cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ionoirfiní is einceifealainí
Grúpa comhdhúl a ghintear san inchinn, codlaitínigh cosúil le moirfín. Tá dhá einceifealain (Béarla: enkephalin) ar eolas, agus go leor ionoirfiní. Meastar gur pianmhúcháin iad go léir agus go bhfeidhmíonn siad i rialú mothú péine. D'éirigh leis an néareolaí John Hughes (1942-), ag obair leis an gcógaseolaí Hans Walter Kosterlitz (1903-1996) sa Bhreatain, ionoirfiní a aonrú is a íonghlanadh i 1975. Bhí a fhios roimhe sin go bhfeidhmíonn na drugaí codlaitíneacha moirfín is hearóin ar chiorcaid nó córais ar leith san inchinn. Braitheadh go gcuireann codlaitínigh nádúrtha na colainne féin isteach ar na ciorcaid chéanna. Ina dhiaidh sin fuarthas na heinceifealainí ar fud an chórais néarógaigh ina bhfeidhmíonn siad mar néaratharchuradóirí, agus na hionoirfiní sa bhfaireog phiotútach mar a bhfeidhmíonn siad mar hormóin. Meastar go spreagann snáthaidpholladh táirgeadh na gcomhdhúl seo ionas go múchann siad pian. Ceaptar go saorann aclaíocht dhian na hábhair seo freisin, ionas gur féidir leis an lúthchleasaí an pianbhac a shárú agus staid bhogtha mheidhréiseach a bhaint amach. Meastar go bhfuil baint ag na hionoirfiní is na heinceifealainí le feidhmiú na lárionad aoibhnis san inchinn.
Pailéad (péintéireacht)
Blúire de chlár tanaí, ar a meascann péintéir a chuid dathanna, is ea pailéad. Pláta maol adhmaid ubhchruthach nó dronuilleogach is ea é, a gcuireann an péintéir a dhathanna in eagar air. mion|Pailéad Is í an chiall eile ná an raon ar leith dathanna a úsáideann an t-ealaíontóir. Mar shampla, uaireanta bhí Rembrandt teorannaithe do 4 nó 5 bhundath. I gcontrárthacht leis sin, bheadh suas le 12 bhundath ag impriseanaí.
Lightwood
Is ceantar suite i Stoke-on-Trent é Lightwood.
Paimfléad (leabhar)
mion|paimfléad de chuid an "Pall Mall Gazette", 1889 agus [[Charles Stewart Parnell]] Leabhar beag faoi chlúdach bog, a bhfuil a chuid leathanach greamaithe le chéile, ach gan iad ceangailte,is ea paimfléad.
Llangybi
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llangybi, 95.8 km ó Caerdydd agus 278 ó Londain. Tá daonra 639 ann, agus tá 356 (55.7%) in ann Breatnais a labhairt.
Abhainn na Stéille
Is abhainn suite i gContae Bhaile Átha Cliath í Abhainn na Stéille.
Réaltbhitheolaíocht
Mar is eol do chách, níor thángthas ar bheatha ar bith ar aon phláinéad eile go fóill, agus mar sin níl sa réaltbhitheolaíocht i láthair na huaire ach teoiriceoireacht.
Beothach
Féadfaidh orgánach a bheith ina phrócarót nó ina eocarót. Tá dhá réimse ar leithligh ag na prócaróit - baictéir agus aircéigh. Núicléas cille scannáncheangailte atá mar chomhartha sóirt agus agus bíonn urranna breise scannáncheangailte acu ar a dtugtar orgánaideí (mar shampla miteacoindrí in ainmhithe agus i bplandaí agus plaistigh i bplandaí agus algaí, a mheastar go ginearálta a bheith díorthaithe ó bhaictéir ionshiombóiseach). Is samplaí iad fungais, ainmhithe agus plandaí de ríochtaí na n-orgánach laistigh de na heocaróit.
Meastar líon na speiceas domhanda a beith i raon ó 10,000,000 go dtí14,000,000, agus níl ach thart ar 1.2 milliún díobh doiciméadaithe. Meastar go bhfuil níos mó ná 99% de na speicis go léir, arb ionann iad agus níos mó ná cúig bhilliún speiceas, a mhair riamh, imithe in éag. Sa bhliain 2016, aithníodh sraith de 355 géinte ón sinsear coiteann deireanach (SCD) de gach orgánach.
Macramóilíní
Aithníodh na feidhmeanna próitéine seo:
Coróinvíreas 2 de ghéarshiondróm trom riospráide
Measann staidéir eipidéimeolaíocha go mbíonn 1.4 go 3.9 níos mó daoine ionfhabhtaithe dá bharr nuair nach bhfuil aon bhall den phobal imdhíonach agus nach ndéantar son bearta coisctheacha. Scaiptear an víreas go príomha idir dhaoine trí dhlúth-theagmháil agus trí bhraoiníní riospráide (ionfhabhtú braoiníneach) a tháirgtear ó chasacht nó shraothartach. Téann sé isteach i gcealla daonna den chuid is mó trí cheangal leis an ghabhdóir einsím thiontaithe angaitheannaine 2 (ETA2).
Penkhull
Is baile beag atá suite in Stoke-on-Trent, in Staffordshire, é Penkhull. Sa bhliain 2011, bhí cónaí ar 6,518 duine ar an mbaile.
John Cage
Tost
Rinne Cage tástálacha le tost, inar bhain úsáid as dísle chun codanna dá chuid cumadóireachta a shocrú. 4‟ 33” is teideal do phíosa a chum John Cage. Sa phíosa seo níl ann ach seinnteoir amháin, ag an phianó, agus suíonn an seinnteoir ag an uirlis ar feadh 4 nóiméad 33 soicind. Ní sheinntear  nóta  ná  ní  dhéantar  aon  fhuaim  faoi  leith.
Béal an Daingin
Baile i gContae na Gaillimhe is ea Béal an Daingin (Bealadangan as Béarla).
Baile Átha an Rí
Turasóireacht
Is baile oidhreachta é Baile Átha an Rí agus tá a Ionad Oidhreachta lonnaithe istigh in iarsmaí Séipéal Mhuire.
Yvonne O'Byrne
Is imreoir haca Éireannach í Yvonne O'Byrne. Rugadh í ar an 2 Eanáir 1992. Bhí sí mar chuid de scuad na hÉireann ag Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan nuair a tháinig siad sa dara háit.
Baile Átha an Rí
An Geata Thuaidh / An Áirse
Tá an Áirse seo ina sheasamh ag acomhal bhóthar Thuama le breis agus 400 bliain.
Fuadach Tiede Herrema, 1975
Eachtra
Ar 21 Deireadh Fómhair, tháinig na Gardaí go tapa ar na fuadaitheoirí i deach leathscoite trí sheomra, ag 1410 Páirc Naomh Eimhín, Mainistir Eimhín i gContae Chill Dara.
Staróg
Ní raibh olc ar Herrema chuig na fuadaitheoirí. agus theastaigh uaidh bualadh leo ach in ainneoin tréaniarrachtaí a bhí déanta ag iriseoirí chun athchairdeas a dhéanamh eatarthu níor tharla sé mar ní raibh Gallagher nó Coyle toilteanach bualadh leis.
Ionfhabhtú fungasach
Ionfhabhtú le fungais a chuireann tús le galar. Is samplaí iad Candida albicans a dtarlaíonn craosghalar dá bharr, Aspergillus atá freagrach as neamhoird riospráide, agus Actinomyces a dhéanann atanna fungasacha (míceiteómaí) i gcolainn duine nó ainmhí.
Sharon Needles
Is taibheoir draig Meiriceánach í Sharon Needles (dáta breithe, 28 mí na Samhna 1981). Aaron Coady is ainm dó nuair nach bhfuil sé ag caitheamh éadaí ban. Bhuaigh sí RuPaul's Drag Race séasúr 4 i 2012. Chuir sí amach a céad albam PG-13 i mí Eanáir, 2013.
