cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Córas Aeriompartha Rabhaidh is Ceannais
mion|Aerárthach Boeing E-767 de chuid Fórsa Cosanta na [[An tSeapáin|Seapáine ]] Is é is Córas Aeriompartha Rabhaidh is Ceannais ann ná córas radair ar aerárthaigh atá in ann stocairí naimhdeacha a bhrath (AWACS i mBéarla), dul sa tóir orthu ar fhadraon, agus eitleáin troda a dhíriú orthu len iad a bhacadh. Tá córas mar seo ag aerfhórsa na Stát Aontaithe, oibrithe i gcomhar le hEagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh.
Aodh mac Eochagáin
Bhí triúr mac ag Aodh dá ndearnadh ríthe Ulad díobh in am trátha:
Maud Cotter
Bunús
Is ealaíontóir Eireannach í Maud Cotter. Rugadh Cotter in san bhliain 1954 i gcontae Loch Garmain.
Clemens J. France
Ba bhall den Choiste Meiriceánach um Fhóirithint in Éirinn le linn Chogadh Saoirse na hÉireann.
Quimper
Stair
Bunaíodh tionscail potadóireachta Faïence Quimper sa bhliain 1690. Rugadh René Laënnec, aireagóir an steiteascóip i gKemper sa bhliain 1781.
An Chróitis
Cosúil leis an tSeirbis, tá an Chróitis chaighdeánaithe bunaithe ar an gcanúint úd štokavski. Tá dhá mhórchanúint eile le cloisteáil sa Chróit, kajkavskiagus čakavski. Ní labhraítear an dá cheann deireanacha ach sa Chróit. Mar sin féin, maireann na Crótaigh féin ag baint úsáide as leagan den chanúint štokavski.
Céimeanna de chruas ginearálta
Is éard is Céimeanna de chruas ginearálta (cCG) ann ná aonad de chruas uisce, go sonrach an cruas ginearálta. Tomhaiseann cruas ginearálta tiúchan na n-ian miotail défhiúsach cosúil le cailciam (Ca 2+) agus maignéisiam (Mg 2+) in aghaidh thoirt an uisce. Go sonrach, sainmhínítear 1 cCG mar 10 milleagram (mg) de ocsaíd chailciam (CaO) in aghaidh an lítir d'uisce. Ós rud é go bhfuil mais mhólarach de 56.08 g / mol ag an gCO, tá 1 dGH cothrom le 0.17832 mmol an lítear d'iain chailciam agus / nó mhaignéisiam bhunúsacha.
Teanga
Tá níos mó ná aon bhrí amháin leis an bhfocal teanga:
Sochraid Bhanríon Eilís II
Sochraid
clé|mion clé|mion Bhailigh na céadta míle i lár Londan ar 19 Meán Fómhair 2022 do shochraid Bhanríon Eilís II. I ráiteas roimh an tsochraid, dúirt Séarlas III go ndeachaigh na daoine ar fad a léirigh a n-ómós don bhanríon “i bhfeidhm go mór air féin agus ar a bhean chéile”. clé|mion Carráiste gunna, á tharraingt ag 142 mairnéalach ón gCabhlach Ríoga, a thug cónra na Banríona ó Halla Westminster go dtí Mainistir Westminster ar maidin. Lean an Rí Séarlas III an chónra agus baill den teaghlach ríoga ina theannta, an Prionsa William agus an Prionsa Harry ina measc. clé|mion Slua 2,000 duine a bhí ag an searmanas, lucht ríoga, ceannairí polaitiúla agus reiligiúnacha an domhain san áireamh. Bhí an searmanas bunaithe ar Leabhar na hUrnaí Coitinne 1662, leabhar urnaí oifigiúil Eaglais Shasana. Bhí Uachtarán na hÉireann Micheál D. Ó hUigínn agus an Taoiseach Micheál Martin i láthair. Bhí an tArdeaspag Mark O'Toole, ar de bhunú Chonamara é, freisin i láthair.
Oráidí
Dúirt Ard-Easpag Canterbury Justin Welby ina sheanmóir go raibh an Bhanríon “lán de cheol” agus go raibh a muintir agus daoine ar fud na tíre, an Chomhlathais agus an domhain go léir faoi scamall bróin ó bhásaigh sí. Thagair sé don mhóid a thug an Bhanríon i bpíosa cainte a craoladh nuair a bhí sí bliain is fiche. Mhóidigh sí an uair sin go dtabharfadh sí a saol go léir i mbun seirbhíse don náisiún agus don Chomhlathas. “Is annamh a choimeád aon duine riamh chomh maith sin aon ghealltanas,” arsa an tArd-Easpag.
Foirgneamh cliste
Foirgneamh de nua-dhéanamh le hairíonna gníomhacha chun seasamh i gcoinne creathanna talún. Bíonn brathadóirí creatha ag áiteanna áirithe sa struchtúr. Nuair a fhuinnmhítear iad ag crith talún nó an ghaoth, gintear comharthaí leictreonacha a sheoltar chuig ríomhaire stiúrtha. Tiomáineann an ríomhaire córas hiodrálach a ghluaiseann mais mhór — ar bharr an struchtúir, mar shampla — i gcoinne treo gluaisne na creatha. Cothromaíonn an fhrithghluaisne seo an ghluaisne spreagtha, agus ar an tslí seo fanann an foirgneamh iomlán cobhsaí. Is malairt an beart gníomhach seo ar bheartanna eile chun cosaint mhaolaithe fhulangach a sholáthar, cosúil leis an struchtúr a dhéanamh i bhfad níos maisiúla doichte treise ná mar is gá, nó an struchtúr a thógáil ar stuáin rubair a fheidhmíonn mar adhartán faoin bhfoirgneamh chun creathanna a mhaolú.
Racbhanna
Is éard is racbhanna ann ná banna ceoil a seinneann ceoil rac. De ghnáth bíonn 3-5 daoine mar bhall i racbhanna (nó grúpa rac). De ghnáth bíonn seinteor giotár, dordghiotár, drumaí agus amhránaí. Uaireanta bíonn seinnteoir méarchlár agus cúpla uirlisí eile ann.
John F. Kennedy
Tús a shaoil
Rugadh agus tógadh Kennedy i mBrookline, baile i Massachusetts sa bhliain 1917. Mac leis an bpolaiteoir iomráiteach Joseph P. Kennedy, Sr. agus Rose Fitzgerald ab ea é. D'fhreastail Kennedy ar Scoil Edward Devotion ar dtús ar feadh ceithre bliana, agus ansin Scoil Dexter i mBostún, agus bliain amháin eile ag Scoil Canterbury. Tar éis Canterbury, chuaigh sé isteach i Choate Rosemary Hall i Wallingford, Connecticut. Ceann de na scoileanna chónaithe is fearr sa tír ab ea í, agus bhain sé céim amach sa bhliain 1935.
Thaistil sé chuig an Eoraip faoi dhó i rith a thréimhse ag Ollscoil Harvard. Chuaigh sé go dtí Sasana arís, áit ina raibh a athair mar ambasadóir. Sa bhliain 1937, forordaíodh stéaróidigh do Kennedy, chun smacht a chur ar a chuid drólainníteas, ach thosaigh a fhadhbanna ag méadú mar thoradh air sin. Sa deireadh, d'éirigh sé níos tinne le hoistéapóróis sa dhromlach. Bhain Kennedy céim amach ó Ollscoil Harvard, agus ansin bhog sé go dtí an scoil ghnó ag Ollscoil Stanford. Tar éis dó Stanford a fhágáil, thaistil sé go dtí Meiriceá Theas.
An Domhnach
Sa chuid is mó den Eoraip agus i Meiriceá Theas (seachas sa Bhrasaíl) is é an Domhnach an lá deireanach den tseachtain. I dtíortha eile, dála SAM, is é an chéad lá é, barúil thraidisiúnta a tháinig anuas ó na Seanghiúdaigh, ó na Seanéigiptigh agus ón Impireacht Naofa Rómhánach. De réir an ISO 8601, is é an Luan an chéad lá agus is é an Domhnach an seachtú lá.
