cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laraing
Creatlach loingeán atá inti, iad nasctha le chéile ag ballnaisc ach in ann bogadh i leith a chéile. Ceanglaíonn matáin í leis an gcnámh hiadach, agus mar sin gluaiseann sí suas nuair a shlogann duine siar. An cnap crua a ghobann amach i dtosach an mhuiníl, úll na scornaí, is cuid den loingeán tíoróideach é.
Matt Richardson
Is láithreoir agus fuirseoir Sasanach é Matt Richardson (a rugadh ar 28 Bealtaine 1991). Is iar-láithreoir The Xtra Factor é.
Liam Ó Maoilíosa
Saol
Cuireadh Ó Maoilíosa agus na frith-chonraitheoirí eile faoi ghlas i bPríosún Mhuinseo. Ar an 8 Nollaig, lámhachadh Ó Maoilíosa, Ruairí Ó Conchúir, Seosamh Mac Calbhaigh agus Risteard Bairéid, mar bheart díoltais ar scaoileadh an Theachta Dála Seán Mac Héil ar an 7 Nollaig.
Muireadhach mac Aodha
Tiarna Chlann Chosgraigh ba ea Muireadhach mac Aodha (bás 1124). Muintir Mhurchadha, agus Uí Fhlaithbheartaigh i gceannas ann, ba ea a ghaoil.
Spirit Radio
Is é Spirit Radio stáisiún raidió Críostaí in Éirinn. Thosaigh sé ar 1 Eanáir 2011.
An Liotuáin
Is tír í an Liotuáin (Liotuáinis: Lietuva), go hoifigiúl Poblacht na Liotuáine (Liotuáinis: Lietuvos Respublika), atá suite in oirthuaisceart na hEorpa. Is ceann de na Stáit Bhaltacha í. Is ball den AE í. Tá comhtheorainneacha aici leis an bPolainn, leis an mBílearúis, leis an Laitvia agus leis an gceantar Kaliningrad, ar limistéar scoite é de chuid na Rúise.
An Dara Cogadh Domhanda
Ón taobh eile de, is léir go raibh sé de phlean ag na Naitsithe gan aon fhorlámhas polaitiúil ná cultúrtha a fhágáil ag na Liotuánaigh sa tír a thuilleadh. Cosúil le go leor áiteanna eile in Oirthear na hEorpa, bhí na Naitsithe ag iarraidh an Liotuáin a thabhairt chun Gearmánachais trí fheirmeoirí Gearmánacha a thabhairt isteach leis an tír a choilíniú.
An Cultúr
B'é Kristijonas Donelaitis a chuir an chéad tús le litríocht nua-aoiseach na Liotuáinise leis an dán Metai ("Séasúir na Bliana"). Níor tháinig an dán i bprionta ach sa bhliain 1815, beagnach leathchéad bliain i ndiaidh bhás an fhile féin, agus is dócha nach dtiocfadh choíche, murach gur fhoilsigh an daonchara Prúiseach Ludwig Rhesa é. Sa bhliain 1845, tháinig an chéad leabhar staire amach sa teanga, mar atá, Būdas senovės Lietuvių kalnėnų žemaičių ("Nósanna na Sean-Liotuánach") le Simonas Daukantas.
2018 Bucharest Open
Ba chomórtas WTA Tour é 2018 Bucharest Open a imríodh ag Arenele BNR. Thosaigh an príomhchomórtas ar 16 Iúil 2018 agus chríochnaigh sé ar 22 Iúil 2018.
Allen Weisselberg
Luathshaol
Rugadh Weisselberg i Brooklyn, Nua-Eabhrac, agus d’fhás se suas i gcomharsanacht na buirge Brownsville. Is de shliocht Giúdach é. D'éirigh sé as Ardscoil Thomas Jefferson in Oirthear Nua-Eabhrac in aice láimhe, sula bhfuair sé Baitsiléir Eolaíochta sa gcuntasaíocht ó Ollscoil Pace i 1970.
Nuala Ní Dhomhnaill
Is file Éireannach í Nuala Ní Dhomhnaill.
Filíocht
Sa bhliain 1981 a foilsíodh a chéad chnuasach filíochta i nGaeilge: An Dealg Droighin (1981). Glacadh léi mar bhall d'Aosdána.
Aistriúcháin
Tá aistriúcháin le fáil i bhFraincis, i nGearmáinis, i bPolainnis, in Iodáilis, in Ioruais, in Eastóinis agus i Seapáinis freisin.
Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh
Rí Mhaigh Sheola ba ea  Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh  (bás 1036).
Larbha
250px|mion|deas|Larbha an Papilio xuthus (féileacán) Staid i bhforbairt ainmhí idir goradh agus baint amach na foirme fásta nó na haibíochta is ea larbha. Bíonn staideanna larbhacha de réir cineáil i ngrúpaí ainmhithe (mar shampla, an chruimh chabáiste larbhach i bhféileacáin). Go minic, ní bhíonn an ghnáthóg chéanna ag an larbha is an fhoirm fhásta. Feidhmíonn an staid larbhach mar staid scaipthe i dtimthriall beatha an ainmhí.
Cat Turcach
Saghas cat teaghlaigh le gruaig fhada a d'eascair ó réigiún Loch Van sa Tuirc. An fionnadh bán tiubh, marcanna scothdhearga/donna ar an gceann, eireaball scothdhearg/donn. Is breá leis snámh.
Airéas
Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige é Airéas.
Muireadhach ua Flaithbheartaigh
Glaodh 'ua Flaitbheartaigh' ar Mhuireadhach agus d'éireodh an t-ainm (sean-)athartha seo ina shloinne, Ó Flaithbheartaigh. Sna ginealaigh, deirtear gurbh é Maelcairearda a athair. Fuair duine den ainm seo bás faoin mbliain 993, ach tugtar an teideal rí Uí Bhriúin, agus ní go follasach mar rí Uí Bhriúin Seola.
Leo Weisgerber
Gairmréim léannta
Tar éis dó staidéar a dhéanamh i mBonn (1918–), mhúin Weisgerber mar ollamh le teangeolaíocht ghinearálta agus chomparáideach in Ollscoil Rostock (1927–), in Ollscoil Marburg (1938–) agus in Ollscoil Bonn (1942–). Bhí sé ina eagarthóir ar an iris Wörter und Sachen, a d'úsáid sé mar fheithicil dá chuid smaointe. Tar éis an Dara Cogadh Domhanda mhúin sé go príomha i mBonn. Scríobh sé go bisiúil ar feadh a shaoil. I measc gníomhaíochtaí eile bhunaigh sé an irisleabhar nua-aimseartha Gearmáinise Wirkendes Wort agus bhí sé ina chomhbhunaitheoir ar an Institut für Deutsche Sprache (Mannheim).
Hans Geiger
Fionnachtana
Sa bhliain 1909, dhear sé ionstraim áirimh lena chomhghleacaí Walther Muller chun an ghathaíocht seo a thomhas. Le chéile rinne siad an chéad áiritheoir Geiger.
Sunshine 106.8
mion|250px Is é Sunshine 106.8 stáisiún raidió i mBaile Átha Cliath in Éirinn. Thosaigh sé i mí Dheireadh Fómhair 2001.
American Idol (sraith 7)
B'iad Simon Cowell, Paula Abdul agus Randy Jackson na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh David Cook an tsraith agus tháinig David Archuleta sa dara háit.
Cathairstáit
Bhíodh timpeall 100 cathairstáit sa tSean-Ghréig agus ba bhall de cheann acu gach Gréagach. Tá fréamh an fhocail polaitíocht le fáil sna cathairstáit freisin: tagann an focal tríd an mBéarla dúinn ón nGréigis - polis (cathair) agus polites (saoránach).