Caidéal leictreamaighnéadach
deas|250px|thumb|Caidéal leictreamaighnéadach Feiste chun sreabháin sheoltacha a chaidéalú. Ritear sruth leictreach tríd an sreabhán, ingearach le treo shruth an tsreabháin, is cuirtear réimse maighnéadach i bhfeidhm, ingearach le treo shruth an tsreabháin agus leis an sruth leictreach. Ansin feidhmíonn fórsaí leictreamaighnéadacha ar an sreabhán díreach mar a fheidhmíonn fórsa ar shreang sruthiompartha a chuirtear go hingearach le réimse maighnéadach. An-áisiúil chun miotail leáite a chaidéalú.
Réalteolaíocht na Síne
Is ón mbunús Síneach an córas comhordanáidí réaltaí a úsáidtear ar fud an domhain anois.
Ionsaí Clerkenwell (1867)
Imeachtaí
Faraor, maraíodh dáréag agus gortaíodh b'fhéidir caoga eile, daoine a bhí ar an láthair ach nach raibh aon bhaint acu leis an scéal.
Smallthorne
Is ceantar suite i Stoke-on-Trent é Smallthorne.
Cioclón
Is í an tréith a scarann ​​cioclóin trópaiceacha ó chórais ​​chioclóineacha eile ná, cibé a airde san atmaisféar, beidh lár an chioclóin trópaiceach níos teo ná mar a thimpeallacht; feiniméan ar a dtugtar córais stoirme "croí te".
Kathryn Mullan
Ï
Leabhar Dhioma
upright=0.8|mion|Eoin Soiscéalaí mion|upright=0.8|Matha Soiscéalaí
An tAcht Laghdaithe Boilsciú (acht aeráide na S-A), 2022
Meastar go bhféadfadh an tAcht na hastaíochtaí ó bhreoslaí iontaise na Stát Aontaithe a laghdú agus go mbeidís 41%-42% faoin leibhéal ag a rabhadar in 2005 faoin mbliain 2030.
Spriocanna
Cé go raibh an gás nádúrtha mar fhoinse fuinnimh ag ardú thall le tamall, meastar go mbeidh a úsáid sin freisin laghdaithe 28% sa bhliain 2030.
Conspóídí
Cháin na polaiteoirí is forásaí nó is liobrálaí sa Chomhdháil an bille seo toisc é a bheith níos teoranta ná an uaillmhian a bhí ag an Uachtarán Biden leis an ‘Acht Atógála Níos Fearr’. Ach theip air dóthain tacaíochta a fháil don acht sin agus a bhuíochas do na forálacha ar son na haeráide atá san Acht Laghdaithe Boilsciú seo, glacadh leis.
Soiscéalta Mhic Thornáin
Decoration
The manuscript's introductory page is decorated with a cross that frames the symbols of the Four Evangelists, an angel, an eagle, a bull, and a lion, each surrounded by a yellow or green frame, along with the four portraits of the evangelists, and the initials introducing each gospel. The interior of the cross is decorated with black and white Celtic knot patterns. Along its length are frames decorated with the same knots alternating with red, yellow and green diamonds. The top of the page on the left has been torn and then glued.
Mynydd Hiraethog
Beanna
clé|mion| Sléibhte Mynydd Hiraethog clé|mion| Moel Fenlli, [[:cy:Bryniau_Clwyd|Bryniau Clwyd.]]
Bearna
An Ghaeilge i mBearna
De réir daonáireamh Phoblacht na hÉireann 2011 bhí cónaí ar 3,630 duine i mBearna. Dúirt 2,298 duine (67.2% den daonra 3+) go raibh siad ábalta Gaeilge a labhairt. D'úsáid 272 (7.9%) duine an Ghaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais.
An tSín
Réigiún cultúrtha agus sibhialtacht ársa is ea an tSín (Sínis shimplithe: 中国; Sínis thraidisiúnta: 中國; Pinyin: Zhōngguó) atá suite in Oirthear na hÁise. Le níos mó ná fiche faoin gcéad de dhaonra an domhain ina gcónaí sa réigiún, tá an chuid is mó den tSín sa stát Daon-Phoblacht na Síne. Ach thagraíonn an tSín go dtí an sibhialtacht Síneach freisin. Sibhialtacht a bhí i bhfeidhm 4000 bhliain roimh an nua-stát (an tSean-Sín).
Geibheannach mac Aodha
Maraíodh Geibheannach, i dteannta le Cathal mac Taidhg, rí Chonnacht, i mbun catha in éadan Mhurchadha Uí Fhlaithbheartaigh.
Llangynog (Sir Gaerfyrddin)
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llangynog, 93.2 km ó Caerdydd agus 297 ó Londain. Tá daonra 483 ann, agus tá 193 (40%) in ann Breatnais a labhairt.
Peritia
Is iriseán acadúil bliantúil piarmheasúnaithe é Peritia, a chlúdaíonn Léann Ceilteach i gcomhthéacs mheánaois na hEorpach. Foilsítear é faoi choimirce an Medieval Academy of Ireland.
Abhcóide an Rí
Is oifig í ceapachán mar Abhcóide an Rí, arna bronnadh ag an gCoróin, atá aitheanta ag na cúirteanna sa Ríocht Aontaithe. Tá sé de phribhléid ag comhaltaí suí laistigh den bharra laistigh den chúirt. Toisc go gcaitheann na baill róbaí síoda de dhearadh ar leith (féach róba cúirte), go neamhfhoirmiúil. tugtar ' receiving, obtaining, or taking silk', ar cheapachán mar Abhcóide an Rí, agus is minic a dtugtar 'silks' air. Déantar ceapacháin ó ghairm an dlí ar bhonn fiúntais seachas ar leibhéal áirithe taithí. Is iondúil gur abhcóidí iad na hiarratasóirí rathúla, nó (in Albain) abhcóidí a bhfuil 15 bliana de thaithí acu nó níos mó.Déantar ceapacháin laistigh de ghairm an dlí ar bhonn fiúntais seachas leibhéal ar leith taithí. Is gnách go mbíonn iarratasóirí rathúla ina n-abhcóidí, le 15 bliana nó níos mó de thaithí.
Beannú do dhuine i dteangacha éagsúla
Nótaí
① Is é Nín hǎo an leagan béasach de nǐ hǎo, agus is é nǐmen hǎo an t-uimhir iolra.
Adventures in Baby-Getting
Craoladh an tríú heipeasóid, "Adventures in Baby-Getting", den cheathrú sraith is fiche The Simpsons ar an 4 Samhain 2012. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 5.65 milliún duine ar an eipeasóid.
An Ghealach
Is í an Ghealach (siombail: ) nó an Ré nó an tÉasca an t-aon satailít nádúrtha a himshruthaíonn an Domhain. Ar meán, tá sí faoi thrí chéad ceithre mhíle is ceithre scór ciliméadar (384,000 km) den Domhan. Mar sin, bíonn an solas ag teacht beagáinín níos faide ná aon soicind amháin ón nGealach go dtí an Domhan. Tá an Ghealach míle seacht gcéad ciliméadar (1,700 km) ar gha, agus an imtharraingt a aithníonn an spásaire ar dhroim na Gealaí, níl ann ach an séú cuid dá mheáchan thíos anseo. An té a chonaic na seanscannáin ó laethanta na spásárthaí de shraith Apollo, tá a fhios aige an dóigh a raibh na spásairí in inmhe léimeanna millteanacha a thógáil, beag beann ar na spáschultacha troma a bhí siad a chaitheamh, idir chlogaid, choimeádán ocsaigine, agus ghléasra brúchóirithe.
