cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stáit Aontaithe Mheiriceá
Rialtas
Is iad na Stáit Aontaithe an chónaidhm mharthanach is sine ar domhain. Poblacht bhunreachtúil atá ann agus cosnaítear cearta neamhfhorleathana leis an ndlí. Is é an cóiriú rialtais ná daonlathach ionadaíoch, ach ní féidir le saoránaigh atá ina gcónaí sna críocha vóta a chaitheamh do hoifigigh feidearálacha. Tá an rialtas rialaithe le córas fíorú agus fuílleach atá sainmhíniú le Bunreacht na Stát Aontaithe. Is é an Bunreacht sár-dhoiciméad dlíthiúil na tíre agus feidhmíonn sé mar chonradh sóisialta do dhaoine na Stát Aontaithe. I gcóras feidearálach Mheiriceá, go hiondúil, tá saoránaigh ceangailte le 3 leibhéal rialtais: an rialtas feidearálach, rialtas an stáit, agus an rialtas áitiúil. De ghnáth tá dualgais an rialtais áitiúil roinnte idir rialtais chontae agus bhardasacha. I mbeagnach gach cás, toghtar oifigigh feidhmiúcháin agus oifigigh reachtacha trí vóta tromlach de cheantar. Níl aon ionadaíocht chionmhar ag an leibhéal feidearálach agus tá sé annamh ag leibhéil íochtaracha. Den chuid is mó, tá breithimh stáit agus feidearálacha ainmniú ag an mbrainse feidhmeannach agus ceadaithe ag an reachtas.
Tá trí bhrainse sa rialtas feidearálach, agus iad sách neamhspleách ar a chéile. Mar sin, coinníonn siad srianta le chéile, agus aon chraobh amháin obair an dá cheann eile a lochtú is a cheartú. thumb|260px|An Teach Bán, Washington, D.C.
Cúrsaí teaghlaigh
I ndiaidh do roinnt stát póstaí comhghnéis a aithin, chuaigh an cás dlí Obergefell v. Hodges go dtí Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe agus thug an chúirt cead dó ar leibhéal náisiúnta (2015). Níl an polaigíneas dlíthiúil cé go mbíonn corr-iarracht ar siúl chun é a chleachtadh, go mór mhór in áiteanna in iarthar na tíre nó i measc imirceach.
Tír na mBascach
Is náisiún in iarthar na Sléibhte Piréiní í Tír na mBascach (Euskal Herria as Bascais). Tá an tír scoilte idir an Spáinn agus an Fhrainc. Labhraíonn an chuid is mó daoine Spáinnis cé go bhfuil an teanga dúchasach, an Bhascais, á labhairt freisin in áiteanna éagsúla. Tá seacht réigiún i dtír na mBascach, ceathair sa Spáinn (An Tír Bhascach Theas, Hegoalde agus Navarra Nafarroa) agus trí cinn sa Fhrainc (An Tír Bhascach Thuaidh, Iparralde). Tá daoine ann atá ag iarraidh neamhspleáchas a fháil don tír ar fad, go minic le foréigean. Fuair breis is 800 daoine bás mar thoradh ar choimhlint idir rialtas na Spáinne agus an grúpa paraimíliteach ETA ó na 1960í ar aghaidh.
Liosta de charachtair Emmerdale (1992)
Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale. Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Emmerdale den chéad uair sa bhliain 1992:
Suíomhanna ríoga Éireann
Suíomhanna insealbhuithe
Facthas i roinnt insealbhuithe deasghnáth an bhróg aonair, mar shampla ag clanna Uí Chonchúr sa chúigiú haois déag, agus Uí Néill agus Mhic Uidhir sa séú haois déag. D'fhágadh rí Uí Chonchúir bróg amháin ag an suíomh chun a mhaíomh a léiriú. An lá dár gcionn, chuireadh duine de chlann Mhic Diarmada, "ceapadóir-rí", bróg ar cois a rí. I rith deasghnáth Uí Néill, chaitheadh duine de chlann Uí Ágáin nó, níos deireanaí, Uí Chatháin, An bróg thar chionn an rí mar chomhartha ratha. D'fhéadfadh é fosta go bhfuil nasc idir an bhróg agus lorg coise snoite i gclocha insealbhuithe.
Baile a' Chlachain
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Baile a' Chlachain.
Hirwaun
Baile i Rhondda Cynon Taf, an Bhreatain Bheag, is ea Hirwaun, 36.9 km ó Caerdydd agus 235 ó Londain. Tá daonra 4,799 ann, agus tá 788 (16.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Suliformes
Finte
Tá na finte seo a leanas faoi ord na Suliformes:
Karl Lueger
Polaiteoir agus pobalóir de chuid na hOstaire ab ea Karl Lueger (24 Deireadh Fómhair 1844 – 10 Márta 1910). Bhain Lueger cáil amach mar „Anwalt der kleinen Leute“ ("abhcóide na cosmhuintire") rud ba bhunús leis an rath a bhí air sa pholaitíocht. clé|mion
Made of Bricks
Is é Made of Bricks an chéad albam a d'eisigh an ceoltóir Sasanach Kate Nash. Sheol sí an t-albam i mí Lúnasa 2007. Díol an albam an-maith, agus shroich sí uimhir a haon sa Bhreatain, agus uimhir a hocht in Éirinn. Shroich an t-amhrán Foundations uimhir a dó i gcairteacha na singlí. Tar éis seo, bhí an t-albam seolta san Eoraip agus sna Stáit Aontaithe.
Diarmaid Ó Máille
Deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí, conas a bhain sé a cheannaireacht amach:
Craoibh
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois í Craoibh.
Patricia Scotland
Toghadh í mar Ard-Rúnaí Chomhlathas na Náisiún í ó 2016 go dtí 2024, agus tharraing sí conspóid go leor sa phost sin.
Gairm
Rugadh Scotland i nDoiminice; d'aistrigh a teaghlach chun na Ríochta Aontaithe agus í dhá bhliain d'aois. Fuair sí LLB eachtrach ó Ollscoil Londan mar mhac léinn de chuid Cheardcholáiste Essex Láir (Ollscoil Anglia Ruskin faoi láthair) i Chelmsford.
Bhí sí ina Scáth-Ard-Aighne go dtí mí Dheireadh Fómhair 2011. Tá sí ina Bardasach Chathair Londain ó 2014 (ina hionadaí do bharda Bishopsgate). clé|mion|2018
Erwin Bumke
Saol
clé|mion|Bhí Bumke ina bhall de [[Daon-Pháirtí Náisiúnta na Gearmáine|Dhaon-Pháirtí Náisiúnta na Gearmáine (an DNVP)]] Tar éis do Bumke gairm bheatha fhada a chaitheamh mar státseirbhíseach sa Reichsjustizamt (1907-19) agus sa Reichsjustizministerium (1919-29), ceapadh ina Uachtarán ar an Reichsgericht sa bhliain 1929. Ba é an fear deireanach sa phost sin. clé|mion|an forigneamh [[Reichsgericht inniu, chuid den ollscoil Leipzig]] Bhí Bumke ina bhall de Dhaon-Pháirtí Náisiúnta na Gearmáine (an DNVP). Bhí sé, mar aon le dlíodóirí sinsearacha eile (mar shampla Franz Gürtner agus Franz Schlegelberger0 ag comhoibriú go dílis le réimeas na Naitsithe tar éis dóibh teacht i gcumhacht i 1933;
An Chéad Chogadh Domhanda
Rás na nArm
Thar aon rud eile, níor theastaigh ó Bismarck go bhfágfaí an Ghearmáin ag cur troda ar dhá chathéadan san am chéanna, agus mar sin, bhí sé dírithe ar chaidreamh cairdiúil a choinneáil le hImpireacht na Rúise, nó ba é an rud ba mhó a chuir eagla air ná an Fhrainc agus an Rúis a bheith ag ionsaí a thíre ón dá thaobh.
