cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irgun
mion Grúpa paraimíleata ba ea an Irgun (הצבאי הלאומי בארץ ישראל), gníomhach in Iosrael idir 1931 agus 1948, agus a raibh baint aige leis an Síónachas Athbhreithnitheach.
Rós Thrá Lí (Féile)
Gach bliain, glacann 32 bean óg as gach cearn den domhan páirt sa chomórtas. Bíonn mná ag taisteal ó fud fad na hÉireann agus níos faide ar aghaidh le glacadh páirt sa chomórtas seo, le hIonaid Róis lonnaithe i Dubai, Nua-Eabhrac, Sydney agus an Nua-Shéalainn gan ach beagán a lua.
Stair
Faoi 1965, mhéadaigh an buiséad seo go IR£10,000. Reáchtáladh an fhéile ag damhsa sular bogadh í go Halla Cuimhneacháin Ashe cúpla bliain ina dhiaidh sin.
Inniu
Ó 2000, is é Ciarraí Bheo Teoranta atá aitheanta mar Aonad Fódhla chun Rós Fódhla (Rós na Gaeilge) a roghnú don fhéile idirnáisiúnta Rós Thrá Lí.
An t-amhrán
mion|An t-amhrán mion|Dealbh Dar leis an suíomh oifigiúil, chum William Mulchinock an t-amhrán do Mary O'Connor sa 19ú haois. Bhain Mulchinock leis an uasaicme, agus bhí Mary ina cailín aimsire dó. Chón­aigh sí i Brogue Lane, lána nach ann dó níos mó, i dTrá Lí. Thit an bheirt i ngrá, agus d'iarr Mulchinock uirthi é a phósadh. Ach dhiúltaigh Mary a grá geal, toisc go raibh a fhios aici nach raibh a tuismitheoirí i bhfách leis an gcumann mar gheall ar an difríocht in aicme shóisialta.
Pápa Cléimeans XI
Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Cléimeans XI.
Léagúm
Bíonn pischineálaigh suntasach toisc go mbíonn baictéir shiombóiseacha fosaithe nítrigine ag an chuid is mó acu, i struchtúir a dtugtar nóidíní fréimhe.
Tiomántán roicéad
Is éard atá i dtiomántán roicéad, sa réimse réalteolaíochta de, ná substaint aonchineálach a úsáidtear ina haonar nó i gcomhcheangal le substaintí eile agus atá beartaithe chun fuinneamh a sholáthar. Is iad tiomántáin na táirgí tosaigh ar leithligh a úsáidtear i gcóras scairdtiomána. Tá siad comhdhéanta de dhúile ocsaídithe agus dhí-ocsaídithe (breosla).
Gliaidin
Próitéin bheag a fhaightear i gcruithneacht, den chuid is mó. Ceann d'airíonna an ghalair chéiliaigh is ea frithghníomh neamhfhabhrach di.
Giorrúcháin agus acrainmneacha
thumb|350px|Sampla de chomhartha dátheangach in Éirinn, le brí na n-acrainmneacha atá in úsáid air. An tÚdarás um Chosaint Iascaigh Mhara - Sea Fisheries Protection Authority thumb|350px|Sampla de chomhartha a bhaineann úsáid as an acrainm TCI Tá dhá chineál giorrúcháin ann, inisealachais agus acrainmneacha. San inisealachas, tugtar na céad litreacha de mhíreanna i dtéarmaí ilfhoclacha agus fuaimnítear iad litir ar litir, .i. AE, BSL, CIÉ, RTÉ, RnaG srl. I gcás acrainmneacha tugtar na chéad litreacha se mhíreanna i dtéarmaí ilfhoclacha, ach fuaimnítear iad mar fhocal iontu féin siolla ar shiolla, .i. SEIF, CATT,SAM srl. Ní áirítear aonais SI ar nós m (méadar), km (ciliméadar), mg (milleagram) mar ghiorrúcháin ach mar shiombailí, mar ní athraíonn siad ó theanga go teamga, ní bhíonn aon iolra acu, agus ní scríobhtar lánstadanna leo taobh amuigh den ghnáthphoncaíocht. Tá roinnt de na giorrúcháin agus na hacrainmneacha seo coitianta sa Ghaeilge. Do na giorrúcháin do ghutháin phóca agus líonraí sóisialta, féach Teanga SMS.
Féill Sheórsa
clé|250px|mion|Féill Sheórsa Is stáisiún suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Féill Sheórsa.
Tiompán
Druma a dhéantar as babhla móra copair le héadan craiceann lao nó plaisteach, ar féidir é a thiúnadh d'airdí éagsúla le scriúnna láimhe, nó in uirlisí éagsúla le troigheáin. Seinntear é le bataí feiltcheannacha de ghnáth, ach uaireanta le bataí eile. Mar ghléasanna míleata, d'iompraítí dhá thiompán ar mhuin capaill ar dhá thaobh an mharcaigh. Ón 17ú céad, baill rialta de roinn na gcnaguirlisí sa cheolfhoireann.
Clinton Joseph Davisson
Fisicí a rugadh i mBloomington, Illinois ab ea Clinton Joseph Davisson (22 Deireadh Fómhair 1881 - 1 Feabhra 1958). Bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic le George Paget Thomson i 1937 as a shaothar ar dhíraonadh leictreon i gcriostail, saothar a dheimhnigh nádúr tonnach cáithníní mar a thairg Louis de Broglie, agus a bhí tábhachtach i saothrú teoiric chandamach an damhna.
Radón
Níl ach iseatóip radaighníomhacha ag an radón. Is é an t-iseatóp is cobhsaí atá aige ná 222Rn, atá 3.8 lá ar leathré. Baintear úsáid as an iseatóp seo sa radaiteiripe, is é sin, le cealla ailse a mharú le radaíocht. Gintear an t-iseatóp nuair a thagann alfa-mheath ar 226Ra, an t-iseatóp is coitianta de chuid an raidiam. Mar sin, má thumtar smután raidiam isteach in uisce, aithneofar bolgáin bheaga gháis ag teacht as. Sin é an tuige gur bhaist Friedrich Ernst Dorn, an chéad duine a chuir sonrú sa radón, "eisileadh raidiam" (Gearmáinis: Radiumemanation) ar an ngás.
Jean Dausset
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1980 le Baruj Benacerraf is George Snell.
Manuel Azaña
clé|mion|Manuel Azaña, 1933 Ba pholaiteoir Spáinneach é Manuel Azaña Díaz (as Alcalá de Henares, in aice le Maidrid, 10 Eanáir 1880 – 3 Deireadh Fómhair 1940, Montauban, An Fhrainc). Toghadh é mar an dara uachtarán (agus an uachtarán deireanach) ar Dara Poblacht na Spáinne (10 Bealtaine 1936 - Aibreáin 1939). clé|mion|"El problema español". óráid sa Casa del Pueblo de Alcalá de Henares, 1911 Bhí sé ina aire cogaidh sa chéad rialtas den Phoblacht (Aibreáin-Meitheamh 1931), agus ina phríomhaire idir Deireadh Fómhair 1931 agus Meán Fómhair 1933 agus fós sa bhliain 1936. clé|mion|13 Iúil 1937
Sky Cinema
Is bailiúchán stáisiúin teilifíse é Sky Cinema (iar: Sky Movies) atá mar chuid de Sky plc. Craoladh an chéad chlár ar an 26 Aibreán 1982.
Globaigeiríne
mion|Púscán globaigeiríneach Orgánach micreascópach, cosúil le haiméibe, a fhaightear go coitianta i bplanctón muirí is ea an globaigeiríne. Tálann sí blaosc fhíneálta sheachtrach a bhíonn ornáideach le spíonta go minic. Nuair a fhaigheann sí bás, titeann an bhlaosc don ghrinneall chun dríodar cailcreach (an púscán globaigeiríneach) a dhéanamh, ábhar a chlúdaíonn fairsingí móra de ghrinneall na farraige.