An Fhithis
Peirigí (garphointe don Domhan) 	363,104 km (0.0024 aonad réalteolaíoch)
Tréimhse rothlaithe
Fad an nóid éirithigh 	ag cúlú, 1 imrothlú in aghaidh 18.6 bliain
Tréithe fisiceacha na Gealaí féin
Achar an dromchla 	3.793×107 km² (tomhas céanna an Domhain méadaithe faoi 0.074)
Logainmníocht i gCill Airne
Tá an logainmníocht a fhaighimid ar fud na hÉireann fíorthábhachtach chun tuiscint a fháil ar ghnéithe éagsúla den timpeallacht. Cuir i gcás, gnéithe áirithe den stair, den tíreolaíocht agus den bhéaloideas. Uaireanta is féidir linn a lán eolais a fháil amach faoi conas mar a mhair ár sinsir os na logainmneacha agus na slite beatha a bhí ar siúl acu chomh maith. Lena chois sin, nuair a fhéachaimid ar logainm éigin, cuireann sé sin pictiúr éigin den áit isteach inár gcinn agus dá thoradh tá baint mhór idir an logainm agus an áit féin. Is é an ceantar a bheidh á phlé againn anseo ná baile Chill Airne agus an ceantar máguaird. Pléifidh mé roinnt de na sráidainmneacha agus cuid d’ainmneacha na n-eastát tithíochta chun blas iomlán a fháil den mbaile go léir os na logainmneacha. Nuair a smaoiníonn duine ar ainm an bhaile, is cuma cén áit ar domhan ina bhfuil siad, faigheann siad íomhá de na locha agus de na radharcanna áille atá le fáil sa cheantar.
Sráidainmneacha
Táim chun cuid de na logainmneacha atá le fáil sa bhaile a phlé anois agus tosnóidh mé leis an mbaile féin le cuid de na sráidainmneacha sa bhaile féin. I gcroílár an bhaile féin, tá áit ar a dtugtar Crosaire an Mhargaidh air. Anseo tá an tSráid Mór ar do chlé, tá an tSráid Ard ar do dheis agus tá an tSráid Nua os do chomhair amach. Tráth dá raibh, tháinig daoine ó áiteanna cosúil le Gleann Beithe chun iasc a dhíol, go háirithe ar an Aoine nuair a bhíodh sé mar riail ag an Eaglais go gcaithfeá iasc a ithe ar an lá seo. (Killarney Town Trail, lch.14) Lena chois sin, bhíodh aonach na gcapall ar siúl anseo uair amháin gach trí mhí. Cinnte, is crosaire an mhargaidh a bhí i gceist agus tá an t-ainm sin tuillte go mór aige. In a lán bailte móra agus cathracha, faigheann tú cearnóg agus is anseo a tharla margaí agus a leithéid agus is saghas cearnóige í Crosaire an Mhargaidh i gCill Airne chomh maith.
An Ghealach
Comhdhéanamh ceimiceach na Gealaí (screamh agus maintlín)
Cróimiam 	0.314 %
Tráchtaireacht
Críochnaíonn an Ghealach aon imrothlú amháin thart ar an Domhan gach seacht lá fichead agus ocht n-uaire (27 lá 8 h). Sin í mí na Gealaí, ach, ar ndóighe, ní hionann í agus mí an fhéilire. Tugtar éapacht ar an difríocht ama idir mí na Gealaí agus mí cibé cineál féilire a úsáidtear de ghnáth.
Céimeanna na Gealaí
Nuair a bhíonn an Ghealach ag dul i méid, feictear an solas ag teacht ón taobh deas, agus an dorchadas ag éalú ar an taobh clé. I ndiaidh na lánré, tiocfaidh an dorchadas ón taobh deas. Sin é an chuma atá ar na cúrsaí ar an leathsféar thuaidh den Ghealach, áit a bhfuil Éire suite. Ar an leathsféar theas, san Astráil mar shampla, a thagann an solas agus an dorchadas ar an nGealach ón taobh clé.
Na hUruithe
Má tharlaíonn cónasc na Gréine, an Domhain, agus na Gealaí le linn na nuaré - is é sin, má tharlaíonn an triúr acu suite ar an líne chéanna le linn na nuaré - fágfar an Ghrian, nó cuid di, clúdaithe nó uraithe ag an nGealach. Tugtar urú na gréine nó éiclips na Gréine air seo. Má tá an Ghrian uraithe ina hiomláine, deirtear gur lánurú nó lánéiclips atá ann, agus mura bhfuil an scáth caite ach ar chuid den Ghrian, páirturú nó páirtéiclips atá i gceist. Má tharlaíonn an Ghealach chomh cóngarach don Domhan le linn an uraithe agus nach féidir léi an Ghrian a chlúdach ina hiomláine fiú nuair atá sí go cruinn idir an Domhan agus í, fágtar fáinne den Ghrian ag taithneamh timpeall na Gealaí. Urú fáinneach a thugtar ar a leithéid, ar ndóigh.
Réaltnéal
Téarma a bhíodh in úsáid ag réalteolaithe d'aon réad doiléir nó néalmhar a bhí le feiceáil sa teileascóp. An lá atá inniu ann, tugtar réaltnéal ar scamall ollmhór gáis is deannaigh sa spás a bhfuil cuma gheal nó dhorcha air. Maidir le cuid de na réaltnéalta, is iontu a chruthaítear réaltaí. Cruthaítear néalta eile as bás réaltaí. I measc na néalta a cruthaíodh ag réaltaí, tá Néal Óiríon, néal mór geal a spreagann an radaíocht ultraivialait ó na réaltaí ann an gás chun lonrachta. Níl aon réalta shoilsithe sna néalta dorcha: samplaí is ea Néal an Ghualmhála is Néal Cheann an Chapaill. Nuair is mogaill gáis atá sa néal, caite amach ag seanréaltaí, tugtar néal pláinéadach air sin, agus sampla de seo is ea an Néal Héilicse. Cruthaítear néalta eile trí phléascadh ollnóvaí: is sampla de sin an Portán.
Leabhar Mholing
Ainmníodh an lámhscríbhinn as an gcreideamh gurbh é an scríobhaí ná Naomh Mo Ling (bás 697), bunaitheoir Tigh Moling, Contae Cheatharlach. Feictear a leanas ag bun soiscéal Eoin: [N]omen scriptoris Mulling dicitur. Is níos óige í an lámhscríbhinn, áfach, agus is féidir trí scríobhaí a fheiceáil ann: duine amháin dosna réamhráite, duine eile dosna soiscéalta sionoptacha (Matha, Marcas agus Lúcás) agus triúr duine do Shoiscéal Eoin. D'fhéadfadh é fós g go ndearnadh an leabhar as cóip de lámhscríbhinn Mholing.
Ted Kennedy
Seanadóir na Stát Aontaithe ó Massachusetts ab ea Edward (Ted) Moore Kennedy (Gaeilge: Éadbhard Ó Mordha Ó Cinnéide) a rugadh ar an 22 Feabhra 1932, i mBostún, Massachusetts agus a fuair sé bás ar an 25 Lúnasa 2009. Ba bhall agus íocón é de chuid an Pháirtí Daonlathaigh.
A shaol sa pholaitíocht
Nuair a bhí John tofa mar Uachtarán na Stát Aontaithe, toghadh é mar sheanadóir ó Massachusetts sa bhliain 1962. Atoghadh é arís i 1964, 1970, 1976, 1982, 1988, 1994, agus 2000.
Galar Alzheimer
Stair
Is dócha go bhfuil an galar seo ar an bhfód ó thús na stair e daonna,. Ach ba é Alois Alzheimer a rinne an chéad chur síos air sa bhliain 1906, i mbean darbh ainm Auguste Deter. Ní raibh sí ach 55 bliain d'aois nuair a cailleadh í. Ar dtús níor ghnách an t-ainm "galar Alzheimer" a úsáid ach amháin nuair a bhíodh néaltrú ar dhuine idir 45 agus 65 bliain d'aois.
mion|clé|Inchinn
Cill Chiaráin
Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cill Chiaráin (Kilkieran as Béarla) atá suite in Iorras Aithneach i nGaeltacht Chonamara, Contae na Gaillimhe, timpeall ar 50 ciliméadar siar ó Chathair na Gaillimhe.
Stair
I measc an ábhair atá le feiceáil ar an suíomh, tá léarscáil de na garraithe, na fothraigh, na cnoic agus na háiteanna a mbíodh stileanna poitín. Tá cur síos ann ar shlí mhaireachtála na ndaoine srl.
Penny-Wiseguys
Craoladh an cúigiú heipeasóid, "Penny-Wiseguys", den cheathrú sraith is fiche The Simpsons ar an 18 Samhain 2012. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 5.06 milliún duine ar an eipeasóid.
