocht a tharlaíonn i gcomhdhúile ianacha. Tá sé ar cheann de na príomhchineálacha nasctha mar aon le nascadh comhfhiúsach agus nascadh miotalach. Is adaimh (nó grúpaí adamh) iad iain le lucht leictreastatach. Déanann adaimh a ghnóthaíonn leictreoin iain luchtaithe go diúltach (ar a dtugtar ainiain). Déanann adaimh a chailleann leictreoin iain luchtaithe go dearfach (ar a dtugtar caitiain). Tugtar leictrifhiús ar an aistriú leictreon seo i gcodarsnacht leis an gcomhfhiúsacht. Sa chás is simplí, is adamh miotail é an caitiain agus is adamh neamh-mhiotal é an t-ainian, ach is féidir na hiain seo a bheith de chineál níos casta, m.sh. iain mhóilíneach cosúil NH4+ nó SO2-4. I bhfocail níos simplí, bíonn naisc ianach mar thoradh ar aistriú leictreon ó mhiotal go neamh-mhiotal d’fhonn fiús-sceall don dá adamh a fháil. Tá sé tábhachtach a aithint nach féidir nascáil ghlan ianach - ina n-aistríonn adamh nó móilín amháin leictreon go ceann eile - tá nascáil chomhfhiúsach nó comhroinnt leictreon ag gach comhdhúil ianach. Dá bhrí sin, tugtar an téarma “nascáil ianach” nuair is mó an carachtar ianach ná an carachtar comhfhiúsach - is é sin, banna ina bhfuil difríocht mhór leictridhiúltachta idir an dá adamh, rud a fhágann go bhfuil an nascáil níos polacha (ianach) ná mar atá sé nascáil chomhfhiúsach nuair a roinntear leictreoin níos cothroime. Tugtar bannaí comhfhiúsacha polacha ar bhannaí a bhfuil carachtar páirteach ianach agus páirteach comhfhiúsach acu.
Déanmhaíocht
Is féidir le nascadh ianach a bheith mar thoradh ar imoibriú ocsdí nuair a thugann adaimh dúile (miotail de ghnáth), a bhfuil a fuinneamh ianúcháin íseal, cuid dá leictreon chun cumraíochta leictreon cobhsaí a bhaint amach. Agus é sin á dhéanamh, cruthaítear caitiain. Glacann adaimh dhúile eile (neamh-mhiotal de ghnáth) a bhfuil leictreonfhiníocht níos mó aige le leictreon amháin nó níos mó chun cumraíochta leictreon chobhsaí a bhaint amach, agus tar éis glacadh le leictreoin déantar ainian den adaimh. De ghnáth, tá cumraíocht na leictreon cobhsaí cosúil leis an gceann a fhaightear sna triathgháis d’dhúile sa bhloc-s agus sa bhloc-p, agus cumraíochtaí áirithe leictreon cobhsaí d’dhúile sa bhloc-D agus sa bhloc-f. Mar thoradh ar an aomadh leictreastatach idir na hiain agus na caitiain cruthaítear solad le laitíse chriostalagrafach ina cruachtar na hiain ar bhealach malartach. I laitíse den sórt sin, de ghnáth ní féidir idirdhealú a dhéanamh idir aonaid mhóilíneacha scoite, ionas nach mbeidh na comhdhúile a fhoirmítear móilíneach i nádúr. Mar sin féin, is féidir leis na hiain féin a bheith coimpléasc agus iain mhóilíneacha a fhoirmiú cosúil leis an ainian aicéatáite nó an caitian amóiniam.
