cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Llandeilo Bertholau
Baile i Sir Fynwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llandeilo Bertholau, 41.1 km ó Caerdydd agus 201 ó Londain. Tá daonra 3,762 ann, agus tá 382 (10.2%) in ann Breatnais a labhairt.
Sheffield Lár na Cathrach
Is ceantar suite i Sheffield é Sheffield Lár na Cathrach.
Aindiachaithe Éireann
Bunreacht an ghrúpa
2.Aidhmeanna
3.3. €25 an duine an táille bhliantúil nó €10 dóibh sin gan phost
7. Athbhreithniú
20 Eanáir
Is é an 20 Eanáir an fichiú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 345 lá fágtha sa bhliain nó 346 i mbliain bhisigh.
Dallán mac Breasail
Bhí triúir mac le Dallán, .i. Duach, Lughaidh agus Loman.
Bairneach mín
Faightear an bairneach mín amach ó chóstaí an Atlantaigh, ón Íoslainn agus an Iorua go dtí an Phortaingéil. Ní fhaightear i Muir Bhailt é, ná sa Danmhairg, sa Bheilg nó san Ísiltír.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1989
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1989, a thosaigh ar 21 Bealtaine 1989 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1989. B'í an 103ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 23ú huair.
Beannachtaí Reiligiúnda na Gaeilge
Leagan in áit “Dia dhuit”
Úsáideann an t-aos óg beannachtaí éagsúla go minic
An Saighdeoir (réaltbhuíon)
Príomhghnéithe
mion|córas pláinéadach i Sagittarius
Astralaíocht
Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Saighdeoir na corróga agus na ceathrúna.
Cedd
Naomh is ea Cedd a rugadh sa bhliain 620 i Northumbria agus a fuair bás ar 26 Deireadh Fómhair 664, i Lastingham.
Duach mac Dalláin
Séú rí Uí Mhaine ba ea  Duach mac Dalláin  (beo 5ú/6ú haois).
Buinneach
Dífhaecú minic faecais leathfhoirmithe nó leachtaigh é Buinneach (sciodar go minic).
Llandrillo-yn-Rhos
Baile i gConwy, an Bhreatain Bheag, is ea Llandrillo-yn-Rhos, 206.9 km ó Caerdydd agus 316 ó Londain. Tá daonra 7,422 ann, agus tá 1,366 (18.4%) in ann Breatnais a labhairt.
Seisear Birmingham
Imeachtaí
mion|Paddy Hill sa bhliain 2015 Ar an 21 Samhain 1974, phléasc buamaí in dhá theach tábhairne i mBirmingham. Maraíodh 21 agus gortaíodh 220 duine eile san ionsaí sceimhlitheoireachta. Chinn coiste cróinéara níos déanaí gur foláireamh teileafóin a ndearnadh praiseach de ba chúis leis an moill a bhí ar na póilíní daoine a thabhairt amach as na tithe tábhairne. Ach chinn giúiré an choiste cróinéara freisin nach raibh aon locht ar na póilíní agus nach raibh aon eolas faighte acu faoi na buamaí roimh ré.
Iarmhairtí
Tharraing iompar na bpóilíní droch-cháil orthu féin agus mímhuinín i riar na córa gan blas maitheasa a dhéanamh do na híobartaigh.
Tríú Arm (An Tuirc)
Stair
Cuireadh thart ar 300 fear ón Tríú Arm chun fónamh in éineacht le trúpaí na Náisiún Aontaithe sa tSomáil (UNITAF / UNOSOM II). Ina theannta sin, rinneadh Leifteanant-Ghinearál Cevik Bir, a bhí i gceannas roimhe seo ar 4ú Briogáid Armúrtha an airm, ina Cheannasaí Fórsa ar UNOSOM II (1992-95).
Inneall teasa
mion|deas|Inneall teasa Carnot Sa teirmidinimic, is éard is inneall teasa ann ná gaireas a athraíonn fuinneamh randamach chuig fuinneamh dírithe áisiúil meicniúil.