Réaltfhisic
Tá a lán cineálacha fisice ann: meicnic, leictreamaighnéadas, meicnic staitistiúil, teirmidinimic, meicnic chandamach, teoiric na coibhneasachta, fisic núicléach, fisic cháithníní, fisic adamhach agus mhóilíneach. Tá tábhacht le fisic theoiriciúil agus bhreathnaitheach. Ar na rudaí atá le socrú fós tá airíonna an ábhair dhorcha, an fhuinnimh dhorcha agus na ndúpholl, agus táthar ag iarraidh a fháil amach an féidir taisteal ama a dhéanamh, an féidir le poill phéiste a bheith ann, cén bunús atá leis an gcruinne agus céard tá i ndán di.
Réaltfhisic bhreathnaitheach
Déanann an réaltfhisic bhreathnaitheach sonraí a thaifeadadh (murab ionann is an réaltfhisic threoiriciúil, disclipín a phléann lena bhfuil le tomhas i mionsamhlacha fisiciúla). Baintear feidhm as teileascóip agus as trealamh eile. Déantar an chuid is mó den ghrinniú tríd an speictream leictreamaighnéadach.
Stair
Sa bhliain 1848, den chéad uair, thug an fisiceoir Francach Hippolyte Fizeau cuntas ar aistriú na línte speictreacha i réalta mar léiriú ar iarmhairt Doppler. Uaireanta tugtar “iarmhairt Doppler-Fizeau” uirthi dá bharr. Sa bhliain 1868 bhí an réalteolaí Briotanach William Huggins ar an gcéad duine a bhain feidhm aisti chun luas réalta a bhí ag gluaiseacht amach ón Domhan a dhéanamh amach.
Llanidan
Baile i Môn, an Bhreatain Bheag, is ea Llanidan, 202.5 km ó Caerdydd agus 336 ó Londain. Tá daonra 1,036 ann, agus tá 692 (66.8%) in ann Breatnais a labhairt.
Cártaí Nollag
Is cineál cárta beannachta iad cártaí Nollag. Ba as athchóiriú an chórais phoist go luath sa tréimhse Victeoiriach a d'eascair an traidisiún trína seoltar cártaí Nollag. A bhuí le Uniform Penny Post a thabhairt isteach sa bhliain 1840, bhíothas in ann píosa poist a sheoladh idir Éire agus an Bhreatain ar aon phingin amháin, beag beann ar an achar a bhí i gceist. Tamaillín ina dhiaidh sin sa bhliain 1843, dearadh an chéad chárta Nollag clóite riamh agus cuireadh ar díol leis an bpobal é. Ba ag an am sin a tosaíodh ar chártaí a sheoladh um Nollaig.
Réamheaclaimsia
Riocht mínormálta, a fhéadfaidh a bheith baolach, a tharlaíonn go déanach le linn toirchis agus a léiríonn mar bhrú ard fola, próitéin sa bhfual, is borradh (éidéime) na ngéag. Tugtar hipirtheannas toircheas-spreagtha uirthi freisin. Is annamh a tharlaíonn sí, agus ní heol cad is cúis léi, ach is minice í in iltoirchis agus mná faoi 16 bliain nó os cionn 40 bliain d'aois. Ní mór brú na fola a mhonatóiriú go rialta le linn an toirchis len í a bhrath. Má bhraitear í, ní mór an bhean a thógáil díreach isteach san ospidéal. Go minic réitíonn taca droma an riocht, agus bíonn an bhreith is an naíonán normálta. Muna ndéantar amhlaidh. is féidir go ndéanfar damáiste don ae is go dtarlóidh eaclaimsia don bhean.
Cinn Mhara
Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cinn Mhara (Kinvara as Béarla). Tá sé lonnaithe thart ar 25 ciliméadar ó dheas ó chathair na Gaillimhe ar imeall an cheantair ar a dtugtar Boireann. Is ann a bhíonn Cruinniú na mBád, a cuireadh ar bun i 1979. Is féile seoltóireachta í seo ina gcruinníonn báid thraidisiúnta as Cuan na Gaillimhe le chéile. Eagraítear rásaí húicéirí i rith mí Lúnasa idir Chonamara agus Cinn Mhara (idir 17 agus 20 Lúnasa i 2006).
Balley ny Loghey
Tá sé suite ar an mbóthar A3, an príomhbhóthar idir Balley Chashtal agus Rhumsaa. Is cuid de Coorse y Clieau (Slí an tSléibhe) an bóthar sin. Tá sé seacht míle taobh thiar de Rhumsaa, i ngar do Droghad Valley ny Loghey, droichead cruiteach atá in úsáid le linn na Rásaí TT ar an oileán.
Minicíocht
Mar sin dá mhéad an mhinicíocht is ea is lú an tonnfhad.
An Cheathrú Rua
Turasóireacht
Tagann roinnt turasóirí chuig an gceantar chun iad a fheiceáil agus Gaeilge a fhoghlaim. Tagann go leor eile chun blaiseadh den chultúr agus den traidisiún láidir atá ar fud na háite. I rith an tsamhraidh cuirtear ranganna Gaeilge ar fáil do dhaoine fásta. clé|mion|Trá an Dóilín (a chiallaíonn 'cuas' nó góilín). Tá "[[Coiréal|coiréal', mar a thugtar air, le fáil ann.  Ach deir na saineolaithe nach coiréal é ar chor ar bith, ach feamainn a dtagann aol aisti, a chruann agus a bhriseann.]] Is ar an gCeathrú Rua atá Coláiste Chiaráin suite, agus na mílte scoláire óga ag teacht ansin gach uile bhliain chun freastal ar na cúrsaí Gaeilge. Bíonn geallta báid agus rásaí curach ar an mbaile freisin.
Stair
Bhí an nuachtán náisiúnta Foinse bunaithe anseo (1996-2013).
Timothy Sullivan (breitheamh)
Saol
Rugadh Timothy Sullivan i mBaile Átha Cliath i 1874. Ba é tríú mac Tiomothy Daniel Sullivan, Teachta Parlaiminte náisiúnach a bhí chun tosaigh sa ghluaiseacht Rialtais Dúchais (a raibh Parnell i gceannas ar sna 1880idí go dtí gur chaill Parnell a chumhacht mar gheall ar chás colscartha O' Shea).
Nell Regan
Fíor
* Female Activists, Irish Women and Change, (Woodfield Press, 2001)
Ceithre Leabhar Bhinn Éadair
Leabhar Soiscéalach as Laidin de chuid na 8ú go 10ú haoiseanna is ea  Ceithre Leabhar Bhinn Éadair,  aitheanta fosta mar Codex Usserianus Secundus. I gcóras Beuron, ainmnítear é r2 nó 28. Scríobhadh é i mainister Inis Mhic Neasáin, Baile Átha Cliath, agus choinnítí é san eaglais pharóiste i mBinn Éadair ina aice láimhe. Caomhnaítear anois é i gColáiste na Tríonóide faoin uimhir catalóige MS 56 (A. IV. 6).
Eva Perón
Céadbhean na hAirgintíne ó 1946 go dtí a bás sa bhliain 1952 ab ea Eva María Duarte de Perón (7 Bealtaine 1919 – 26 Iúil 1952). Ba í bean an uachtaráin Juan Perón.
Modh díreach (oideachas)
Ar ndóigh, ainneoin na réime fada seo, ní gach duine a bhí sásta leis an oideas seo de rialacha gramadaí agus aistriúcháin. Suimiúil go leor, chomh fada siar le 1631, ina mhórshaothar Didactica magna, nocht Comenius a bharúil gur fusa gach teanga a fhoghlaim trí chleachtadh ná trí rialacha i.e. trí léamh, athléamh, cóipeáil, aithris le lámh agus le teanga, agus trí iad seo a dhéanamh chomh minic agus is féidir.