Neart an nasctha
Maidir le comhdhúil ianach chriostalach sholadach tugtar fuinneamh laitíseach ar an athrú eantalpachta i bhfoirmiú an tsolaid ó iain ghásacha. Is féidir luach turgnamhach an fhuinnimh laitíse a chinneadh trí úsáid a bhaint as an timthriall Born-Haber. Is féidir é a ríomh (a thuar) freisin trí chothromóid Born-Landé a úsáid mar shuim an fhuinnimh phoitéinsiúil leictrí, arna ríomh trí idirghníomhaíochtaí idir caitiain agus ainiain a shuimiú, agus téarma fuinnimh éarthaigh ghearr-raoin phoitéinsiúil. Is féidir an poitéinseal leictreach chur in iúl i dtéarmaí na deighilte idirianaí agus tairiseach (Tairiseach Madelung) a chuireann geoiméadracht an chriostal san áireamh. Níos faide ar shiúl ón núicléas is laige an sciata. Tugann Cothromóid Born-Landé oiriúnú réasúnta d’fhuinneamh laitíse, m.sh., clóiríd sóidiam, áit a bhfuil an luach ríofa (tuartha) −756 kJ / mol, i gcomparáid le −787 kJ / mol ag baint úsáide as an Timthriall Born-Haber. I dtuaslagán uiscí is féidir leis an gcothromóid Bjerrum nó Fuoss cur síos ar an neart nasctha mar fheidhm de na luchtanna iain, sách neamhspleách ar nádúr na n-ian mar inpholaracht nó mhéid. Is minic a dhéantar neart na ndroichead salainn a mheas trí trí na gcothromaíochtaí idir móilíní ina bhfuil suíomhanna cationic agus anionic a thomhas, i dtuaslagán is minice. Léiríonn tairisigh chothromaíochta in uisce ranníocaíochtaí fuinnimh gan bhreiseáin do gach droichead salainn. Modh eile chun naisc hidrigine a shainaithint freisin i móilíní casta is ea criostalagrafaíocht, uaireanta freisin speictreascópacht-AMN.
Pádraig Mac Piarais
Oide, file, scríbhneoir, náisiúnaí agus gníomhaire polaitiúil Éireannach ab ea Pádraig Anraí Mac Piarais, An Piarsach, (as Béarla, Patrick Henry Pearse; (10 Samhain 1879 – 3 Bealtaine 1916), agus é ar dhuine de cheannairí Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. An teideal a bronnadh air ná Uachtarán an Rialtais Shealadaigh le linn an éirí amach, agus b'eisean a chur tús leis nuair a léigh sé Forógra na Poblachta agus iad ag glacadh seilbhe ar Ardoifig an Phoist. Gabhadh an Piarsach agus na fír eile nuair a theip ar an eirí amach, agus cuireadh eisean agus a dheartháir Liam chun báis.
Oideachasóir
Bhunaigh an Piarsach Scoil Éanna sa mbliain 1908 i Raghnallach, arbh í an chéad scoil dhátheangach (do bhuachaillí amháin) sa tír le blianta fada. Léirigh sé a dhearcadh faoin oideachas ina leabhar 'The Murder Machine', agus b'í an Scoil Náisiúnta an "meaisín" a bhí i gceist aige, ó bhí sé barúlach gurb í an scoil sin a bhí ag déanamh cabhóg na Gaeilge. Bhí suim aige sa nGaeilge ó thús a óige. Chuaigh sé i gConradh na Gaeilge sa bhliain 1896 agus bhí sé ina bhall den Choiste Gnó nuair a bhí sé fiche bliain d'aois.
Baineadh úsáid as Teach Feadha Cuileann mar scoil dhátheangach do chailíní Scoil Íde (1910-1912).
Howard James Hubbard
Is prealáid de chuid na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí agus Easpag Emeritus de Dheoise Albany é Howard James Hubbard (rugadh 31 Deireadh Fómhair, 1938). Ba é Hubbard an naoú Easpag Albany, ag fónamh mar easpag ó 27 Márta 1977 go 10 Aibreán 2014.
Tonn dhamhnach
Is cuid lárnach de theoiric na meicnice chandamach iad tonnta damhnachaí, mar shampla de dhéacht toinne is cáithnín. Taispeánann gach damhna iompar cosúil le tonn. Mar shampla, is féidir leictreonléas a díraonadh díreach cosúil le tonn solais nó tonn uisce. I bhformhór na gcásanna, áfach, tá an tonnfhad róbheag le tionchar praiticiúil a bheith aige ar ghníomhaíochtaí ó lá go lá.