Jes Staley
Is baincéir Meiriceánach é James Edward “Jes” Staley (rugadh 27 Nollaig, 1956) agus iar-phríomhfheidhmeannach an ghrúpa (POF) Barclays. D’éirigh sé as mar Phríomhfheidhmeannach ar 1 Samhain, 2021, agus tháinig CS Venkatakrishnan i gcomharbacht air. Tá taithí beagnach ceithre scór bliain ag Staley ar bhaincéireacht agus ar sheirbhísí airgeadais. Chaith sé 34 bliain ag banc infheistíochta JP Morgan, sa deireadh thiar thall bhí sé ina POF. Sa bhliain 2013 bhog sé go BlueMountain Capital, agus i mí na Nollag 2015, rinneadh POF de Barclays de.. I mí na Samhna 2021 d’éirigh Staley as a phost i measc fiosrúcháin rialála maidir le cibé ar thug sé fianaise mhíthreorach faion a chaidreamh leis an airgeadaí agus leis an gciontóir gnéis Jeffrey Epstein. Itóir gnéis Jeffrey Epstein.
Hóisé
Ba fháidh agus naomh é Hóisé. Luaitear é sa Sean-Tiomna.
Deirdre Brennan
Is file, drámadóir agus gearrscéalaí dátheangach Éireannach í Deirdre Brennan (a rugadh i 1934) a scríobhann i nGaeilge agus i mBéarla.
Achadh na Croise
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Achadh na Croise.
Radaicheimic
Táirgeadh is úsáid na raidiseatóp chun staidéar a dhéanamh ar chomhdhúile ceimiceacha is a n-imoibrithe. Mar shampla, is féidir comhdhúile a shintéisiú le hadaimh radaighníomhacha comhshnaidhmthe ag ionaid ar leith, agus ansin nuair a ghlacann na comhdhúile seo páirt in imoibriú ceimiceach is féidir torthaí an imoibrithe a thástáil, féachaint cá ndeachaigh na hadaimh radaighníomhacha.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1993
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1993, a thosaigh ar 30 Bealtaine 1993 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1993. B'í an 107ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 25ú huair.
Francofonia (2015)
Scéal
Feicimid Marianne, siombail Phoblacht na Fraince, agus Napoleon ina steillbheatha agus iad ag siúl na bpasáistí ag plé na saothar áille ealaíne atá i gcoimeád sa dánlann iomráiteach seo. mion|1940 Faoin am a tháinig an Cunta Franz Wolff-Metternich go dtí an iarsmalann, bhí an chuid is mó de na saothair ealaíne imithe agus curtha i dtaisce in áiteanna difriúla ar fud na tíre. Bhí sé de dhualgas airsean tuairisc na bpictiúr a chur agus cuntas a choinneáil ar an méid a bhí fágtha. Iarrann an Gearmánach borb, éilitheach comhoibriú iomlán ó stiúrthóir an mhúsaeim, Jacques Jaujard, fear stuama, cúirtéiseach, atá ar dhuine den bheagán státseirbhíseach atá fós fágtha i gcathair Pháras.
An Bhreatnais
Úsáid
Bhí laghdú ar líon na gcainteoirí Breatnaise sa deich mbliana roimhe sin, 2001-2011, chomh maith.
Stádas
Tá roinnt cearta dlí thiúla ag lucht a labhartha, mar shampla an ceart cumarsáid a dhéanamh leis an rialtas i mBreatnais agus chun an teanga a úsáid sa chúirt agus sa Tionól Náisiúnta.
Chinn Rialtas na Breataine sa bhliain 2017 go gceadófaí úsáid na Breatnaise i ndíospóireachtaí parlaimint e. Ar an 7 Feabhra 2018, labhraíodh an Bhreatnais le linn díospóireacht pharlaiminte i Westminster den chéad uair riamh. ag cruinniú de chuid Mhórchoiste na Breataine Bige. Roimhe seo ba i mBéarla amháin a bhíodh díospóireachtaí i dTeach na dTeachtaí, ach úsáidtear an tseanFhraincis chun dlíthe a rith i dTeach na dTiarnaí.
Cill Chréanain
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd í Cill Chréanain.
Marcello Mastroianni
B'aisteoir Iodálach é Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni (28 Meán Fómhair 1924 – 30 Lúnasa, 2006). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma i 1963.