Gordon Lightfoot
B'amhránaí Ceanadach é Gordon Meredith Lightfoot Jr CC (17 Samhain 1938 - 1 Bealtaine 2023) a ghnóthaigh rath idirnáisiúnta. Bhí éacht idirnáisiúnta bainte amach aige i gceol tíre, rac-tíre agus ceol tíre. Tugtar creidiúint dó as cuidiú le fuaim pop-pop na 1960idí agus na 1970idí a shainiú. Is minic a thugtar Lightfoot, a chreidtear as cuidiú le fuaim pop-pop na 1960idí agus na 1970idí a shainiú, mar an scríbhneoir amhrán is mó i gCeanada.
Microsoft Windows
Leaganacha
Is féidir na leaganacha Windows a roinnt idir na leaganacha le rith ar ríomhairí deisce agus na cinn le rith ar fhreastalaithe.
An Asarbaiseáin (tír)
Stair
Maidir leis an daonlathas, níl mórán den earra sin ar fáil sa tír. I dtúsbhlianta an neamhspleáchais, bhí an Asarbaiseáin á rialú ag an intleachtóir náisiúnaíoch úd Əbülfəz Elçibəy, ach ní raibh Elçibəy ábalta síocháin a choinneáil ná a chothú sa tír, nuair a thosaigh an cogadh mírathúil in aghaidh na nAirméanach ag luí ar eacnamaíocht agus ar pholaitíocht inmheánach na hAsarbaiseáine. Bhí Elçibəy ag comhoibriú go dlúth leis na Faolchúnna Liatha, eagraíocht Fhaisisteach sa Tuirc atá ag iarraidh na hiar-phoblachtaí Sóivéadacha a bhfuil teangacha de phór Tuirceach á labhairt iontu a aontú in aon tír amháin, an "Tuirceastáin Mhór". Ní raibh Elçibəy ábalta an tír a rialú ná an cogadh a fhearadh go héifeachtach, fiú le cabhair ó na comhairleoirí (ar bhaill de na Faolchúnna Liatha iad) a tháinig chuige ón Tuirc, agus sa deireadh thiar, ba é an t-iar-Chumannach úd Heydər Əliyev a chuir as cumhacht é. Fuair Əliyev bás sa bhliain 2003, agus tháinig a mhac İlham Əliyev i gcomharbas air.
Cataileipse
deas|250px|thumb|Cataileipse Cuma colainne, míchompordach neamhinmharthanach de ghnáth, a dtugtar solúbthacht céarach uirthi, a ghlacann duine le drochghalar síocóiseach nó i bhfrithghníomh histéireach.
Oileán an Eanaigh (idirdhealú)
Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Oileán an Eanaigh air:
Cúige Mumhan
Stair
mion|[[Carraig Phádraig, Co. Thiobraid Árann, ríchathaoir stairiúil Ríthe na Mumhan]]
Midlands Gold
Is é Midlands Gold stáisiún raidió i gContae na hIarmhí in Éirinn.
Little Richard
Amhránaí Meiriceánach Afracach ab ea Richard Wayne Penniman nó Little Richard a rugadh ar an 5 Nollaig, 1932 i Macon, Georgia agus a fuair bás ar an 9 Bealtaine, 2020.
Cinniúint fhollasach
mion| Léiriú fáthchiallach ar nuachóiriú an iarthar nua is ea American Progress (1872) le John Gast. Léirítear Columbia, pearsanú de chuid na Stát Aontaithe, ag treorú na sibhialtachta siar leis na lonnaitheoirí Meiriceánacha. Taispeántar í ag tabhairt solais ón oirthear go dtí an iarthar, ag sreangadh sreang [[Teileagrafaíocht|teileagraif, ag coinneáil leabhar, agus ag cur béime ar chéimeanna éagsúla de ghníomhaíocht eacnamaíoch agus de mhodhanna iompair atá ag forbairt. ]] Is éard is cinniúint fhollasach ann ná creideamh cultúrtha sna Stáit Aontaithe sa 19ú haois go raibh sé i ndán do lonnaitheoirí Meiriceánacha leathnú ar fud Mheiriceá Thuaidh.
Artaimís
Ba iad Séas agus Lató a tuismitheoirí. Ba é Apalló (Miotaseolaíocht na Gréige) a leathchúpla dearthár.
Eiseachas
Tá fealsúnacht an eiseachais bunaithe ar an meon eiseach a ghlacann leis nach bhfuil ciall ná cuspóir leis an saol, agus a admhaíonn an meascán mearaí a chuireann sin ar an duine aonair.
Fealsúna a raibh baint acu leis an eiseachas
clé|mion|200x200px
Réamhtheachtairí
clé|mion|199x199px|[[Albert Camus]]
Sádmhasacachas
Sanasaíocht
deas|mion|Duine leis an gcoiléar, úsáidtear go minic sa sádmhasacachas
Cruach Phádraig
Seanchas
De réir an tseanchais chaith Naomh Pádraig Carghas na bliana 441 anseo ag guí agus ag troscadh.
Conwy (baile)
Baile i Conwy, an Bhreatain Bheag, is ea Conwy, 205 km ó Caerdydd agus 319 ó Londain. Tá daonra 14,274 ann, agus tá 3901 (27.3%) in ann Breatnais a labhairt. mion|Conwy, taobh istigh de na ballaí
Anna Nicole Smith
Beathaisnéis
Rugadh Anna Nicole Smith faoin ainm Vickie Lynn Marshall (nó Vickie Lynn Hogan) i Houston, Texas sa bhliain 1967.
Dlí Henry
Feidhm dlí Henry
Faoi bhrú ard, méadaíonn intuaslagthacht CO2. Nuair a osclaítear an buidéal go brú atmaisféarach, laghdaíonn intuaslagthacht agus scaoiltear na boilgeoga gáis ón leacht. Bíonn tiúchan ocsaigine san fhuil agus sna fíocháin chomh híseal sin go mbraitheann siad lag agus ní bhíonn siad in ann smaoineamh i gceart, riocht ar a dtugtar hiopocsacht.. Tá 2 san fhuil agus sna fíocháin chomh híseal go mbraitheann siad lag agus nach bhfuil siad in ann smaoineamh i gceart, riocht ar a dtugtar hypoxia. Análaítear gás ag an mbrú comhthimpeallach a mhéadaíonn le doimhneacht mar gheall ar an mbrú hidreastatach. Méadaíonn intuaslagthacht na ngás ag doimhneacht de réir dhlí Henry, agus mar sin glacann fíocháin an choirp níos mó gáis le himeacht ama go dtí go bhfuil siad sáithithe don doimhneacht. Nuair a bhíonn an tumadóir ag dul suas díchomhbhrúitear é agus laghdaíonn intuaslagthacht na ngás atá tuaslagtha sna fíocháin dá réir. Má tá an forsháithiú rómhór, d’fhéadfadh boilgeoga foirmiú agus fás, agus d’fhéadfadh láithreacht na mboilgeog seo a bheith ina gcúis le calcthaí sna ribeadáin, nó díchumadh sna fíocháin níos soladaí a d’fhéadfadh damáiste ar a dtugtar breoiteacht dí-chomhbhrúcháin a dhéanamh. Chun an díobháil seo a sheachaint caithfidh an tumadóir dul suas go mall go ndéanann an fhuil an iomarca gás tuaslagtha a iompar agus a scaoileadh isteach sa ghás scamhóg.
Éraic
San Fhéineachas, cáin nó cúiteamh ba ea éraic (nó éric ; Gaeilge an lae inniu: éiric ) le haghaidh dúnmharaithe nó mórchoireanna eile. B'ionann é as Sean-Ghaeilge agus galanas as Breatnais agus weregild as Angla-Shacsainis agus Lochlainnis. Mhair an téarma mar 'éiric' go dtí an séú haois déag, ach faoin am sin, ag baint ach amháin le cúiteamh as marú duine Éireannaigh. Dá n-éalódh an t-ionsaitheoir, ba chóir dá mhuintir an éiric a íoc.
Saorstát Éireann
Is é Saorstát Éireann an stát a bunaíodh i sé chontae fichead na hÉireann, ar an 6 Nollaig 1922, i ndiaidh shíniú an Chonartha Angla-Éireannaigh. Mhair an Saorstát go dtí gur tháinig Bunreacht na hÉireann i bhfeidhm sa bhliain 1937.