Bertie Ó hEachthairn
Tús a shaoil
clé|mion|[[George W. Bush, Tony Blair, agus Bertie Ahern, Hillsborough Castle, 8 Aibreán 2003.]] Saolaíodh Bertie Ó hEachthairn i nDroim Conrach i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath, agus is san áit seo a chaith sé a shaol ar fad go dtí an lá inniu. Is eisean an duine is óige de chúigear, mac le Con agus Julia Ahern, as Contae Chorcaí don bheirt. Phós a thuismitheoirí i mí Dheireadh Fómhair 1937, agus chuireadar fuathú in Ascaill an Teampaill i nDroim Conrach, áit ina chaithfidís iomlán a saolta.clé|mion|Senator Hillary Clinton agus Ahern in Washington D.C., 17 Márta 2008.
An Chéad Chogadh Domhanda
Forógra cogaidh agus tús an chogaidh
mion
Putsch an Halla Leanna
8 Nollaig
Tháinig lucht leanúna Kahr agus Lossow le chéile (timpeall 3,000 duine) i mBeoirhalla na Saoránach - an Bürgerbräukeller - le cluais éisteachta a thabhairt do na ceannasaithe agus iad lena straitéis a leagan síos dá gcuid tacadóirí.
Bhí comhghuaillí láidir ag Hitler le linn ghabháil seo na cumhachta - Erich Ludendorff, iar-Ard-Cheannasaí an Airm, a raibh cuid mhór saighdiúirí agus iarshaighdiúirí dílis dó i gcónaí. Mar sin, bheadh seans éigin ag Hitler an iarracht seo féin a chumhacht a bhuanú i München.
Don Gibson
Amhránaí ab ea Don Gibson (3 Aibreán, 1928 i Shelby, Carolina Thuaidh agus fuair bás ar an 17 Samhain, 2003, i Nashville, Tennessee, na Stáit Aontaithe).
Liosta de charachtair Coronation Street (1997)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 1997.
Obar Dailchinn
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Obar Dailchinn.
An Comhchaidreamh
Stair
Bunaíodh an Comhchaidreamh ag cruinniú de theachtaí na gCumann Gaelacha in 86 Faiche Stiabhna, Baile Átha Cliath ar 30 Márta 1935. Máirtín Ó Flathartaigha toghadh mar chéad uachtarán. Mar chomhaltaí coiste toghadh E. Ní Mhórdha (Ollscoil na Ríona), Riobard Mac Laghmainn, Ruairí Ó Brolcháin (An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath), Conchubhar Ó Cuileanáin, Caoimhín Ó Góilí mar Rúnaí, David Greene mar chisteoir, G. Mac Oscair (Ollscoil na Ríona), Seán Ó Tuama, agus Pádraig Ó Finneadha.
Tionchar
B' as an Comhchaidreamh a shíolraigh an iris Comhar sa bhliain 1942, mar ardán litríochta, agus mar mheán bolscaireachta don eagraíocht. Bhunaigh an Comhchaidreamh Gael Linn in 1953 agus an Clóchomhar,agus Cumann Merriman níos déanaí.
Akira Kurosawa
An scannánaí óg
Sa bhliain 1936, chuala Akira Kurosawa go raibh clár printíseachta ag ceann de na stiúideonna móra scannánaíochta d'ábhair óga stiúrthóra. Fuair sé printíseacht ag an stiúrthóir Kajiro Yamamoto, agus sa bhliain 1943, rinne sé a chéad stiúrthóireacht féin, an scannán úd Sanshiro Sugata. Bhí an Dara Cogadh Domhanda díreach á fhearadh, agus cinsireacht na Seapáine ag coinneáil diansúile ar na chéad scannán a stiúir Kurosawa. Mar sin, ní raibh de rogha aige ach scannáin náisiúnaíocha fhrith-Iartharacha a dhéanamh. Nuair a baineadh slabhraí na cinsireachta de i ndiaidh an chogaidh, rinne sé scannán inar cháin sé saol na Seapáine sna tríochaidí - Waga seishun ni kuinashi, nó "Ní haithríoch linn ár n-óige". Is é is ábhar don scannán seo ná géarleanúint an fhreasúra sa tSeapáin le linn na deachtóireachta míleata - an dóigh ar caitheadh mic léinn i dtóin phríosúin i ndiaidh agóidí, agus cruachás a muintire siúd a fuair iad féin faoi ionsaí ag na húdaráis ar chúiseanna polaitiúla.
Tionchar na n-ealaíontóirí eile ar shaothar Kurosawa
Is iomaí cineál tionchar a d'imir ealaíontóirí éagsúla eile ar Akira Kurosawa. Is féidir plotaí William Shakespeare a aithint ar a lán scannán dá ndearna sé: tá imeachtaí Ran bunaithe ar King Lear, agus bhain sé úsáid as plota Mhic Bheatha ar an scannán Kumonosu-jō ón mbliain 1957. (Is é is ciall le teideal Seapáinise an scannáin ná "Caisleán na dTéad Damhán Alla", ach is é an teideal Béarla a fuair an scannán ná Throne of Blood, is é sin, "An Ríchathaoir Fola".) Is féidir eilimintí ó Hamlet a aithint ar an scannán Warui yatsu hodo yoku nemuru (The Bad Sleep Well, is é sin, "Bíonn codladh sámh ag na drochdhaoine"). Bhí scannáin eile le Kurosawa bunaithe ar shaothair le scríbhneoirí clasaiceacha Rúisise, cosúil le Hakuchi ón mbliain 1951 ("An tAmadán", nó The Idiot as Béarla, agus é bunaithe ar Идиот/Idiot le Fyodor Dostoyevskiy), Donzoko ón mbliain 1957 ("Thíos ar Íochtar", nó The Lower Depths as Béarla - ba é На дне/Na dne, an dráma le Maxim Gorkiy, a thug inspioráid don cheann seo), agus fuair Ikiru (teideal Béarla: To Live) ón mbliain 1952 spreagadh ón ngearrscéal fada Смерть Ивана Ильича/Smert' Ivana Il'icha ("Bás Ivan Il'ich") le Leon Tolstoy. Sa bhliain 1975, stiúir Kurosawa an scannán Dersu Uzala, agus ba é an leabhar dírbheathaisnéise leis an taiscéalaí Rúiseach Vladimir Arsenyev bunús an scannáin seo. clé|mion|1948, Drunken Angel (酔いどれ天使, Yoidore tenshi). Maidir le Tengoku to jigoku ón mbliain 1963 (High and Low an teideal Béarla, ach is é is brí leis an teideal Seapáinise ná "Neamh agus Ifreann"), bhí plota an scannáin sin bunaithe ar an úrscéal The King's Ransom ("Airgead Fuascailte an Rí") leis an scríbhneoir scéalta bleachtaireachta Ed McBain. Is féidir go raibh an scannán Yojimbo bunaithe ar Red Harvest ("Fómhar Fola") le Dashiell Hammett, agus ar a laghad, ní deacair tionchar na scannán Meiriceánach faoin Iarthar Fiáin a aithint air. Bhí Kurosawa an-tugtha do shaothar Georges Simenon freisin, agus deireadh sé riamh gur iarracht a bhí i Nora inu (Stray Dog, "Madra seachráin") scannán a dhéanamh a chuirfeadh stíl scríbhneoireachta Simenon i gcuimhne don lucht féachana.
Athraitheas coinníollach
Áireamh ar athraitheas maidir le hathróg atá ag brath ar thacar faisnéise ar leith is ea athraitheas coinníollach. Athróga eacnamúla atá i gceist go minic.
Eilean Mullagrach
Ceann de na h-Eileanan Samhraidh, Comhairle na Gàidhealtachd, is ea an t-Eilean Mullagrach. Tá an t-Eilean Ruisteil ar an taobh thoir agus an t-oileán Glas-leac Mòr lastuaidh de.
Buck Owens
Amhránaí ab ea Alvis Edgar "Buck" Owens Jr. (a rugadh ar an 12 Lúnasa, 1929 i Sherman, Texas agus a fuair bás ar an 25 Márta, 2006, i mBakersfield, California, na Stáit Aontaithe).