Pierre Gasly
Is tiománaí Foirmle a hAon ón Fhrainc é Pierre Gasly. Rugadh é i Rouen, An Normainn ar an 7 Feabhra, 1996. I 2023, ghlac sé páirt i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon leis an bhfoireann Alpine. Thiomáin sé le Torro Rosso/AlphaTauri agus Red Bull roimhe sin.
Llanigon
Baile i Powys, an Bhreatain Bheag, is ea Llanigon, 63.9 km ó Caerdydd agus 217 ó Londain. Tá daonra 464 ann, agus tá 44 (9.5%) in ann Breatnais a labhairt.
Ráca (uirlis)
Uirlis ghairdín nó feirme is ea ráca, a bhfuil lámh fhada uirthi agus fiacla trasna amuigh ann chun duilleoga nó féar a bhailiú, nó chun cré a réiteach.
Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan
Ba é Corn an Domhain 2018 i Haca na mBan an 14ú heagrán de Chorn an Domhain i Haca na mBan. Cuireadh ar siúl é i Lee Valley Hockey and Tennis Centre, Londain, Sasana ó 21 Iúil go 5 Lúnasa 2018. Bhuaigh An Ísiltír an comórtas don ochtú huair. Tháinig Éire sa dara háit agus An Spáinn ag teacht sa tríú háit.
Queenscliff, Victoria
Turasóireacht
Ní thagadh an oiread sin turasóirí i ré an ghluaisteáin toisc nach mbíodh daoine ag brath ar Queenscliff mar lárionad taistil. Stad an t-iarnród de phaisinéirí a iompar sa bhliain 1950 agus dúnadh é sa bhliain 1976. Tháinig éileamh ar Queenscliff arís sna hochtóidí agus thosaigh an daonra ag méadú.
Edelmiro Julián Farrell
28ú Uachtarán an Airgintín as 1944 go dtí a bás i 1946 ab ea Edelmiro Julián Farrell Plaul (12 Feabhra, 1887 – 21 Deireadh Fómhair, 1980).
Astaróideach 2000 SG344
Tréithe
Ach más carraig each nó miotal ach é,  agus má bhuaileann SG344 i gcoinne an domhain (tá seans amháin as 417 go dtarlóidh sé sin), d'fhéadfadh pléasc cúpla meigeatonna tarlú, céad oiread níos cumasaí ná an buama adamhach a mhill Hiroshima na Seapáin e i 1945: bheadh a leithéid inchurtha leis an imbhualadh astaróidigh a tharla i dTunguska na Sibéir e i 1908.
Dearthóir soilsithe
Le cuidiú leis an LD fís ealaíonta a chur in iúl, féadfaidh sé nó sí rindreáil, cláir scéal, grianghraif, macasamhla d’obair ealaíne, nó mockups éifeachtaí a úsáid chun cabhrú le cumarsáid a dhéanamh ar an gcaoi ar chóir don soilsiú breathnú. Tá cineálacha éagsúla páipéarachais riachtanach chun go gcuirfidh an LD a ndearadh in iúl go rathúil do bhaill éagsúla den fhoireann léiriúcháin. I measc samplaí de ghnáthpháipéar tá bileoga leid, ceapacha éadroma, sceidil uirlisí, orduithe siopa, agus cairteacha fócais. Cuireann bileoga leid in iúl socrú leideanna a chruthaigh an LD don seó, ag baint úsáide as téarmaíocht ealaíne seachas teanga theicniúil, agus faisnéis maidir le cathain a ghlaoitear gach leid ionas go mbeidh a fhios ag an mbainisteoir stáitse agus ag na cúntóirí cathain agus cá háit a nglaofaí an leid. Is é an luach is mó a bhíonn ag bileoga leid do bhainistíocht stáitse.
= Baill bhreise den fhoireann deartha soilsithe = Má tá an táirgeadh mór nó casta go háirithe, féadfaidh an dearthóir soilsithe gairmithe soilsithe breise a fhostú chun cabhrú leis an dearadh a fhorghníomhú.
An Clochán (Contae na Gaillimhe)
Is baile i gContae na Gaillimhe é an Clochán (Clifden as Béarla). Bhí 2,056 duine ina gcónaí ar an gClochán sa bhliain 2011.
Liosta d'fhoirmíochtaí carraige
mion| Foirmíochtaí carraige agus an bhinn Dedo de Deus sa chúlra, Páirc Náisiúnta Serra dos Órgãos, [[Rio de Janeiro (stát)|stát Rio de Janeiro, an Bhrasaíl]] mion| Raouché nó Carraig na gColm i [[Béiriút|mBéiriút, an Liobáin]] mion| Druid Arch, Páirc Náisiúnta Canyonlands, [[Utah, SAM]] mion| Radharc ar Meteora, an Ghréig mion| Foirmíochtaí carraige in Ongamira, Sierras de Córdoba, [[an Airgintín]] mion| Carraigeacha Belogradchik, Sléibhte na mBalcán, [[an Bhulgáir]] mion| "Jaws", eite chreimneach i [[:en:Little_Finland|Little Finland, Nevada, SAM]] mion| "Hajdučka vrata" ar Čvrsnica, Heirseagaivéin mion| Paklenica, [[an Chróit]] mion| Djavolja Varoš (Baile an Diabhail), [[an tSeirbia]] mion| [[:en:Three_Sisters_(Australia)|Three Sisters (Triúr Deirféar) i Blue Mountains, an Astráil]] Is éard is foirmíocht charraige ann ná lomán carraige, dromchla scoite, nó radhairc suntasach. Is gnách go mbíonn foirmíochtaí carraige mar thoradh ar shíonchaitheamh agus ar chreimeadh a dhealbhaíonn na carraige atá ann. Is féidir leis an téarma foirmíocht charraige tagairt a dhéanamh freisin do shraitheanna dríodair ar leith nó d'aonad carraige eile i staidéir stratagrafacha agus petrologic.tagairt freisin do shraitheanna dríodracha sonracha nó d'aonad carraige eile i staidéir stratagrafacha agus peitrileolaíocha.
Béar donn Himiléach
Féach freisin
Béar
Ball G
Bunús an ainm
Ceapadh an t-ainm "Ball G" sa bhliain 1981 de bharr na hoibre a rinne Ernst Gräfenberg, gínéiceolaí ón nGearmáin a mheas go raibh a leithéid ann sa bhliain 1950.
Peadar III na Rúise
Bhí Peadar III (Rúisis: Пётр III Фёдорович, Pyotr III Fyodorovitch) ina impire ar an Rúis ar feadh sé mhí sa bhliain 1762. Bhí sé pósta le Caitríona II agus tháinig sise isteach ina áit nuair a ruaigeadh é ar an 9 Iúil. D'éag sé agus é faoi ghlas sa bhaile Ropsha, ach cuireadh i gCathair Pheadair é.
Woodrow Wilson
Ba é an Dr. Thomas Woodrow Wilson (28 Mí na Nollag 1856 - 3 Feabhra 1924) 28ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1913 go dtí an 3 Márta 1921. Gobharnóir New Jersey a bhí ann roimhe sin (1911–1913) agus uachtarán Ollscoil Princeton (1902–1910).
Simon Harcourt, 1ú Iarla Harcourt
Ba thaidhleoir agus ginearál Briotanach é Simon Harcourt, 1ú Iarla Harcourt, PC, FRS (1714 – 16 Meán Fómhair 1777), ar a dtugtar an Bíocunta Harcourt idir 1727 agus 1749, a bhí ina Fhear Ionaid an Rí in Éirinn.
Homer Goes to Prep School
Craoladh an naoú heipeasóid, "Homer Goes to Prep School", den cheathrú sraith is fiche The Simpsons ar an 6 Eanáir 2013. Scríobh Brian Kelley an eipeasóid seo. D'fhéach 8.97 milliún duine ar an eipeasóid.
Creachmhaoil
Seanreiligí
Is iad Cill Órtha agus Cill Ó gCillín seanreiligí pharóiste Chreachmhaoile agus an Bhaile Mheánaigh. Tá baint ag an gcuid is luaithe de shéipéal Chill Órtha leis an 15ú haois, ach tá fianaise ann go raibh an séipéal á thógáil agus á dheisiú chomh luath leis an 12ú haois, agus is é an scéal céanna ag séipéal Chill Ó gCillín é. An bhliain 1619 a luaitear leis an leac is luaithe a fuarthas i reilig Chill Órtha, agus an bhliain 1654 i gcás reilig Chill Ó gCillín.