René Robert Cavelier La Salle
Taiscéalaí a rugadh i Rouen na Fraince ab ea René Robert Cavelier La Salle (21 Samhain 1643 - 19 Márta 1687). Chuir sé faoi i gCeanada i 1666, agus i 1682 thaistil síos aibhneacha Ohio is Mississippi don fharraige. Thug sé an t-ainm Louisiana (as Louis XIV na Fraince) ar an réigiún ag béal an Mississippi.
John Bellingham
Faoi cheann seachtaine a triaileadh agus crochadh Bellingham. Is cosúil go raibh Bellingham as a mheabhair ach crochadh é ina ainneoin sin.
Martin O'Malley
Luathshaol
D'fhreastail O'Malley ar Our Lady of Lourdes School i mBethesda agus Gonzaga College High School. Chuaigh sé ina dhiaidh sin go hOllscoil Chaitliceach Mheiriceá mar ar bhain sé céim bhaitsiléara amach sa bhliain 1985. Bronnadh céim Juris Doctor air sa bhliain 1988 i Scoil Dlí Ollscoil Maryland.
Aitéiné
Ainmneacha Gréagacha ar Aitéiné:
Ba é an Partanón, teampall Ataene, an t-áras ba mhó sa chathairstát, agus dealbh Ataene a bhí timpeall ar 10 méadar ar airde in aice leis. Rinne an dealbh seo é Féidias.
Seán F. Lemass
Polaitíocht
Toghadh Lemass mar theachta i nDáil Éireann i 1924 (san fhothoghchán "Dublin South" ar 18 Samhain 1924). Bhunaigh sé Fianna Fáil i 1926 le hEamon de Valera agus comhghleacaithe eile.
Apalló (miotaseolaíocht)
Ba é Séas a athair agus Lató a mháthair. Ba í Artaimís a leathchúpla deirféar; rugadh ar an oileán coisricthe Dhéalós iad.
Ianómámaigh
mion|clé|Ianómámaigh
An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais
Is roinn rialtais de chuid Rialtas na hÉireann í an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais, suite i mBaile Átha Cliath.
Kerry-Anne Mendoza
Gairmréim
Bhí Mendoza ina bainisteoir tionscadail ar bhainc na mórshráideanna agus b'iarchomhairleoir bainistíochta sa bhaincéireacht í, sa rialtas áitiúil agus sa tSeirbhís Náisiúnta Sláinte, a d’fhág a post chun a bheith páirteach san agóid Occupy.
Contae na Gaillimhe
Tá Contae na Gaillimhe i gCúige Chonnacht in iarthar na hÉireann. Tá taobh thoir an chontae buailte leis an tSionainn, agus tá talamh measartha maith sa chuid sin den chontae agus i ndeisceart an chontae. Tá an talamh in iarthar an chontae garbh don chuid is mó, agus é buailte idir sléibhte agus an fharraige. In iarthuaisceart an chontae tá Loch Coiribe agus Loch Measca. Idir an dá loch seo tá Cunga Fheichín, agus aistear an-ghearr ón mbaile tá Maigh Tuireadh, áit ar troideadh cathanna ollmhóra san am réstairiúil. I measc na sléibhte áirgiúla tá na Beanna Beola agus Sléibhte Mhám Toirc.
Boots Riley
Comhoibriú le Tom Morello
Sa bhliain 2006, chuaigh Morello i dteagmháil le Riley chun banna a bhunú faoin ainm “Street Sweeper”, agus “Street Sweeper Social Club” níos déanaí. D'eisigh siad an chéad albam a bhí acu sa bhliain 2009, agus chuaigh siad ar camchuairt mar thaca leis an albam in éineacht le Nine Inch Nails agus Jane's Addiction. D'eisigh Street Sweeper Social Club an EP The Ghetto Blaster i mí Iúil 2010.
Cuisneoir
thumb|300px|Cuisneoir ag cur thar maol le [[bia agus an doras ar oscailt.]]
Brown Thomas
Stair
Sa bhliain 1989, rinne an comhlacht iarracht an Switzer Group a cheannach, bhí Switzer i mBaile Átha Cliath san áireamh, chomh maith le Cashs de Chorcaigh, Moons de Ghailimh agus Todds de Luimnigh ó House of Fraser. Faraor, sáraíodh an Grúpa Ewart ó Bhéal Feirste iad. Theip ar Ewart, toisc nach bhféadfaí an margadh a mhaoiniú, rinne Brown Thomas tairiscint eile dá bharr i mí na Samhna 1990, ar ghlacadh leis. Le sin críochnaigh an éadáil ar 16 Aibreán 1991.
Craobh fhiáin
Is planda í an chraobh fhiáin.
Cynan Dindaethwy ap Rhodri
Beathaisnéis
De réir na ginealais, ba mhac Rhodri Molwynog é Cynan. Fuair Rhodri bás sa bhliain 754 níl aon trácht ar Cynan go dtí 813, mar sin deirtear sa Bywgraffiadur Cymreig go bhfuil earráid sa ghinealais. D'éirigh Cynan ina rí ar Gwynedd ar bhás Caradóg ap Meirion, a deirtear gur col ceathrair dó é. Throid Cynan le Hywel, a dheartháir dar leis an Dr. David Powel, cé go dtugtar Hywel ap Caradog air uaireanta. Sa bhliain 814 d'éirigh le Hywel Ynys Môn a ghabháil ó Chynan. Sa bhliain 816 bhuaigh Cynan an t-oileán ar ais, ach fuair sé bás an bhliain sin.
Vicipéideoir cónaithe
Suim a fhorbairt
I mí Eanáir 2013, ba í Gerald R. Ford Presidential Library an chéad leabharlann uachtaránachta chun Vicipéideoir a fhostú, nuair a d’fhostaigh siad Michael Barera, mac léinn máistir in Ollscoil Michigan.
Lá na nAithreacha
Tugtar bronntanais mar aon le hearraí crua agus uirlisí d'aithreacha ar fud an domhain ar an lá sin.
Coláiste Éanna
Is meánscoil suite i gContae Bhaile Átha Cliath é Coláiste Éanna.
An Fuadach
Aistriúcháin Gaeilge
is é Leon Ó Broin a d'aistrigh An Fuadach go Gaeilge (Oifig an tSoláthair, 1931).
Sherlock Holmes
Scríobh Conan Doyle faoi Holmes i gceithre leabar agus caoga sé gearrscéal. An chéad scéal ná A Study in Scarlet i rith na bliana 1887. Chomh maith leis sin, scríobh an t-údar The Sign of Four, A Scandal in Bohemia agus The Valley of Fear.
Carachtar eile is ea Dr. John Watson, lóisteoir a chónaíonn le Holmes, agus is é atá ag insint na scéalta i roinnt cásanna.
Beathaisnéis
D’aistrigh sé chuig 221B Baker Street, i Londain, leis an Dr. John Watson. Nuair a tháinig Watson isteach ina shaol, thosaigh siad ag obair le chéile. Cabhraíonn Watson Holmes leis a chuid oibre agus a chuid imscrúdaithe. Breacainn sé síos a chuid nótaí agus a achoimrí.
Caisteal Dhún Éideann
clé|250px|mion|Caisteal Dhún Éideann
Bun-sgoil Taobh na Páirce
Tig le páistí a thagann tríd an scoil a leanúint orthu ag Ardscoil Sheumais Ghilleasbuig, áit ina bhfuil iomaí ábhar á mhúineadh trí mheán na Gàidhlig.