Craoltóireacht
deas|250px|thumb|Craoltóireacht Soláthar cláir is fógraí teilifíse is/nó raidió do phobal i gcoitinne, agus tarchur teicniúil na gcomharthaí raidió is teilifíse. Sna 1920idí bunaíodh raidió seirbhíse poiblí agus raidió trádálach ar leibhéil áitiúla, réigiúnda, náisiúnta is idirnáisiúnta, mar fhoinse an-choitianta siamsa, eolais is oideachais. Faoina bheag nó a mhór de rialúcháin, ag brath ar chóras is cultúr polaitíochta na tíre. Le blianta anuas tugadh caolchraoltóireacht isteach chun seirbhísí a sholáthar do ghrúpaí le suimeanna ar leith. Ón tús bhí an chraoltóireacht an-tábhachtach is ceannródaíoch sna Stáit Aontaithe, leis an iliomad stáisiún craoltóireachta: bhí 2,000 milliún raidió is 1,500 milliún teilifíséan sa tír i 2000.
Stephen Ireland
Bhí gairmréim an-ghearr ach rathúil le Poblacht na hÉireann, idir 2006 agus 2007. D'imir sé cúig chluiche agus d'aimsigh sé trí chúl. D'fhág sé an fhoireann roimh chluiche tábhachtach in aghaidh Phoblacht na Seice agus tá sé ráite aige nach bhfuil sé ar intinn aige filleadh ar ais.
Kassaman
Aistriúchán Gaeilge
Geallaimid in aice an tintrí a scriosann,
Tarliteartha
Nahno Thurna Fahayaton Aw ma maaat
Véarsa Bhreis
Wa taweynahu kama yutwa lkitab
Wa Aqadna Alazma An Tahya Aljazair.
Mar sin, ullmhaigh ár freagra a ghlacahd!
Dusta ón Sahára
mion|púireanna de dhusta, Samhain 1998 mion|gluaisteán sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin, Márta 2022]] Tagann scamall de dhusta amach ón Sahára gach bliain, 'dusta ón Sahára'. De ghnáth, téann an scamall thar an Aigéan Atlantach. Ach uaireanta, séideann an ghaoth an scamall suas chuig an Spáinn, agus níos faide.
Dean Jagger
B'aisteoir Meiriceánach é Dean Jeffries Jagger (7 Samhain 1903 – 5 Feabhra 1991). Bronnadh Gradam an Acadaimh don Aisteoir Tacaíochta Is Fearr air ar son a ról in Twelve O'Clock High, scannán de chuid Henry King sa bhliain 1949.
Minit
mion|Figiúr minite Damhsa Francach i méadar triarach is luas measartha. An-choitianta i measc uaisle na hEorpa sa 17ú-18ú céad. Tháinig sé le bheith ina gluaiseacht chaighdeánach sa siansa agus píosaí cosúla ceoil sa tréimhse chlasaiceach sa bhfoirm minit-tríréad-minit.
Súile cait
Stodaí rubair le péire frithchaiteoirí ar an dá fhoirceann, a insealbhaítear i mbóthar ag achair rialta chun lár an bhóthair a mharcáil san oíche trí cheannsoilse feithiclí a fhrithchaitheamh don tiománaí. Cheap Percy Shaw iad i 1934. Is féidir le feithiclí an stoda rubair a chomhbhrú gan aon damáiste a dhéanamh dó ná do roth na feithicle.
Bé Téite
I Leabhar Gabhála na hÉireann, luaitear í, maraon lena deirfiúracha Bé Chuille agus Fand, mar bhean mhiangasach mheallacach. Throid a tríú deirfiúr Danann ar thaobh na dTuath Dé sa Chath Maighe Tuireadh.
Aigéad clórach
Is é an t-aigéad clórach an dara hocsaigéad is airde uimhir ocsaídiúcháin atá ag an gclóirín. Tugtar clóráití ar a chuid salann.