Deannach cosmach
deas|250px|thumb|Deannach cosmach Gráinníní micreascópacha deannaigh ón spás amuigh, a dtugtar páirteagail Brownlee orthu, as an bhfear a bhailigh é den chéad uair. Tagann sé isteach san atmaisféar ar ardluas, agus moillítear é trí chúltharraingt san atmaisféar uachtarach. Caitheann sé na míonna ar foluain sa strataisféar, agus is féidir é a bhailiú le heitleán taighde ardeitilte nó stáisiún spáis. Cúpla miocrón (micriméadar) ar leithead a bhíonn na páirteagail, agus póiriúil go minic. Meastar go dtagann cuid de ó chóiméid.
Peirsil amaide
Is planda í an pheirsil amaide.
Crioptón
Saintréithe
Tá línte géara so-aitheanta astúcháin i speictream an chrioptóin, agus is iad na línte uaine agus buí na cinn is láidre. Nuair a dhéanfaidh núicléas úráiniam eamhnú, beidh an crioptón ar ceann den dá núicléas a chruthófar. Tá an crioptón soladach bán, agus struchtúr ciúbach éadanlárnach criostalda aige, cosúil leis na triathgháis eile (amach ón heiliam, a bhfuil criostail heicseagánacha aige).
Iseatóip
Tá an crioptón nádúrtha comhdhéanta as cúig iseatóp cobhsaí chomh maith le ceann radaighníomhach a bhfuil leathré chomh fada aige is gur féidir neamhshuim a dhéanamh dá radaighníomhaíocht.
Tionscnamh Straitéiseach Cosanta
mion|clé|An leasainm ‘Star Wars’ nó 'Cogadh na [[Réalta|Réaltaí ' ]] Bhí an córas cosanta Tionscnaimh Straitéiseach Chosanta' '(an TSC nó an Strategic Defense Initiative) go mór i mbéal an phobail le linn ré Ronald Reagan, Uachtarán na Stát Aontaithe, sna 1980idí. Córas léasair cosanta ab ea é, a mbeadh de thoradh air go gcruthófaí sciath thart ar na Stáit Aontaithe, nárbh fhéidir le diúracáin na Rúise teacht tríd. Tugadh an leasainm ‘Star Wars’nó Cogadh na Réaltaí ar an TSC.
Plean
Saitilítí i bhfithisí timpeall an domhain a bheadh i gceist, iad in ann lainseáil na ndiúracán naimhdeach a bhrath, a aithint, agus fiú a spriocanna a dhíorthú. Bheadh na satailítí seo, nó compánaigh, armtha le hairm nua-aoiseacha, bunaithe ar léasair chumasacha, nó diúracáin fhuinniúla, lenarbh fhéidir na diúracáin bhagracha a ionsaí is a mhilleadh i bhfad roimh theacht chun spríce dóibh.
Roberta Flack
Amhránaí Meiriceánach is ea Roberta Cleopatra Flack a rugadh ar an 10 Feabhra, 1937 i mBlack Mountain, Carolina Thuaidh.
Gloine uisce
Tugtar gloine uisce ar thuaslagán uisciúil tiubhaithe sileacáit sóidiam, Na2SiO3, a théachtann ina chiseal crua tréshoilseach. Úsáidtear í mar uiscedhíontóir, agus ábhar caomhnaithe d'uibheacha is bianna eile.
Harold Johnson
Dornálaí Meiriceánach ab ea Harold Johnson a rugadh ar 9 Lúnasa, 1928 i Manayunk, Philadelphia agus a fuair bás ar an 19 Feabhra, 2015.
Deargadaol
Ón Meánaoiseanna i leith, ceaptar go bhfuil baint ag an deargadaol leis an Diabhal.
Tirimghlanadh
Glanadh teicstílí le tuaslagóirí orgánacha in ionad uisce. Greamaítear salachar soladach le fabraicí le hola nó smearadh, agus baintear chun siúil iad seo ag na glantaigh nuair a ghlantar le huisce iad. I dtirimghlanadh, tuaslagann an tuaslagóir an ola/smearadh, agus titeann an salachar chun siúil go héasca.
Mark Williams
Imreoir snúcair gairmiúil Breatnach is ea Mark James Williams, a rugadh ar an 21 Márta 1975 i gCwm, Glynebwy.
Tiripín
Go minic, a chosa deiridh borrtha chun cabhrú leis snámh. Itheann sé saghsanna ainmhithe beaga is é óg, plandaí is é fásta.
CLG Naomh Colmcille
Is club Cumann Lúthchleas Gael suite i St Albans é CLG Naomh Colmcille.
Iaidín
Bíonn iaidín le fáil go nádúrtha i mianraí áirithe agus i sáile. Tá cineálacha áirithe feamainne, an cheilp ach go háirithe, saibhir in iaidín.
Deargaistriú
thumb|Deargaistriú agus gormaistriú
Nimfeach
Céim cothaithe is fáis i bhforbairt feithidí, idir gor is an t-atheagrú roimh a bheith fásta. Ní úsáidtear an téarma ach i gcás na bhfeithidí a bhforbraíonn na sciatháin de réir a chéile taobh amuigh den cholainn.
Deargaistriú imtharraingteach
deas|200px|thumb|Deargaistriú imtharraingteach Tugtar aistriú Einstein ar an aistriú i minicíocht solais chuig minicíocht níos ísle i gcás foinsí a astaíonn solas i réimse réasúnta láidir imtharraingteach. Ciallaíonn sé seo go mbíonn an chuma ar sholas atá ag forleathadh amach as réad ollmhór go bhfuil a mhinicíocht níos lú (deargaistrithe) ná a bheifeá ag súil leis. Tomhaiseadh deargaistriú an tsolais ag taisteal amach ón Domhan den chéad uair i 1961, le cabhair iarmhairt Mößbauer. Rinneadh comparáid idir cloig adamhacha go hard san atmaisféar (réimse lag imtharraingteach) is cloig a fágadh ar dhromchla an Domhain (réimse níos láidre imtharraingteach), agus fuarthas amach gur rith na cloig arda níos tapa. Tuigeadh gurbh fhíorú é seo ar aistriú Einstein, agus chreid Einstein féin gurbh fhíorú é ar an gcoibhneasacht ghinearálta. Anois, áfach, tuigtear gur tástáil ar phrionsabal na coibhéise é an turgnamh seo.
Móinteán
deas|250px|thumb|Móinteán Eabhrac Thuaidh i Sasana, clúdaithe le Calluna vulgaris sa chuid is mó Is gnáthóg ardtalaimh neamhshaothraithe oscailte, go hiondúil clúdaithe le fraoch, é an móinteán (Béarla: moor nó moorland).
Deascadh
Is ábhar dothuaslagtha é deascadh a chruthaítear in imoibriú ceimiceach i dtuaslagán. Samplaí is ea an deascadh coirte i gciteal, agus cruthú screamh gallúnaí in uisce crua.
Bróimín
Ba iad an Francach Antoine Balard agus an Gearmánach Carl Jacob Löwig a d'aithin an bróimín mar dhúil ar leith, beag beann ar a chéile, i lár na 1820idí. Tháinig Balard ar bhróimídí i luaith feamainne ó na portaigh i gcóngar do Montpellier. Bhí an cineál seo feamainne - díreach cosúil le ceilp na hÉireann! - saibhir in iaidín, agus mar sin, dhóití é le hiaidín a tháirgeadh. Fuair sé amach go raibh an t-iaidín truaillithe le dúil anaithnid a bhí idir eatarthu idir an clóirín agus an t-iaidín, agus is é an t-ainm a bhaist sé uirthi ná muride, as muria na Laidine a chiallaíonn "sáile". Maidir le Löwig, d'aonraigh seisean bróimín as na salainn mhianracha in uisce an tobair áitiúil ina chathair dhúchais, Bad Kreuznach. Nuair a foilsíodh an leagan deifnídeach de thuarascáil thaighde Balard, bhí ainm na dúile athraithe go bróimín aige. Dúirt sé féin gurbh é "Monsieur Anglada", pé hé féin, a mhol dó an t-ainm a athrú. De réir foinsí eile, áfach, ba é an t-eolaí cáiliúil Francach Joseph Louis Gay-Lussac a cheap an t-ainm nua.