Il commissario Montalbano
Príomhshuímh scannánaíochta
mion| Promanáid Cois Farraige agus Teach ficseanúil Montalbano (Punta Secca)
Arganátaigh
An Lomra Óir
D'fhoghlaim Iasón níos déanaí go raibh Peilias á chéasadh ag taibhse Priocsais. Bhí Priocsas tar éis teitheadh ó Orcaiméineas ag marcaíocht ar reithe diaga ionas nach ndéanfaí é a íobairt agus chuaigh sé ar a chaomhnú i gColcas, áit ar diúltaíodh adhlacadh ceart dó níos déanaí. De réir oracail, ní bheadh rath ar Iolcas go deo mura dtabharfaí a thaibhse ar ais i long, in éineacht le lomra an reithe órga. Bhí an lomra seo ar crochadh anois ó chrann i ngarraí an Airéis Cholcaigh, faoi gharda dragain nár chodail riamh. Mhionnaigh Peilias roimh Shéas go dtréigfeadh sé an ríchathaoir ar fhilleadh Iasóin, agus é ag súil go marófaí Iasón le linn a iarracht Lomra an Óir a ghoid. Ach, mar a tharla sé, chosain Héire Iasón le linn an turais chontúirtigh.
Lascghéagán
Is éard is lascghéagán (nó lascnaid ) ann ná struchtúr, cosúil le lasc, a fhaightear ar chuid de na baictéir agus cuid mhaith orgánach le núicléas scoite a chuimsíonn an t-ábhar géiniteach. Feidhmíonn na lascnaidí chun an t-orgánach a thiomáint is a ghluaiseacht, ag rothlú i gcás na mbaictéar, ag guagaíl i gcás na gceall eile. Ar na horgánaigh dheireanacha seo, bíonn dhá shaghas lascnaide: cineál mín, cosúil le fuip, agus cineál atá cosúil le tinsil le sraitheanna gruaige ar a fhad.
Grassington
Is baile suite i Yorkshire Thuaidh é Grassington.
Toircshliabh
Sliabh in Iorras, i gContae Mhaigh Eo is ea Toircshliabh (401 m).
David Lloyd George
Bás
Tháinig ailse phutóige ar David Lloyd George, D’éag sé ar 26 Márta 1945 i Llanystumdwy, Gwynedd, Bá Ceredigion.
Seán Ó Dubhuí
Saol
I mí na Samhna na bliana sin, b'é Ó Dubhuí a bhí taobh thiar éalú Mhic Stíofáin ó Phríosún Richmond i mBaile Átha Cliath. I mí Feabhra 1866, bhí plean ag Comhairle Chogaidh an IRB éirí amach a dhéanamh láithreach, ach níor aontaigh Séamas Mac Stíofáin leo. Bhí fearg ar Ó Dubhuí, mar bhí suas le 80,000 fear aige in airm na Breataine a bhí réidh. Pé scéal é, fuair na húdaráis eolas faoin scéim, agus sheol siad na Fíníní san airm thar lear. Gabhadh Ó Dubhuí, agus caitheadh é i bPríosún Mhuinseo.clé|mion|366x366px|John Devoy i mBaile Átha Cliath, chun bualadh leis an Taoiseach Cosgrave, 23 Iúil 1924
Apple Inc.
Conspóidí
Rinne an rialtas Éireannach aisghairm ar an éileamh cánach ón Eoraip. D'éist an chúirt an cás agus bhí an bua ag Éirinn agus Apple sa bhliain 2020.
Mary Mulvihill
B'eolaí, láithreoir teilifíse, láithreoir raidió, údar agus oideachasóir Éıreannach í  Mary Mulvihill (1 Meán Fómhair 1959 – 11 Meitheamh 2015). Bhunaigh sí, agus bhí sí mar an chéad chathaoirleach de, Women in Technology and Science (WITS), agus creidtear gur ceannródaí í sa réimse cumarsáid eolaíochta in Éirinn. Bhí sí le feiceáil i liosta Silicon Republic '100 Top Women in STEM'.
Coláiste Moibhí
Iontas a sheasanna amach faoi Choláiste Móibhí ná gur fhan si ar oscailt tar éis don Uachtarán Pádraig Ó hIrghile na cúig gcinn catiliceach eile (2 cheann do bhuachaillí 3 chinn do chailíní) a dhúnadh i 1961 is é mar Aire Oideachais do rialtas Fianna Fáil idir 1959-1965
Liam Ó Flaithearta
Saothair
Rinneadh cinsireacht ar cúig leabhar de chuid Uí Fhlaithearta.
Eolas
Tá an Liam and Tom O'Flaherty Society bunaithe, a eagraíonn "Féile na bhFlathartach" gach bhliain in Inis Mór. Tá suíomh acu ar facebook a thugann eolas agus tuairiscí ar na h-imeachta sa chumann.
Liam Tomás Mac Cosgair
1923-1932
27 Lúnasa 1923: Bhuaigh Cumann na nGaedheal, an páirtí a d’eascair as eite Shinn Féin a bhí ar thaobh an Chonartha, an chéad olltoghchán i Saorstát Éireann. Ghnóthaigh páirtí LT Mac Cosgair 63 shuíochán agus Éamonn de Valéra 44. Staon ionadaithe Shinn Féin de Valéra ó shuí sa Dáil go dtí 1927.
Hans Lammers (Naitsí)
Nuremberg
Bhí Lammers ina fhinné i dtriail na bpríomhchoirpeach cogaidh Gearmánach (1945-46) agus ina chúisí i dTriail na nAireachtaí (1948-49). Ciontaíodh é sa bhliain 1949 agus gearradh téarma príosúnachta fiche bliain air.
Mustafa Kemal Atatürk
Ba é Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1881 – 10 Samhain 1938) a bhunaigh poblacht na Tuirce. Fuair sé oiliúint oifigigh san Arm Otamánach agus throid sa Chéad Chogadh Domhanda in aghaidh na Breataine. I ndeireadh an chogaidh thapaigh sé an deis agus chuaigh i gceannas ar arm mór in oirthear na Tuirce.
Páirtí polaitíochta
Eagraíocht polaitiúil is ea an páirtí polaitíochta atá dírithe ar chumhacht a bhaint amach i rialtas na tíre. Glactar leis go bhfuil trí phríomhchuspóir ag gach páirtí polaitíochta, mar atá, obair eagraíochta, obair fógraíochta, agus obair idé-eolaíochta.
Steiréiliteagrafaíocht
Modh
Tógann an steiréiliteagrafaíocht réada nó páirteanna plaisteacha sraith ar shraith ach ga léasair a rianú ar dhromchla daibhche d’fhótapholaiméir leachtach. Soladaíonn an aicme ábhair seo, a forbraíodh a chéaduair le haghaidh na dtionscal priontála agus pacáistíochta, go tapa cibé áit a mbuaileann an ga léasair dromchla an leachta. clé|mion|256x256px Tar éis sraith amháin a rianú ina hiomláine, íslítear píosa beag í isteach sa dabhach agus rianaítear an dara sraith díreach sa mhullach ar an gcéad cheann. De bharr airí féinghreamaitheach an ábhair, greamaíonn na sraitheanna dá chéile agus foirmítear réad tríthoiseach iomlán sa deireadh tar éis cuid mhór de na sraitheanna sin a chruthú.
An tSeoirsis
Tá aibítir dá cuid féin ag an tSeoirsis. Deir na hAirméanaigh gurbh é Mesrop Mashtots, naomhphátrún na hAirméine, a rinne í, díreach mar a chum sé aibítir na hAirméinise féin, ach is é an scéal a insíonn na Seoirsigh féin gurbh é an Rí Pharnavaz a cheap na litreacha sa cheathrú haois i ndiaidh bhreith Chríost.
An aibítir
(Seo iad na litreacha atá in úsáid i Seoirsis an lae inniu. Tá roinnt litreach de chuid na Sean-Seoirsise fágtha ar lár.)
ბ = b გ = g დ = d ე = e ვ = v
ფ = p (láidir)
ქ = k (láidir)
ყ = q'. Is fuaim é seo nach mbíonn a leithéid le fáil sna teangacha eile. Go bunúsach, is k scornánaithe é a fhuaimnítear i bhfad siar sa scornach!
ჩ = Č
ჯ = j
Sailchuach chonfhiaclach
Planda ilbhliantúil atá dúchasach do choillte san Eoraip is an Áise. 10-15 cm ar airde, táirgeann sí cormáin. Ní fíorshailchuach í. Na duilleoga ubhchruthach scothghorm, marmaraithe le scothdhonn/corcra. Na bláthanna 5 cm ar trastomhas, dearg/corcra nó bán, aonarach cromtha, 6 theascán iombhláth cuachta ar ais chun caipín Turcach a dhéanamh.