Comhdháil Vín
mionsamhail|"Comhdháil Vín" - pictiúir le Jean-Baptiste Isabey (1819) Is éard a bhí i gceist le Comhdháil Vín ná cruinniú idirnáisiúnta a tháinig le chéile i Vín, príomhchathair na hOstaire, i Mí na Samhna 1814 agus a scoir i Mí an Mheithimh 1815. Ba é an Prionsa Klemens Wenzel von Metternich, an státaire Ostarach, a d'eisigh an ghairm chruinnithe agus a bhí ina chathaoirleach. Bhí sé de chuspóir ag an gcomhdháil ná cuma cheart a chur ar an Eoraip i ndiaidh réabhlóid na Fraince agus chogaí Napoleon, go háirithe ó tháinig deireadh le hImpireacht Naofa Rómhánach an Náisiúin Ghearmánaigh. De thoradh na Comhdhála, d'athraigh na teorainneacha ina lán áiteanna ar fud na hEorpa.
Dáil Éireann
Baill den 33ú Dáil
mion|Miondealú na 33ú Dála de réir páirtí polaitiúil. Tá páirtithe an rialtais ([[Fianna Fáil, Fine Gael agus an Comhaontas Glas) ar an mbun, agus páirtithe an fhreasúra ar an mbarr.]] Toghadh an 33ú Dáil in Olltoghchán na hÉireann, 2020. Is é seo a leanas ná miondealú na bpáirtithe go léir sa Dáil mar atá faoi láthair:
Cearbhall Ó Dálaigh
Gairm dhlí
Rinne Breitheamh de sa Chúirt Uachtarach i 1953. Bhí sí ina Phríomh-Bhreitheamh agus ina Uachtarán ar an gCúirt Uachtarach ó 1961 go 1973.
Cásanna
Bhí ról cinntitheach aige i staid na Cúirte Uachtaraí mar chaomhnóir chearta na saoránach a bhí cumhdaithe sa Bhunreacht a fhorbairt: ba é an cinneadh lárnach maidir leis sin ná Ryan v. an Ard-Aighne (1965) nuair a d'fhorbair an Chúirt foirceadal na 'gceart neamháirithe", i. go raibh leathscáil ceart bunúsach a bhí iontuigthe ón mBunreacht. clé|mion|[[Áras an Uachtaráin.]]
Stealing First Base
Craoladh an cúigiú heipeasóid déag, "Stealing First Base", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 21 Márta 2010. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 5.69 milliún duine ar an eipeasóid.
Llai
53.0949°N, -2.9979°W
Próiseas randamach
Sa bhfisic, próisis a chuimsíonn seicheamh imeachtaí, gan aon bhaint ag toradh imeachta amháin le toradh aon chinn eile. Tugtar próiseas stóchastach air freisin. Ní féidir iad a réamhinsint i gceart. Mar shampla, gluaiseann adamh ar leith atá ag idirleathadh trí ghás ó imbhualadh le hadamh gáis amháin go himbhualadh eile, rud a chruthaíonn conair randamach. Nuair a bhíonn líon ollmhór cáithníní gníomhach i bpróisis randamacha, is féidir a n-iompar a láimhseáil le teicníochtaí staitistiúla.
Maigh Nuad
Is baile i gCill Dara in oirthear na hÉireann í Maigh Nuad. Bunaíodh an baile san 18ú haois, ach ainmíodh é ó rí a bhí in Éirinn sa tréimhse réamh-Chríostaí darbh ainm Mogh Nuadhat. Bhí eaglaisí Críostaí sa dúiche ach níor tháinig ann don bhaile go dtí tamall fada ina dhiaidh sin. Bhí caisleán ag na Gearaltaigh i Maigh Nuad ón 12ú haois agus chuir siad coláiste, Coláiste Mhuire, ar bun i 1518, ach dúnadh é sin nuair a tháinig an an tAthleasú Creidimh agus ionradh na dTúdor ar Éirinn. Ba iad Gearaltaigh Chill Dara an chlann Normannach ba chumhachtaí in Éirinn, agus nuair nach raibh ríthe Shasana in ann iad a chur faoi smacht, thug siad ceannas dóibh ar an tír.
An Cnoc Buí, Contae na Gaillimhe (Iorras Aithneach)
Tugtar An Cnoc Buí ar an toghroinn a chlúdaíonn an taobh thiar d'Iorras Aithneach freisin. Tá an baile fearainn laistigh den toghroinn seo, ar ndóigh, chomh maith roinnt bailte fearainn eile, An Coillín, Glinsce, Maínis, agus An Más san áireamh.
Chinua Achebe
Is údar agus úrscéalaí an-thorthúil Nigéarach é Chinua Achebe a rugadh ar an 16 Samhain 1930 in Ogidi, Coimirceas na Nigéire (Béarla: Nigeria Protectorate - An Nigéir anois). Scríobh sé a chéad úrscéal sa bhliain 1958, mar atá Things Fall Apart. Duine den ghrúpa eitneach Igbo, scríobh sé de ghnáth sa Bhéarla.
Llan-arth
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llan-arth, 39.6 km ó Caerdydd agus 194 ó Londain. Tá daonra 875 ann, agus tá 69 (7.9%) in ann Breatnais a labhairt.
Cairbre mac Cinaedh
Rí Umhaill ba ea  Cairbre mac Cinaedh  (bás 847).
Imoibriú slabhrúil polaiméaráise
Táirgeadh easpónantúil blúire DNA dhédhualaigh ó theimpléad DNA ar leith is ea imoibriú slabhrúil polaiméaráise (PCR). Measctar an teimpléad le príméir 5 is 3 DNA olaganúicléitíde, 20-40 bunphéire ar fad, a shainíonn deireadh an bhlúire, núicléitídí aonaracha, agus einsím theaschobhsaí a dtugtar DNA polaiméaráise uirthi. Ardaítear an teocht a dhóthain chun dhá dhual an DNA héilicse a scaradh óna chéile, agus ansin ligtear do na príméir ainéaladh ar an DNA teimpléid, is don pholaiméaráis oibriú, agus méadaíonn an líon cóipeanna den DNA in imoibriú slabhrúil. Is féidir RNA a úsáid mar theimpléad freisin, ach is gá cóip DNA de a tháirgeadh ar dtús trí úsáid a bhaint as an einsím cúltrascrioptáis: tugtar RT-PCR ar an bpróiseas seo.
Imoibriú suimithe
Imoibriú ceimiceach ina gcuimsíonn an toradh na hadaimh uile as na himoibreáin uile. Mar shampla, sa pholaiméiriú suimithe chun polaiteitiléin a dhéanamh, suimítear monaiméir i ndiaidh monaiméire mar a bheadh coirníní ar bhraisléad, agus gach adamh den mhonaiméir mar dhlúthchuid den pholaiméir líneach. Aducht a thugtar ar thoradh a leithéid seo imoibrithe.
Cinn Rosaidh
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Cinn Rosaidh.
Edward Haughey, Barún Bhaile Éamainn
IarSheanadóir ba ea é agus Tiarna i dTeach na dTiarna sa Bhreatain. Thaobhaigh sé leis an UUP agus leis an Pháirtí Coimeádach sa Bhreatain.
Brendan Gleeson
Is aisteoir agus léiritheoir Éireannach é Brendan Gleeson ó Bhaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann. Rugadh é ar 29 Márta 1955. Is faighteoir é de triúr duaiseanna IFTA, dhá duaiseanna BIFA, agus duais Emmy amháin. Bhí sé ainmnithe triúr oiread do duais Golden Globe. Tá Gleeson ina chónaí i Mullach Íde, i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath.