Dar le haicmí áirithe Críostaí a bhfuil dearcadh ceartchreidmheach nó piúratánach acu, ní dhéantar obair ar bith Dé Domhnach, cé is moite de chúrsaí adhartha nó de ghníomh práinne.
John F. Kennedy
Polaitaíocht
I 1952, bhuaigh sé an suíochán Seanaid i Massachusetts, i gcoinne an tSeanadóra Henry Cabot Lodge (Poblachtach).
Foilsíodh a leabhair Profiles in Courage, a bhuaigh an Duais Pulitzer sa bhliain 1957, i gcatagóir Beathaisnéis. clé|mion|1960 Chaith Kennedy vóta i bhfabhar an Acht um Chearta Sibhialta sa bhliain 1957, cé gur vótáil sé i gcoinne an Leasú ar Thriail Giúiré níos luaithe. Tacadóirí láidir ina chéad fheachtas uachtaránachta ab ea James Eastland, John McClellan, agus Gobharnóir Mississippi James Coleman, daoine a bhí i bhfabhar an idirdheighilt. Bhí an Seanadóir Joseph McCarthy cairdiúil leis an gclann Kennedy freisin. Chaith Robert F. Kennedy tréimhse ag obair ina fhoireann, agus bhí McCarthy ag dul amach le Patricia Kennedy ar feadh tamaill.
Meiriceá Laidineach agus an Cumannachas
Chun smacht a chur ar fhás an chumannachais i Meiriceá Laidineach, bhunaigh Kennedy an Alliance for Progress, a thóg cabhair do na tíortha sa réigiún seo agus a rinne iarracht caighdeán chearta na ndaoine a mhéadú. Bhí sé ag obair sa scéim seo le Gobharnóir Luis Muñoz Marín i bPórtó Ríce, agus rinneadh dul chun cinn i bhforbairt an gcomhlathas sa tír seo.
Óráid i mBeirlín Thiar
Meastar go raibh 5/6 den daonra amach ag éisteacht le Kennedy ar an lá seo.
An Áise
Tá sé deacair sainmhíniú cinnte a thabhairt ar na teorainneacha beachta, go háirithe idir an Áise agus an Eoraip. Idir an Áise agus an Afraic, is í an caol talún Suez an teorainn. Idir an Áise agus an Eoraip, ritheann an teorainn cois na Dardenelle, na mara Marmara, an Bhosphorus, na mara Duibhe, na droime an Caucasus (de réir daoine eile, tríd an ísliú Kuma-Manych), na mara Chaispí, na mara Ural (de réir daoine eile, na mara Emba) agus na sléibhte Ural go dtí Novaya Zemlya. Tá thart ar 60 faoin gcéad de dhaonra an domhain ina gcónaí san Áise.
Ionsaithe seicteacha, 29 Iúil - 2 Lúnasa 1976
Eachtraí
Dúnmharaíodh ceathrar Protastúnach, John McCleave (48), John McKay (50), James Doherty (70) agus Thompson McCreight (60), in eachtra lámhaigh ar an Stag Inn, bóthar Milltown, Belvoir, Béal Feirste.
Cornelius Neeson (49), Caitliceach. Bhuail an UVF é, cúine Manor Street agus Cliftonville Road.
An Danmhairgis
Oileáin Fharó
I 2014 bhí an Danmhairgis ó dhúchas 1,546 (3.1 %) duine in Oileáin Fharó. Ba í an dara teanga ba choitianta in Oileáin Fharó tar éis na Faróise.
Corydoras splendens
Dealramh agus anatamaíocht
Ag brath ar an uillinn soilsithe, frithchaith coirp an éisc dath niamhghlas, nó fiú cineál gorm.
Dinnseanchas
Saothair
Mar chnuasach, tá an Dinnseanchas ann in dhá athleagan éagsúla. Faightear an chéad athleagan sa Leabhar Laighneach na 12ú haoise, le hiarsmaí i roinnt lámhscríbhinní eile. Tagann na dánta is luaite ón 11ú haois, curtha le chéile is amhlaidh ó fhoinsí éagsúla na gCúigí. Caomhnaítear an dara athleagan, a bheag nó a mhór, i dtrí lámhscríbhinn déag éagsúla, a thagann siar go dtí na 14ú agus 15ú haoiseanna. Faightear san athleagan seo roinnt dánta cumtha tar éis foilsiú an Leabhair Laighnigh. Scríobhadh scéalta an Dinnseanchais sna seanscéalta admháil Táin Bó Cúailnge agus Agallamh na Seanórach.
Thiomsaigh (agus d'aistrigh go Béarla) Edward Gwynn dánta an Dinnseanchais ó Leabhar na hUidhre, an Leabhar Laighneach, an Lámhscríbhinn Rennes, Leabhar Bhaile an Mhóta, an Leabhar Mór Leacáin agus an Leabhar Buí Leacáin in The Metrical Dindshenchas, foilsithe mar chnuasach de cheithre chuid idir 1903 and 1924, le réamhrá agus innéacs foilsithe mar chúigiú cuid i 1935.
Úsáidí eile
Bhí iris Ghaeilge agus Bhéarla darbh ainm Dinnseanchas, foilsithe ag An Cumann Logainmeacha idir 1964 agus 1975 le sé imleabhar, dírithe ar thaighde agus scoláireacht logainmneacha.
An India
Sanasaíocht
Tugtar "Bharat" ar an India freisin, i mbunreacht na hIndia agus i dteangacha na tíre. Tá an stádas céanna leis an dá fhocal. Tagann Bharat ó ainm an rí finscéalach Bharata i miotaseolaíocht na hIndia.
Teangacha na hIndia
Tá 22 teanga oifigiúil ag an India, is iad an Hiondúis agus Béarla na príomhtheangacha atá in úsáid ag an rialtas cónaidhme. Ba í a dteanga an rud ba mhó a d’fhág na Sasanaigh ina ndiaidh san India.
18ú haois
San 18ú haois bhí faill ag an bhFrainc ar smacht a fháil ar réimse maith den India. Má theip orthu é sin a dhéanamh ní de cheal dúthrachta agus misnigh é; arís agus arís eile chuaigh a gcuid arm i ngleic le reisimintí na Breataine, agus d’éirigh leo limistéar beag a choinneáil acu féin siar ó dheas ó Mhadras (Chennai) i dTamil Nadu.
1940idí: Críochdheighilt, Trasimirce agus Cinedhíothú
clé|mion|277x277px|Jinnah (pobalóir Moslamach) agus Gandi (tugtha don aislingeacht), 1944 Bhain an India a neamhspleáchas amach sa bhliain 1947. Bhí ar an mBreatain neamhspleách as a ghéilleadh don India agus tháinig deireadh leis an Réimeas Briotanach.
Thug Gandhi le tuiscint go raibh sé glan i gcoinne an chríochdheighilt. Ach tá na staraí den tuairim inniu go raibh sé mí-ionraic. Bhí Gandhi réidh le teacht ar chomhréiteach. Ach ní raibh sé sásta sciar den fhreagracht a ghlacadh. Agus bhí Rialtas na Ríochta Aontaithe ag séanadh a bhfreagracht chomh maith.
Foirmle cheimiceach
Léiriú ábhair i dtéarmaí siombailí na ndúl ann. Scríobhtar foirmlí comhdhúl móilíneach mar mhóilín iomlán: mar shampla, scríobhtar beinséin mar C6H2, agus aicéitiléin mar C2H2. Maidir le comhdhúile neamh-mhóilíneacha, scríobhtar an cóimheas is simplí de na dúile ann: mar shampla, scríobhtar CaF2 mar fhoirmle eimpíreach fluairíd hidrigin, agus C do dhiamant.
Carlos Slim
mion| Carlos Slim Helú
Catherine Isabella Osborne
Faoi Catherine Isabella Osborne
Is ealaíontóir, scríbhneoir agus pátrún Éireannach í Catherine Isabella Osborne.