Mairead Fay Sheathach
Eitneolaí ceannródaíoch Albanach–Mheiriceánach, grianghrafadóir, béaloideasóir, agus scoláire léann Ceilteach ab ea Mairead Fay Sheathach ( nó Margaret Fay Shaw sa Bhéarla) (9 Samhain 1903 – 11 Nollaig 2004). Tá clú agus cáil uirthi mar gheall ar a cuid oibre i measc Ghaeilgeoirí na hAlban sna h-Eileannan Siar (ga:Inse Ghall ), i measc phobail Ghaeilge Cheanada in Albain Nua, agus i measc Ghaeilgeoirí Chonnachta in Oileáin Árann.
Cré bhruite
deas|200px|thumb|Cré bhruite Cré a dhealbhaítear i ndealbh nó leacáin is a théitear in áith ionas go n-éiríonn sí crua briocht, ach an-bhuan. Maireann samplaí ársa as gach cearn den Domhan.
Géarchéim Iosrael-Palaistín, 2021
2. Ionsathe roicéid agus aerbhuamáil
Maraíodh cúpla Iosraelach de bharr ionsaithe roicéad ar 10 Bealtaine, a rinne Hamas ar chathair Aiscileon i ndeisceart Iosrael agus áiteanna eile sna laethannta ina dhiaidh.
Ar an 14 Bealtaine, bhí an túr Jalal, an túr is mó, scriosta ag aerfhórsa Iosrael. Dúirt Iosrael go mbíodh Hamas ag feidhmiú ón bhfoirgneamh go rialta; bhí sé seo séanta ag an té a mba leis an foirgneamh. Foirgneamh é seo ina mbíodh iriseoirí AP chomh maith le hiriseoirí ó Al Jazeera.
Cáineadh idirnáisiúnta
Ar 22 Bealtaine, d'fhreastail breis is 1,000 ar agóid ag Ambasáid Iosrael i mBaile Átha Cliath chun tacú le muintir na Palaistíne i Gaza.
Matty Cash
Nottingham Forest (2014-2020)
An 5 Lúnasa 2016, shínigh Cash conradh trí bliana le Forest chun é a choinneáil ag an gclub go dtí 2019. Rinne sé a chéad chluiche den foirne uair an lá ina dhiaidh sin, ag tosú i mbua 4–3 thar Burton Albion. Thuill foirm luathshéasúir Cash moladh dó, agus iar-chosantóir na Forest Kenny Burns ag maíomh go raibh léirithe an imreoir lár páirce ag cur náire ar chuid de na himreoirí Forest a bhfuil níos mó taithí acu. Ar a chúigiú cluiche le Forest, áfach, d’fhulaing Cash briseadh a tibia ag tús tarraingt 2–2 leis Aston Villa an 11 Meán Fómhair 2016 a rabhthas ag súil go gcoinneodh sé amach é ar feadh trí mhí. D’fhill Cash ó ghortú an 25 Samhain mar ionadach 79 nóiméad i cailleadh 5–2 ar Barnsley ag Oakwell. Trí lá ina dhiaidh sin, bhí Cash ceangailte le tairiscint £5,000,000 ó fhathach Premier League Chelsea, cé gur ghlac úinéir na Forest Fawaz Al-Hasawi chuig na meáin shóisialta ina dhiaidh sin chun a shéanadh nach raibh an t-imreoir lár páirce ar díol i bhfuinneog aistrithe i mí Eanáir. An 4 Eanáir 2017, bhí Cash mar ábhar do thairiscint £ 6,000,000 ó thaobh Bundesliga RB Leipzig. Tar éis leis fanacht ag Forest ar dhúnadh na fuinneoige aistrithe i mí Eanáir, shínigh Cash conradh nua an 3 Márta 2017 chun a bheart reatha leis an gclub a leathnú go dtí 2021.
Pléasc ar an Chraoslach, 2022
Íospartaigh
B'as an Chraoslach agus an ceantar máguaird do na mairbh: cailín in aois bhunscoile, beirt déagóirí, ceathrar fear agus triúr ban. Maraíodh Catherine O'Donnell, a bhí 39 bliain d'aois agus a mac James Monaghan, trí bliana déag; Robert Garwe, 50 bliain d'aois agus a iníon Shauna Flanagan Garwe, cúig bliana d'aois; Leona Harper, 14; Jessica Gallagher, 24; James O'Flaherty, 48; Martin McGill, 49; Martina Martin, 49; agus Hugh Kelly a bhí 59 bliain d'aois.