Lesya Ukrainka
I measc a saothair is cáiliúla tá na bailiúcháin dánta На крилах пісень (Gaeilge: Ar sciatháin amhrán) (1893), Думи і мрії (Gaeilge: Smaointe agus Brionglóidí) (1899), Відгуки (Gaeilge: Macallaí) (1902), an dán eipiciúil Давня казка (Gaeilge: Sean síscéal) (1893), Одно слово (Gaeilge:Focal amháin) (1903), drámaí Бояриня (Gaeilge: Banphrionsa. (1913), Кассандра (Gaeilge: Cassandra (1903-1907),В катакомбах (Gaeilge: Sna Catacóim (1905), agus Лісова пісня (Gaeilge: Amhrán foraoise) (1911).
Béal Deirg
Baile i gContae Mhaigh Eo is ea Béal Deirg (Belderrig as Béarla), atá lonnaithe ar chósta thuaidh an chontae. Tá clú agus cáil ar Bhéal Deirg mar gheall ar shuíomh seandálaíochta atá gar dó, Achaidh Chéide. Tá an sráidbhaile lonnaithe go díreach i gceartlár Ghaeltacht thuaisceart Mhaigh Eo. Labhraítear cainúint shainúil de Ghaeilge Chonnacht atá cosúil le Gaeilge Uladh sa cheantar.
Buíochán
Tá 3 phríomhchúis a fhéadfaidh an riocht seo a tharraingt: má tharlaíonn dianscaoileadh iomarcach lí na fola, haemaglóibin, táirgtear méid mínormálta ard de líocha an domlais, rud a sháithíonn cumas an ae chun iad a eisfhearadh (buíochán haemalaíoch); má bhíonn galar géar ar an ae is laghdú ar a chumas líocha an domlais a dhíbirt ón bhfuil go dtí an stéig, bailíonn na líocha seo sa cholainn; má bhíonn bac ar thaisteal líocha an domlais as an ae tríd an bhfeadán coiteann domlasach, de bharr cloch domlais mar shampla, bailíonn na líocha san ae is scaipeann sa cholainn i gcoitinne.
Na Mion-Aintillí
Is grúpa oileán sa Mhuir Chairib iad Na Mion-Aintillí. Tá siad lonnaithe sa Mhuir Chairib taobh thuaidh de Mheiriceá Theas idir an Mhuir Chairib agus an Aigéan Atlantach. Siar ó thuaidh tá na hAintillí Móra.
Caoch rua chruithneachta
Is é an fungas Puccinia graminis is cúis le caoch rua chruithneachta, ar a dtugtar an dúchan freisin,   rud a chruthaíonn galar suntasach i mbarr gránaigh. I measc na speiceas arbhair a bhfuil tionchar ag an ngalar orthu tá cruithneacht bhog, dúram, eorna agus triteacáil. Chuir na galair seo isteach ar fheirmeoireacht gránach le linn na staire. D’aimsigh an tOll. KC Mehta. atarlú bliantúil an chaoich rua chruithnigh i machairí na hIndia Thuaidh. Ó na 1950idí, tá tréithchineálacha cruithneachta a phóraítear le bheith frithsheasmhach in aghaidh an ghalair ar fáil. Tá fungicídí atá éifeachtach i gcoinne meirge gas ar fáil freisin.Ó na 1950idí i leith, tá cineálacha cruithneachta a tógadh le bheith frithsheasmhach do mheirge gas ar fáil. Tá fuingicídí atá éifeachtach i gcoinne an chaoich rua ar fáil freisin.
Na Mion-Aintillí
Tá dhá ghrúpa sna Mion-Aintillí ar a dtugtar Oileáin na Gaoithe (ó dheas) agus Oileáin na Fothana (ó thuaidh).
Oileáin
Na hoileáin is tábhachtaí sna hAintillí Beaga (sa treo ó Thuaidh-Theas):
Oileáin na Fothana:
Leabhar Dhainéil
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Dhainéil.