Halla Loftus
Halla Redmond
In 1170, shroic Raymond Le Gros an áit ar a dtugtar anois Dún Dónaill (tugtar 'Baginbun' air i mBéarla) i ndiaidh a dhá long La Bague et La Bonne. Fuair sé tailte i gContae Loch Garman agus tógadh halla mór orthu. Thóg an teaghlach Redmond caisleán nua in ionad an bhunchaisleáin in 1350, le linn an An Phlá Mhór. Tugadh Halla Redmond ar an gcaisleán sin.
Senchán Torpéist
Muintir
Tugtar míniú ar a leasainm sa sanas, Cóir Anmann:
Guaire agus Táin Bó Cúailnge
Chun é a náiriú go dté sé, d'iarr Guaire air an Táin Bó Cúailnge a aithris, á rá ''eircit bur n-ollaim & bur filedi & bhur lucht canta ciuil d'iaraid na Tana.
Ian Holm
B'aisteoir Sasanach é Sir Ian Holm Cuthbert a rugadh ar an 12 Meán Fómhair 1931 i nGoodmayes, Essex agus a fuair bás ar an 19 Meitheamh 2020.
Una O'Connor
Ba bhan-aisteoir Éireannach-Meiriceánach í Una O'Connor (23 Deireadh Fómhair 1880 – 4 Feabhra 1959).
Conair ghastraistéigeach
Stéig mhór
Is sa stéig mhór a íonsúitear na leictrilítí is an t-uisce as an sreabhán a thagann isteach inti, chomh maith le sintéisiú vitimín K is cuid de vitimíní B, agus déanamh an fhaecais roimh é a eisfhearadh amach as an gcolainn. Bíonn an stéig mhór timpeall 1 m.
44
Básanna
40er
An Córas imdhíonachta
deas|250px|thumb|An córas inmheánachta Cosnaíonn an córas inmheánachta an cholainn dhaonna. Nuair a dhéanann baictéir nó víris ionradh ar an gcolainn, tagann cealla bána na fola timpeall orthu, ag cruthú antasubstaintí ar leith chun iad a ionsaí. Déanann na cealla bána na hionraitheoirí ón taobh amuigh neamhurchóideach, nó daingníonn iad go n-itheann siad amach is amach iad. Fanann na hantasubstaintí seo sa cholainn le blianta tar éis ionradh baictéar nó víreas, ionas go mbíonn an cholainn réidh tuilleadh antasubstaintí a chruthú mar chosaint i gcoinne an ghalair sin agus fiú é a sheachaint, b'fhéidir ar feadh saol duine. Tá galair víreasacha áirithe ann, áfach, SEIF mar shampla, a mhilleann na cealla gníomhacha sa chóras imdhíonach agus a fhágann an cholainn gan chosaint i gcoinne a lán galar tógálach is ceall ailseach. Is é atá i gceist nuair a imdhíontar an cholainn le vacsaín de ghalar ná an cholainn a spreagadh chun antasubstaintí ar leith a chruthú le cealla neamhurchóideacha den ghalar sin. Fanann na hantasubstaintí seo sa bhfuil ar feadh na mblianta mar chosaint i gcoinne an drochghalair sin.
Julien Gracq
Scríbhneoir Francach ab ea é Julien Gracq, nó Louis Poirier de réir a theastais bhreithe. Ar an 27ú lá d'Iúil sa mbliain 1910 a rugadh é, i Saint-Forent-le-Vieil, áit atá suite insa ndépartement Maine-et-Loire, agus do fuair sé bás in Angers ar an 22ú lá de Mhí na Nollag sa mbliain 2007.
46
Básanna
40er
Ruth Etting
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Ruth Etting (23 Samhain, 1897 – 24 Meán Fómhair, 1978).
Plúitíonó
mion|Roinnt plúitíonó i gcomparáid idir méid, [[ailbéideacht agus dath]] Is réad é an plúitíonó atá ag timpeallú na Gréine ar aon luas leis an abhacphláinéad úd Plútón. Cuid mhaith de na hastaróidigh i gCrios Kuiper, is plúitíonónna iad - Orcus agus Ixion, mar shampla. Is féidir a rá freisin gurbh é Plútón an chéad phlúitínó ar cuireadh sonrú ann.
Corydoras britskii
Is iasc fionnuisce trópaiceach é Corydoras britskii a bhaineann leis an bhfo-fhine Corydoradinae den fhine Callichthyidae. Tá an t-iasc le fáil i Meiriceá Theas, áit a mbíonn teacht air in abhantrach uachtair Rio Paraguai, sa Bhrasaíl. Rangaíodh an speiceas roimhe seo mar Brochis britskii.
Michael Bryan French
Is aisteoir Meiriceánach é Michael Bryan French. Rugadh i Lackawanna, Nua-Eabhrac é, ach tógadh é in Elmira, Nua-Eabhrac.
Córas saineolach
deas|200px|thumb|Córas saineolach Córas ríomhaire atá in ann cuid d'fheidhmeanna saineolaí dhaonna a dhéanamh. Mar shampla, saothraíodh córais shaineolacha chun diagnóisithe áirithe míochaine is sirtheoireachtaí áirithe geolaíocha a dhéanamh, feidhmeanna ina bhfuil gá le cuid mhaith eolais eagraithe is scileanna asbheirthe.
Bréag mhór
class=notpageimage|mion| [[Adolf Hitler go luath sna 1920í, faoin am a thosaigh sé ag scríobh Mein Kampf (1925)]] Is éard atá i gceist le ' bréag mhór' (Gearmáinis: große Lüge) ná  ollshaobhadh nó bréagléiriú ar an bhfírinne a úsáidtear go príomha mar theicníc bholscaireachta   pholaitiúil. Le linn dó Mein Kampf a dheachtú, chum Hitler an téarma große Lüge chun tagairt a dhéanamh do bhréag chomh ollmhór sin nach gcreidfeadh éinne go bhféadfadh aon duine an dánacht a bheith aige an fhírinne a chasadh chomh náireach sin” (Gearmáinis: "die Unverschämtheit haben könnte, die Wahrheit so schändlich zu verdrehen"). Mhaígh Hitler gur bhain na Giúdaigh leas as an teicníocht chun an milleán a chur ar an nginearál Erich Ludendorff, a bhí ina cheannaire polaitiúil suntasach náisiúnach i bPoblacht Weimar, as treascairt na Gearmáine sa Chéad Chogadh Domhanda.
Gleann Teilt
deas|250px|thumb|Gleann Teilt Is gleann suite i gComhairle Pheairt is Cheann Rois é Gleann Teilt.
Gafa
Achoimre ar an bplota
Téann Breandán, Eithne agus Eoin chuig comhairleoir ach tá díomá ar Eithne mar níl suim dá laghad ag Eoin ann agus níl Breandán sásta aon bhrú a chur ar a mhac. Beag a bhfuil a fhios ag Eithne go bhfaca Eoin a athair le bhean eile i mbialann san chathair agus tá an t-eolas seo á úsáid aige chun chinntiú go gcuirfeadh Breandán caoga punt in aghaidh na míosa I gcuntas a mhic chun ciúnas Eoin a cheannach.
Ar an taobh eile den chathair osclaíonn Eithne an doras, tar éis fuaim tuairte a chloistéail, agus tá sac mór dubh ann agus corp Eoin ann.
Carachtair
Triúr deartháireacha Ó Brádaigh Triúr fear gan ainm atá ar an taobh eile den chogadh drugaí. Tá lámh acu i mbás Chillian agus Johnny chomh maith le hEoin.
Véineas (pláinéad)
An Fhithis (aga J2000)
Tréimhse fhithiseach: 	224.700 69 lá (0.615 197 0 bliain)
An Pláinéad
Diallas 	67.16°
Ailbéideacht 	0.65
Struchtúr Inmheánach
Níl mórán ar eolas againn ar an déanamh atá ar Véineas taobh istigh. Is féidir glacadh leis go bhfuil screamh, maintlín agus croí aici ar nós na bpláinéad domhanchosúil eile. Táthar ag déanamh go bhfuil an screamh beagáinín níos raimhre ná screamh an Domhain, agus go bhfuil an croí ábhairín níos mó. Is dócha gur cloch leáite - magma - atá istigh ansin, agus go dtagann cleitíní magma tríd an maintlín suas ar an dromchla ó am go ham le bolcáin a chruthú, cosúil leis na bolcáin ar an Domhan.