Teach mór Rómhánach Lullingstone
Is teach mór Rómhánach suite in Kent é Teach mór Rómhánach Lullingstone.
E4
Is stáisiún teilifíse é E4 atá mar chuid de Channel 4. Craoladh an chéad chlár ar an 18 Eanáir 2001.
Contae Jones, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Jones atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,006 duine ann. Is é Murdo a phríomhbhaile contae.
Baile Dháith
Is baile fearainn suite i gContae Chill Chainnigh é Baile Dháith.
Thomas Mann
An tréimhse iarchogaidh
I ndiaidh an chogaidh, bhí an-diospóireacht sa Ghearmáin féin faoi óráidí Mann. Bhí cuid de na héisteoirí den tuairim go raibh Mann ag milleánú mhuintir na Gearmáine go léir faoi dheachtóireacht Hitler, ach ón taobh eile de, bhí an dream ann freisin a chreid nach raibh Mann ach ag fáil loicht ar atmaisféar Phoblacht Weimar agus ar chomh fabhrach a bhí sé do ghrúpaí antoisceacha cosúil leis na Naitsithe.
Michel Houllebecq
A phríomhshaothair agus critic
Is é an t-úrscéal Les Particules Élémentaires (Na Buncháithníní), a foilsíodh i 1998, an leabhar is mó cáil dá chuid. Bhuaigh an leabhar an duais litríochta, an "Prix Novembre", sa Fhrainc. D'aistrigh go roinnt teanga eile é, agus bhuaigh an leagan Béarla, Atomized le Frank Wynne, aistritheoir Éireannach, an Duais Liteartha Idirnáisiúnta Bhaile Átha Cliath. Is scéal duairc é faoi bheirt leathdheartháireacha, nach bhfuil ach breacaithne acu ar a chéile, agus ina ndéantar cur síos grinn ar an easpa lúcháire agus an frustrachas ina saol ó lá go lá. In ainneoin an méid ratha a bhí ar an úrscéal, cáineadh go forleathan é mar gheall ar na cuntais bheoga, fiú phornagrafacha, a rinne an t-údar ar chaidreamh collaí.
Contae Lake, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Lake atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 11,200 duine ann. Is é Madison a phríomhbhaile contae.
El Niño
Sruth aigéanach séasúrach aimhrialta ar feadh cósta Pheiriú a tharlaíonn timpeall na Nollag (is uaidh sin an t-ainm: ‘an naíonán’). Iompraíonn uiscí dromchlacha trópaiceacha te, a gcothaithigh ídithe is a salandacht íslithe, ar feadh cósta Pheiriú thuaidh. Cuireann an t-uisce te seo stop le gnáth-thonnadh aníos an uisce is fuaire agus is saibhre i gcothaithigh a sholáthraíonn cothaithigh do na planctóin, na héisc is na héin de ghnáth. Nuair a bhíonn El Niño dian, is féidir go gclisfidh an slabhra bia is go bhfaighidh méid ollmhór den bheatha sa bhfarraige bás. Bíonn meath is lobhadh na n-orgánach marbh chomh maisiúil sin go dtáirgtear dóthain suilfíd hidrigine chun cabhlacha na long a ruaimniú is iad ag taisteal sa bhfarraige ansin. Ceapadh le fada gur athruithe áitiúla sna gaotha ba chúis leis an bhfeiniméan seo, ach is eol anois go n-éiríonn sé as feiniméan i bhfad níos mó a athraíonn an brú os cionn an Aigéin Chiúin theas a dtugtar ENSO air (Ascalú Deisceartach El Niño). Tarlaíonn sé gach 2-10 bliain, agus raon torthaí an-suntasacha dá bharr: triomach tubaisteach san Astráil, ardú i leibhéal na farraige is stoirmeacha fíochmhara ar feadh cóstaí thiar Mheiriceá, báisteach chaiseach ar chóstaí Eacuadóir is Pheiriú, cuaranfaí trópaiceacha níos minice ná is gnách, agus geimhrí géara san Eoraip is Meiriceá Thuaidh. I 1997 bhí cuid de na hiarmhairtí seo níos suntasaí ná mar a chonacthas roimhe, agus athraíodh an aeráid fiú in áiteanna, le méadú mór sa bháisteach ar Oileán Nollag. Tá an iarmhairt chomhlántach ann freisin le fuarú an Aigéin Chiúin sna blianta idir tarluithe El Niño, agus tugtar La Niña ar an bhfeiniméan sin.
Xeanón
Airíonna an xeanóin
Is triathghás - gás támhach - é an xeanón, rud a chiallaíonn nach n-imoibríonn sé leis na dúile eile ar na dóigheanna is coitianta. Ní féidir xeanón a chur trí thine, mar shampla. Is é an míniú air sin ná go bhfuil ocht leictreon ar an leictreonsceall is faide amuigh aige (an fiús-sceall). Is é is toradh dó seo ná cumraíocht chobhsaí leictreon ar íosmhéid fuinnimh: ní scaoilfí fuinneamh saor dá gceanglódh an xeanón nasc ceimiceach le dúil eile. Mar sin tá leictreoin an scealla is faide amuigh ceangailte go dlúth den adamh xeanóin.
Flúirse agus táirgeacht an xeanóin
Is rianghás é an xeanón in atmaisféar an Domhain: is ionann dlús an xeanóin san aer agus tuairim is aon chuid amháin as aon mhilliún déag go leith. Tagann xeanón as toibreacha áirithe mianraí chomh maith, in éineacht le cineálacha eile gáis.
Tocsaplasmóis
Galar a mbíonn prótasón ar leith, Toxoplasma gondi, taobh thiar de, a fhaigheann daoine ó fheoil ionfhabhtaithe nó trí thadhall le faecas truaillithe cait. Go minic bíonn sí neamhurchóideach, ach má bhíonn córas imdhíonach duine lagaithe, mar a tharlaíonn i SEIF, féadfaidh sí a bheith an-trom. Aistrítear an t-ionfhabhtú don fhéatas le linn toirchis, agus leanann breith anabaí nó tocsaplasmóis ó bhroinn, le daille is dochar intinne sa leanbh.
Moing Mhic Óda
Is baile fearainn i gContae Chill Chainnigh í Moing Mhic Óda Tá sé achar thart ar 2.25 Km² aige, agus tá sé suite i bparóiste sibhialta Colm Cille, i mbarúntacht stairiúil Gabhrán.
4Music
Is stáisiún teilifíse é 4Music atá mar chuid de Channel 4. Craoladh an chéad chlár ar an 15 Lúnasa 2008.
Fluairín
Cosúil leis na halaiginí eile, téann an fluairín i gcomhdhúil leis an hidrigin, ionas go gcruthaítear gás a bhfuil a thuaslagán uisce aigéadach: HF, nó an fluairíd hidrigine. Aigéad hidreafluarach a thugtar ar an tuaslagán uisce. Níl sé chomh láidir agus na haigéid hidreahalaigineacha eile, áfach. Thairis sin, tá sé de chlaonadh i móilíní na fluairíde hidrigine démhéiriú a dhéanamh - is é sin, téann dhá mhóilín le chéile agus iad á ghreamú dá chéile leis na naisc hidrigineacha. Mar sin, b'fhearr foirmle na fluairíde hidrigine a scríobh mar H2F2. Nuair a théifear an gás suas, áfach, scaoilfear na démhéirí seo.
Neodrúchán (ceimic)
Aigéid láidre agus bunanna láidre
Aigéad láidir is ea aigéad atá díthiomsaithe go hiomlán i dtuaslagán uiscí. Mar shampla, is aigéad láidir é aigéad hidreaclórach, HCl.