Droichead an Chláirín
Is sráidbhaile beag é Droichead an Chláirín i ndeisceart na Gaillimhe (thart ar fhiche nóiméad sa charr ó chathair na Gaillimhe). Tá sé suite ar bhéal abhainn an Chláirín ar an gcuid is faide soir de Chuan na Gaillimhe.
Ruairí Mac Easmainn
Taidhleoir, daonnúlach agus náisiúnaí Éireannach ab ea Ruairí Dáithí Mac Easmainn, nó Roger Casement (1 Meán Fómhair 1864 - 3 Lúnasa 1916). Bhí ról cinniúnach aige in imeachtaí na bliana 1916, agus chuir sé Éire ar bhóthar an neamhspleáchais. clé|mion|an tEasmannach i bPutumayo, [[Peiriú, 1911 b'fhéidir]] clé|mion|Roger Casement agus Mrs French Sheldon Wellcome, [[An Congó|Congó, 1904]]
Grote Reber
Réalteolaí raidió a rugadh i Wheaton, Illinois ab ea Grote Reber (22 Nollaig 1911 - 20 Nollaig 2002). Agus é ina oibritheoir amaitéarach raidió, chuir sé spéis i dtuairiscí ar an gcomhartha statach cosmach, is thóg mias parabólach ina chlós cúil i 1937, an chéad radaiteileascóp. I 1944, mar an gcéad réalteolaí raidió, d'fhoilsigh sé léarscáil raidió na spéire den chéad uair. Bhog sé don Tasmáin i 1954 agus thóg eagar aeróg ansin timpeall 1 km ar trastomhas.
Llanllwchaearn, Powys
Baile i Ceredigion, an Bhreatain Bheag, is ea Llanllwchaearn, 112.2 km ó Caerdydd agus 299 ó Londain. Tá daonra 838 ann, agus tá 396 (47.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Caitríona II na Rúise
Bás an Tríú Peadar
Thug sí bata agus bóthar do na hoifigigh Phrúiseacha a bhí earcaithe ag a fear céile le haghaidh an airm, agus í ag cur saighdiúirí dúchasacha ina n-áit. Na tailte a choigistigh Peadar Mór, fuair an eaglais Cheartchreidmheach ar ais iad ó Chaitríona faoi chroí mhór mhaith, agus na heaglaisigh buíoch beannachtach astu. Nuair a corónaíodh ina Banimpire í, choisric siad í de réir an tsearmanais chéanna a bheadh ag dul d'aon impire fir.
Éirí Amach na gCosacach
Nuair a phléasc an cheannairc seo amach sa bhliain 1773, bhí an chuid ba mhó d'Arm na Rúise ar shiúl ag cur cogaidh ar an Tuirc, mar ba ghnách, agus cead a gcos ag na ceannairceoirí ar fud na tíre, dá réir sin. B'iad na seirfigh ba chroí d'arm Phugachov, ach fuair siad tacaíocht ó shluaite de Chosacaigh. De réir a chéile thaobhaigh an dúrud dreamanna míshásta eile leo, ar nós na mionlach Moslamach a raibh teangacha Tuircice á labhairt acu. Maraíodh na scórtha uaisle, agus an chuid a tháinig slán as an bhfaopach, níor spáráil siad na dathanna ag cur síos ar na huafáis a bhí feicthe acu. Baineadh scanradh as Caitríona. Shocraigh sí síocháin leis an Tuirc chomh tapaidh in Éirinn agus a thiocfadh léi, agus ansin thug an t-arm Rúiseach aghaidh ar na ceannairceoirí ina dtír féin.
I Mí Lúnasa den bhliain 1774 a cuireadh an cath mór a shocraigh an scéal. Tháinig táinrith agus scaipeadh na mionéan i ndíormaí Phugaitseov. Cimíodh an ceann urra féin, agus cuireadh chun báis é i dtús na bliana 1775. Níor leor é sin, áfach, nó i ndiaidh an bhua chaith fórsaí sluaíochta an Bhanimpire dreas maith ama ag siúl na gcúigí is na gcúlriasc agus iad ag baint sásamh fola as na scológa a fuarthas ciontach sa cheannairc. Ruaigeadh lear mór daoine óna gceantair dhúchais go dtí an tSibéir, agus tugadh an seirfeachas isteach i ndúiche na gCosacach, a bhí chomh bródúil sin as a sean-tsaoirse go dtí sin.
Mark Saville
Is breitheamh Sasanach é Mark Saville, An Barún Saville de Newdigate (20. Márta 1936 - ). Is fearr aithne air in Éirinn toisc go raibh sé ina chathaoirleach ar Bhinse Fiosrúcháin Dhomhnach na Fola ó 1998 go 2010.
Bhí sé ina bhreitheamh, i ndiaidh a chéile,
Caitríona II na Rúise
"Stáidbhean na Rúise" ag cogaíocht
Bhí Gustaf a Trí, rí na Sualainne, iontach araiciseach chun troda le hoirthear na Fionlainne a fháil ar ais ón Rúis, ach, thairis sin, bhí sé ag dréim le Cathair Pheadair a ghabháil, i gcruth is go dtiocfadh leis malairt impire a chur in ionad Chaitríona - impire a bheadh ina phuipéad ag an tSualainn. Ar ndóighe, thuirsigh Gustaf é féin agus a chuid saighdiúirí i bhfad roimh an gcuspóir neamhréadúil meigleamáineach seo a bhaint amach ar aon nós.
Linda Bhreathnach
Gairme
Ról Eithne atá aici i Seacht. Dar léi “Caithfidh mé a admháil go raibh díomá orm ar dtús nuair a léigh mé an script,” ar sí. “Bhí Eithne i gcónaí ina cailín maith, nár chuir isteach ar éinne, agus thaitin an ról sin liom. Bhí mé sásta a bheith ag aisteoireacht mar Eithne, go háirithe mar gur thaitin sí liom mar dhuine. Thuig mé í agus bhí áthas orm nár tharraing sí trioblóid uirthi féin agus nach raibh sí ina duine gránna. Mar sin, bhí mé amhrasach nuair a fuair mé amach go raibh history ag Eithne, agus nach raibh sí chomh soineanta nó chomh deas agus a shamhlaigh muid ar fad ón tús. Is dócha nach raibh ann ach go raibh mé i ndiaidh aithne a chur ar mo charachtar agus go tobann, bhí sí difriúil, agus bhí sin deacair ar dtús. De réir mar a d’éirigh mé cleachtach ar an script, áfach, d’éirigh mé níos compordaí leis an Eithne nua seo, agus tá mé breá sásta leis an ról nua atá agam sa tsraith.”
Caitríona II na Rúise
Bás agus Oidhreacht Chaitríona
Cibé faoin spéis a chuireadh Caitríona i bhfealsúnacht na hEagnaíocht a, nuair a tharraing na smaointí nua seo Réabhlóid na Fraince ina ndiaidh, baineadh stangadh as an mbanimpire, agus chrom sí ar ais ar an gcoimeádachas le linn í a bheith ag druidim le deireadh a saoil féin.
Dreigeoideach
Is é a bhíonn i ndreigeoideach ná rinn bheag spéire níos lú ná timpeall 1 km ar leithead, astaróideach beag, iarmhar cóiméid go minic, a bhíonn ag taisteal tríd an spás. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Leonid_Meteor.jpg|mion|Dreige|alt=
John Skipton Mulvany
Ailtire Éireannach ab ea John Skipton Mulvany (1813–1870). Ba mhac é leis an bpéintéir Thomas James Mulvany agus Mary Field agus ba dheartháir é William Thomas. Dhear Mulvany roinnt stáisiún iarnróid in Éirinn. Ina measc bhí Dún Laoghaire, an Chloch Leathan, an Charraig Dhubh, an Muileann gCearr, Baile Átha Luain agus Gaillimh.