Geograife
Machairí míne bolcánacha atá in ochtó faoin gcéad de dhromchla Véineas. (Nuair a deirtear gur machairí "bolcánacha" iad, ní hionann sin agus a rá go mbeidís criathraithe le bolcáin: tagann an téarma sin le fios gurb as laibhe nó magma bolcánach a bhí ag fuarú a múnlaíodh iad i dtús an ama. Tá "farraigí" na Gealaí cosúil leis na machairí seo.) An chuid eile den tír-raon, is "mór-ranna" iad, nó garbhchríocha. Tugtar Ishtar Terra ar an mór-roinn thuaisceartach, agus í ainmnithe as bandia an ghrá i miotaseolaíocht na mBablónach. Tá Ishtar Terra ar aon mhéid leis an Astráil. Tá an sliabh is airde ar Véineas, Maxwell Montes, suite in Ishtar Terra. Tá Maxwell Montes aon chiliméadar déag os cionn meánairde an tír-raoin i Véineas; níl an sliabh is airde ar an Domhan, Sliabh Everest, fiú naoi gciliméadar os cionn meánleibhéal na mara. Tá an "mhór-roinn" dheisceartach, Aphrodite Terra, ar aon mhéid le Meiriceá Theas, agus í níos mó ná Ishtar Terra, mar sin. Tá cuid mhór d'Aphrodite Terra criathraithe le cráitéir agus le héisc.
Iúpatar (pláinéad)
Tagann níos mó fuinnimh as Iúpatar i bhfoirm radaíochta ná mar a fhaigheann sé ón ghrian. Tá fáinní beaga dorcha timpeall ar Iúpatar ach níl siad le feiceáil ón domhan mar atá cuid Satarn.
Córas na dtrí aois
Tugadh an ré Chalcailiteach ar an gcoparaois nó an luathchré-umhaois i bhfad níos deireanaí.
Teangacha Altaecha
Uaireanta, glactar leis go bhfuil an teanga Ainu, a bhí á labhairt i dtuaisceart na Seapáine go dtí le déanaí, ina ball den fhine teangacha seo chomh maith.
52
Básanna
50er
Freddie Mercury
Ceoltóir Sasanach-Indiach ab ea Freddie Mercury (5 Meán Fómhair, 1946 - 24 Samhain, 1991). Rugadh é in Zanzibar, de phór Parsi, leis an ainm Farrokh Bulsara. Bhí Mercury ina amhránaí leis an mbanna an-rathúil Sasanach Queen ó 1970 go dtí a bhás i 1991.
Ionstraimí
Mar bhuachaill óg san India, fuair Mercury oiliúint fhoirmiúil pianó suas go naoi mbliana d'aois. Níos déanaí, agus é ina chónaí i Londain, d'fhoghlaim sé giotár. Bhí an chuid is mó den cheol a thaitin leis dírithe ar ghiotár: ba iad na healaíontóirí is fearr leis ag an am ná ‘The Who’, ‘The Beatles’, ‘Jimi Hendrix’, ‘David Bowie’, agus ‘Led Zeppelin’. Ón 1982, chomhoibrigh Mercury le Morgan Fisher,  agus ó 1985 chomhoibrigh Mercury ar aghaidh le Mike Moran (sa stiúideo) agus le Spike Edney (i gceolchoirm).
Úránas (pláinéad)
Atmasféar
De bhrí go bhfuil a theocht chomh híseal, tarlaíonn comhdhlúthú le scamaill meatáin go hard, ach scamaiIl  amóinia is uisce ag na leibhéil is lú.
20ú haois
Pictiúir a  thóg an spásárthach Voyager 2 den phláinéad i 1986 a thug mórchuid dár n-eolas air dúinn.
Teangacha Iaránacha
Brainse d'fhine na dteangacha Ind-Eorpacha is ea na teangacha Iaránacha, agus iad á labhairt sa Mheán-Oirthear agus i Lár na hÁise. Le bheith beacht, is foghrúpa iad den bhrainse Ind-Iaránach iad, in éineacht leis na teangacha Ind-Áireacha.
55
Básanna
50er
Mearcair (pláinéad)
Pláinéad carraigeach é Mearcair a bhfuil croí iarainn ina lár agus maintlín de charraig shileacáite air. Tá Mearcair ar an dara pláinéad is lú sa ghrianchóras, má áirítear Plútón mar phláinéad ar aon nós. Tá méid dhealraitheach Mhearcair ag luainiú idir −0.4 agus 5.5, agus is é an fadú is mó a dhealaíonn ón nGrian ar an spéir é ná 28.3°. Is é is ciall dó seo go gcloíonn Mearcair leis an nGrian chomh cóngarach is nach féidir linn é a aithint ach le clapsholas. Níl muid ró-eolach ar Mhearcair, nó níor tháinig aon spásárthach nó spástaiscéalaí ina ghaire i ndiaidh Mariner 10. Mhapáil an ceann sin 40-45% de dhromchla Mhearcair sna blianta 1974-1975, ach ní dhearnadh léarscáiliú ar bith ar an gcuid eile den phláinéad.
Tuiscint stairiúil
Tá aithne ag an gcine daonna ar Mhearcair ó laethanta na réalteolaithe Suiméaracha ar aghaidh, ar a laghad. Bhí siadsan ag obair chomh fada siar leis an tríú mílaois roimh bhreith Chríost, agus is é an t-ainm a bhaist siad ar an bpláinéad seo ná Ubu-im-gud-ud. B'iad na Bablónaigh ba thúisce a rinne mionstaidéar ar ghluaiseacht Mhearcair ar an spéir, agus iad ag tabhairt Gu-ad nó Gu-utu air. Na sean-Eabhraigh, ansin, d'aithin siad go raibh an pláinéad seo ag cloí go dlúth leis an nGrian, agus is é an t-ainm a bhí acu air ná Kochav-hama, כוכב חמה mar a litrítear as Eabhrais é, a chiallaíonn Réalta na Gréine. Shíl na sean-Ghréagaigh, arís, gur dhá réalta éagsúla a bhí ann, mar atá, Apollo agus Hermes. De réir a chéile, áfach, tháinig an tuiscint acu nach raibh i gceist ach aon rinn neimhe amháin. B'é Piotagóras, fear na triantánachta féin, ba thúisce a thuig é. D'aithin Heiriclít, fiú, go raibh Mearcair agus Véineas ag timpeallú na Gréine, seachas a bheith ag fithisiú an Domhain.
Rothlú
De thoradh an choibhneasa atá idir an rothlú agus an t-imrothlú, tá grianlá Mhearcair - is é sin, fad an lae mar a fheictear don bhreathnóir ar dhromchla an phláinéid féin é - thart ar 176 lá Domhanda ar fad. Níl an réaltlá - is é sin, rothlú amháin an phláinéid i gcoibhneas réaltaí na spéire - ach 58.7 lá Domhanda ar fad.
Iarann
left|thumb|Mearcair ó [[Mariner 10]]
Tá níos mó iarainn sa phláinéad seo ná in aon phláinéad eile, i gcoibhneas a mhéide ar a laghad. Cuireadh níos mó ná aon teoiric amháin chun cinn leis an bhfarasbarr seo a mhíniú. Deir teoiric amháin go raibh Mearcair comhdhéanta as miotal agus as cloch shileacáite cosúil leis an gcineál dreigítí a dtugtar coindrítí orthu. Táthar ag déanamh gurb ionann mais Mhearcair ag an am agus mais Mhearcair inniu méadaithe faoi 2.25, agus gur buaileadh Mearcair faoi imbhuailteoir a raibh aon séú cuid den mhais sin ann. Ansin, bhain an t-imbhualadh seo an screamh agus an chuid ba mhó den mhaintlín den phláinéad, i gcruth is nár fágadh mórán thart ar an gcroíleacán. Tá teoiric den chineál chéanna ann a deir gur mar seo a cruthaíodh an Ghealach s'againn féin, is é sin, gur bhuail an próta-Dhomhan faoi imbhuailteoir éigin agus gur scoilteadh an Ghealach de.