Risteárd de Hae
Ba é Risteárd de Hae (Richard James Hayes) (1902 - 1976) Stiúrthóir Leabharlann Náisiúnta na hÉireann. Ina theannta sin, bhí sé ina chódscaoilteoir i rith an Dara Cogadh Domhanda.
Luathshaol
Rugadh é i Mainistir na Féile do Richard James Hayes agus do Kate Whelan. D’éirigh thar barr leis ar scoil i gColáiste Choill Chluana Gabhann, agus i gColáiste na Tríonóide fuair sé trí chéim BA - Léann Ceilteach, Nuatheangacha, agus Fealsúnacht. Ina dhiaidh sin fuair sé dochtúireacht sa dlí.
Stiúrthóir
Mar Stiúrthóir na Leabharlainne Náisiúnta fuair sé seilbh ar pháipéir Urmhumhan i gcaisleán Chill Chainnigh agus chuir cáipéisí Éireannacha thar lear á micreascannánú. Cuireadh treoir ar fáil do lámhscríbhinní agus do thréimhseacháin (Manuscript sources for the history of Irish civilisation, 1965, agus Sources for the history of Irish civilisation: articles in periodicals, 1970). Foilsíodh a Foclóir Gaeilge agus Frainncise i 1952.
Lúthchleasaíocht ag Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1904 — maratón
Achoimre
Ghlac Andarín Carvajal, fear poist as Cúba, páirt sa mharatón freisin ag an nóiméad deireanach. Tar éis dó a chuid airgid go léir a chailliúint ar an gcearrbhachas i New Orleans, Louisiana, chuaigh sé ar an ordóg go St. Louis, agus bhí air an rás a rith in éadaí sráide a ghearr sé timpeall a chosa chun bríste gairid a dhéanamh díobh. Níor ith sé greim bia le 40 uair an chloig roimh an rás. Ar an gcúrsa, chonaic sé duine den lucht féachana ag ithe dhá phéitseog. D'fhiafraigh Carvajal de an bhféadfadh sé na péitseoga a thabhairt dó, ach dhiúltaigh an fear. Ghoid Carvajal an dá phéitseog agus theith sé. Níos déanaí, stop sé in úllord in aice leis an gcúrsa le cúpla úll a ithe, ach bhí siad lofa. Bhí sé buailte le crampaí láidre sa bholg, agus b’éigean dó luí síos agus néal codlata a dhéanamh. In ainneoin an tinnis bhoilg agus an néal codlata, chríochnaigh sé an rás sa cheathrú háit.
Chríochnaigh na fir ón Afraic Theas, Len Taunyane agus Jan Mashiani, sa naoú agus sa dóú háit déag faoi seach: ba chúis díomá é sin; is dócha go raibh toradh níos fearr i ndán do Taunyane, ach chuaigh sé beagnach míle ar strae ón chúrsa dá bharr scata madraí fiáine a chuaigh sa tóir air le linn an rása.
Pàrlamaid na h-Alba
Cumhachtaí
Socraítear cuid de na cúrsaí a bhaineann le hAlbain ach a bhfuil tionchar acu ar an Ríocht Aontaithe, nó tionchar idirnáisiúnta, i bParlaimint na Ríochta Aontaithe i Westminster seachas i dTeach an Róid. Is é “cúrsaí in áirithe” a thugtar ar na rudaí seo, ina n-áireamh siúd:
Liam Mac Cosgair
Polaitaíocht
Sa bhliain 1971/1972, thacaigh Mac Cosgair le reachtaíocht de chuid an Rialtais a raibh faoi cur i gcoinne an IRA, in ainneoin go raibh cuid mhaith de bhaill a pháirtí ar son gan tacú leis na dlíthe nua.
Teatrocsaíd oismiam
Ocsaíd na dúile oismiam is ea an chomhdhúil cheimiceach teatrocsaíd oismiam, ina bhfuil a uimhir ocsaídiúcháin is mó aige - 8. 'Se OsO4 an foirmle atá aige. Tá sí fíor-nimhiúil.
Imoibriú aigéad–bunanna
Tá sé tábhachtach smaoineamh ar shamhlacha an imoibrithe aigéad–bunanna mar theoiricí a chomhlánaíonn a chéile. Mar shampla, tá an sainmhíniú is leithne ag samhail reatha Lewis ar cad is aigéad agus bun ann, agus teoiric Brønsted-Lowry mar fhothacar de na haigéid agus na bunanna, agus teoiric Arrhenius an ceann is sriantaí.
Teoiric ocsaigine Lavoisier maidir le haigéid
Chuir Lavoisier an chéad choincheap eolaíoch aigéad–bunanna ar fáil timpeall na bliana 1776. Ó tharla go raibh eolas Lavoisier ar aigéid láidre teoranta go príomha d’ocsaigéid, mar shampla HNO3 (an t-aigéad nítreach) agus H2SO4 (an t-aigéad sulfarach), a mbíonn adamh lárnach iontu i staideann ard-ocsaídithe timpeallaithe ag ocsaigin, agus ós rud é nach raibh sé ar an eolas faoi fhíor-chomhdhéanamh na n-aigéad hidreahaileach (HF, HCl, HBr, agus HI), shainigh sé aigéid i dtéarmaí a gcuid ocsaigine, a d’ainmnigh sé i ndáiríre ó fhocail Ghréagacha a chiallaíonn “ginteoir aigéid” (ón nGréigis οξυς (oxys) a chiallaíonn “aigéad” nó “géar” agus γεινομαι (geinomai) a chiallaíonn “gin”). Mhair sainmhíniú Lavoisier ar feadh breis agus 30 bliain, go dtí gur scaoileadh alt le Sir Humphry Davy amach sa bhliain 1810, agus ina dhiaidh sin a léachtaí inar chruthaigh sé go raibh easpa ocsaigine i H2S, H2Te, agus na haigéid hidreahaileacha. Mar sin féin, theip ar Davy teoiric nua a fhorbairt, ag teacht ar an gconclúid “nach bhfuil aigéadacht ag brath ar aon substaint bhunaidh ar leith, ach ar shocrú aisteach substaintí éagsúla”. (Béarla: acidity does not depend upon any particular elementary substance, but upon peculiar arrangement of various substances.)  Chuir Jöns Jacob Berzelius modhnú suntasach amháin ar theoiric ocsaigine ar fáil, a dúirt gur ocsaídí neamhmhéadail iad aigéid agus gur ocsaídí miotail iad bunanna.
Sainmhíniú Brønsted–Lowry
Uime sin, is bun é A-, de réir Bhrønsted–Lowry. In allagar na ceimice tugtar an bun comhchuingeach den aigéad HA ar A-. Cuirtear an sainmhíniú in iúl i dtéarmaí shlonn cothromaíochta;
The Beatles
Tionchair cheoil
Mar a dúirt John Lennon féin: "B'é Elvis a chuir tús liom ag ceannach ceirníní. Cheap mé go raibh an t-ábhar luath ar fheabhas. Chuaigh ré Bill Haley tharam, ar bhealach. Nuair a tháinig a cheirníní ar an raidió, bheadh mo mháthair ag éisteacht leo ach ní dheachaigh siad i bhfeidhm ormsa. S'é Elvis a mhúscail suim ionam sa rac-cheol. Nuair a chuala mé 'Heartbreak Hotel', dúirt mé liom féin "Sin é!", agus thosaigh mé ag fás "sideburns" agus an chraic seo". Dúirt Lennon freisin: "Ní raibh tionchar ag rud ar bith orm, sular chuala mé Elvis. Gan Elvis, ní bheadh aon Beatles ann".