An Liobáin
Neamhspleáchas agus gaolta eachtrannacha
thumb|left|An bratach Liobánach, roimh neamhspleáchas (1920-43)
Jacob Ramsey
Peileadóir proifisiúnta Sasanach é Jacob Ramsey (rugadh é 28 Bealtaine 2001) a imríonn í lár páirce do chlub Premier League Aston Villa.
City of Manchester Stadium
Tá toilleadh 47,726 san staid. Bhí an staid in úsáid sna Commonwealth Games sa bhliain 2002 agus bhog 'City' isteach ó 'Maine Road' i 2003.
M7 (Poblacht na hÉireann)
Ba é an M7 an chéad mótarbhealach i bPoblacht na hÉireann nuair a osclaíodh sna 80idí é. Is mór an forbairt atá tagtha ar an chúrsa ina iomlán ó shin. De réir an Phleann Náisiúnta bhíothas ag súil le mótarbhealach/carrbhealach dúbailte idir Baile Átha Cliath agus Luimneach críochnaithe roimh dheireadh 2006. Níor éirigh é sin a dhéanamh áfach.
An Cloigeann (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cloigeann air:
Cré úcaire
Ábhar mín créúil le cré mhontmairílliníteach ann. D'úsáidtí é tráth chun ola is smearadh a ghlanadh ó olann. Anois úsáidtear é chun olaí plandúla a léirghlanadh trí na heisíontais a asú uirthi.
Lincse Eoráiseach
Is ainmhí í an lincse Eoráiseach (Lynx lynx). Is cat fiáin í. Mamach atá inti.
Béiriút
D'fhulaing an chathair ruathair bhuamála Iosraelacha i mí Iúil agus i mí Lúnasa 2006 agus iad siúd ag iarraidh an ruaig a chur ar fhórsaí Hisbollah i ndeisceart na Liobáine. Rinneadh ionsaí ar aerfort Rafik Hariri ar an 13ú Iúil agus dúnadh é go deireadh na comhraice.
R445
Bóthar réigiúnach is ea an R445. Leanann sé an M7 ar an gcúrsa ón Nás go Port Laoise. Téann sé trí Droichead Nua, Cill Dara, agus Mainistir Eimhín chomh maith.
Emma (scannán de 2020)
Is coméide rómánsúil seanré de 2020 í Emma (stílithe mar Emma.). Stiúir Autumn de Wilde í de script scannáin le Eleanor Catton a bunaíodh ar an úrscéal a scríobh Jane Austen i 1815. Tá príomhpháirt ag Anya Taylor-Joy mar Miss Emma Woodhouse, bean óg shaibhir ghalánta atá ina cónaí lena hathair i Sasana i rith thréimhse na Leasríochta. Baineann sí sult as cleamhnas a dhéanamh agus cuireann sí a ladar go mór i saolta rómánsúla na ndaoine atá mór léi. Sa bhfoireann lena cois atá Johnny Flynn agus Josh O'Connor agus Callum Turner agus Mia Goth agus Miranda Hart and Bill Nighy mar aisteoirí tacaíochta.
Karl von Frisch
Eiteolaí a rugadh i Vín na hOstaire ab ea Karl von Frisch (20 Samhain 1886 - 12 Meitheamh 1982). Treoraí i bhforbairt na heiteolaíochta, an staidéar ar iompar ainmhithe. Cáil air as staidéar 40 bliain ar bheacha meala, a thaispeáin go ndéanann na beacha soláthair cumarsáid le chéile trí rincí códaithe. Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Karl von Lorentz is Nikolaas Tinbergen as i 1973.
Terry Weeks
Is amhránaí Meiriceánach agus ball den bhanna anamcheoil The Temptations ón mbliain 1996 é Terry Weeks (nó Terence Wayne Weeks) chomh maith le hOtis Williams, Ron Tyson, Theo Peoples agus Harry McGilberry. Rugadh é ar an 23 Nollaig, 1963 in Birmingham, Alabama.