Baineannach
mion| Úsáidtear siombail an bhandé Rómhánaigh Véineas chun an ghnéis bhaininn sa bhitheolaíocht a léiriú. . Seasann sí don phláinéid Véineas freisin agus is í an tsiombail ailceimiceach do chopar í. Is é an baineannach (siombail: ♀) gnéas an orgánaigh a tháirgeannna na hubháin móra neamhghluaiste (ubhchealla), an cineál gaiméite (cill ghnéis) a chomhtháthaíonn leis an ngaiméit fhireann le linn atáirgthe gnéasaigh.
Búitil
CH3CH2CH2CH2-, grúpa ceathaircharbón alafatach. Tá 3 isiméir eile de ann: iseabúitil, (CH3)2CH-CH2-, búitil thánaisteach, (CH3)(C2H5)-CH-, agus búitil threasach, (CH3)3C-.
Aoine an Chéasta
Is í Aoine an Chéasta an Aoine roimh Dhomhnach na Cásca. De réir fhoirceadal na Críostaíochta, b'ar an Aoine seo a céasadh Íosa Críost go bás ar an gCros. 200px|thumb|[[Íosa Críost ar an gCros - pictiúr le hAlbrecht Dürer.|clé]]
Na Soiscéil
De réir mar a deirtear sna Soiscéil, tháinig na hardsagairt agus na seanóirí le chéile ar maidin le socrú le chéile go gcuirfí Íosa chun báis. Chuir siad an bhreith seo faoi bhráid an ghobharnór a Rómhánaigh, Pointias Píoláit, nach raibh ró-fhonnmhar chun Íosa a chur chun báis.
An Tagálaigis
Fuair an teanga a hainm ó na focail a chiallaíonn "muintir na habhann" nó "na daoine a bhfuil cónaí orthu cois na habhann" sa teanga féin. Tá cónaí ar na Tagálagaigh, a labhraíonn canúintí Tagálaigise ó dhúchas, i lár agus i ndeisceart Oileán Luzon agus sna hoileáin bheaga máguaird. Is gnách "Katagalugan" - tír na Tagálaigise, nó tír na dTagalagach - a thabhairt ar an gceantar seo ar fad.
John Selden
Saol
Bhí Selden ina Fheisire roinnt uaire sna blianta dár gcionn (1624-25, 1626, 1628-40 mar bhall den Pharlaimint Fhada a toghadh sa bhliain 1640).
Fear léinn
Mar fhear léinn, is fearr aithne ar Selden mar gheall ar an méid a rinne sé maidir le staidéar stair Shasana (go háirithe stair an bhunreacht a,) dlí agus creideamh na nGiúdach agus an dlí idirnáisiúnta (thug a leabhar 'Mare Clausam' freagra ar an leabhar 'Mare Liberum' le Hugo Grotius).
Dealbhaodh
I miotaseolaíocht na nGael, ba rí é Dealbhaodh (Sean-Ghaeilge Delbáeth nó Delbáed), le brí "riocht tine". Ba é Aonghas nó Oghma na dTuath Dé Danann a athair, agus ba í Eithne na bhFomhórach a mháthair. Tháinig sé i gcomharbacht ar a gharmhac Eochaid Ollathair (Daghda) mar Ard-Rí na hÉireann. Bhí sé i gceannas ar na Tuatha Dé Danann agus Fomhóraigh aontaithe ar feadh deich mbliana, sular mharaigh a mhac Fiacha é.
Gearmánaigh an Tuaiscirt
Ar an mbealach seo, d'fhorbródh  a n-aonchineálacht theangeolaíoch chun cinn i gcanúintí éagsúla na dteangacha Gearmánacha Thuaidh de bharr a dteagmháil le cultúir agus teangacha eile le treibheanna Gearmánacha eile, go háirithe iad siúd san Oirthear. Tá siad ar eolas mar gheall ar a n - inscríbhinní runica dteagmhála le cultúir eile agus le teangacha treibheanna Gearmánacha eile, go háirithe leo siúd san Oirthear. Tá aithne orthu as a n-inscríbhinní rúnacha.
miniaturadeimagen|350x350px| Imirce sa dara leath den chúigiú haois [[5ú haois|chúigiú haois]]
Lámhach Cleveland Elementary (San Diego)
Dúnmharaíodh beirt daoine fásta agus gortaíodh ocht bpáíste in ionsaí lámhaigh ar scoil i gCalifornia, an Grover Cleveland Elementary School in San Diego ar 29 Eanáir 1979.