Hamburg
Thart ar tús na bliana 1962, luaigh an iris Cashbox "My Bonnie" mar cheádligean "foireann rac-cheoil nua, Tony Sheridan and the Beat Brothers". Rinneadh cúpla cóip den albam faoin lipéad úd Decca agus seoladh iad do dtí ceirneoirí i Meiriceá. Bhí margadh ag American Decca le Polydor agus Deutsche Grammophon, rud atá íorónta mar bhí conradh ceoil diúltaithe ag Decca sa Bhreatain ag an am seo. Nuair a d'fhill an banna ar ais go Learpholl, d'fhan Sutcliffe in Hamburg le Kirchherr arís. Timpeall an ama seo, thosaigh McCartney ag seinm an dordghiotár ina áit in aon chor.
Trasnaíonn Beatlemania an tAtlantach
I mí Meithimh 1965, bhronn Banríon Eilís II na Ríochta Aontaithe Ord Impireacht na Breataine, nó MBE ar an gceathrar. B'é an príomhaire Harold Wilson (a bhí ina theachta ón gceantar Huyton, i Learpholl) a mhol na hainmniúcháin. Ba mhór an onóir é don bhanna, ach chuir an eachtra tús le conspóid mhór i measc daoine eile ar a bronnadh an MBE orthu cheana. Bronnadh MBE don chuid is mó ar sheanfhundúirí míleata agus ceannairí cathartha, agus mar thoradh bhí fearg ar dhaoine coimeádacha nuair a fuair ceoltóirí an onóir chéanna. Thosaigh roinnt daoine ag tabhairt na mbonn ar ais chun agóid a dhéanamh—dhá cheann ar an 14 Meitheamh, sula bhfuair na Beatles a mboinn féin ar an 26 Deireadh Fómhair.
Uí Dhomhnaill
Príomhchlann Thír Chonaill, Cúige Uladh ba ea Uí Dhomhnaill nó Uí Dhónaill (Meán-Ghaeilge Uí Domnaill) sa ré mheánaoiseach agus luath-nua-aoiseach na hÉireann.
Bunús
Rianaíonn gaoil Uí Dhomhnaill, clann Uí Néill de Chineál Eoghain, a shinsearacht trí Eoghan mac eile le Niall.
Achrainn agus diaspóra
Chloígh Uí Dhomhnaill Uí Néill i gCath Chnoc an Bhogha sa bhliain 1552. Sa bhliain 1541, ghlac Manus O'Donnell le Géilleadh agus Athbhronnadh. Sa bhliain 1567, chloígh Uí Dhomhnaill Uí Néill arís i gCath Fhearsaide Móire, ag dearbhú arís a gceannais sna hUlaidh.
200px|mion|''[[Hugh Albert O’Donnell (2a hIarla Thír Chonaill), deich mbliana d'aois 10 ag cúirt Albert VII, Ard-diúc na hOstaire.]]
Michael Havers, Barún Havers
clé|mion|Armas Havers i d[[Teach na dTiarnaí ]] Polaiteoir agus breitheamh de chuid Shasana ba ea Robert Michael Oldfield Havers, Barún Havers PC (10 Márta 1923 – 1 Aibreán 1992). Bhí sé ina Ard-Aighne ó 1979 go 1987 agus ansin ina Ard-Seansailéir ar feadh seal gairid.
Conspóidí
Chuir Havers cás an ionchúisimh i láthair le linn na dtrialacha Ceathrar Guildford agus Seachtar Maguire.
Bhí Havers ina Ard-Aighne nuair a cuireadh Peter Sutcliffe, an Yorkshire Ripper, ar a thriail sa bhliain 1981. Tharraing sé conspóid air féin nuair a cuireadh an locht ar striapacha.
Saileachán Francach
Saileachán ilbhliantúil a fhásann go hingearach suas le 120 cm ar airde é saileachán Francach nó lus na tine (Chamaenerion angustifolium). Dúchasach don Eoraip, an Áise is Meiriceá Thuaidh. Scaipeann na fréamhacha trí dhreapadh. Na duilleoga i rinsí, 3 cheann an rinse. Na bláthanna ar spící fada, 2-3 cm ar leithead le 4 sheipeal chaola dhúchorcra is 4 pheiteal bhánchorcra spunógchruthacha eangacha ar fheadán ubhagáin caol scothchorcra. Cuid mhór síolta le cleití bána ar a chochall. Tugtar fiaile tine air freisin de bhrí go bhfuil sé chomh tapa sin in athchoilíniú talún a glanadh le déanaí le tine. Uaireanta saothraítear é mar mhaisiúchán, agus is fiaile ionsaitheach é freisin.
Clubanna seaimpíní an domhain peile
Comórtais
Is comórtas peile é Corn Club Domhanda FIFA a eagraíonn Cumann Fédération Internationale de Football (FIFA). Reáchtáladh an chéad chomórtas sa bhliain 2000 sa Bhrasaíl agus cé nach raibh aon chomórtas ann idir 2001 agus 2004, tá an comórtas ar siúl gach bliain ó 2005. Tá seacht gclub san iomaíocht, seaimpíní gach ceann de Chónaidhm FIFA: an Afraic (CAF), an Áise (AFC), Meiriceá Theas (CONMEBOL), an Eoraip (UEFA), Meiriceá Thuaidh, Meiriceá Láir agus an Mhuir Chairib (CONCACAF), an Aigéine (OFC) agus seaimpíní na tíre a óstáil an comórtas.
Oileán an Órchiste
Tá sé ar cheann de na húrscéala is mó riamh a bhfuil athchóiriú déanta air. Is mar scéal theacht in inmhe a aithnítear go coitianta é, agus tá cáil ar leith ar Oileán an Órchiste mar gheall ar an atmaisféar, na carachtair, agus ar an léiriú ann ar dhébhríochas na moráltachta — i bpearsa Long John Silver — rud neamhchoitianta i litríocht na n-óg. clé|mion|203x203px|eagrán 1911 den leabhar le N.C. Wyeth
An Scéal
In ainneoin a óige, is é Jim Hawkins laoch an scéil.
Montalbano óg
Achoimre
Go luath sna 90idí, ceapadh an Cigire Salvo Montalbano mar choimisinéir agus aistríodh é go Vigata (cathair samhailteach) sa tSicil, an t-oileán inar rugadh é.
Nollaig Ó Conchubhair
Is iománaí é Nollaig Ó Conchubhair, nó Noel Connors mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 5 Bealtaine 1990. Is as Contae Phort Láirge é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2010, 2015 agus 2017.
Melvil Dewey
Rugadh Melville Louis Kossuth (Melvil) Dewey in Adams Center, Jefferson County, Nua-Eabhrac. D'fhreastail sé ar Amherst College, áit a raibh sé ina bhall de Delta Capa Eipsealón (craobh Sigme). Bhain sé bunchéim amach sa bhliain 1874 agus fuair sé a mháistreacht ó Amherst sa bhliain 1877.
Cathal Brugha
Cogadh Cathartha na hÉireann
An 5 Iúil 1922, goineadh é tar éis ionsaí fhórsaí an tSaorstáit ar Óstán Hammam i Sráid Uí Chonaill. An t-urchar a bhuail é, ghearr sé artaire sa leis aige, agus b'é an cur fola ba thrúig bháis dó. D’éag sé an 7 Iúil in Ospidéal an Mater. Bhí aon lá déag ag teastáil uaidh le hocht mbliana is dhá scór a shlánú.
Táirgeadh crainn Nollag
Úsáideann an Bhreatain Mhór thart ar 8 milliún crann gach bliain, agus sna Stáit Aontaithe, díoltar idir 35 agus 40 milliún crann le linn séasúr na Nollag. Is sa tSín a dhéantar formhór na gcrann Nollag saorga.
Scátháin na bhFlatha
Luathmheánaois
Teacsanna Cairilínseacha:
Téacsanna Éireannacha
Daria Gavrilova
Is imreoir leadóige gairmiúla ón Astráil í Daria Gavrilova. Rugadh í ar an 5 Márta 1994.
Little Victories
Fáilte
In ainneoin an rath  Snapshot, fuair Little Victories scór 61/100 ar Metacritic.