Créacht
deas|250px|thumb|Créacht Briseadh sa chraiceann, agus b'fhéidir sna fíocháin is struchtúir níos doimhne. Bíonn gortú fisiciúil, teas nó ceimiceán freagrach aisti. Tarlaíonn dochar don cholainn, go príomha nuair a bhíonn orgáin bheoga i gceist, díreach de bharr an ghortaithe nó de bharr ionfhabhtú na créachta ag miocrorgánaigh.
Gustaw Herling-Grudziński
Leabhair
mion|cuimhneachán i Yertsevo B'é Inny Świat ("An Saol Eile") an leabhar is tábhachtaí dár fhoilsigh sé, an ceann inar bhreac sé síos a chuid cuimhní cinn ó champaí géibhinn an Aontais Shóivéadaigh. Tháinig an leabhar amach an chéad uair i Londain sa bhliain 1951. Foilsíodh an chéad eagrán sa Pholainn ar chúla téarmaí sa bhliain 1953, ach níor cuireadh an leabhar i gcló ansin go dleathach roimh an mbliain 1988.
Créasóid
deas|250px|thumb|Trasnáin i gcomhair [[iarnród gan chréasóid (ar dheis) agus i ndiaidh a bheith stálaithe le créasóid (ar chlé)]] Is éard is créasóid ann ná códán tarra guail, le leáphointe timpeall 250 °C, a chuimsíonn raon comhdhúl tocsaineach aramatach a thugann airíonna láidre antaiseipteacha is leasaitheacha di.
Don Ameche
B'aisteoir Meiriceánach é Don Ameche (31 Bealtaine 1908 – 6 Nollaig 1993).
Nestor Makhno
Ainrialaí réabhlóideach Úcránach ab ea Nestor Ivanovych Makhno (Úcráinis: Не́стор Івáнович Махно́), ar a dtugtar freisin Bat'ko Makhno (Úcráinis:Бáтько Махно́), a bhí ina cheannasaí ar arm neamhspleách ainrialaitheach san Úcráin ó 1917 go 1921.
Conmhaicne Mheánmhaigh
Bunús
Glaoitear scaití ar an tuath sna hannála Conmhaícne Máenmaige, Máenmag, Machaire Maenmuighe agus Trícha Máenmaige.
Frithchnagach
Ceimiceán a chuirtear le peitreal chun an dóchán a fheabhsú is cnagadh a sheachaint san inneall. Sampla is ea teitreitil luaidhe, ach tá deireadh á chur léi seo de réir a chéile mar gheall ar an mbaol sláinte a bhaineann leis an luaidhe sa sceithghás a ligtear saor sa chomhshaol.
Súmaire (péist)
Péist fháinnechruthach nó leathleacaithe, a bhfuil gaol aige leis na péisteanna talún. An cholainn soshínte sochraptha, súiteoir ag gach ceann de ghnáth. Is fuiliteoirí ar óstaigh veirteabracha cuid mhaith acu, agus seadáin ar inveirteabraigh cuid eile. Faightear iad i ngnáthóga tíre uisciúla is taise sna creasa measartha is trópaiceacha. D'úsáidtí an cineál hirudo sa luathmhíochaine chun othair le galair éagsúla a fhuiliú.
Brian Ó hEadhra
Saol oibre
Chomh maith le saothair a bhaineann le ceol, tá obair eile déanta ag Ó hEadhra sa saol Gaelach. Ina measc, bhí sé ina oifigeach forbartha ag Comunn na Gàidhlig ; rinne sé ranganna Ùlpan agus oiliúint sa Ghàidhlig; agus seirbhísí aistriúcháin mar (Gaeilge na hAlban go Béarla).
Ceol
In éineacht le Cruinn, fuair sé ainmniúchán don Best Traditional Track ag BBC Radio 2 Folk Awards, sa bhliain 2015 don amhrán ‘Manus Mo  Rùin'.