Tá sé ráite freisin gur pláinéad "ctónach" é Mearcair, is é sin, gur gásfhathach cosúil le hIúpatar nó le Satarn a bhí i Mearcair ar dtús, agus gur baineadh an chuid gásach de i rith fhorbairt an Ghrianchórais. Mar sin, ní bheadh sa phláinéad atá againn anois ach an croíleacán cloiche atá fágtha den ghásfhathach.
Pápa Iúil III
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Iúil III.
Fay Wray
Ba bhan-aisteoir Ceanadach-Meiriceánach í Fay Wray (15 Meán Fómhair, 1907 – 8 Lúnasa, 2004).
Hedy Lamarr
Ba bhan-aisteoir Meiriceánach a rugadh san Ostair í Hedy Lamarr (9 Samhain 1914 – 19 Eanáir 2000).
Fóram Thuaisceart Éireann
Toghadh an fóram, agus toghadh cúigear ball do gach toghcheantar Parlaiminte Westminster do Thuaisceart Éireann, faoin chóras ionadaíocht chionmhar D’Hondt, bunaithe ar liosta na bpáirtithe. Bhí “breisiú” de dhá shuíochán ann freisin do na deich bpáirtí a bhain an chuid is mó de na vótaí amach; chinntigh sé seo go raibh ionadaíocht ag dhá pháirtí dílseacha a raibh baint acu le grúpaí paraimíleata.
Srath Chluaidh
deas|250px|thumb|Srath Chluaidh Is ceantair suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Srath Chluaidh.
Aodh
Insítear na seanscéalta go raibh a nguthanna fós acu agus gur fhoghlaim siad gach amhrán agus scéala na hÉireann, le cois na dteangacha a thóg turasóirí leo ó fhad i gcéin.
Nicolaus Steno
Anatamaí is geolaí a rugadh i gCóbanhávan na Danmhairge ab ea Nicolaus Steno (Danmhargais: Neils Steensen nó Stensen, (Stíl nua) 11 Eanáir 1638 – 5 Nollaig 1686). D'fhionn sé ducht na faireoige paróitidí, agus mhínigh feidhmeanna na n-ubhagán. Thug sé an chéad mhíniú sásúil ar struchtúr screamh an Domhain.
Laacher See
Tréithe
Le achar dromchla de thart ar 3.3 km² agus doimhneacht de 51 m, is é an loch ubhchruthach seo an ceann is mó i ndúiche an Rheinland-Pfalz. Tá sé suite sa Vordereifel (réigiún bolcánach an Eifel Thoir) in aice le Andernach (8 km), Bonn (37 km), Koblenz (24 km) agus Mayen (11 km). Is furasta é a bhaint amach trí acomhal mótarbhealaigh an Bundesautobahn 61, 3 km ó thuaidh ó Mhendig.
Corda imleacáin
deas|250px|thumb|Corda imleacáin Corda soladach solúbtha a cheanglaíonn an féatas is ea an corda imleacáin (nó an tsreang shlánaithe), atá ag fás i mamach le placaint (daoine is madraí, mar shampla), leis an bplaicint sa bhroinn. Ar dtús bíonn sé gearr, ach fásann i bhfad de réir mar a fhásann an féatas is an cuas aimníneach (chomh fada le 60 cm sa duine). Ligeann sé don fhéatas snámh go saor i sreabhán aimníneach na broinne, cothú a fháil ón bplacaint, agus fuílligh a dhíbirt sa bhfuil atá ag teacht isteach ann is ag imeacht uaidh i bhfuileadáin an chorda. Díreach tar éis breithe gearrtar é gar do bhalla tosaigh bholg an naíonáin, rud a fhágann colm (an t-imleacán).
Fophéinteáil
San ealaín, réamhchisil péinte, aondathach go minic, chun cothromaíocht an tsolais is an scátha sa phictiúr a shocrú roimh na gléis daite is an t-iompaisteó a chur leis. Gnáthmhodh oibre go dtí déanach sa 19ú céad.
Sesame Street
As Gaeilge
Thosaigh TG4 ag craoladh 'Tar ag Spraoi Sesame"   (Spraoi Liomsa Sesame ar dtús, nó "Play with me Sesame" i mBéarla) ar 3 Samhain 2007.   Bhí athghuthú Gaeilge déanta ar 78 eipeasóid. clé|mion
Bodhbh Dearg
Réamhscéal na Tána
Mar rí sidhe na Mumhan (agus a ghabha óir Lén ina theannta), bhí ról suntasach ag Bodhbh Sidhe ar Femen (mar a glaodh air) i réamhscéal an Táin Bó Cuailnge. Ar aimsir aigese a bhí an muicí a tharraing achrann le muicí rí sidhe na gConnacht. Sa deireadh, shlog dhá bha na muicithe i riocht péisteanna, agus athrugadh iad mar na tairbh Fionnbheannach agus Donn Cuailnge, tarbh eipeamanach na Tána.
Neiptiún (pláinéad)
Fionnadh
De réir dlíthe Newton, ba chóir d'Úránas bheith in áit eile agus mar sin bhí Galle de thuairim acu go raibh pláinéad mór eile ann taobh amuigh d'Úránas. Fuarthas amach níos déanaí gur de thaisme a tharla na an fionnadh seo.
Trasfhoirmeoir (samhail na meaisínfhoghlama)
Is éard is trasfhoirmeoir ann ná samhail na domhainfhoghlama, a ghlacann meicníocht na féin-airde, ag ualú go difreálach thábhacht gach cuid de na sonraí ionchuir. Úsáidtear é go príomha i réimsí áirithe, amhail próiseáil teanga nádúrtha (PTN)  agus amharc ríomhaireachtúil (AR).
Mars (pláinéad)
Tréithe na fithise
Imlíne na fithise: 1.429 Tm
Fad an nóid éirithigh: 49.57854°
Tréithe fisiceacha an phláinéid féin
Mais: 6.4185×1023 kg
Córlann
deas|250px|thumb|Córlann San ailtireacht, an chuid den eaglais atá curtha in áirithe do na hamhránaithe. De ghnáth, cuid den saingeal, scartha ó chorp na heaglaise le scáthlán nó ráille.
FIFA 21
Foireann is Fearr
Tá 100 seinnteoir deilbhín ar an Foireann is Fearr, lena n-áirítear 11 ainm nua. Is é FIFA 21 an chéad chuma ar Eric Cantona, Petr Čech, Ashley Cole, Samuel Eto'o, Philipp Lahm, Ferenc Puskás, Bastian Schweinsteiger, Davor Šuker, Fernando Torres, Nemanja Vidić, agus Xavi í Foireann is Fearr. Baineadh cúl báire Jens Lehmann den mhodh ar bhlian.
VOLTA Football 2021
Tá modh VOLTA FIFA 20 le feiceáil i FIFA 21. Leanann sé mhodh scéal an chluiche roimhe seo. Volta Squads, modh ar líne inar féidir le daoine imirt le cairde agus modh Cathanna le Féiceaill. Tá São Paulo, Páras, Sydney, Dubai agus Milan sa modh don cead t-am.
Brian (miotaseolaíocht)
Oidheadh Chlainne Tuireann
I leagan amháin ar a laghad den scéal, is é Brian an té a bhí glic agus grinn, siúd is nach raibh stuaim ná meabhair ag a dheartháireacha, agus an-uamhan orthu i láthair Bhriain.
Béaloideas na hAlban
I mbéaloideas níos déanaí na hAlban, b'fhear mórchúiseach é Brian, a thug cabhair don Chailleach chun Deò-ghrèine a tharrtháil.