Tadhg de Búrca
Is iománaí é Tadhg de Búrca. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 1994. Is as Contae Phort Láirge é. Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2015.
Charles Louis Alphonse Laveran
Lia Francach ab ea Charles Louis Alphonse Laveran (18 Meitheamh 1845 - 18 Bealtaine 1922). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1907 as a thaighde ar conas a chuireann prótasóin tús le galair. D'aimsigh sé cúis na maláire i 1880.
The Field (scannán)
Plota
Is feirmeoir é Bull McCabe agus chuireann sé asal marbh i loch a bhfuil in aice láimhe. Ní raibh an asal seo, asal Bull McCabe. Tagann sé ar áis go dtí Bull McCabe go raibh sé a mhac Tadhg a mharaigh an asal. Dúirt Tadhg go raibh an asal ar dtalamh na McCabes agus go raibh sé ag chuir isteach ar. Bhí an úinéir den asal an míshásta faoin bás agus dúirt se le Bull McCabe go chosnódh an bás seo ‘airgead fola’.
Gan eolais ar bith ag Bull McCabe, bhí a mhac Tadhg ag tabhairt am uafásach don baintreach agus shíl sí go raibh an athar taobh thiar de. Cheap sí go raibh sé ag tabhairt an am uafásach dí chun an talamh a díol go dtí an chlann. Nuair a chuala Bull Mccabe go raibh an talamh ag dul suas ar an margadh ar díol, téann sé síos go dtí an teach tábhairne ag rá nach raibh aon duine chun tairiscint a dhéanamh ar mar ba é a talamh agus bhí sé chun é a cheannach.
Tagann Peadar go dtí an sráidbhaile, áit ina bhfuil sinsearach aige. Tá plean aige chun gléasra nua agus bóithre nua a thógáil in san ceantar agus lárnach chun an plean sin a chur i gcrích. Ag an margadh, cuireann Peadar tairiscint de 80 punt ar an réimse, 30 punt níos mó ná an méid airgead a bhfuil ag Bull. Tá an baintreach ag feachaint ar an troid faoin réimse agus de réir sin, deireann sí leis an mbeirt acu go mbeadh margadh nua amarach leis an praghas ag tosú ag 100 punt. Bhí a fhios ag Bull nach raibh sé in ann níos mó airgead a tabhairt go dtí an baintreach ná Peadar. De réir seo, d’imigh Bull McCabe síos chun caint le Peadar faoin réimse. Faigheann Bull McCabe amach faoi na rudaí a raibh Tadhg ag déanamh go dtí an baintreach, go díreach faigheann sé réidh leis ón gcruinniú. Tar éis le Tadhg an cruinniú a fhágáil thosaíonn Bull McCabe ag insint faoi an grá a bhfuil aige don réimse. Tá go leor rudaí a tharla ar an réimse a fanann leis, mar shampla bás a mháthair a tharla nuair a bhí sí ag iarraidh sábháil roinnt bannaí féir.
Tar éis é seo go léir, feiceann buachaill an t-asal marbh sa loch. Tugtar craein isteach chun é a aisghabháil. Ag an am céanna tagann Tadhg abhaile chun an scéal a insint dó, go raibh sé ag ag imeacht le hiníon an taistealaí agus níor theastaigh an réimse uaidh riamh. Tagann an sagart chun ceisteanna a chur ar Bull faoi chorp Pheadair. De réir a mhac a bheith imithe thar lear agus chorp Peadar faighte, téann McCabe as a mheabhair agus seolann sé a eallach i dtreo na haille. Cuireann Bird O’Donnell eolais chuig Tadhg go bhfuil a athair tar éis dul as a meabhair. Tagann Tadhg ar ais chun stop a chuir leis ach chuireann an tread eallach é thar imeall na haille agus faigheann sé bás. Níos measa fós le brón, déanann McCabe iarracht na dtonnta a thiomáint ar ais óna mhac a bhfuil marbh. Tá máthair Tadhg agus iníon an taistealaí ag suí ar bharr na haille ag caoineadh.
Johannes Kepler
Tionchar
Ón obair Kepler a d'fhorbair Newton teoiric na hImtharraingthe ó réamhobair Bhrahe agus Kepler. Mar a dúirt Newton féin, "Más rud é go bhfaca mé níos faide, rinne as é trí sheasamh ar ghuaillí fathach." Lean coincheapanna Newton mar chroílár na heolaíochta ar feadh 300 bliain.
Comhghraf idirtheangach
Roinnt samplaí
• druid
• for
• gin
• snug
• tar
Rón ite portán
Is ainmhí é an rón ite portán. Mamach atá ann.
Calum Kennedy
Beathaisnéis
Cinnte ba é an taifeadadh ab fhearr a rinne sé i mBéarla ná Islands of Scotland a taifeadadh don lipéad Decca Ace of Clubs go luath sna 1960idí. Tá leagan de "Land o 'Heart's Desire" i measc amhráin bhreátha eile i mBéarla.
Liosta de rialóirí na Breataine Bige
Rhodri Mawr molta ag roinnt mar an chéad rí ar an mBreatain Bheag, agus an chéad cheann a d'aontódh an chuid is mó den Bhreatain Bheag. Ní raibh críoch na Breataine Bige comhaimseartha aontaithe go hiomlán ach faoi riail dhíreach Gruffydd ap Llywelyn ó 1055 go 1063 de réir an staraí John Davies. Bhí úsáid dhúchais an teidil ‘Prionsa na Breataine Bige’ le feiceáil níos minice faoin aonú haois déag mar fhoirm ‘nua-aoiseach’ nó leasaithe de shean-ardrí na mBriotanach. Tháinig deireadh le húsáid dhúchasach na dteideal tar éis marú Llywelyn ap Gruffudd agus a dheartháir, Dafydd ap Gruffydd agus ó shin i leith tá an teideal Prionsa na Breataine Bige in úsáid ag na Sasanaigh agus ansin ag monarcacht na Breataine.
An teideal "Taoiseach na Breataine Bige’ nó ' Tywysog Cymru'
Tá Rhodri Mawr molta ag roinnt mar an chéad rí ar an mBreatain Bheag, agus an chéad cheann a d'aontaigh an chuid is mó den Bhreatain Bheag le chéile.
Richard Wallace, 1ú Bairnéad
Bunús eitneach agus óige
Creidtear gurbh é Risteard mac neamhdhlisteanach le Richard Seymour-Conway, 4ú Marcas Hertford (1800–1870). Rugadh i Londain é ar 26 Iúil 1818, d' Agnes Jackson áirithe, a bhí, de réir Burns (2008) a bhí i ndáiríre Mrs Agnes Bickley, bean chéile Samuel Bickley, frithgheallaí árachais agus ball de Lloyds of London, agus iníon le Sir Thomas Dunlop Wallace, 5ú Bairnéad (1750–1835), as Caisteil Chreagaidh, Siorrachd Àir a Deas, a rugadh "Thomas Dunlop", a ghlac an t-ainm breise agus an teideal barúnach nuair a bhfuiar sé an Eastát Creagaidh le huacht ó a sheanathair Sir Thomas Wallace, 4ú Bairnéad. Ní léir cén fáth ar ghlac a mháthair leis an sloinne Jackson, mar gur fhan sí pósta le Samuel Bickley tráth bhreith Richard agus gur rug sí clann dhlisteanacha do Samuel sular rugadh é agus ina diaidh.
Steve Jobs
Saol
mionsamhail|Steve Jobs|alt=|clé|219x219pxBhunaigh Jobs an comhlacht Apple, le Steve Wozniak, i 1976. Bhí an-tionchar ag táirgí Apple ar mhargadh na ríomhaireachta pearsanta ó shin i leith.
Liosta de charachtair Red Rock (2016)
Jules McGonigle
Rinne Jules McGonigle (Sean Mahon) 3 Feabhra, 2015.
An Rómáinis
Teanga Rómánsach í an Rómáinis agus í ina teanga oifigiúil sa Rómáin. Cosúil leis na teangacha Rómánsacha eile, d'fhorbair sí as an Laidin, ach fuair sí cuid mhaith focal iasachta ó na teangacha Slavacha a labhraítear sna tíortha ina timpeall.