Wilhelm von Humboldt
Cultúr
Eisean a bhunaigh Ollscoil Humboldt i mBeirlín. Bhí sé cairdiúil le scríbhneoirí móra Gearmáinise a linne, Johann Wolfgang von Goethe agus Friedrich Schiller. clé|mion|[[Ollscoil Humboldt Bheirlín]] Coinnítear cuimhne ar a obair theangeolaíocht a ach go háirithe, ach thairis sin, rinne sé éacht mór mar oideachasóir. Ba eisean a cheap is a d'fhorbair córas oideachais na Prúise a bhí ina réamhshampla don chóras oideachais ina lán tíortha eile, ó na Stáit Aontaithe go dtí an tSeapáin.
Oimiocrón
Is é oimiocrón (Gréigis:όμικρον ómikron ) an 15ú litir san aibítir Ghréagach. (Bíonn Ο ina cheannlitir agus ο ina litir bheag). Tá sé de shliocht na litreach Féinící ayin 25px|ayin. Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /o/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 70 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /o/ é.
Uchtú
Is próiseas é an t-uchtú trína nglacann duine le tuismitheoireacht duine eile, leanbh de ghnáth, ó thuismitheoir nó tuismitheoirí fola nó dlíthiúla an duine sin. Aistríonn uchtuithe dlíthiúla gach ceart agus freagracht, mar aon le cleamhnacht, go buan ón tuismitheoir/i fola nó dlíthiúil/úla.
Cosgrach mac Flannbhrath
Rí Umhaill ba ea  Cosgrach mac Flannbhrath  (bás 812).
To Surveil with Love
Craoladh an fichiú heipeasóid, "To Surveil with Love", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 2 Bealtaine 2010. Scríobh Michael Nobori an eipeasóid seo. D'fhéach 6.06 milliún duine ar an eipeasóid.
Llan-gain
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llan-gain, 89.1 km ó Caerdydd agus 293 ó Londain. Tá daonra 563 ann, agus tá 248 (44%) in ann Breatnais a labhairt.
Pí (litir)
Sa mhatamaitic, is í pí an gaol idir imlíne an chiorcail agus a trastomhas (π ≈ 3.14159...).
Pól Ó hUiginn
Bhí an tOllamh Pól Ó hUiginn nó Paul O'Higgins (5 Deireadh Fómhair 1927 – 13 Márta 2008) ar na scoláirí dlí Éireannach a de chuid an fichiú haois is mó a bhfuil clú orthu. mion|Scoil Dlí Dickson Poon, Coláiste an Rí [[Londain|clé]]
Liosta de charachtair Coronation Street (2004)
Sobaldráma Briotanach is ea Coronation Street (nó Corrie uaireanta). Is liosta na gcarachtar é seo a bhí ar Coronation Street den chéad uair sa bhliain 2004.
Cumannachas
Faoin téarma
Cuid lárnach de theagasc an chumannachais is ea an cinnteachas stairiúil. Is é sin, creideann an cumannaí go bhfuil stáisiúin na staire léarscáilithe cheana féin. Roimh an gcaipitleachas, bhí an feodachas; i ndiaidh an chaipitleachais, tiocfaidh an sóisialachas, agus ní bheidh sa sóisialachas féin ach céim idirmheánach roimh an gCumannachas, an todhchaí Útóipeach, ina mbeidh caidreamh na ndaoine chomh sibhialta, chomh nádúrtha agus nach mbeidh gá leis an stát féin a thuilleadh. mion|Karl Marx sa bhliain 1867 agus Friedrich Engels Go praiticiúil, ní raibh na páirtithe cumannacha ábalta an Útóipe chumannach a bhaint amach in aon tír ina raibh siad ag rialú. Na tíortha inar tharla réabhlóid chumannach, chuaigh siad in abar sa "sóisialachas idirmheánach", agus an córas polaitiúil ag dul ó mhaith ar fad le deachtóireacht, géarchéim eacnamaíochta, breabaireacht, míleatachas agus mionghadaíocht. Is iad na campaí géibhinn is mó a shamhlaítear leis an Aontas Sóivéadach inniu, nó níor tháinig tuar riamh ar thairngreachtaí na luath-chumannaithe faoi shaoirse na hÚtóipe - a mhalairt ar fad. Ón taobh eile de, bhí páirtithe cumannacha in ann leas na ndaoine bochta a chur chun cinn ina lán tíortha Iartharacha ina raibh siad sásta rialacha an daonlathais a urramú - rud a bhréagnaigh teoiricí an chumannachais féin. Is é an Cumannachas an fíor-idé-eolaíocht amháin. Roinn Connolly agus Lenin smaointe. Ní Poblacht na hÉireann muid fós mura sóisialachas muid. Seo a throid ceannairí 1916 ar a son. clé|mion|Bolscaireacht i [[Vítneam (Páirtí Cumannach Vítneam), 2014]]
Forar
deas|250px|thumb|Buaic Pointe ar an sféar neamhaí ingearach os cionn an bhreathnóra. An pointe díreach os comhair an bhreathnóra amach is faoina bhun, tugtar an néidir air sin.
The Bob Next Door
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "The Bob Next Door", den aonú sraith is fiche The Simpsons ar an 16 Bealtaine 2010. Scríobh John Frink an eipeasóid seo. D'fhéach 6.26 milliún duine ar an eipeasóid.
Prótarasóch
Séard é an prótarasóch ná an dara haois de dhá aois gheolaíocha ina roinntear an ré Réamh-Chaimbriach, ó timpeall 2,500 milliún bliain ó shin go dtí tús na ré Caimbriach timpeall 590 milliún bliain ó shin.
Cothromóid líneach
Is iad na réitigh ar chothromóid den sórt sin na luachanna, nuair a chuirtear iad in ionad na n-anaithnidí, a dhéanann an comhionannas fíor.
Comhéifeacht
Sa mhatamaitic, is éard is comhéifeacht ann ná fachtóir iolraitheach i dtéarma éigin de chuid iltéarmaigh, shraithe, nó shloinn; de ghnáth is uimhir í, ach d'fhéadfadh sé gur aon sloinn í (lena n-áirítear athróga amhail a, b agus c). Nuair is athróga iad na comhéifeachtaí féin, féadfar paraiméadair a thabhairt orthu freisin.
Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath
Is é Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath an ollscoil is sine in Éirinn. Tá sé suite i mBaile Átha Cliath, agus is é an t-aon chomhcoláiste atá ann in Ollscoil Átha Cliath.
Upsalón
Tá bunús ag an litir Rómhánach U, Y, V agus W agus ag an litir Choireallach U agus Ѵ sa litir upsalón.
Julian Knight (polaiteoir)
Saol pearsanta
Cónaíonn Knight i Solihull. Tá sé pósta le Philippa, iar-altra.
Deirdre Purcell
Gairm
Chaith sí na blianta ag obair leis an gcraoltóir náisiúnta. Ba í an chéad bhean í a chur an clár nuachta 'Nine o'clock news' i láthair ar an stáisiún. Bhí sí i mbun 'It Says in the Papers' de chuid Morning Ireland ar RTÉ Radio 1 go dtí 2018.
Zeitschrift für celtische Philologie
Cé is moite de Stern agus Meyer, áirítear Julius Pokorny, Ludwig Mühlhausen, Rudolf Thurneysen, Rudolf Hertz, Heinrich Wagner, Hans Hartmann, agus Karl Horst Schmidt i measc na n-eagarthóirí roimhe seo. Is iad na príomheagarthóirí reatha ná Jürgen Uhlich, Torsten Meißner agus Bernhard Maier.
Chomh maith leis na himleabharan rialta, bíonn foshraith ann freisin, Buchreihe der Zeitschrift für celtische Philologie.
Damhán alla peaslín
Is damhán alla é an damhán alla peaslín. Ball d'fhine na Atypidae atá ann.
Cumhrán
Is leacht cumhra a rinne go hiondúil as olaithe riachtanach a bhaineadh as bláthanna agus spíosra, úsáidte chun boladh aoibhinn a thabhairt chuig an gcorp é cumhrán.
Llanbadog Fawr
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbadog Fawr, 30.3 km ó Caerdydd agus 193 ó Londain. Tá daonra 796 ann, agus tá 81 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Pointéir Iodálach
thumb|240px|Pointéir Iodálach Is madadh as an Iodáil é an pointéir Iodálach.