Mar shampla, san imoibriú idir aigéad hidreaclórach agus hiodrocsaíd sóidiam ní ghlacann na hiain sóidiam agus clóiríd, Na+ agus Cl− aon pháirt san imoibriú. Tá an t-imoibriú comhsheasmhach le shainmhíniú Brønsted - Lowry, mar i ndáiríre tá an ian hidrigine ann mar an ian ocsóiniam, ionas gur féidir an t-imoibriú neodrúcháin a scríobh mar
Bunanna laga agus aigéid láidre
leanann sé go bhfuil K =  Ka/Kb.
Speiceas i mbaol (Stádas AICD)
mion|259x259px| An lincse [[Lincse Ibéarach|Ibéarach (Lynx pardinus ), speiceas atá i mbaol. ]] Tugtar speiceas i mbaol ar speiceas atá curtha i gcatagóir mar speiceas ar dóigh go n-éireoidh sé díofa go luath amach anseo, ag an Aontas Idirnáisiúnta um Chaomhnú an Dúlra (AICD). Ar Liosta Dearg an Aontais, ciallaíonn an t-aicme 'i mbaol' (IM) an dara stádas caomhantais is déine do líon na n-ainmhithe fiáine i scéimre an AICD, i ndiaidh a bheith i mbaol go criticiúil.(BC). Sa bhliain 2012, bhí 3,079 speiceas ainmhithe agus 2,655 speiceas plandaí i mbaol ar fud an domhain ar Liosta Dearg an AICD. . Ba iad na figiúirí do 1998 ná 1,102 agus 1,197 faoi seach.
1949 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1949.
Caisleán Rátha
Is caisleán suite i gContae Chill Chainnigh é Caisleán Rátha.
Talla Chaol-Aibhne
clé|250px|mion|Talla Chaol-Aibhne Is stáisiún traenach faoi thalaim suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Talla Chaol-Aibhne (Kelvinhall).
Deatú bianna
deas|250px|thumb|Deatú bianna Modh ársa caomhnaithe bia trí é a nochtadh do dheatach adhmaid thar thréimhse. Tarlaíonn an caomhnú ar bhealach trí thriomú is iarmhairtí ceimiceán sa deatach.
Clóirín
Tá dhá iseatóp cobhsaí ag an gclóirín, mar atá, 35Cl (timpeall ar thrí cheathrú cuid de chlóirín an dúlra) agus 37Cl (an chuid eile). Tá iarsmaí beaga den raidiseatóp úd 36Cl le fáil i measc chlóirín an dúlra freisin. Tá sé timpeall ar thrí chéad míle bliain ar leathré.
Nítriceallalós
mion Comhdhúil a dhéantar trí ghníomhú aigéid nítrigh ar chealallós.
Nuair a mheasctar le nítriglicrín é, feidhmíonn an meascán mar phríomhchomhábhar i bpléascáin réabtha is tiomáintigh.
UEFA Euro 2020
Struchtúr an bhabhta díbeartha
Struchtúr an bhabhta ceathrú ceannais:
Contae Mellette, Dakota Theas
Is contae Meiriceánach é Contae Mellette atá suite i stát Dakota Theas. Sa bhliain 2010, bhí daonra 2,048 duine ann. Is é White River a phríomhbhaile contae.
Tubaiste Berkeley (2015)
Tharla tragóid i gceantar Berkeley (in aice le San Francisco) ar 16 Meitheamh 2015) nuair a thug balcóin uaidh le linn cóisire a bhí ar bun in árasán..  Maraíodh seisear as Éirinn agus gortaíodh seachtar eile daoine óga de bharr na tragóide..
Iarmhairtí
Sa bhliain 2016, chuir na mná óga a raibh an t-árasán ar cíos acu inar thug an bhalcóin uaidh an dlí ar úineirí agus lucht bainistíochta an árasáin. Bhí an triúr ban - Caroline Mary Conlan, Cliodhna Clare Maloney agus Aisling Mary Tallon - ag lorg cúitimh ar an mbonn gur tharla drochchorraí intinne dóibh de bharr na tragóide. Rinne na mná seo agus na gaolta ar fad socrú faoin gcás taobh amuigh den chúirt sa bhliain 2017/2018.
Bitheolaíocht cheallach
Réamhrá
Is é atá i gceist in innealtóireacht ghéiniteach ná láimhseáil agus athchóiriú an ábhair ghéinitigh in orgánaigh éagsúla trí theicnící fisiceacha, ceimiceacha agus bitheolaíocha, chun tréithe dúchasacha a athrú.
Núicléas na cille
Fochuid den chill bhitheolaíoch ina bhfuil na géinte atá comhdhéanta as móilíní DNA (aigéad déocsiriobanúicléiseach) cornaithe ina gcrómasóim is ea an núicléas. Stiúrann núicléas na cille fás, meitibileacht agus atáirgeadh na cille. Tá na treoracha sna crómasóim chun próitéiní a thógáil trí bhíthin RNA (aigéad riobanúicléiseach) taobh amuigh den núicléas sa cíteaplasma.
Aigéid núicléiseacha
Moilíní fada slabhrúla atá ina gcuid lárnach de struchtúr agus d’fheidhmiú na cille bitheolaíche is ea na haigéid núicléiseacha. Stiúrann siad an-chuid gníomhuithe sna cealla agus gníomhuithe idircheallacha freisin. Tá dhá shaghas aigéid núicléisigh ann, an DNA atá i núicléas na cille agus an RNA atá i cíteaplasma na cille.
Atáirgeadh na cille
Tá dhá mhodh ann chun cealla a atáirgeadh, an modh gnéasach agus an modh sómach.
Frithbheathaigh
Tá níos mó ná leathchéad bliain ann ó d’fhionn Alexander Fleming peinicillin agus ag an am sin mhill an frithbheathach seo an-chuid bhaictéar go fíor-éifeachtach. Measadh ag an am agus ar feadh i bhfad ina dhiaidh sin go raibh cógas lán-éifeachtach ag an gcine daonna chun na galair go léir a tharlaíonn de bharr baictéar a chloí. Ach ní mar a shíltear a bítear. Is amhlaidh a chúlthroid na baictéir ar shlí a thuigtear anois a bheith bunaithe ar chineálacha baictéar a bhí frithbheartach i gcoinne na peinicilline, ionas gur tháinig na cineálacha sin chun treise díreach nuair a milleadh na cineálacha eile. Faoi seo tá suas le 50% de na baictéir a chuireann tús le galruithe i gconair an mhúin lán-fhrithbheartach i gcoinne pheinicilline.
Ní fheidhmíonn na frithbheathaigh atá go hiontach i gcoinne baictéar, i gcoinne víreas ar chor ar bith. Ach freagraíonn an córas imdhíonach ionradh víris ar dhá bhealach. Táirgeann an córas antasubstaintí a ghabhann na víris mar antaiginí. Cuimhníonn an córas ar conas na hantasubstaintí seo a dhéanamh ar feadh i bhfad tar éis an ghalraithe thosaigh. Chomh maith leis sin táirgeann an córas imdhíonach inteirféarón, próitéin ar leith a chuireann cosc ar scaipeadh an víris go dtí cealla sláintiúla.
Antashubstaintí
Próitéiní is ea na hantasubstaintí a chruthaítear san fhuil mar fhreagairt ar phróitéiní eachtrannacha chun iad a chealú nó chun imdhíonadh a sholáthar ina gcoinne. Taistealaíonn siad den chuid is mó le himshruthú na fola, agus mar a bheadh diúracáin dhírithe iontu, seachnaíonn siad cealla sláintiúla agus déanann siad ar bhaictéir nó ar víris chun iomaíocht leo agus iad a chur ar ceal. Is féidir le córas imdhíonach an choirp níos mó ná milliún antasubstaint éagsúla a chruthú.