Dreigeoideach
Contúirt
Tharla pléascaí in iarthuaisceart na hÉireann, Sruth na Maoile, agus iarthar na hAlban. mion Níor braitheadh fiú is ceann amháin de na pléascaí seo ar dhromchla an domhain, agus meastar nach mbraitheann na satailítí ach timpeall 10% de na himbhuailtí a tharlaíonn. Mar sin, seans go dtarlaíonn suas le 80 imbhualadh mar seo gach bliain. mion Léiríonn an t-eolas seo gur inmheasta an dóchúlacht go n-imbhuailfidh astaróideach mór an Domhan uair éigin amach anseo, agus go mb'fhéidir go mbeidh sé sin tubaisteach do dhaoine is an Domhan.
Droichead Bailey
Droichead réamhdhéanta a cheap Donald Bailey (1901-1985) le linn an dara cogadh domhanda le húsáid ag innealtóirí arm Shasana. An bunaonad 3 × 1.5 m i bhfoirm diamaint, de chruach neartaithe tháite. Is féidir le seisear fear an t-aonad seo a láimhseáil agus droichead le struchtúr casta go leor a thógáil as roinnt aonad.
Pláta Clárúcháin d'fheithiclí i dTuaisceart Éireann
Cóid chontae in ord aibítre
Leithdháileadh na cóid go léir ó  go , agus ó   go   (seachas iad siúd ina raibh G, Q, S agus V, móide  ), ar fud oileán na hÉireann i 1903, in ord aibítre na gcontaetha agus ansin na gcontaetha buirg. Dá bhrí sin, leithdháileadh  agus   Ard Mhacha ar Aontroim, agus leithdháileadh , ar Chontae Bhaile Átha Cliath, atá anois i bPoblacht na hÉireann, idir   don Dún agus   d’Fhear Manach. Go gairid roimh chríochdheighilt na hÉireann i 1922, chríochnaigh Béal Feirste  agus dá bhrí sin leithdháileadh an chéad chód eile a bhí ar fáil, , agus leithdháileadh   agus ansin   ar Chathair Bhaile Átha Cliath. Tar éis na críochdheighilte, leithdháileadh gach cód le Z mar an chéad litir (,  etc.) i bPoblacht na hÉireann, agus leithdháileadh gach cód le Z mar an dara litir ( ,   etc.) i dTuaisceart Éireann leis an eisceacht do Chontae Mhaigh Eo ar tugadh IZ dó ar dtús.
Móilíní orgánacha a ainmniú
Mar shampla:
Prionsabail bhunúsacha
Sa cheimic, úsáidtear roinnt réimír,  iarmhíreanna agus inmhíreanna chun cur síos a dhéanamh ar chineál agus ar shuíomh na bhfeidhmghrúpaí sa chomhdhúil.
An Bhriotáinis
Meath agus Athbheochan
Sa bhliain 1946, tháinig an iris úd Al Liamm i gcomharbas ar Gwalarn. Ina dhiaidh sin, bunaíodh sraith mhaith irisí Briotáinise, agus an litríocht ag fás agus ag forbairt sa teanga. Inniu, tá i bhfad níos mó litríochta ar fáil i mBriotáinis ná a shamhlófá le teanga neamhfhorleathan.
Tá clú idirnáisiúnta anois ar roinnt fhilí, teangeolaithe agus scríbhneoirí próis a bhfuil saothair scríofa acu sa teanga, ar nós Yann-Ber Kalloc'h, Roparz Hemon, Anjela Duval, agus Per-Jakez Hélias.
Isileictreonach
Leis an líon céanna leictreon. Samplaí d'adaimh agus iain isileictreonacha is ea O 2-, F - , Ne, Na + is Mg 2+ , a bhfuil 10 leictreon i ngach ceann acu. Is móilíní isileictreonacha iad CO2 is N2O, 22 leictreon i ngach ceann acu.
Isipréin
C5H8, leacht a fhiuchann ag 34 °C. Is polaiméir suimiúcháin di an rubar nádúrtha. An bunaonad struchtúrtha sa mhóilín teirpéine freisin.
Llannor
52.9065°N, -4.4487°W
Mwyllin Doo Aah
Baile beag in Skeerey Braddan, Oileán Mhanann is ea Mwyllin Doo Aah (Gaeilge: Muileann Dubh Átha, Béarla: Union Mills). Tá sé suite ar bhóthar A1, an príomhbhóthar a cheanglaíonn Doolish le Purt ny h-Inshey, i ngar don Awin Doo (Abhainn Dubh).
Náisiúnachas
Maidir le féinchinntiúchán, nó féin chur in iúl, níltear cinnte an gciallaíonn sé sin go gcaithfidh stát neamhspleách iomlán a bheith ag náisiún le húdarás iomlán ar ghnóthaí baile agus idirnáisiúnta, nó stádas de chineál éigin eile.
Dún an Uchta
Fóntais bhaile
Gach Dara bhliain, i mí Meithimh bíonn féile innealra seanré ar siúl (Railí Seanré Dún an Uchta). Thaispéan sean-tarracóir, inneall gaile agus innealra féirm ag an bhféile gach bhliain. Gach Meán Fómhair bíonn seó talmhaíochta ar siúl. Bíonn comórtas beostoc, comórtas bácáil agus comórtas garraíodóireacht.
Caidreamh Idirnáisiúnta
Tá Dún an Uchta cúpalta leis an sráidbhaile, Gouesnac'h sa Bhriotáin.
Wilhelm Reich
Sícanailísí a rugadh i nDobrzcynica na Polainne (san Ostar-Ungáir ag an am) ab ea Wilhelm Reich (1897-1957). Scar sé le lucht tuairime Freud agus shaothraigh teoiric inar tharla néaróis de bharr mothúcháin nó fuinnimh ghnéasaigh shrianta neamhscaipthe. Ina chónaí sna Stáit Aontaithe ó 1939, ach ar deireadh cuireadh i bpríosún é as cóireáil cham agus fuair sé bás sa phríosún.
Spadán déladhrach Hoffman
Is ainmhí é an spadán déladhrach Hoffman. Mamach atá ann.
Sajid Javid
I mí an Mheithimh 2021, thosaigh Sajid Javid ag cur tús lena chuid dualgas mar Rúnaí Sláinte na Breataine. Tháinig sé in áit Matt Hancock, a d'éirigh as tráthnóna i ndiaidh dhó admháil gur sháraigh sé srianta Covid-19.
Olltoghchán na hÉireann, 1923
Torthaí
Ghnóthaigh Liam T Mac Cosgair 63 shuíochán vs Éamon de Valéra (Sinn Féin) 44.
Llanpumsaint
Baile i Sir Gaerfyrddin, an Bhreatain Bheag, is ea Llanpumsaint, 93.4 km ó Caerdydd agus 292 ó Londain. Tá daonra 719 ann, agus tá 383 (53.3%) in ann Breatnais a labhairt.
Cumhdach
mion|upright=1.0|[[Soiscéal Mholaise, 11ú haois]]
Maigh Cuilinn
Teangacha
Bhí 846 daoine ábalta Gaeilge a labhairt. Labhair 6.5% den daonra Gaeilge gach lá. Labhair 191 duine teanga eile seachas Gaeilge nó Béarla sa bhaile. Ba í an Pholainnis an teanga iasachta ba chomónta le 60 cainteoirí.
Buile Shuibhne
Meastar uaireanta gurb an scéal deireanach é Buile Shuibhne i sraith trí scéal, ag leanúint ar aghaidh ó Fled Dúin na nGéd agus Cath Maige Rátha.
Bás de réir tuair
D'fhill Suibhne ar ais go hÉirinn, abhaile chuig Gleann Bocáin. Thug sé cuairt ar a bhean chéile Eorann arís ach dhiúltaigh sé dul isteach ar eagla go ngabhfaí é. Dúirt Eorann leis imeacht agus gan filleadh ar ais, óir gur chuir sé aiféaltas uirthi agus ar cách. I ndiaidh scaithimh, tháinig Suibhne ar a chiall arís agus chinn sé ar dul ar ais chuig Dál Araí, cibé breithiúnas a mbainfeadh dó. Chuala Naomh Rónán an scéala agus ghuigh sé Dia bac a chur ar Shuibhne, agus gnáthnaíodh Suibhne ar Shliabh Fuaidh ag cinn bhainte agus a gcoirp.