Ionaid Ghaeilge
Líon na nIonad Ghaeilge
Molann údar an leathanaigh seo go gcruthóidh na n-ionaid seo a leathanach féin ar an vicipéid agus go mbreacfar beagáinín faoi stair chuile ionad agus ainmneacha na stiúthóirí agus a dtréimhse i mbun eagrúcháin ann.
École nationale des ponts et chaussées
Is ollscoil í École nationale des ponts et chaussées atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1747. Tá staidéar déanta ag go leor eolaithe cáiliúla sa scoil seo: Henri Becquerel, Gaspard-Gustave Coriolis, Claude-Louis Navier, Augustin Jean Fresnel, Jean Baptiste Biot agus Joseph Louis Gay-Lussac.
Blastaicist
thumb|300px|Blastúchán; an t-athrú ó 1. mhoral go 3. blastúl Is struchtúr é an bhlastaicist a cruthaíodh i luathfhorbairt mamach. Tá suthbhlast aici a chruthaíonn an suth ina dhiaidh sin. Is éard atá i gciseal seachtrach na blastaiciste ná cealla ar a dtugtar i dteannta a chéile an trófablast. Timpeallaíonn an ciseal seo mais inmheánach na cille agus cuas sreabhán-líonta ar a dtugtar  cuas na blastaiciste nó blastocoel sa Bhéarla. Cruthaíonn an trófablast an cóirín agus an t-aimnian timpeall ar an suth. Díorthaíonn an phlacaint ón chóirín suthach (an chuid den chóirín a fhorbraíonn villis) agus bunfhíochán útarach na máthar. Eascraíonn an t-ainm "Blastaicist " ón nGréigis βλαστός blastos ("péacán") agus κύστις kystis ("lamhnán, cochall"). In ainmhithe eile is struchtúr é seo atá comhdhéanta de liathróid cealla neamhdhifreáilte agus tugtar blastúl air.
1901
Tarluithe
mion|225px|9 Bealtaine 1901: Oscailt chéad pharlaimint na hAstráile, in [[Melbourne]]
A.L.F. Rivet
Beathaisnéis
Rugadh Albert Lionel "Leo" Frederick Rivet ar 30 Samhain 1915 i Streatham, Londain, an t-aon mhac le Albert Robert Rivet (1879-1955) agus Rose Mary Bulow (1880-1960). D’fhreastail sé ar Falconbury School ó 1923 go 1929, agus ghnóthaigh sé scoláireacht go Felsted School, ansin chuaigh sé isteach i gColáiste Oriel, Oxford i 1934 chun staidéar a dhéanamh ar an Léann clasaiceach. Ag Oriel, spreag léachtaí RG Collingwood suim Rivet sa tseandálaíocht. D’oibrigh sé ar feadh seal mar mháistir scoile i 1938–1939, liostáil sé ansin mar shaighdiúir singil sa "Royal Corps of Signals" san Afraic Thoir, ag feidhmiú mar mhaor ó 1940 go 1946. D’oibrigh Rivet mar dhíoltóir leabhar ar feadh cúig bliana i ndiaidh Eanáir 1946., ar dtús i Cambridge, ansin i Crowborough. Phós sé Audrey Catherine Webb (1925–2018) i 1947.
Ríomhaire pearsanta
Is féidir na codanna seo a choinneáil scartha ó chéile go fisiceach (i gcás ríomhaire deisce) nó a chur in aon bhosca amháin (i gcás ríomhaire glúine). Gléas an-chumhachtach é an ríomhaire pearsanta ann féin, ach ó tháinig na gréasáin ríomhaireachta ar an bhfód, is mó is gnách ríomhairí den chineál seo a nascadh dá chéile i líonraí áitiúla nó san Idirlíon féin.
Kemi Badenoch
Oideachas agus gairm san earnáil phríobháideach
Bhain sí A-leibhéil amach ó Phoenix College, iar- choláiste breisoideachais i Morden, agus í ag obair i mbrainse de McDonald's i measc postanna eile. Rinne Badenoch staidéar ar Innealtóireacht Chórais Ríomhaireachta ag Ollscoil Sussex, agus chríochnaigh sí Máistreacht san Innealtóireacht (MInn) i 2003. D’oibrigh sí ar dtús san earnáil na teicneolaíochta faisnéise (TF), ar dtús mar innealtóir bogearraí le Logica ( 'CGI Group' níos déanaí) ó 2003 go 2006.
Máine Mór
Beatha
Tháinig a mhac Breasal i gcomharbacht air, agus bhí seisean i réim le tríocha bliain.
Creathán bainne
Is féidir í a ullmhú le fearas bialainne nó í a dhéanamh ar an toirt leis na comhábhair éagsúla.
Púdal
deas|250px|thumb|Púdal Pór Francach madra a saothraíodh le haghaidh seilge ar dtús. 3 mhéid: caighdeánach (níos airde ná 38 cm), miondealbhach, agus beag bídeach (níos lú ná 28 cm). An ceann caol le cluasa ar crochadh. An t-eireaball sciota, an fionnadh tiubh, go minic bearrtha mar mhaisiúchán.
Sceallóga
Is féidir sceallóga prátaí a dhéanamh díreach ó phrátaí trí iad a ghearradh ina sceallóga nó is féidir cinn saorga a dhéanamh trí bhrúitín a dhéanamh dos na prátaí agus cruth sceallóga a chur orthu i mhúnla. Is mar seo atá na sceallóga a itear sna bialanna mearbhia timpeall an domhain.
Llanbedrog
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llanbedrog, 177.3 km ó Caerdydd agus 333 ó Londain. Tá daonra 974 ann, agus tá 526 (54%) in ann Breatnais a labhairt.
Sráid Heytesbury
Is sráid thábhachtach i mBaile Átha Cliath í Sráid Heytesbury.
An Cósta Eabhair
Tá an Libéir, an Ghuine, Mailí, Buircíne Fasó agus Gána in aice di agus tá Murascaill na Guine sa deisceart.
Ceamara
thumb|Mionghrianghrafadán oiriúnach do chách
Intel
Stair
Chuir feachtas margaíochta ainm an chomhlachta i mbéal an phobail ar fud an domhain sna 1990í, leis an sluán Intel Inside.
Anton Janša
mion| Péinteáil coirceoige. Coirceog Anton Janša, Breznica, an tSlóivéin. Bhí Anton Janša (c. 20 Bealtaine 1734 – 13 Meán Fómhair 1773) ina phéintéir agus ina bheachaire Carnaiolach. Tá aithne ar Janša mar cheannródaí na beachadóireachta nua-aimseartha, agus mar shaineolaí iontach sa réimse. Cuireadh oideachas air mar phéintéir, ach bhí sé fostaithe mar mhúinteoir beachadóireachta i gcúirt Hapsburgach i Vín.
An Mholdóiv
D'fhógair an Mholdóiv a neamhspleáchas ar an 27 Lúnasa 1991, mar chuid de dhíscaoileadh an tAontas Sóivéadach. Ghlacadh le Bunreacht na Moldóive i 1994. Tá stráice críocha Moldóvach ar bhruach thoir na habhann Dniester faoi cheannas de facto rialtas Tras-dnístria ó 1990.
Fine Gael
Páirtí polaitíochta i bPoblacht na hÉireann is ea Fine Gael. Tá sé ar an dara páirtí is mó i rialtas na hÉireann: tá séúr airí sinsearacha acu as cúigear déag, agus tá ceannaire an pháirtí, Leo Varadkar, ina Thaoiseach i láthair na huaire. Fuair an páirtí 20.9% de na vótaí céad-rogha agus 35 suíochán Dála in Olltoghchán 2020, á chur ar an tríú páirtí is mó sa Dáil.
Pádraig Ó hIrighile
Polaitíocht
D'fhill sé ar ais go hÉirinn. Nuair a bhí sé ag obair in ospidéal i mBaile Átha Cliath, bhuail sé le dochtúir óg eile, a chéile ionúin Maedhb.