Tugtar "Moldóivis" ar an Rómáinis a labhraítear sa Mholdóiv, ach is í an teanga chéanna í, go bunúsach, a fhad agus atá an caighdeán scríofa i gceist. Nuair a d'fhorghabh na trúpaí Sóivéadacha an Mholdóiv sa bhliain 1940, cuireadh na litreacha Coireallacha i bhfeidhm ar an Rómáinis a bhí á labhairt ansin, agus gaireadh teanga neamhspleách - Moldóivis - di. Ar dtús, rinne na teangeolaithe Sóivéadacha iarracht tréithe na gcanúintí áitiúla a thabhairt isteach sa chaighdeán scríofa, ach de réir a chéile, d'éirigh siad as an obair seo, agus ghlac siad leis mar phrionsabal go raibh sé ní ba chiallmhaire cloí le norm na Rómáine féin, cé gur mhair na litreacha Coireallacha in úsáid oifigiúil go dtí gur bhain an Mholdóiv amach neamhspleáchas sa bhliain 1989. An chanúint a labhraítear sa Mholdóiv, níl mórán difríochta idir í agus an Rómáinis a chluinfeá sa Rómáin féin, agus is ionann í agus an chanúint sa chuid is cóngaraí don Mholdóiv den Rómáin. Is í an difríocht is mó ná go bhfanann a lán focal Rúisise in úsáid sa teanga labhartha sa Mholdóiv.
Canúintí
Is léir go bhfuil an Dáca-Rómáinis féin roinnte ina canúintí éagsúla, cé nach bhfuil difríochtaí móra eatarthu. Grai, nó graiul leis an alt deimhneach, an focal Rómáinise ar chanúint. Is í an deighilt is tábhachtaí ná an scoilt idir canúintí an tuaiscirt agus canúintí an deiscirt. Is iad graiul oltenesc agus graiul muntenesc na canúintí deisceartacha, an chanúint oltenesc á labhairt san iardheisceart (Oltenia, timpeall ar chathair Craiova) agus an chanúint muntenesc sa chuid is mó de dheisceart na tíre (an chuid is mó den chósta, abair, agus an chuid den tír timpeall na príomhchathrach). Is í an chanúint oltenesc a labhraítear sa Vóvaidín. Maidir leis na canúintí tuaisceartacha, labhraítear an chanúint "bănăţean" san iarthar, agus is í an chanúint ardelenesc canúint na Trasalváine. Timpeall ar chathair Baia Mare, tá réigiún Maramureş, an réigiún is faide thuaidh sa tír, agus canúint dá gcuid féin, graiul maramureşean, ag muintir an réigiúin. Maidir leis an gcanúint a labhraítear sa Mholdóiv, graiul moldovenesc, le fírinne is canúint mhór láidir í in Oirthear na Rómáine féin, agus bhí an-tionchar aici ar fhorbairt na teanga caighdeánaí sa Rómáin - cúis eile é sin le chomh drogallach a bhíonn na teangeolaithe stádas na teanga a ghéilleadh don Mholdóivis.
Tionchar na dTeangacha Eile
Tháinig cuid mhaith focal iasachta ó na teangacha Slavacha. Glactar leis gur tháinig focal as gach ceathrar sa Rómáinis ón tSlaivis. D'imir an Ghréigis, an Ungáiris, an Ghearmáinis agus an Tuircis a dtionchar ar stór focal na teanga freisin.
Aois na Tionsclaíochta
Cé go gcreidtear go coitianta gur tháinig Aois na Faisnéise sa 20ú haois déanach, in áit na hAoise Tionsclaíche,  dearcadh atá ag éirí a bheith coitianta ó Réabhlóidí na bliana 1989, mar ó 2013 ar aghaidh tá giniúint cumhachta leictreachais fós bunaithe den chuid is mó ar bhreoslaí iontaise agus tá  formhór an gheilleagair de chuid an Tríú Domhan bunaithe go fóill ar earnáil na déantúsaíochta. Dá bhrí sin, tá sé ina ábhar conspóide cibé ar fhág muid an Aois Thionsclaíoch cheana féin, nó an bhfuil sí fós ann agus go bhfuil muid sa phróiseas chun Aois na Faisnéise a bhaint amach.
Whitby
Is baile suite i Yorkshire Thuaidh é Whitby. Tá cáil air toisc go dtarlaíonn cuid mhaith d'eachtraí an urscéil Dracula, le Bram Stoker, sa bhaile. Tá stair láidir iascaireachta, turasóireachta agus mianadóireachta (de ghaing agus d'alúm; gaing Whitby ar údar eile cáile don bhaile).
Cumann Oiseanach Ollscoil Ghlaschú
Bunaíodh Cumann Oiseanach Ollscoil Ghlaschú in 1831 agus tá sé ar an darna chumann is sine ar an champas. Bunaíodh an cumann mar chumann díospóireachta Gaelach, ach anois tá sé mar sprioc ag an chumann suim i nGaeilge na hAlban agus sa chultúr Gaelach agus Ceilteach a chur chun cinn i measc mic léinn in Ollscoil Ghlaschú.
TG4 Foghlaim
Lena chois sin, beidh léiriú físe ar fáil ar TG4 Foghlaim ar bhrí liteartha agus ar bhrí mheafarach na ndánta atá ar an Siollabas, mar aon le próifíl iomlán ar na filí agus cur síos ar chúlra na ndánta. Is comhpháirtíocht idir TG4 agus Ollscoil na Gaillimhe an togra seo agus táthar ag súil go rachaidh sé chun tairbhe do dhaltaí agus do mhúinteoirí araon.
Satailít nádúrtha
mion|fithis C／2018 Y1 sna blianta   1600-2500 Aon phláinéad (nó gealach) a ghluaiseann timpeall ar phláinéad níos mó is ea satailít nádúrtha (mar a dhéanann an ghealach leis an domhan). Is satailítí na gealacha a ghluaiseann i bhfithisí timpeall ar phláinéid sa Ghrianchóras, cosúil lenár nGealach.
Tá córais fhorleathana ag Iúpatar is Satarn, agus ceann ag Iúpatar, Gainiméid, atá níos mó ná pláinéad Mhearcair féin, agus Plútón a ghlactaí leis mar abhacphláinéad.
Geolaí
deas|mion|258x258px|An Geolaí le Carl Spitzweg Is eolaí é geolaí a dhéanann staidéar ar an ábhar soladach, leachtach agus gásach atá mar chomhartha sóirt ag an nDomhan agus de phláinéid dhomhanda eile, chomh maith leis na próisis a chruthaíonn iad. De ghnáth déanann geolaithe staidéar ar gheolaíocht, eolaíocht an domhain, nó geoifisic, cé go bhfuil cúlraí san fhisic, sa cheimic, sa bhitheolaíocht, agus sna heolaíochtaí eile úsáideach freisin. Is cuid thábhachtach den gheolaíocht é an taighde allamuigh (obair allamuigh), cé go gcuimsíonn go leor fho-dhisciplíní obair shaotharlainne agus obair dhigitithe. Is féidir geolaithe a aicmiú i ngrúpa eolaithe níos mó, ar a dtugtar geo-eolaithe.
Oibríonn geolaithe sna hearnálacha fuinnimh agus mianadóireachta ag cuardach acmhainní nádúrtha amhail peitriliam, gás nádúrtha, miotail lómhar agus bonnmhiotail. Tá siadar thús cadhnaíochta freisin maidir le damáiste ó ghuaiseacha agus ó thubaistí nádúrtha amhail creathanna talún, bolcáin, súnámaithe agus sciorrthaí talún a chosc agus a mhaolú. Baintear úsáid as a gcuid staidéir chun rabhadh a thabhairt don phobal i gcoitinne gur tharla na himeachtaí seo. Is rannpháirtithe tábhachtacha iad na geolaithe freisin i bplé faoin athrú aeráide.