Mars (pláinéad)
An t-atmaisféar agus an aeráid
Cúis suntais é an meatán sin, nó tá an meatán chomh tomhais mar ghás is nach mbeadh sé ann murach go bhfuil foinse éigin á sholáthar taobh istigh den phláinéad. Níl sé scaipthe go cothrom tar éis an phláinéid, ach an oiread. Mar sin, caithfidh sé go bhfuil sé á scaoileadh saor in áiteanna áirithe, agus is í an cheist mhór a chuireann na saineolaithe orthu féin, ar ndóigh, an bhfuil beatha de chineál éigin—cosúil leis na miocrorgánaigh aircéacha ar a dtugtar meatánaiginí—ag táirgiú an mheatáin seo.
Níltear róchinnte an bhfuil aeráid Mharsa ag dul i bhfuacht nó ag téamh. Tá an dara bh'fhéidir ann: sna blianta 2002–2005, tháinig crapadh ar an gcaidhp pholach theas i ngach samhradh i gcomparáid leis an mbliain roimhe sin, agus ní raibh an geimhreadh in ann an crapadh seo a stopadh. Tugann an fhorbairt seo le fios go bhfuil Mars ag téamh. Ina dhiaidh sin féin, tá sé níos fuaire ar Mhars inniu ná mar a bhí thiar sna seachtóidí, nuair a thuirling an dá Viking ansin.
Na leaca oighir
De réir an chéad aithne, tá droim na leice oighir thart ar dhá chéad méadar níos airde ná bun an chráitéir féin. Deir saineolaithe an ESA gur gaineamh is cúis leis an gcuid is mó den difríocht airde seo, agus cuid mhaith den ghaineamh sin le feiceáil, fiú. Cé gur fearr leis na heolaithe gan an focal sin loch a úsáid agus iad ag tagairt don leac oighir áirithe seo, ábhar suntais is ea i gcónaí teacht ar a leithéid de phaiste d'oighear uisce, agus é le feiceáil ó thús go deireadh na bliana. Is iomaí áit ar Mhars inar thángthas trasna ar shil-leaganacha uisce agus ar shraitheanna oighir.
Beatha ar Mhars?
Tá fianaise ann a thugann le fios go raibh Mars ní b'fhabhraí don bheatha anallód ná inniu, ach níltear cinnte go fóill, an raibh orgánaigh nó neacha beo ann dháiríre. Creideann cuid de na saineolaithe go bhfuair siad lorg i ndiaidh beatha i gclocha áirithe, mar a chonaic muid thuas, ach is ábhar conspóide é i gcónaí. Maidir leis an gcloch is spéisiúla acu, mar atá, an dreigít úd ALH84001, is é an chiall a baineadh as an taighde geolaíoch atá déanta ar an gcloch sin ná nár tháinig sí riamh in áit ina raibh uisce reatha le fáil, nó ní cheadódh an teocht ina timpeall é.
Randolph Scott
B'aisteoir Meiriceánach é George Randolph Scott (23 Eanáir 1898 – 2 Márta 1987).
Dubhthach moccu Lughair
Dánta ar marthain
Tá ceann amháin i Leabhar na gCeart, dán de dhá líne is tríocha maidir le cáilíochtaí an fhile léannta.
Ionchúiseamh Feidearálach in aghaidh Donald Trump (toghchán 2020)
Ar 1 Lúnasa 2023, bhí sé curtha i leith Donald Trump gur chuaigh sé i mbun comhcheilge chun torthaí an toghcháin uachtaránachta in 2020 a chur ar ceal ar mhaithe le fanacht i gcumhacht.
Na cúiseanna
Cúis faoi chomhcheilg le bac a chur ar imeachtaí oifigiúla agus cúis eile faoi bhac a chur ar imeachtaí oifigiúla,
Ethal
I Miotaseolaíocht na nGael, rí Sidhe Uamuin i gConnacht ab ea Eathal Anbúail (Sean-Ghaeilge Ethal Anbúail) na dTuath Dé Danann. Ba í Cáer a iníon.
Eisteddfod
mion|clé|An Eisteddfod, 2007.
Mika Waltari
"Iompróirí na Tine"
link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Mika_Walteri_nuorena;_young.gif|mion|Waltari timpeall 1928 Bhí Waltari ina bhall de ghrúpa na scríbhneoirí óga Tulenkantajat ("Iompróirí na Tine"), agus d'éirigh an briseadh mór leis sa bhliain 1928, nuair a tháinig an t-úrscéal úd Suuri illusioni i gcló (tabhair faoi deara gur seanfhoirm é "illusioni"; "illuusio" a bheadh ann de réir Fhionlainnis an lae inniu, ach is é is brí le teideal an leabhair ná "An Seachmall Mór"). Tugann an t-úrscéal seo cur síos ar shaol is ar mheon na scríbhneoirí óga san am, agus cuireadh i gcomparáid é le saothar F. Scott Fitzgerald agus Ernest Hemingway. Fuair Waltari inspioráid don leabhar seo ón gcaidreamh a bhí aige leis na daoine a thagadh le chéile i dteach Minna Craucher. Fánaí mná. gadaí agus iarstriapach a bhí i Minna Craucher ar éirigh léi í féin a chur chun tosaigh mar bhean neamhghnách rúndiamhair i measc na n-ógintleachtóirí macánta. An caidreamh a bhí ag Waltari leis an mbean seo d'fhág sé náire air, agus sa bhliain 1930 chuaigh Waltari ag taisteal na Fraince le dearmad a dhéanamh de Craucher. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Mika%20Waltari%20caricature%20by%20Kunnas.jpg|clé|mion|scigphictiúr
Sna saighdiúirí
Sa bhliain chéanna chuaigh Waltari sna saighdiúirí ina choinscríofach, ach bhain timpiste ghluaisteáin dó sula raibh an téarma istigh aige. Nuair a bhí sé ina othar san ospidéal míleata, scríobh sé úrscéal moltach faoi shaol an airm, Siellä missä miehiä tehdään ("Áit a nDéantar Fir"). Dealraíonn sé, áfach, nár thaitin saol an tsaighdiúra leis ar aon nós, cé go raibh sé ag áitiú a mhalairte ar na léitheoirí. Bhí lámh is focal idir é agus Marjatta Luukkonen, agus ós ginearál a bhí in athair na mná óige seo, fuair Waltari ciallmhar leabhar a bhreacadh síos a chuirfeadh athair Mharjatta i ndea-ghiúmar.
De Stijl
mion|Cathaoir de Stijl Is éard atá i gceist le De Stijl ná grúpa ealaíontóirí is ailtirí a bunaíodh i 1917 faoi anáil an Chiúbachais, an Chailvíneachais Ollannaigh is na diasúnachta. Tugtar nuaphlaisteachas air uaireanta. Bhí Theo van Doesburg, J. J. P. Oud, Piet Mondrian is Gerrit Rietveld ina mbaill. Thairg sé stíl is aeistéitic theibí, cumtha as línte díreacha, dathanna príomhúla dubha is geala, mar a léirítear i bpéintéireacht Mondrian. Tháinig an grúpa chun deiridh i 1931, ach bhí tionchar mór acu ar ealaín, ailtireacht is dearadh le linn an 20ú céad.
Eruca vesicaria
Cur síos
clé|mion| Duilleoga Is planda bliantúil é Eruca vesicaria a fhásann ó 20 go 100 cm ar airde. Tá na duilleoga liopach go domhain le ceithre go deich liopa cliathánach beag agus liopa mór mullaigh. Tá na bláthanna ó a 2 go dtí a 4 cm ar trastomhas, eagraithe i gcoirím, le struchtúr bláthanna tipiciúil Brassicaceae. Tá na peitil buíbhán le féitheacha corcra, agus staimíní buí. Is faighneog ar a dtugtar sileac a torthaí, a bhíonn 12 go 25 mm ar fhad le rinnghob, ina bhfuil roinnt síolta (atá inite). Tá uimhir chrómasóim 2n = 22. ag an speiceas
Comhchiallaigh
• Eruca oleracea J.St.-Hil.