Buanchóimhiotal
deas|200px|thumb|Buanchóimhiotal Cóimhiotal iarainn le nicil nó iarainn le cóbalt atá éasca le maighnéadú is dímhaighnéadú. Shaothraigh an t-innealtóir Sualannach Gustav Waldemar Elmen (1876-1957) é. Tá tréscaoilteacht mhaighnéadach ard na gcóimhiotal seo an-áisiúil i bpáirteanna innealra leictrigh a fhulaingíonn réimsí maighnéadacha a ailtéarnaíonn go tapa. Tháinig siad in úsáid an-choitianta ó 1920 sa tionscal teileachumarsáide i ndéanamh na gcáblaí le cur faoin teiscinn mhór chun toirt mhór teachtaireachtaí a ionramháil.
Ludwig Christian Stern
Deireadh a shaoil
Chomh maith leis an gcuntas a scríobh Kuno Meyer i nGearmáinis air in ZCP, scríobh Joseph Vendryes cuntas i bhFraincis in Revue Celtique XXXII 1912.
Tánaiste
Liosta Tánaistí
Bhí trí théarma san oifig ag Seán F. Lemass (Fianna Fáil) agus Risteard Mac An Earraigh (Lucht Oibre). Bhí dhá théarma ag Liam Ó Neachtain (Lucht Oibre), agus téarma amháin ag na daoine eile.
Modern Family
Is clár teilifíse grinn Meiriceánach é Modern Family a céadchraoladh sa bhliain 2009. Christopher Lloyd agus Steven Levitan a chruthaigh.
Púdar tuartha
Meascán garbh d'fhochlóirít chailciam, Ca(ClO)2, agus clóiríd chailciam, CaCl2, a dhéantar trí chlóirín a imoibriú le hiodrocsaíd chailciam: 2 Ca(OH)2 + 2 Cl2 → Ca(ClO)2 + CaCl2 + 2 H2O. Úsáidtear mar thuarthóir is antaiseipteán é.
Harry Potter
Is sraith an-cháiliúil é. Díoladh os cionn 500,000,000 cóipeanna ó foilsíodh an chéad leabhar i 1997. Scríobhadh an tsraith as Béarla, ach tá na leabhair aistrithe go hochtó teanga ar a laghad anois. D'aistrigh Máire Nic Mhaoláin an chéad leabhar go Gaeilge mar Harry Potter agus an Órchloch.
Tús na sraithe
Sa chéad leabhar, tuigeann Harry agus a chairde go bhfuil duine éigin (measann siad gurb é an tOllamh Snape atá ann) ag iarraidh an Órchloch a ghoid, atá i bhfolach i ndoinsiún rúnda faoi chaisleán Hogwarts. I ndeireadh na dála, nuair a thugann siad faoi Snape a stopadh agus faoin gcloch a shábháil, tarlaíonn sé gurb é an tOllamh imníoch Quirrell atá sa tóir ar an Órchloch. Tá Quirrell ag iarraidh na cloiche chun an Tiarna Voldemort a athbheochan, agus tá spiorad Voldemort ag roinnt a choirp, agus a aghaidh ar chúl chinn Quirrell. Faigheann Quirrell bás i dtroid mar nach féidir leis a lámh olc a leagan ar Harry soineanta.
Leabhair dheireanacha na sraithe
Sa leabhar deireanach, Harry Potter agus Taisí an Bháis, titeann an Roinn Draíochta faoi smacht Voldemort. Téann Harry, Ron agus Hermione sa tóir ar na Horcruxes eile, agus le deireadh an leabhair, tá siad go léir millte. Bíonn cath ann ag Hogwarts, lena linn a maraítear neart carachtar, Snape san áireamh. Tugann Snape a chuid cuimhní do Harry agus é ag fáil bháis, agus sa tslí seo faigheann Harry amach go raibh grá gan chúiteamh ag Snape do Lily (máthair Harry), go raibh bás Dumbledore socraithe aige féin agus ag Snape (mar gheall ar iomaí fáth, ina measc, seilbh Thaisí an Bháis, trí réad ársa mór le rá atá mar chathú ar charachtair an leabhair), agus go bhfuil cuid d’anam Voldemort ina chónaí taobh istigh de chorp Harry ón gcéad lá a rinne Voldemort iarracht é a mharú. Bíonn ar Harry é féin a íobair do Voldemort sa chaoi go marófar an chuid seo. Tar éis dó tréimhse ghearr a chaitheamh idir an saol seo agus an saol eile, ina dtaibhsítear Dumbledore dó, filleann sé ar an saol ceart agus maraíonn sé Voldemort. Feictear Harry in eipealóg atá suite naoi mbliana déag níos déanaí, ina bhfuil sé pósta le Ginny agus triúr clainne acu.
Púdar gunna
An t-ábhar pléascach is seanda dá bhfuil ann is ea an púdar gunna. Meascán sulfair, gualaigh agus sailpítir (nítear nó níotráit photaisiam) atá ann.
Leabhar Cloinne Aodha Buidhe
Duanaire a tiomsaíodh ar son Chlann Aodha Bhuí géag chlann Uí Néill, is ea Leabhar Chlann Aodha Buí (Leabhar Cloinne Aodha Buidhe). Scríobhadh é ar iarratas ó Chormac Ó Néill ag an scríobhaí Ruairí Ó hUiginn as Contae Shligigh sa bhliain 1680. Caomhnaítear é i Acadamh Ríoga na hÉireann, le cód 24 P 33.
Tom Waits
Saol
Tar éis a lán seisiún deacra, scaoileadh Waits a chéad albaim Closing Time sa bhliain 1973. Cé go raibh na léirmheasanna go maith, ní bhfuair sé aire forleathan go dtí gur rinne na Eagles leagan nua d'amhrán Waits "Ol' 55" ar a albaim nua On The Border sa bhliain 1974.
Senchas Már
Is cnuasach dréachtaí dlí Gaelach é an Seanchas Mór (Sean-Ghaeilge Senchas Már). Is é an cnuasach is mó dá leithéid atá ar marthain. Cuireadh le chéile é áit éigin i lár-thuaisceart na tíre. Faightear ann ar a laghad 47 dréacht ar leith, tiomsaithe le chéile am éigin san 8ú haois, cé go bhfuil dátaí éagsúla ag na dréachtaí féin. Is léir gur scríobhadh na dréachtaí ag údair éagsúla, cé go moltar gur scríobh údair áirithe níos mó ná ceann amháin.
Réamhrá Leath-stairiúil
Tá réamhrá bunaidh sa Seanchas Mór, ach cuireadh an Réamhrá Leath-stairiúil leis níos deireanaí chun an cúlra stairiúil a mhíniú. Insítear ann conas a athraíodh an Féineachas le teacht na Críostaíochta.
Der Steppenwolf
Úrscéal de chuid Hermann Hesse a foilsíodh sa bhliain 1927 is ea Der Steppenwolf. Beathaisnéis ceangailte le sruth samhlaíochta agus domhan-mhachnaimh ar fadhbanna an scríbhneora féin i rith a fhichidí atá ann. Is cuir síos é ar meoin an scríbhneora i leith an tsochaí chompórdach fhuarchráifeach dúnta a chuireann srianta ar saoirse an spioraid dár leis.
An Scéal
Tagann oíche an damhsa mór. Bíonn Harry ann agus faoi dheireadh meallann Erminne, atá gléasta mar bhuachaill, é. Ag deireadh na h'oíche is léir go dtógann sé drugaí de shaghas éigin agus seolann sé isteach i mbrionglóid, áit a thiteann neart eachtraí fantaisíochta amach dó, ach a bhfuil baint acu beag nó mór lena chuid coimhlinte féin. Ag dúiseacht dó as an mbrionglóid feictear dó Erminne sínte i lámha an ceoltóra a thug na drugaí dó. Tá marc beag ar a h'ucht. Beireann sé greim ar scian agus sáinn sé í sa h'ucht. Seo í comhlíonadh thuar Erminne.