Friotaíocht agus seoltas leictreach
Seoltóirí agus friotóirí
Tugtar friotóir ar phíosa d'ábhar insheolta, le friotaíocht ar leith, a n-úsáidtear i gciorcad. Déantar seoltóirí as ábhair ard-sheolta, cosúil le miotail, ach go hairithe copar agus alúmanam. Ar an lámh eile, déantar friotóirí as raon leathan d'ábhair ag brath ar fhachtóirí mar an fhriotaíocht a bhí ag iarraidh, an méid fuinnimh gur gá a bheith scaipthe, beachtas, agus costas.
Baint le friotachas agus seoltacht
i gcás gur \ell fad an seoltóra, tomhaiste i méadair [ m ], gurb é A achar trasghearrtha an seoltóra tomhaiste i méadar cearnach [ m² ], gur σ (sigme) an seoltacht leictreach, tomhaiste i Síminí sa mhéadar (S · tá m - 1), agus ρ (ró) an friotachas leictreach (ar a dtugtar freisin 'sainfhriotaíocht leictreach') an ábhair tomhaiste in Ohm - méadar (Ω · m). Tá an friotachas agus an seoltacht ina tairisigh comhréireach lena chéile, agus mar sin, braitheann siad ar an ábhar as a déantar an sreang, ní geoiméadracht na sreinge. Tá friotachas agus seoltacht deilíneach : \ Rho = 1 / \ sigme. Is tomhas é an friotaíocht ar an mbealach in a frithsheasann ábhar i gcoinne srutha leictrigh
Eochaidh Buí
Aodhán mac Gabhráin ba ea a athair, agus d'éirigh sé ina rídhamhna tar éis bhásanna a dheartháireacha níos sine Artúr, Eochaidh Fionn and Domhanghart. Dar le Beatha Naoimh Cholm Cille le hAdomnán, rinne an Naomh tuar go dtiocfadh Eochaidh óg i gcomharbacht ar a athair in n-ionad.
An Daoil (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Daoil air:
Fred Allen
B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Fred Allen (31 Bealtaine 1894 – 17 Márta 1956).
Todhchaí na hÉireann (stocairí)
De réir Chomhaontú Aoine an Chéasta, is féidir le Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann reifreann a fhógairt más léir go bhfuil níos mó ná leath an phobail sa Tuaisceart i bhfabhar Éireann Aontaithe. Meastar go bhfuil níos mó suime san athrú anois mar gheall ar imeacht na Ríochta Aontaithe ón Aontas Eorpach agus mar gheall ar an líon Caitliceach sa Tuaisceart a bheith níos airde ná an líon Protastúnach den chéad uair.
Bhí sé ráite ag an am ag an Taoiseach Leo Varadkar, ag ceannaire Fhianna Fáil Micheál Martin, nach dteastaíonn reifreann uathu go luath ar cheist na teorann.
Léon Blum
Beatha
Bhain 'Fronta an Phobail' amach leasuithe tábhachtacha sna 1930idí ; bhunaigh an rialtas córas leasaithe shóisialta mar shampla.
Frank Harte
Bhí sé ar an tuairim nach bhfuil amhrán ann sa tsaol ach san uair ina chastar é; ní fíor-amhrán é ach san uair a ligtear saor an amhrán ó bhéal an amhránaí.
Tionchar
Reáchtáladh an fhéile Frank Harte gach bliain sa chlub Góilín.
Kit Connor
Gairm
I 2019, rinne sé mar pháirt d'Elton John mar déagóir sa scannán ceoil Rocketman.
Beidh páirt aige i gcóiriú scannáin den leabhar A Cuban Girl's Guide to Tea and Tomorrow le Laura Taylor Namey.
Altair
Réaltmhéadracht
Luas gathach	−26.1 ± 0.9[3] clm/s
Saobhdhiallas	194.95 ± 0.57
cianfhad	16.73 ± 0.05 (5.13 ± 0.01
Dearbhmhéid	2.22
Mionphointí
Ga	1.63 to 2.03 R☉
Luas rothlaithe (v sin i)	240[5] clm/s
Rang:Réaltaí
Caislín Sibéarach
Is éan é an caislín Sibéarach. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad.