Gáma-globailín
Próitéiní ar leith a iompraíonn antasubstaintí na fola is ea na gáma-ghlobailíní. Aonraítear amach as séiream fhuil téarnamhaigh agus as an slánadh iarbhreithe é agus úsáidtear é mar chóir leighis i gcoinne na bruitíní, an pholaimiailítis, na heipitéise tógálaí agus galar eile tógálacha.
Aicídí dúchasacha
Tá raon leathan aicídí dúchasacha ann, agus is iad seo a leanas cuid de na cinn is forleithne.
An ailse
De ghnáth fásann agus atáirgeann cealla an choirp—sa chraiceann, sna matáin, sna cnámha—ar mhodh rialta stiúrtha faoi rialú na ngéinte, chun tuilleadh cealla den saghas céanna a chruthú. Is mar seo a fhásann an corp agus a dheisíonn fíocháin tar éis ghortaithe. Ach uaireanta tarlaíonn atáirgeadh neamhrialta agus cruthaítear siad nó sceachaill. Nuair is mall fás agus leathadh an tsiada, tugtar siad éadrom air. Is eiseamláir iad faithní agus baill dhobhráin dá leithéid. Tugtar siad urchóideach ar shiad a leathann trí insíothlú isteach i bhfíocháin eile nó a théann isteach in imshruthú na fola agus a neadaíonn agus a fhásann siada in áiteanna eile ar fud an choirp. Spré a thugtar ar an bpróiseas coilínithe seo.
Scéim an ghéineoim dhaonna
Seo scéim chomhoibritheach i measc a lán bitheolaithe i Meiriceá agus i dtíortha eile, na géinte go léir ar gach cromasóm daonna a mhapáil, is é sin an cód iomlán den chéad míle ghéin a threoraíonn an neach daonna a scaoileadh.
Decapoda
Ord mór crústach, ainmhithe mara den chuid is mó, a mbíonn 3 phéire cos tóracsach acu, mionathraithe ina ladhracha (gialltroithigh) i gcomhair ite, agus 5 phéire cos siúil. An cumhdach adharcach (blaosc) comhtháite ar feadh na droma chun seomra geolbhach a sholáthar os cionn bun na gcos. Timpeall 10,000 speiceas beo, ina measc na portáin, na gliomaigh, agus na ribí róibéis.
Bá Morecambe
Is inbhear suite i Lancashire í Bá Morecambe.
Tointeálaí spáis
Stair
Bhí 5 fheithicil sa chabhlach ó NASA: Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis agus Endeavour. clé|mion|Challenger Nuair a theip ar aisfhilleadh Columbia i 2003, níor lainseáladh tointeálaí arís go dtí 2005. Bhí nasc ag Discovery leis an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta chun go ndéanfadh spásaire siúlóid spáis ar feadh 6 uair leis an sciath teasa faoi bhun an tointeálaí a dheisiú.
Glúineach bheag
Fiaile leathach bhliantúil atá an-fhairsing is ea an ghlúineach bheag (Polygonum aviculare). Gach glúin ar an ngas clúdaithe le truaill airgeadach. Na duilleoga beag éilipseach, le bláthanna beaga bándearga nó bána sna hascaillí. Tugtar féar altach agus féar glúiníneach air freisin.
Páirtí Náisiúnach (Málta)
Is páirtí polaitiúil coimeádach Dhaonlathaithe Críostaí i Málta é an Páirtí Náisiúnach (Máltais: Partit Nazzjonalista, PN). Tá sé ar cheann de dhá mhórpháirtí polaitiúla comhaimseartha i Málta, in éineacht le Páirtí an Lucht Oibre a rialaíonn faoi láthair. Páirtí an Fhreasúra is ea an Páirtí Náisiúnach sa Pharlaimint i Málta.
Toircheas eicteoipeach
Féadfaidh dhá thoradh a bheith air: go bhfaighidh an suth bás go luath is go n-asúifear é, nó go mbrisfidh an toircheas isteach i gcuas an bhoilg, rud a bhíonn ina éigeandáil máinliachta, le pianta géara is rith fola sa bhfaighin, agus is gá obráid phráinneach chun an toircheas a bhaint amach.
An tAontas Eorpach
Is é Aontaithe san éagsúlacht a mhana. Is é an euro (€) an t-airgeadra i bhformhór na dtíortha san Aontas Eorpach. Déantar 9 Bealtaine a cheiliúradh ar fud an Aontais mar Lá na hEorpa.
Ballstáit
Ní shonraíonn an creat atá anois ann conas is féidir le tír imeacht as an AE (cé gur fhág an Ghraonlainn críoch na Danmhairge i 1985) ach tá nós imeachta foirmiúil ina leith sin i gConradh Liospóin.
Tíreolaíocht
Agus críocha thar lear na mBallstát á gcur san áireamh, tá beagnach gach cineál aeráide san AE. Mar sin, ní féidir 'gnáthaeráid' a lua leis an AE ina iomláine. Go deimhin, tá cónaí ar fhormhór an daonra i limistéir ina bhfuil aeráid mheánmhuirí (Deisceart na hEorpa), aeráid mheasartha aigéanach (Iarthar na hEorpa) nó aeráid ilchríochach teo-shamhraidh (Oirthear na hEorpa). alt=|clé|mion|288x288px|Seomra [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa, Strasbourg]]
Limistéar freagrachta
Deirtear go minic go bhfuil 3 limistéar freagrachta ar an AE, nó "colúin" mar a dtugtar orthu. Is iad beartais bhunaidh an Chomhpobail Eorpaigh atá sa chéad cholún agus is é an Comhbheartas Eachtrach agus Slándála atá sa dara colún. Ar dtús, ba ceartas agus gnóthaí baile a bhí sa tríú colún ach is comhar póilíneachta agus breithiúnach in ábhair choiriúla a dtugtar anois air, de bharr athruithe ar tugadh isteach le Conarthaí Amstardam agus Nice. D’fhéadfaí cur síos ar an dara agus an tríú colún mar cholúin idir-rialtasacha mar nach bhfuil ról mór ag an gCoimisiún, ag Parlaimint na hEorpa,ná ag an gCúirt Bhreithiúnais - ar institiúidí fhornáisiúnta iad - iontu. Sna colúin sin, tá ról ceannaireachta ag Comhairle an Aontais Eorpaigh (nó Comhairle na nAirí, mar a dtugtaí uirthi) agus ag an gComhairle Eorpach (na ceannairí Stáit agus Rialtais), agus is institiúidí idir-rialtasacha iad sin. Déantar an chuid is mó de ghníomhachtaí an AE faoin gcéad cholún – colún an Chomhphobail. Tá an tionchar is mó ag na hinstitiúidí fornáisiúnta sa cholún sin agus déileálann an colún lena lán cúrsaí eacnamaíochta.
Ní hionann an Chomhairle Eorpach agus Comhairle na hEorpa, eagraíocht idirnáisiúnta atá neamhspleách ar an AE. Ach is comhalta de Chomhairle na hEorpa Ballstáit uile an Aontais Eorpaigh. Dá réir sin, tá coinbhinsiúin srl. Chomhairle na hEorpa ina gceangal go hindíreach ar an Aontas Eorpach.
An Coimisiún Eorpach
Is í an Chomhairle Eorpach an institiúid de chuid an Aontais Eorpaigh a shainíonn treoir ghinearálta pholaitiúil agus tosaíochtaí ginearálta an Aontais. Tá an Chomhairle Eorpach comhdhéanta de cheannairí stáit nó rialtais na mBallstát mar aon lena hUachtarán agus Uachtarán an Choimisiúin. Is é Charles Michel Uachtarán na Comhairle Eorpaí ón 1 Nollaig 2019 i leith. Príomh-Aire na Beilge ab ea é ar feadh 5 bliana roimhe sin.