Reigé
Is éard atá i gceist le reigé (nó reggae ) ná saghas ceoil choitianta de bhunús Rastafárach na hIamáice, ach faoi anáil na dtraidisiún Afrai-Mheiriceánach is an rac-cheoil. Éiríonn cuid mhaith de na hamhráin reigé as réabadh sóisialta. Leis an amhránaí a thionlacan, bíonn giotáir leictreacha, pianó, orgán leictreach is leagan drumaí. Amhránaithe cáiliúla reigé ab ea Bob Marley is na Wailers.
Buile Shuibhne
Aistriúcháin agus cóirithe
Bhunaigh an file agus drámadóir Éireannach Paula Meehan a dteanga 1997 Mrs. Sweeney go garbh ar seanscéal Shuibhne. Pléitear sa dráma an saol mar a bhíodh do Lil, bean chéile Shuibhne. Deir Meehan, "I wondered what it must have been like to be his woman." Is tógálaí colúr é Suibhne, fear céile Lil, a chúbann isteach ann féin i staid d'éan nuair a fhaigheann sé amach gur maraíodh a colúir.
Sa bhliain 2017, chum Noah Mosley an ceoldráma Mad King Suibhne, agus leabhróg le Ivo Mosley. Léiríodh é ag Bury Court Opera, agus cuireadh ar an stáitse fosta é in Messum's Barn, Wiltshire.
James Campbell
Saol
Céimí de chuid Choláiste na Tríonóide (BA 1874), glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1878 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1892. Féachadh go forleathan ar Campbell mar an t-abhcóide ab fhearr in Éirinn san aois sin, nó sa dara háit taobh thiar de Edward Carson sa réimse sin.
Bhí Campbell ina Theachta Parlaiminte faoi dhó (feisire thar ceann na hollscoile) i dTeach na Teachtaí  (1898-1900 agus 1903-17), Aturnae Ginearálta na hÉireann (1903-5) agus Ard-Aighne na hÉireann (1905 agus 1916-17).
14 Iúil
Is é an 14 Iúil an 195ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 196ú lá i mbliain bhisigh. Tá 170 lá fágtha sa bhliain.
Bloc Nollag
deas|250px|thumb|Bloc Nollag Is lomán mór a dhóitear go traidisiúnta sa teallach ar an Oíche Nollag í bloc Nollag.
Guglielmo Marconi
Fionnachtana
mion|clé|Pointe Sár-Radhairc Dheirgimligh, atá 6 km laisteas den [[An Clochán Liath|Chlochán]]
Fóram na Róimhe
deas|250px|thumb|Fóram na Róimhe Is suíomh seandálaíochta sa Róimh é Fóram na Róimhe.
Asia Bibi cás diamhasla
deas|250px|thumb|[[Salmaan Taseer]] Asia Bibi cás diamhasla
Llanrug
53.1484°N, -4.194°W
Éanna Mac Murchadha
Áth Cliath
Is amhlaidh go ndearnadh níos deireanaí rí Laigen ⁊ Gall d'Éanna, mar a tuairiscítear i nAnnála Uladh agus Éanna ag géilleadh do Thoirdhealbhach sa bhliain 1122. Lig Toirdhealbhach d'Éanna Áth Cliath a rialú mar íochtarán. Cé go raibh caidreamh maith ag an mbeirt, d'éirigh Éanna amach in éadan Toirdhealbhaigh sa bhliain 1124, i dteannta leis an gceannaire Cormac mac Cárthaigh,  Rinneadh síocháin eatarthu i ndearadh na dála,  agus rinne Toirdhealbhach turas go hÁth Cliath chun an ríogachta a bhronnadh air, mar atá tuairiscithe i nAnnála Tiarnaigh. Le linn a réimis ann, bhronn Éanna eastát Realgeallyn ar Ardeaglais Theampall Chríost.
Iugarnáit
mion|Carr Iugarnáit i bpictiúr ón mbliain 1851 Dia Hiondúch a dtugtar Visniú air freisin, a bhfuil teampall ina onóir i bPuri na hIndia. Dhá chiall ghaolmhara a bhíonn leis an bhfocal in iarthar an Domhain: fórsa ollmhór dochoiscthe, agus feithicil ollmhór tarracóra/leantóra. Meastar go dtagann sé seo ó ghnás lucht leanta an dé iad féin a chaitheamh faoi rotha na cairte a iompraíonn íomhá an dé i mórshiúl a fhéile.
Órán Mór
Geilleagar
Tá athrú tagtha ar fhócas na tionscail áitiúil le déanaí ó thalmhaíocht déiríochta go turasóireacht, déantúsaíocht agus lóistíocht. Tá roinnt páirceanna tionsclaíochta suite in aice leis an sráidbhaile, cosúil le Eastát Tionsclaíochta Pháirc na bhFiann atá ina mol do thionscal le blianta fada. In Órán Mór anois tá ceithre óstán agus roinnt bialanna. D'oscail Lidl ar shuíomh an Déirithe Órán Mór i mí Meithimh 2009 agus d'oscail Tesco sa sráidbhaile i mí Samhain 2010.
Papaver rhoeas
Is planda bliantúil é an Papaver rhoeas, le hainmneacha coitianta lena n-áirítear an chailleach dhearg agus an cocán dearg, a fhásann 60 cm díreach ar airde, agus a tháirgeann laitéis bhán. Dúchasach don Eoraip is an Áise, agus tugtha isteach i dtíortha eile. Na duilleoga roinnte colgach; na bláthanna cruinn le 4 pheiteal geal scarlóideach, uaireanta le bunphaiste dorcha; an capsúl i gcruth piobaráin le fáinne poll timpeall an imill. B'fhiaile fhorleathan í tráth, na síolta suanach sa talamh ar feadh cuid mhaith blianta, ag teacht chun cinn go tapa nuair a d'iompaítí an ithir i dtalamh insaothraithe nó suaite. Tá sí ag dul i léig anois le teicníochtaí feabhsaithe talmhaíochta. Is siombail bhrónach í den chéad chogadh domhanda, mar bhláthaigh cailleacha dearga sna páirceanna áir a bhí suaite ag buamáil, cath is bás.
Teàrlach Ceanadach
Polaiteoir Albanach ab ea Teàrlach Ceanadach nó Charles Peter Kennedy i mBéarla, ceannaire an Páirtí Daonlathach Liobrálach (3 Samhain 1964 - 1 Meitheamh 2015).
Whiskey Business
Craoladh an naoú heipeasóid déag, "Whiskey Business", den cheathrú sraith is fiche The Simpsons ar an 5 Bealtaine 2013. Scríobh Valentina L. Garza an eipeasóid seo. D'fhéach 4.43 milliún duine ar an eipeasóid.
Plean Feachtais
Ba straitéis é an Plean Feachtais ar glacadh leis in Éirinn idir 1886 agus 1891, arna chomhordú ag polaiteoirí Éireannacha ar mhaithe le feirmeoirí tionóntaí, i gcoinne tiarnaí talún neamhchónaitheacha agus ainchíosa den chuid is mó. Seoladh é chun dul i ngleic leis an anacair talmhaíochta a tharla mar gheall ar an gcúlú leanúnach ar phraghsanna táirgí déiríochta agus eallaigh ó lár na 1870idí, rud a d'fhág go leor tionóntaí i riaráiste cíosa. Drochaimsir sa bhliain 1885 agus 1886 ba chúis freisin le teip barr, rud a d’fhág go raibh sé níos deacra cíosanna a íoc. Bhí Cogadh na Talún sna 1880í luatha ar tí a athnuachan tar éis méadú a theacht ar dhíshealbhuithe agus chuir sé uafás forleathan ar dhaoine,
Pálás Nymphenburg
Stair
thumb|220px|Pálás Nymphenburg