Ríocht na Sairdíne
Bhí Ríocht na Sairdín, dá ngairtear Ríocht Shaváí-na Sairdíne, Piedmont-an tSairdín, nó Saváí-Piedmont-an tSairdín le linn na tréimhse Shaváí, ina stát i nDeisceart na hEorpa ón 14ú haois luath go dtí lár an 19ú haois.
Llandaf
51.4927°N, -3.2186°W
Corn Uí Dhubhthaigh
Bronnadh Corn Uí Dhubhthaigh don chéad uair sa bhliain 1930 ar Bhaile Átha Cliath, agus is iad Corcaigh na buaiteoirí faoi láthair.
Róisín Bean Mhic Dhonnchadh
DUAISEANNA CHLUB LEABHAR NA SÓISEAR 1968/1969
Tá na duaiseanna seo á dtairiscint ar bhunleabhair (20-30,000 focal) a scríobhfar d'óg léitheoirí na Gaeilge, buachaillí agus nó cailíní (14-17 bliana d'aois). Tá an comórtas seo roinnte ina dhá chuid : (i) Mion-úrscéalta. Céad duais, £75 ; dara duais, £15. (ii) Ábhar eile, seachas mion-úrscéalta. Céad duais, £75 ; dara duais, £15.
Notturno Indiano
An Scéal
Finscéal atá ann faoi thuras tríd an India agus na heachtraí éagsúla a thiteann amach don údar is é ag lorg cara leis den ainm Xavier. Buaileann an t-údar le striapach i Mumbai, le lia in ospidéal agus le jane cráifeach i stáisiún traenach. Ag leanacht dó casain sé le stiúraitheoir an Theosophical Society in Madras. I sráideanna Manglior castar leis Arhant, duine míchumasach agus a dearthár. I nGoa buaillean sé le Padre Pimentel agus fear an phoist Tommy agus tríd an scéil le neart fostaithe óstáin. Faoi dheireadh críochnaíonn an scéal le béile in Óstán in éineacht leis an ngrianghrafadóir Christine.
Maria Ressa
Is iriseoir agus údar Filipíneach-Mheiriceánach í Maria Angelita Ressa (a rugadh Maria Angelita Delfin Aycardo ar 2 Deireadh Fómhair 1963) comhbhunaitheoir agus príomhoifigeach feidhmiúcháin an láithreáin ghréasáin nuachta Rappler,  agus an chéad Fhilipíneach a fuair Duais Nobel na Síochána. Chaith sí beagnach dhá scór bliain roimhe sin ag obair mar phríomhthuairisceoir imscrúdaithe in Oirdheisceart na hÁise do CNN.
Coffee & Cigarettes
Scannán is ea Coffee and Cigarettes a scríobh agus a stiúir Jim Jarmusch. Leaschraoladh é i 2003. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Tá déantús 11 gearrscéalta i gcomhthéacsanna éagsúla ina mbíonn daoine ag caitheamh tobac agus ag ól caife. Tosaíodh an tsraith seo leis an gearrscannáin Coffee & Cigarettes (1986)
Ian Smith
D'oibrigh Smith sa rialtas i gcoilíneacht na Róidéise Theas, i gCónascadh na Róidéise agus na Niasalainne, i bPoblacht na Róidéise, sa tSiombáib-Róidéis agus sa tSiombáib sna blianta 1948–1987, go háirithe mar phríomh-aire ar an Róidéis ó 13 Aibreán 1964 go dtí 1 Meitheamh 1979. Rugadh agus tógadh é in Selukwe, baile beag faoin tuath faoi choilíneacht na mBriotanach sa Róidéis Theas. Chuir Smith seirbhís isteach sa Dara Cogadh Domhanda in Aer-Fhórsa Ríoga na Breataine. I ndiaidh dó céim a bhaint amach in Ollscoil Rhodes san Afraic Theas, cheannaigh sé feirm ina bhaile dhúchais sa bhliain 1948. Ansin toghadh é mar ionadaí do Selukwe i dTionól Reachtais na Róidéise. Ball de Pháirtí Liobrálach na Róidéise Theas a bhí ann; eisean an ball ab óige i bparlaimint na Róidéise nuair a toghadh é den chéad uair.
Labhar
Is baile suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Labhar.
Bridie Gallagher
Fuair Bridie bás sa bhaile i mBéal Feirste ar an 9 Eanáir 2012.
Shurugwi
Baile dúchais Ian Smith, ceannaire in aimsir na coilíneachta Briotanaí, is ea Shurugwi.
École nationale supérieure des mines de Paris
Is ollscoil í École nationale supérieure des mines de Paris atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1783. D'fhreastail uachtarán amháin de chuid Stát na Fraince (Albert Lebrun) ar an ollscoil.
Doire
Stair
D'fhás Doire go mór sa naoú haois déag mar gheall ar an tionsclaíocht. Bhí monarchana léinte agus línéadaigh sa chathair agus sna bailte máguaird. Ach tar éis Chríochdheighilt na hÉireann tháinig meath ar an gcathair agus bhí dífhostaíocht an-ard ann, go háirithe i measc na gCaitliceach a bhí ina dtromlach sa chathair.
Cúrsaí spóirt
Is é CLG Chontae Dhoire cumann CLG an chontae, agus glacann foirne ón chontae páirt i gCraobh Uladh, Craobh na hÉireann agus na Sraitheanna Náisiúnta. Imrítear cluichí baile an chontae i bPáirc na gCeilteach sa chathair.
Llandderfel
Baile i Gwynedd, an Bhreatain Bheag, is ea Llandderfel, 161.8 km ó Caerdydd agus 279 ó Londain. Tá daonra 1,055 ann, agus tá 708 (67.1%) in ann Breatnais a labhairt.
Erwin Schrödinger
Anuas ar sin, is údar mór le rá é ar réimse leathan d'ábhair fisice - meicnic staitistiúil, teirmidinimic, dath-theoiric, leictreamaighnéadas, coibhneasacht ghinearálta, cosmeolaíocht agus teoiric an aonréimse. Chuir Schrödinger spéis mhór sa taobh fealsúnach na h-eolaíochta, coincheapa fealsúnacha ársa agus oirthearacha, eitic agus creideamh.
Cuachma shleabhcáin
Is moileasc í an chuachma shleabhcáin (Peringia ulvae nó uaireanta Hydrobia ulvae). Seilmide atá inti. Dúchasach do chóstaí na hEorpa.
Aisha (bean Mhahamad)
Os a choinne sin, tá an-drochbharúil ag na Siaigh di, toisc gur chuir sí in aghaidh Ali; cuireann siad Fatima agus Aisha i gcodarsnacht le chéile, agus an dara bean thíos leis, agus níl iontaoibh acu aisti mar fhoinse d'ahadith.
Ina theannta sin, tá conspóid ann fós, i measc na Moslamach agus idir Moslamaigh agus neamh-Moslamaigh, maidir le cén aois a bhí Aisha nuair a phós sí Mahamad agus nuair a cuireadh an pósadh i gcrích (tá na meastacháin idir sé bliana agus naoi mbliana déag d'aois agus idir naoi mbliana agus naoi mbliana déag d'aois, faoi seach.)
Esyllt Maelor
Múinteoir agus file as Nefyn is ea Esyllt Maelor. Bhuaigh sí Coróin Eisteddfod Náisiúnta Ceredigion 2022.
Mac Ceacht
I miotaseolaíocht na nGael, ba shliocht na dTuath Dé Danann é Mac Ceacht, mac Cermait mac an Daghdha. Ba é Téthur a chéadainm, ach bhí sé aitheanta as a dhia, Cecht (céachta). Ba í Fódhla a bhean chéile, í ar cheann de na trí bhandia eapainmneacha na hÉireann.
Ba iad é féin agus a dheartháireacha Mac Coill agus Mac Gréine a mharaigh Lugh mar chúiteamh ar a n-athair. D'éirigh an triúr acu ina chomh-Ard-Ríthe na hÉireann, ag déanamh sealaíochta ar a chéile gach bliain, ar feadh fiche naoi nó tríocha bliain ag brath ar fhoinse. Na ríthe deireanacha de shliocht na dTuath Dé Danann roimh theacht Chlann Mhíle ba ea iad.