Buiséad
Aontaíonn na Ballstáit buiséad an Aontais Eorpaigh ar bhonn ilbhliantúil tar éis dóibh togra a fháil ón gCoimisiún Eorpach. D'imigh an buiséad deiridh in éag i 2006 agus caithfear buiséad nua a aontú do na blianta 2007-2013. Cuireadh tús leis na pléite ar an mbuiséad nua i 2004. Clúdóidh an socrú nua buiséad d'Aontas ina bhfuil seacht mBallstát is fiche le leibhéil éagsúla forbartha eacnamaíochta agus sóisialta bainte amach acu.
1980idí
Chuaigh an Ghréig, an Spáinn agus an Phortaingéil leis an gComhphobal sna 1980idí. I 1985, cruthaíodh Comhaontú Schengen lenar díothaíodh rialacha pas idir an chuid is mó de na Ballstáit. I 1987, thosaigh an CE ag úsáid na brataí Eorpaí agus shínigh na Ceannairí Stáit nó Rialtais an Ionstraim Eorpach Aonair.
2000idí
I 2004, tharla an méadú ba mhó go dtí seo nuair a chuaigh Málta, an Chipir, an tSlóivéin, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Pholainn, Poblacht na Seice, an tSlóvaic agus an Ungáir isteach san Aontas.
Glúineach bhiorach
Glúineach bhiorach a thugtar ar chineál planda.
Chittaranjan Das
Saol
D'fhill sé ar ais ar an India, áit ar ghnóthaigh sé cleachtadh dlí éadálach. Tháinig sé i láthair na cúirte thar ceann an chosantóra i roinnt cásanna polaitíochta ba mhó i mbéal an phobail sa tréimhse sin - ar nós Cás Bhuama Alipore (1908-9) agus Cás Chomhcheilg Dhaka (1910-11).
Alberico Gentili
clé|mion|244x244px|'In titulum Digestorum De verborum significatione commentarius', 1614 Saineolaí dlí agus Protastúnach Iodálach ab ea Alberico Gentili (14 Eanáir 1552 – 19 Meitheamh 1608). clé|mion|200x200px|Alberico Gentili
Urho Kekkonen
Lúthchleasaí agus Ábhar Dlíodóra
Sna blianta 1919-1920, bhí Urho Kekkonen ag déanamh seirbhíse náisiúnta i gCathlán Gluaisteán Heilsincí, agus d'fhill sé abhaile ina sháirsint. Go gairid ina dhiaidh sin, shocraigh sé síos i Heilsincí mar mhac léinn le staidéar a dhéanamh ar an dlí. Bhí sé an-sáite i gcúrsaí na mac léinn agus ragairne mhaith á déanamh aige, ach mar sin féin, chríochnaigh sé a chuid staidéir go sciobtha. Bhí sé ina dhlíodóir déanta sa bhliain 1926. Bhí sé ag scríobh ar go leor nuachtáin, agus sna blianta 1927-1928, bhí sé ina phríomheagarthóir ar iris na mac léinn i Heilsincí, Ylioppilaslehti.
I nDiaidh an Chogaidh
I dtoghcháin Uachtaránachta na bliana 1950, b'é Kekkonen a bhí ina iarrthóir ag páirtí na bhfeirmeoirí. Bhí sé ag iarraidh bua a bhreith ar Juho Kusti Paasikivi, a bhí ina Uachtarán é féin, ach níor éirigh go rómhaith leis. San am sin, bhí toghchán an Uachtaráin san Fhionlainn bunaithe ar na toghthóirí go fóill, is é sin, chaithfeadh na vótóirí a gcuid vótaí leis na toghthóirí, trí chéad duine acu ar fad, agus shocródh na toghthóirí cé a bheadh ina Uachtarán. Fuair Kekkonen beirt thoghdóirí is trí scór, i gcomparáid leis an seachtar is trí scór a fuair Mauno Pekkala, iarrthóir an SKDL. Ní raibh sé deacair ag Paasikivi an báire a ghnóthú, nó bhí céad agus aon duine dhéag is trí scór de na toghthóirí ag tacú leisean. I ndiaidh an toghcháin, áfach, rinne Paasikivi príomh-aire de Kekkonen. Bhí Kekkonen i gceannas ar cheithre rialtas eile fós mar Phríomh-Aire, ach bhí an tír á streachailt as a chéile ag míshuaimhneas polaitiúil, agus ní raibh fad saoil i ndán d'aon chineál comhrialtas.
Gnóthaí Eachtracha
Sa bhliain 1948, shínigh an Fhionlainn agus an tAontas Sóivéadach an Conradh um Chaidreamh Cairdiúil, Chomhoibriú agus Chomhchuidiúlacht le chéile, nó an Conradh YYA, mar a thugtaí air san Fhionlainn. Thug Kekkonen le fios go raibh seisean ar an t-aon duine amháin a bhí in ann caidreamh a choinneáil leis an Aontas Sóivéadach de réir mar a d'éiligh an Conradh. Sna blianta a bhí le teacht, d'iompaigh an Conradh ina chineál Bíobla tacair, agus an meas mór a bhí air i saol polaitiúil na Fionlainne.
An Chéad Téarma
Ar an lá céanna ar mhionnaigh Kekkonen a chuid móidí mar Uachtarán, is é sin, an chéad lá de Mhí na Márta sa bhliain 1956, chuaigh an lucht oibre ar stailc ghinearálta. Níor admhaigh Láreagraíocht Ceardchumann na Fionlainne (SAK) riamh go raibh ciall pholaitiúil leis an stailc, ach creidtear go raibh na ceardchumainn míshásta gurbh é iarrthóir pháirtí na bhfeirmeoirí a toghadh mar Uachtarán. Daonlathaigh Shóisialta ba mhó a bhí i gceannas ar ghluaiseacht na gceardchumann, agus is dócha gurbh fhearr leosan Fagerholm mar Uachtarán. clé|mion|280x280px|Urho Kekkonen, 1967 Chuir an tAontas Sóivéadach in iúl faoi choim nach raibh sé sásta leis an gcomhrialtas cuimsitheach a tháinig ar an bhfód i Mí Lúnasa 1958 faoi cheannas Fagerholm. D'aontaigh Kekkonen leis an gcriticeoireacht seo, agus chuidigh sé leis an rialtas a scor i Mí na Nollag sa bhliain chéanna. Níl na staraithe ar aon fhocal faoi thucaidí Kekkonen i dtaobh an eachtra seo de.
An Tríú Téarma
Nuair nach raibh freasúra ná dara rogha ann a ghlacfaí dáiríre, chuaigh cumhacht Kekkonen an oiread sin i méadaíocht gur ábhar iontais é do bhreathnóir an lae inniu. Shroich cumhacht an Uachtaráin a buaicphointe sa bhliain 1975. Bhí Kekkonen i ndiaidh an pharlaimint a scor, agus é ina chathaoirleach ar an gcomhdháil um shlándáil agus um chomhoibriú san Eoraip i Heilsincí. San am sin féin, cheadaigh sé do na Daonlathaigh Shóisialta agus don Pháirtí Láir (sin é an t-ainm a bhí ar pháirtí na bhfeirmeoirí san am) é a chur chun tosaigh mar iarrthóir Uachtaránachta i dtoghchán na bliana 1978. Bhí na Daonlathaigh Shóisialta, fiú, ag cur ceiliúr toghcháin ar Kekkonen roimh a pháirtí féin, an Páirtí Láir. I bhFómhar na bliana céanna, d'iarr Kekkonen ceannairí na heite clé agus na bpáirtithe láir chuige, agus os comhair na gceamaraí teilifíse, chuir sé d'fhiachaibh orthu comhrialtas éigeandála a chruthú, agus Martti Miettunen ina phríomh-aire ar an rialtas (b'í an dífhostaíocht ard ba chúis leis an "éigeandáil").
Ruairí Ó Flaithearta (II)
Rí Iar Chonnacht ba ea Ruairí Ó Flaithearta (II) (Meán-Ghaeilge Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh) (bás 1145).