Foraoiseacht
Maidir le bainistiú na n-ainmhithe fiáine, ní mór cothromaíocht idir líon na n-ainmhithe is na n-éan agus soláthar bia, uisce is dídin.
Cecilia Payne-Gaposchkin
Réalteolaí agus réaltfhisiceoir Bhriotanach-Mheiriceánach ab ea Cecilia Helena Payne-Gaposchkin (née Payne, 10 Bealtaine 1900 - 7 Nollaig 1979). Dúirt sí ina tráchtas dochtúireachta (1925) go raibh i bhad níos mó hidrigin agus héiliam sa grian ná mar a bhí sa Domhan, tuairim a dhiúltaigh formhór na heolaithe dó ar dtús. I Wendover, Buckinghamshire, Sasana, a rugadh í agus fuair sí bás in Cambridge, Massachusetts. Bhí saoránacht an dá thír aici.
Cruinniú Mullaigh Bhúcairist
Óstach
Bhí an Rómáin san iomaíocht le haghaidh eagrú an chruinnithe mullaigh seo leis an bPortaingéil, a bhí beartaithe ar dtús chun an cruinniú mullaigh a óstáil  i 2006, ach sa deireadh ghéill sí i bhfabhar na Laitvia, a tionóladh Cruinniú Mullaigh Ríge 2006. Fuair an Rómáin tacaíocht ó na Stáit Aontaithe, agus dúirt Fo-Rúnaí Stáit na SA R. Nicholas Burns i mí na Nollag 2006 go raibh an onóir tuillte ag an Rómáin an imeacht seo a reáchtáil mar gheall ar an méid a chuir sí le comhiarracht na Comhghuaillíochta sa Chogadh san Afganastáin agus ar son cobhsaíochta i gCogadh na hIaráice. Tá an Rómáin ina ball d' ECAT. ó 14 Márta 2004.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2023
Bhí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2023 (Béarla: Eurovision Song Contest 2023) ar an 67ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse.
Rannpháirtithe & torthaí
Reáchtáladh dhá bhabhta leathcheannais ar an 9ú agus 11ú Bealtaine agus an babhta ceannais ar an 13ú Bealtaine. Bhí Alesha Dixon, Julia Sanina agus Hannah Waddingham mar láithreoirí agus bhí Graham Norton in éineacht leo don bhabhta ceannais.
Babhta Leathcheannais 1
{{Legend|navajowhite|Tíortha cáilithe|border=1px solid black}}
Stíl (planda)
I bplandaí bláthaithe, an chuid uachtarach den chairpéal idir an t-ubhagán is an stiogma. Go minic bíonn sí fadaithe chun an stiogma a nochtadh leis an bpailin a fháil. I mbláthanna buntúsacha bíonn na stíleanna (cosúil leis na cairpéil) scoite den chuid is mó. I mbláthanna níos forbartha bíonn siad cónasctha den chuid is mó. Uaireanta leanann sí tar éis an toirchithe agus cabhraíonn le scaipeadh na síolta, mar a dhéanann stíleanna an chleiméatais, ar dhéanamh cleití, a eitlíonn ar an ngaoth.
Fondúireacht (ficsean eolaíochta)
Salvor Hardin
Tá Terminus in ann a neamhspleáchas a choinneáil trí áirgí agus áiseanna ardteicneolaíochta a dhíol leis na ríochtaí. Ní nochtann muintir na Fondúireachta do mhuintir na Ríochtaí, áfach, gur gléasra teicneolaíochta atá i gceist, agus creidtear go coitianta, mar sin, gur draíodóireacht nó fórsaí neamhshaolta atá ann. Sa deireadh thiar thall, faigheann muintir na Fondúireachta go bhfuil siad á n-adhradh mar a bheadh déithe beaga iontu, agus tagann reiligiún eolaíochta ar an bhfód sna Ríochtaí.
Na Trádálaithe is na Prionsaí Trádála
Nuair a fhilleann Mallow abhaile, faigheann sé fáilte an fhealltóra. Tá sé den tuairim gur chóir an reiligiún eolaíochta a dhearmad agus trádáil a dhéanamh leis na ríochtaí eile gan an creideamh a bhrú anuas orthu. Tá polaiteoirí seanbhunaithe Terminus an-mhíshásta leis an dearcadh seo, agus iad ag déanamh a ndichill le Mallow a aithisiú. Mar sin féin, tagann Mallow slán as an gcruachás seo, agus vótálann muintir Terminus isteach é mar Ard-Mhéara - oifig arb ionann í anois agus Uachtaránacht na Fondúireachta. Is é Mallow an chéad trádálaí a thuill an oifig, agus mar sin, tugtar Prionsa Trádála air.
Dúnmharú Ana Kriégel
Dúnmharú
Bhí Ana ar iarraidh ar feadh trí lá roimhe sin.
Corn Alpach
Gléas ceoil a fhaightear i gceantair tuaithe, Alpa na hEilvéise go háirithe. Timpeall 1.8 m ar fhad go hiondúil, ach uaireanta a dhá oiread sin. Déanta as adhmad, agus is féidir suas le 6 armónach a fhuaimniú leis.
Richard Quine
B'aisteoir Meiriceánach é Richard Quine (12 Samhain 1920 – 10 Meitheamh 1989).
Eilean Mhoire
Tá sé chomh leathan le 2.3 heicteár cearnach i méid. Tá an t-oileán chomh réidh sin, gan a bheith níos airde ná 6 mhéadar os cionn leibhéal na farraigee.
Seth Green
Is aisteoir, scríbhneoir, stiúrthóir, léiritheoir, agus aisteoir glór Meiriceánach é Seth Green, a rugadh ar an 8 Feabhra 1974. Bhí príomhpháirt aige ar na sraithe teilifíse Family Guy, mar charachtar Chris Griffin. Tá sé ina chónaí i Los Angeles, California faoi láthair.
Eric Allin Cornell
Fisicí a rugadh i bPalo Alto, California is ea Eric Allin Cornell (1961-). I 2001, le Carl Edwin Wieman is Wolfgang Ketterle, roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 2001 as a thaighde ar chomhdhlúthú Bose-Einstein i ngáis chaola de mhiotail alcaile—staid nua damhna — agus airíonna na gcomhdhlúthuithe céanna.
Ecne
Mharaigh a aithreacha Cian, athair Lugh, agus insítear scéal díoltas Lugh in Oidheadh Chlainne Tuireann.
Coróin (réalteolaíocht)
deas|250px|thumb|Coróin Sa réalteolaíocht, tugtar coróin ar chisil sheachtracha atmaisféar na Gréine, le feiceáil mar luan péarlach solais le linn urú iomláin. A teocht timpeall 1-2 milliún K. Foinse X-ghathanna láidre.
Ballnasc trasnach an atlais
Tá seans go mbeidh éagobhsaíocht atlasaiseach (atlantoaxial instability nó AAI) ag dul do dhaoine áirithe a bhfuil siondróm Down orthu. Is éalang coirp i veirteabraí an dromlaigh atá i gceist leis seo.
Tá gníomhaíochtaí coirp (m.sh. gleacaíocht agus uiscíocht) fíorchontúirteach dóibh siúd a bhfuil AAI orthu agus tá seans go ndéanfaidh dochar don dromlach. Bíonn x-gha ag teastáil chun AAI a dhiagnóisiú agus moltar x-gha AAI a iarraidh maidir le páistí a bhfuil siondróm Down orthu atá ar scoil.
Creideamh in Éirinn
In Éirinn, is é an príomhchóras creidimh ná an Chríostaíocht. D'fhás an Chríostaíocht ó aimsir Naoimh Phádraig, go dtí gur bheagán de shean chreideamh na nGael a sheas i ndiaidh na meán aoiseanna.