Cogadh na Murascaille
Cogadh
Ba é George HW Bush a d’fhógair "Operation Desert Storm". Rinne sé éacht 35 tír a mhealladh le bheith páirteach sna hionsaithe sa Mheánoirthear. Déarfadh daoine áirithe ag an am "gur mó baint a bhí ag an gCogadh le soláthar ola a chosaint ná leis na gCuáit a chosaint."
Bua agus iarmhairtí
clé|thumb|Eitleáin comhghuaillíochta sa chogadh, agus tobair ola trí thine sa chúlra. Bhí an bua ag na gComhguallithe sa deireadh ar an 28 Feabhra 1991, ach níor cuireadh an ruaig ar Saddam Hussein. Níor lean siad orthu isteach san Iaráic chun Hussein a ghabháil.
Sanguinarium (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an séú heipeasóid, "The Field Where I Died" den cheathrú sraith The X-Files ar an 10 Samhain 1996. Scríobh Valerie Mayhew agus Vivian Mayhew an eipeasóid seo. D'fhéach 18.85 milliún duine ar an eipeasóid.
Pápa Gréagóir XIII
Féilire na gréine is ea an féilire Ghréagóra, a chuir Gréagóir ar bun sa bhliain 1582. Tá sé in úsáid ar fud an domhain, nach mór.
Paddy Moloney
Óige
clé|mion|2006 B'as Domhnach Cearna i i dtuaisceart chathair Bhaile Átha Cliath é Paddy Moloney.
Damien Duff
Shínigh Duff le Newcastle United F.C. ar an 22 Iúil 2006. Nuair a díbríodh iad ón Phríomhroinn, d'aistrigh sé go dtí Fulham chun imirt sa roinn is airde arís. Níor fhoilsíodh sonraí faoi luach an aistriú, ach creidtear go raibh sé timpeall ceithre mhilliún.
Conmhaicne Coille
Bunús
Rinne Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh ceangal idir "Cúile" agus An Choilleach. Tharla Cath Maighe Tuireadh ar an maigh úd sa tuath.
Cealla Phádraig
Sa bhunleagan de Vita tripartita Sancti Patricii, dúirt Tíreachán go ndeachaigh Naomh Pádraig trí Chonmhaicne Dhúin Mhóir chuig Conmhaicne Coille agus bhunaigh sé cealla ann. D'aithin Knox na cealla úd mar Chill Mheáin Bheag, Sruthair agus b'fhéidir Church of Cross. Bhí cealla Phádraig níos luaite ann cheana ag Cill Mheáin Mhór, Cill Bheanáin, Domhnach Phádraig agus b'fhéidir Teampall Phádraig ar Inis an Ghaill.
Jack Dillon
Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Ernest Cutler Price, a rugadh Jack Dillon ar an 2 Feabhra, 1891 i bhFrankfort, Indiana agus a fuair bás ar an 7 Lúnasa, 1942.
Adolph Sutro
Fear gnó a rugadh in Aachen na Gearmáine ab ea Adolph Sutro (29 Aibreán 1830 – 8 Lúnasa 1898). I 1851 bhunaigh sé comhlacht trádála i San Francisco, agus i 1859 oibreacha miotalóireachta i Nevada. Thóg sé Tollán Sutro lena mhianaigh i Lód Comstock a aerú is a dhraenáil. D'fhill sé ar San Francisco in 1879, áit ar cheannaigh cuid mhaith talún. Toghadh é ina mhéara ar an gcathair i 1894-1896. Ba bhunús do Leabharlann Sutro ansin a bhailiúchán leabhar.
Sraithchomórtas Peile Náisiúnta
Stair
Cuireadh an chéad chomórtas ar siúl i rith an gheimhridh 1925-1926, mar a bhí an nós suas go dtí an bhliain 2002 nuair a bogadh é go dtí an tEarrach. Bhuaigh Laois an chéad chomórtas. Bhí suim ag na foirne go léir sa chomórtas ón tús, ach bhaintí úsáid as den chuid is mó chun cleachtas a fháil sular thosaigh Craobh na hÉireann sa tsamhradh.