Niúmóine
Athlasadh scamhóg mar gheall ar ionfhabhtú le microrgánaigh, de ghnáth le baictéir nó víris, is ea niúmóine.
Gníomhaireacht Spáis na Rúise
Bunaithe ag rialtas na Rúise i 1992 chun clár tráchtálach spáis na tíre a riaradh, ag baint leas as áiseanna an iar-Aontais Shóivéadaigh. Sa Rúis atá an chuid is mó díobh seo, ach tá cuid díobh taobh amuigh di agus ar fáil ar bhonn tráchtálach (mar shampla, an cosmadrón lainseála in mBaikonur sa Chasacstáin, agus Cumann Taighde is Forbartha Yuzhnoye chun feithiclí lainseála a dhéanamh san Úcráin). Bhíodh an clár spáis Sóivéadach ceannasach ar feadh i bhfad tar éis lainseáil Sputnik i 1957. Feidhmíonn an ghníomhaireacht ar bhealach atá cosúil le NASA. 3 ionad lainseála aici, Baikonur, Plesetsk, agus Kaputstin Yar, a lainseáil suas le 100 spásárthach in aghaidh na bliana le blianta anois. Tá áis chun na misin a rialú lonnaithe i gKaliningrad gar do Mhoscó. I measc a scéimeanna tábhachtacha reatha, tá an misean réalteolaíochta ardfhuinnimh (i gcomhar leis an bhFrainc), agus an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta (ISS, le scata comhoibrithe).
Acht na Leanaí, 1929
Conspóidí
Tugadh Caranua ar an Císte seo i mí Dheireadh Fómhair 2013. clé|mion|1956 - 1962 Ós rud é gur ciste teoranta atá á riarú ag Caranua, tá sé ag tabhairt a chuid oibre chun críche de réir a chéile.
Poitéinseal gníomhaithe
Comhartha gairid leictreach a tharchuirtear ar feadh snáithín néarógaigh nó mhatánaigh tar éis spreagtha. Ag ionad an ghníomhphoitéinsil, éiríonn an taobh istigh de scannán an tsnáithín dearfach go neamhbhuan i leith an taoibh amuigh. Tarlaíonn sé seo de bharr athrú neamhbhuan i dtréscaoilteacht an scannáin do na hiain sóidiam is potaisiam, chun go ritheann iain sóidiam isteach is iain photaisiam amach tríd. Bunús na cumarsáide san inchinn agus ar fud na colainne.
1963 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1963.
Ruairí Ó Flaithearta (V)
Rí Iar Chonnacht ba ea Ruairí Ó Flaithearta (V) (Meán-Ghaeilge Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh) (beo 1244-1273).
Robert Hutchings Goddard
Fisicí is ceannródaí i bhforbairt roicéad, a rugadh i Worcester, Massachusetts ab ea Robert Hutchings Goddard (5 Deireadh Fómhair 1882 - 10 Lúnasa 1945). Shaothraigh sé teoiric na roicéad, agus thóg an chéad roicéad rathúil leachtbhreosla i 1926.
Contae Barnes, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Barnes atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 11,066 duine ann. Is é Valley City a phríomhbhaile contae.
Grúpaí an tábla pheiriadaigh
! style="width:5em" | AIGCF  reatha ! style="width:7em" | AIGCF sean (An Eoraip) ! style="width:8em" | Córas SAC (Meiriceá Thuaidh) ! style="width:8em" | Ainm a úsáidtear ! style="width:12em" | Ainm de réir na dúile ! style="width:24em" | Nóta
Contae Benson, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Benson atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 6,660 duine ann. Is é Minnewaukan a phríomhbhaile contae.
Eaglais Sheumais Pháislig
Is stáisiún suite i gComhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear í Eaglais Sheumais Pháislig.
Baile Phàdraig
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Baile Phàdraig (Patterton i mBéarla).
Na Piréiní
Ceann de na difríochtaí is mó idir na Piréiní agus na hAlpa is ea nach bhfuil mórán lochanna móra sna Piréiní. Níl na Piréiní saibhir i mámanna ach an oiread. Rud eile ar fad é go mbíonn go leor sruthanna tulcacha agus easanna ann.
Cnoc Baile nan Albannach
Is ceantar suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Cnoc Baile nan Albannach [sic].
Nancy Reagan
Chaith Nancy Reagan a céad dhá bhliain in Queens, Nua-Eabhrac, ach d'fhás sí aníos i Maryland sa chuid ba mhó faoi chúram aint agus uncail léi. B'shin na blianta a raibh a máthair ag taisteal agus í ar lorg oibre mar aisteoir. Ansin phós a máthair néaramháinlia coimeádach darbh ainm Loyal Davis. Rinne Nancy staidéar ag Girls' Latin School of Chicago. Bhain sí céim amach in Smith College mar a ndearna sí staidéar ar Bhéarla agus ar dhrámaíocht.
Bhí beirt chlainne orthu: Ron Reagan agus Patti Davis.
Déiríocht
250px|mionsamhail|deas|Feirm dhéiríochta sa Ghearmáin Córas talmhaíochta ar leith atá dírithe ar tháirgeadh bainne, de ghnáth ó bha ach i réigiúin áirithe ó ainmhithe eile: caoirigh, gabhair, geacanna, buabhaill is réinfhianna. Tá póir speisialta bó baineann — an freaslannach, an Ayrshire, is an gheirseog — agus póir atá go maith don bhainne is an mhairteoil, cosúil leis an ngearradharcach ó na Stáit Aontaithe. Tá an déiríocht coitianta i réigiúin mheasartha thaise mar a bhfásann féar go maith, ar féidir na ba a chur ag iníor amuigh sna páirceanna an chuid is mó den bhliain. I dtíortha teo coinnítear na ba istigh i rith na bliana, agus déantar fómhar foráiste le soláthar dóibh. Díolann an chuid is mó de na feirmeoirí déiríochta a gcuid bainne le comhlachtaí a dhéanann na táirgí déiríochta: im, cáis, uachtar, iógart, is bainne bearrtha. Tá sé mar pholasaí ag an Aontas Eorpach an táirgeadh a mhéadú ach líon na mbó a laghdú, agus cuireann sé seo an-bhrú ar fheirmeacha beaga, atá ag éirí níos domharthana le himeacht ama.
Lámhach Bhaile na Saileán
Scaoileadh marbh fear eile, William Hanna. san áit mhícheart ag an am mícheart (agus ball den UVF de sheans). Bhí sé ag siúl abhailre ón teach tábhairne nuair a scaoileadh é i bpáirc. Chuaigh cara leis i bhfolach i sceach. Gortaíodh fear eile a bhí ag seicphointe bóthair.
Coirpín Golgi
thumb|300px|Scéimléaráid de chill ainmhí agus a chuid codanna:  1. [[Núicleólas|Núiclín 2. Núicléas 3. Ribeasóm 4. Saicín 5.Líontán ionphlasmach garbh 6. Coirpín Golgi (nó Coimpléasc Golgi) 7. Cítichreatlach 8.  Líontán ionphlasmach mín 9. Miteacoindre 10. Folúisín 11. Cíteasol 12. Líseasóm 13. Ceintreasóm]] Córas sac scannánach leata (saicíní nó cisteirní), leagtha amach i gcruacha comhthreomhara timpeall 20 mm amach óna chéile, timpeallaithe le han-chuid saicíní is lú fós. Faightear roinnt díobh i ngach ceall eocarótach (cill le núicléas taobh istigh de scannán núicléasach, sa chill), beagnach. Is dócha go bhfeidhmíonn coirpíní Golgi chun táirgí mheitibileacht na cille a phacáil.
Contae Dickey, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Dickey atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 5,289 duine ann. Is é Ellendale a phríomhbhaile contae.
Crois Naoimh Sheórsa
deas|250px|thumb|Crois Naoimh Sheórsa Is acomhal bóithre suite i gComhairle Cathair Ghlaschú é Crois Naoimh Sheórsa.