I dTuaisceart Éireann, ón 17ú hAois tá tromlach Protastúnach, le mionlach mór Caitliceach. Is iad na heaglaisí Protastúnacha chéanna, nach mór, agus a luaitear sa ghiota thuas, atá i dtuaisceart Éireann, le méad mór Preispitéirigh. Labhraítear go minic ar an eachrann idir Chaitlicigh agus Protastúnaigh ansin, ach ní hamháin cúrsaí creidimh atá i gceist, ach an ceangal atá aige seo le náisiúnachas agus le féin-íomhá na bpobal. Tá mórmhór na gCaitliceach i bhfabhar dlúthcheangail le Poblacht na hÉireann, agus formhór na bProtastúnaigh i bhfabhar fanacht i ndlúthcheangal leis an mBreatain.
Virginia Woolf
A Céad Óige
Fuair Virginia Woolf a cuid oideachais óna tuismitheorí sa teach acu, a bhí suite ag 22 Hyde Park Gate, Kensington. Bhí an teach lán de leabhair i gcónaí, agus cairde móra-le-rá ar chuairt, go háirithe i measc an aois liteartha.
Ba bhaintreach agus baintreach fir iad tuismitheoirí Virginia Woolf nuair a pósadh iad. Mar thoradh air sin bhí leasleanaí ag an bheirt acu, mar atá, páistí Julia Stephen agus Herbert Duckworth: George Duckworth, Stella Duckworth agus Gerald Duckworth. Ar an taobh eile bhí iníon Sir Leslie Stephen agus Harriet Marian (Minny) Thackeray (1840–1875): Laura Makepeace Stephen, a raibh éislinn mheabhrach uirthi agus a chónaigh sa teach go dtí gur cuireadh in áras meabhairghalair í sa bhliain 1891. Rugadh ceathrar páiste do Julia agus Leslie Stephen: Vanessa Stephen (1879), Thoby Stephen (1880), Virginia Stephen (1882) agus Adrian Stephen (1883).
An Coimhthíoch
Foilsiú i Sasana agus sna Stáit Aontaithe
Ní fios ar foilsíodh ‘The Stranger’ níos mó ná uair amháin i gCorcaigh nó i Sasana agus níl sé luaite go follasach cé a ghlac cóipcheart foirmeálta chuige féin ag amanna a fhoilsithe i mBaile Átha Cliath agus ní féidir eolas ar bith a aimsiú faoin leabhar a foilsíodh i Sasana. Mar bharr ar scéal a fhoilsithe, d’athfhoilsigh Cluny Media LLC Publishers sna Stáit Aontaithe ‘The Stranger’ i mí na Nollag 2018, “Carroll’s sole effort as a novelist”
Caomhánach
12ú haois - sanasaíocht
De réir John O'Donovan, chuaigh Domhnall Caomhánach ar altramas ag Cill Chaomháin, Guaire, Contae Loch Garman. Mar a deir an sean-nós, ghlac Domhnall dá bharr an leas-ainm Caomhánach. In ainneoin an ghnáth-nóis Gaelaigh ag an am, ghlac a mhuintir an t-ainm mar shloinne le huacht.
An Coimhthíoch
Cóipchearta
Sular fhág Mac Conmara Ollscoil na Banríona d’aistrigh sé féin úrscéal le Margaret T. Pender [née O’Doherty], ‘The Last of the Irish Chiefs’ agus ba í Oifig an tSoláthair fosta a d’fhoilsigh sa bhliain 1938 é faoin teideal ‘Taoiseach Deireannach na nGaedheal’. Le comparáid iardhearcach a dhéanamh fiú ag an am sin, aithníodh Mrs. Pender mar údar agus Séamus Mac Conmara mar aistritheoir an leabhair sin: “... agus “Séamus Mac Conmara a d’aistrigh ó’n Bhéarla”.
Caomhánach
14ú haois - Art Óg mac Murchadha Caomhánach
Meastar go forleathan gurbh é an rí Laighean is ollmhó é Art Óg mac Murchadha Caomhánach. Le linn a réimse 42 bliain, fuair sé ar ais a cheannas ar an ríoga, aitheanta go minic ansin mar "críocha Caomhánaigh". Chuir sé an ruaig ar lonnaitheoirí Anglo-Normannacha as tuaisceart Loch Garman agus Cill Mhantáin cois farraige, agus bhagair sé ar bhailte Angla-Éireannacha Loch Garman, Ceatharlach agus Átha Cliath. Fuair sé fiú airgead ó rí na Sasana, an cíos dubh.
Dúnmharú Neda Agha-Soltan
Cúlra
Toghadh Mahmoud Ahmadinejad ina Uachtarán ar Iaráin i mí Meithimh 2009. Ach mhaígh páirtithe an fhreasúra go raibh caimiléireacht i gceist sa phróiseas vótála.
An Coimhthíoch
Cóipchearta
Rugadh Malachy G. Carroll i 1918 agus tógadh i nDún Dealgan é. Fuair sé a chuid oideachais ó na Bráithre Críostaí. B’ábhar múinteora i mBaile Átha Cliath é agus bhain sé B.A. agus Ph.L. amach san Ollscoil Náisiúnta. Bhí sé pósta agus ag múineadh litearthacht in acadamh i Londain ina dhiaidh sin. Fuair sé bás sa bhliain 2012.
Is cosúil go raibh suim ar leith ag Carroll in ábhair chráifeacha mar scríobh sé roinnt leabhair eile sa seanrá seo, ina measc siúd, beathaisnéisí ar St. Thomas Aquinas (1949), Padre Pio (1955) agus St. Emilie de Vialar (1956) mar aon le leabhair ar scéalta Matt Talbot (1948), Blessed Julie Billiart (1950), Fr. Etienne Pernet (1952), agus ábhair eile tríd na seascaidí agus na seachtóidí, ina measc siúd ‘The treatment of scruples’, 1964 (ed. & trans.).
FIFA 99
Imirt
Bhí an cluiche níos rianúla agus níos freagrúil ná FIFA 98. Feabhas mór grafach ab ea é freisin ar a réamhtheachtaí, ina raibh nathanna facial éagsúla agus airde imreoirí. Feabhsaíodh na feisteáin agus na feathail, cé gur fhan siad neamhcheadúnaithe. Is féidir le himreoirí a gcuid sraitheanna agus turnaimint féin a chruthú agus is féidir leo na foirne a ghlacann páirt iontu a roghnú.
Merle Oberon
B'aisteoir í Merle Oberon (19 Feabhra 1911 – 23 Samhain 1979). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1936.
Seosamh Ó Seanacháin
Beatha
I 1905 ceapadh é ina bhiocáire aspalda ar an Nigéir theas. Ainmníodh é ina easpag ann sa bhliain 1920.
Fionnuala
Oidheadh Chlainne Lir
Sa seanscéal Oidheadh Chlainne Lir, chuir a leasmháthair éadmhar Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg mallacht uirthise agus ar a deartháireacha Fiachra, Conn agus Aodh. D'iompaigh sí i riocht ealaí iad, agus chuir sí iachall orthu dul ar fánaíocht ar na lochanna agus abhanacha na hÉireann agus thar lear, ar feadh 900 bliain.  I ndeireadh na dála, briseadh an mhallacht nuair a phós Lairgren mac Colmáin mac Cobhthaigh agus Deoch iníon Finghin.
Stíl nua-Shasanach
Ailtireacht Ghotach a bhí faoi réim sa 13ú céad i Sasana. Ba iad a tréithe sainiúla áirsí rinne, boghtaí creatlaigh, agus luí níos mó ar na cothromáin ná in ailtireacht Ghotach Fhrancach na linne. Samplaí is ea na córlanna in ardeaglaisí Lincoln is Salisbury.
White Hart Lane
mion|clé|300px|Cluiche ag an "Lane" Is staid an fhoireann sacair Sasanach Tottenham Hotspur F.C. é White Hart Lane, atá suite i dTottenham, Londain. Tá cóir suí le 36,200 duine inniu, ach lá amháin, ag cluiche sa bhliain 1938 bhí níos mó ná 70,000 sa staid. D'osclaíodh an staid sa bhliain 1899.