Uachtarán na hÉireann
Is é ceann stáit na hÉireann an tUachtarán. Bunaíodh an post seo le Bunreacht na bliana 1937 nuair a cuireadh post an Ghobharnóra, a bhí ina ionadaí ag Rí Shasana in Éirinn agus í ina ballstát de Chomhlathas na Breataine, ar ceal.
21 Feabhra
Is é an 21 Feabhra an 52ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 313 lá fágtha sa bhliain nó 314 i mbliain bhisigh.
Fitzcarraldo (scannán Werner Herzog)
Plota
Tá an scannán bunaithe ar scéal dochreidte, ach scéal fíor. Seo scéal Brian Sweeney Fitzgerald, fiontraí Éireannach, atá meáite ar Enrico Caruso agus áras ceoldrámaíochta a thabhairt chuig an gcuid sin is iarghúlta d'fhoraois na hAmasóin e.
Ní dhearna an fear déanta scannán, Werner Herzog, leathiarracht riamh é, agus is é an scéal céanna ag an bpríomhaisteoir, Klaus Kinski. Eatarthu éiríonn leo cuid de na radharcanna is cáiliúla a chur ar fáil dúinn i stair na cineamatagrafaíocht a, gan aon éifeachtaí speisialta, gan aon chleasanna.
The Hunger Games (Sraith Leabhar)
An Dara Leabhar – Catching Fire
BhÍ Katniss ag féachaint ar chlár teilifíse faoin ‘The Quarter Quell’. Sa bhliain seo, bhí ‘Hunger Games’ an speisialta mar gheall gur bhliain cuimhneacháin a bhí ann. Dúirt an tUachtarán Snow go raibh an rogha ag na sean buaiteoirí an tam seo. Mar gheall sin bhí Katniss ag dul ar ais. Thoiligh Peeta áit a ghlacadh freisin. Bhuail siadl e na daoine eile ag troid cosúil le Finnick Odair, Johanna Mason , Wireless & Beetee agus Mags. Bhí agallamh ann arís agus rinne Cinna an gúna. Thosaigh an gúna ag athrú i lár an agallamh, go dtí siombail don Mocking Jay.
An Phalaistín Mhandáideach
Le linn An Chéad Chogadh Domhanda (1914-1918), thiomáin éirí amach Arabach in aghaidh riail na nOtamánach agus Fórsa Iomaíochta Éigipteach Impireacht na Breataine faoin nGinearál Edmund Allenby na Turcaigh Ottomanacha amach as An Leiveaint le linn Fheachtas Shinai agus na Palaistíne. D’aontaigh an Ríocht Aontaithe i gComhfhreagras McMahon–Hussein go dtabharfadh sí urraim do neamhspleáchas na nArabach dá n-éireodh leis na hArabaigh amach in aghaidh na dTurcach Ottoman, ach sa deireadh, roinn an Ríocht Aontaithe agus an Fhrainc an limistéar eatarthu féin, faoi Chomhaontú Sykes-Picot — feillghníomh i súile na nArabach.
Tagairtí
<references group="lower-alpha"/>
Teangacha Gaelacha
Is dream amháin den fine teangacha Ceilteacha é an dream Gaelach (nó Q-Ceilteach), agus is é an ceann é an fine Breatnach (nó P-Cheilteach).
Is iad na teangacha Gaelacha, agus ainm na teangan i dteanga na tíre féin á leanúint, ná:
Inneall dhá bhuille
Timthriall praiticiúil innill, le buille amháin as an dá bhuille ina bhuille cumhachta. In úsáid i ngluaisrothair go minic.
Llanddyfnan
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llanddyfnan, 213.3 km ó Caerdydd agus 342 ó Londain. Tá daonra 1,032 ann, agus tá 724 (70.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Coiscéim
Stair
Bhunaigh Pádraig Ó Snodaigh, staraí a bhí ag in Iarsmalann na hÉireann, é i 1980 nuair nach raibh foilsitheoirí Clódhanna Teoranta, foilsitheoirí Chonradh na Gaeilge, sásta níos mó filíocht a a chur i gcló. Lorg sé an chóipcheart uathu chun an trí shaothar filíochta a chur i gcló; fuair sé iasacht airgead (£500) ó fhear uasal a bhí sásta é a thabhairt dó gan cheist, agus laistigh de roinnt míonna, bhí Coiscéim bunaithe.
Misean
Litríocht chomhaimseartha a sholáthair don phobal Gaeilge ionas go mbeadh sé le h-aithint go bhfuil litríocht chomhaimseartha dá gcuid féin aici agus dá réir gur teanga nua-aoiseach í.
Gaiscí
Ó bunaíodh an comhlacht, tá os cionn 1,500 leabhar foilsithe.
Wanderwort
Samplaí
Is sampla eile é tae, tae atá ar an gcineál a scaip ar an bhfarraige agus chai a thugtar ar an leagan a óltar ar an ilchríoch Eoráiseach (tháinig an dá leagan isteach sa Ghaeilge agus sa Bhéarla) [1]. Tharla an scaipeadh sách déanach i stair an duine agus dá bhrí sin tuigtear go measartha maith é: is ó Hokkien, go sonrach Amoy, don tae, trí chalafort Xiamen Fujianese, sin é an fáth gur scaip sé sa limistéar muirí, agus cha (sé sin chai[4]) a úsáidtear i gCantainis agus Mandairínis.[5]
Máire Ní Scolaí
Saol
Chaith sí cúpla seachtain i gColáiste na Rinne chun Gaeilge a fhoghlaim. nuair a bhí sí óg agus chuir spéis a chéaduair sa sean-nós, tar éis d’amhránaithe mar Labhrás Ó Cadhla agus Nioclás Tóibín draíocht a chur uirthi.
Inneall cuardaigh
Sciar den Mhargadh
{	"version": 2, "width": 650, "height": 260, "data": [ {			"name": "table", "values": [ {					"x": "Google 93.37%", "y": 93.37 },				{					"x": "Microsoft Bing 2.81%", "y": 2.81 },               {					"x": "Yahoo! 1.13%", "y": 1.13 },				{					"x": "Baidu 0.45%", "y": 0.45 },				{					"x": "Yandex 0.85%", "y": 0.85 },				{					"x": "DuckDuckGo 0.52%", "y": 0.52 }			]		}	],	"scales": [ {			"name": "x", "type": "ordinal", "range": "width", "zero": false, "domain": { "data": "table", "field": "x" }		},		{			"name": "y", "type": "linear", "range": "height", "nice": true, "domain": { "data": "table", "field": "y" }		}	],	"axes": [ {			"type": "x", "scale": "x" },		{			"type": "y", "scale": "y" }	],	"marks": [ {			"type": "rect", "from": { "data": "table" },			"properties": { "enter": { "x": { "scale": "x", "field": "x" },					"y": { "scale": "y", "field": "y" },					"y2": { "scale": "y", "value": 0 },					"fill": { "value": "steelblue" },					"width": { "scale": "x", "band": "true", "offset": -1 }				}			}		}	],	"padding": { "top": 30, "bottom": 30, "left": 50, "right": 50 } }
Rabhán
''Baineann an t-alt seo leis an speiceas Armeria maritima. Má tá spéis agat i bplandaí eile sa ghéineas céanna a dtugtar “rabhán” orthu freisin, féach Armeria.''
William McKinley
Ba é William McKinley (29 Eanáir 1843 – 14 Meán Fómhair 1901) an 25ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Toghadh ina uachtarán é ar an 3 Samhain 1896. Insealbhaíodh William McKinley mar Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá.ar an 4 Márta 1897. Scaoil Leon Czolgosz urchar le McKinley ar an 5 Meán Fómhair 1901 agust fuair sé bás ar an 14 Meán Fómhair den bhliain chéanna.
Richmond, Yorkshire Theas
Is ceantar suite i Sheffield é Richmond.