Toirtmheascadh
Teicnící ullmhúcháin
Éilíonn toirtmheascadh tipiciúil go bhfuil an toirtmheascthóir agus an anailít i bhfoirm leachtach (tuaslagán). Cé go dtuaslagtar solaid i dtuaslagán uiscí de ghnáth, úsáidtear tuaslagóirí eile mar aigéad aicéiteach oighreach nó eatánól chun críocha speisialta (mar atá sa pheitriceimic) a dhéanann speisialtóireacht sa pheitriliam. Is minic a chaolaítear anailítí tiubhaithe chun cruinnis a fheabhsú.
Éilíonn go leor toirtmheascadh neamh-aigéad-bunanna pH seasmhach le linn an imoibrithe. Dá bhrí sin, féadfar tuaslagán maolánach a chur leis an choimeádán toirtmheasctha chun an pH a choinneáil.
Cuair toirtmheasctha
Tá cuair toirtmheasctha ag toirtmheascaí idir aigéad lag agus bun lag atá an-neamhrialta. Mar gheall air seo, ní fhéadfaidh aon táscaire cinnte a bheith oiriúnach agus is minic a úsáidtear méadar pH chun monatóireacht a dhéanamh ar an imoibriú. Tugtar feidhm shiogmóideach ar an gcineál feidhme is féidir a úsáid chun cur síos a dhéanamh ar an gcuar.
Cineálacha toirtmheascadh
Tá go leor cineálacha toirtmheasctha ann le nósanna imeachta agus spriocanna éagsúla. Is iad na cineálacha toirtmheasctha cáilíochtúla is coitianta ann ná toirtmheascadh aigéad-bun agus bon aigéad agus toirtmheascadh ocsaidí.
Aodh Mór Ó Flaithearta
Rí Iar Chonnacht ba ea Aodh Mór Ó Flaithearta (Meán-Ghaeilge Aedh Mór Ó Flaithbheartaigh) (bás 1236).
Tolúéin
Úsáidtear tolúéin go príomha mar bhunábhar tionsclaíoch agus mar thuaslagóir. Mar an tuaslagóir i roinnt caolaitheoirí péinte, marcóirí buan, stroighne teagmhála agus cineálacha áirithe gliúnna, úsáidtear tolúéin uaireanta mar ionanálach áineasa agus tá an poitéinseal aige dochar néareolaíoch tromchúiseach a dhéanamh.
Robert Delaunay
Níos déanaí bhí cáil air mar bhunaitheoir an Oirféachais, gluaiseacht a d'fhás as an gCiúbachas, ag iarraidh armóin datha is crutha a bhaint amach. Bhí tionchar suntasach aige ar úsáid dathanna san ealaín theibí. clé|mion|206x206px|"Fuinneoga", 1912, le Robert Delaunay, Kunsthalle Hamburg mion|clé|191x191px|féinphortráid de chuid Robert Delaunay
The Great Mouse Detective
Scannán beochana Meiriceánach is ea The Great Mouse Detective a rinneadh sa bhliain 1986.
Delirium tremens
Rámhaille chreathánach a tharlaíonn d'alcólach nuair a choinnítear alcól siar uaidh is ea Delirium tremens. Uaireanta bíonn mearaí air i bhfoirm mothuithe ina mbíonn feithidí ag snámhaíl ar a chraiceann, nó daoine is réada a bhfuil cuma bhídeach orthu. De ghnáth bíonn crith na lámh mar thoradh eile ar an damáiste alcólach don inchinn.
Aylsham
Is baile suite i Norfolk é Aylsham. Bhí 5,504 duine ina gcónaí in Aylsham i 2001.
Contae Golden Valley, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Emmons atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 1,680 duine ann. Is é Beach a phríomhbhaile contae.
Gormán
Planda bliantúil géagach a fhásann 80 cm ar airde, dúchasach d'iardheisceart na hEorpa is ea an gormán. Na duilleoga caol lansa-chruthach le ribí liatha cadásacha, na cinn íochtaracha maothánach. Na bláthchinn 1.5-3 cm ar leithead, aonarach fadghasach. Na bláthóga seachtracha geal gorm spréite, níos mó ná na bláthóga inmheánacha dearga/corcra. Tugtar an lus gormáin air freisin, agus coirce gorm. Thugtaí isteach go minic é tráth mar fhiaile i ngoirt arbhair, ach is annamh anois é mar thoradh ar fheabhsuithe i nglanadh síol gráin. Bhaintí úsáid as na peitil chun lí ghorm a tháirgeadh do phéintéirí.
Contae Grand Forks, Dakota Thuaidh
Is contae Meiriceánach é Contae Emmons atá suite i stát Dakota Thuaidh. Sa bhliain 2010, bhí daonra 66,861 duine ann. Is é Grand Forks a phríomhbhaile contae.
Gormóg
Smólach atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh is Láir. Clúmh geal gorm ar dhroim an fhireannaigh. Áitríonn sí talamh oscailte, réitigh i gcoillte, agus talamh shaothraithe. Itheann sí torthaí is feithidí, agus neadaíonn i bpoll i gcrainn.
Ray Tomlinson
D'fhás Tomlinson aníos i Vale Mills, Nua-Eabhrac. Rinne sé staidéar insan Rensselaer Polytechnic Institute in Troy, New York, áit ar bhain sé céim B.S. amach i 1963 agus ansin sa Massachusetts Intstitute of Technology. Bhronn MIT céim M.S. air sa bhliain 1965.
Fuair sé bás ar an 5 Márta 2016.
Gorleston
Is baile suite i Norfolk é Gorleston.
Ipswich
Is cathair í Ipswich atá suite in oirthear Shasana. Is é príomhbhaile chontae Suffolk é. Tá sé suite ar an abhainn Orwell.
Holt, Norfolk
Is baile suite i Norfolk é Holt.
Leictreachas
Tugtar sruth leictreach ar ghluaiseacht na luchtanna leictreacha agus táirgtear réimse maighnéadach.
Stair
I bhfad sula raibh aon eolas ar leictreachas ann, bhí daoine ar an eolas faoi turraingí ​​ó éisc leictreacha. Rinne téacsanna na Sean-Éigipte ó 2750 RCh tagairt do na héisc seo mar “Toirneoir na Níle”, agus chuir siad síos orthu mar “chosantóirí” gach iasc eile. Míle bliain níos déanaí, thuairiscigh na Gréagaigh, na Rómhánaigh agus na hArabaigh arís fúthu. Dhearbhaigh roinnt scríbhneoirí ársa, a leithéid agus Plinias Mór agus Scribonius Largus, go raibh éifeacht mhaolaitheach ag luchtanna leictreacha arna seachadadh ag roic nimhe agus cait leictreacha, agus bhí a fhios acu go bhféadfadh na turraingí sin taisteal feadh rudaí seoltacha. Ordaíodh ar othair a bhí ag fulaingt ó ghalair mar gúta nó tinneas cinn lámh a leagan ar éisc leictreacha sa tsúil go réiteodh an lucht cumhachtach iad. D'fhéadfadh sé gurb iad na hArabaigh a bhfuair amach céannacht tintrí agus leictreachais, ar dtús báire, agus thugadar an focal Araibise ra'ad (رعد) le haghaidh tintrí, roimh an 15ú haois, ar an roc nimhe (Torpediniformes).
Mulan (scannán 1998)
Scannán beochana Meiriceánach is ea Mulan a rinneadh sa bhliain 1998.
1975 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 1975.
Grádán
Tomhas ar chlaonadh líne dírí i leith líne dírí fosaithe eile. I bhfoirm mhatamaiticiúil, is é grádán líne dírí i gcóras comhordanáidí dronuilleogacha tangant na huillinne idir an líne dhíreach is an x-ais. Is é grádán cuair ag pointe P ná grádán an tadhlaí leis an gcuar ag P.