Micheál Mac Liammóir
Gaeilge
Chuir aiste le Yeats faoi dhraíocht é agus d’oscail “doras mór i m’aigne”. Thit Willmore faoi dhraíocht chultúr na hÉireann: Chinn sé in aois a ocht mbliana déag go ndéanfadh sé Éireannach de féin.
An Taibhdhearc
Ar ais in ÉIrinn in 1927, chabhraigh a chara nua, Hilton Edwards (aisteoir Sasanach eile), leis chun slacht a chur ar dhráma a bhí scríofa aige, Diarmuid and Gráinne. In earrach 1928 shocraigh Mac Liammóir gurbh é an leagan Gaeilge den dráma sin an chéad dráma a léireofaí san amharclann úrnua i nGaillimh, An Taibhdhearc, ar 27 Lúnasa 1928.
Féiniúlacht
Ghlactaí leis go forleathan gur sa Charraig Dhubh i gCorcaigh a rugadh Willmore nuair a bhí sé beo. Ba léir, áfach, nach raibh éinne sásta bréag an drámadóra a scaoileadh uathu le linn a shaol. Is léir gur ghlac criticeoirí agus léirmheastóirí na Gaeilge agus na hÉireann le Mac Liammóir mar chineál Gaeil agus mar dhrámadóir fíorchumasach le linn a shaol.
Myles Dillon
Saol
Rugadh Myles Dillon i mBaile Átha Cliath ; bhí sé ar dhuine de sheisear leanaí John Dillon agus a bhean Elizabeth Mathew ; Ba é James Matthew Dillon, ceannaire Fine Gael, a dheartháir níos óige.
Sa bhliain 1937, bhog sé go SAM, áit ar theagasc sé Gaeilge in Ollscoil Madison (rugadh a mhac John M. Dillon i Madison), i 1946-1947 theagasc sé i Chicago.
Ó 1966 go 1967 bhí sé ina Uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann. Imleabhar 11 de Celtica tiomnaithe dá chuimhne.
Ó 1966 go 1967 bhí sé ina Uachtarán ar Acadamh Ríoga na hÉireann.
Miotaseolaíocht na gCeilteach
Foinsí stairiúla
mion|Rothaí Ceilteacha móideacha, gaolta a mheastar le cultas of [[Taranis. Tá na mílte dóibh siúd aimsithe i dtearmainn in Gallia Belgica, le dátaí ó 50 RC go dtí AD 50. Musée d'Archéologie Nationale, An Fhrainc ]]
Lugh
mion|deis|x216px|Lugh's Magic Spear; léaráid le H. R. Millar
Radaíocht imtharraingteach
Tonnta imtharraingteacha an-laga a tháirgtear nuair a shuaitear nó a luasghéaraítear réad maisiúil. Réamhinsítear an feiniméan ó theoiric na coibhneasachta ginearálta, ach níor braitheadh go lánchinnte fós é.
Comhaontaithe Mhionsc
Faoi na comhaontaithe seo, bhí fórsaí na Rúise le tarraingt siar agus ligint do rialtas na hÚcráine smacht a fháil ar an Donbas agus ansin bhí toghcháin do pharlaimint áitiúil le reáchtáil faoi dhlí na hÚcráine. Ach níor tharraing na seachfhórsaí siar riamh ; ina ionad sin, ’eagraigh siad a dtoghcháin féin, beag beann ar dhlíthe na hÚcráine. mion|'Prótacal Minsk' 2014 agus crios maolánach mion|12 Feabhra 2015, agus tháinig 'Comhaontú Mhionsc; II ː [[Alexander Lukashenko, Vladimir Putin, Angela Merkel, Francois Hollande, and Petro Poroshenko ]]
Bunachar sonraí coibhneasta
deas|250px|thumb|Bunachar sonraí coibhneasta Bealach a leagtar amach sonraí i ríomhaire, ina stóráiltear gach saghas aonáin ina gceann is ina gceann mar thábla, is na gaolta idir na haonáin mar thábla eile.
An Chirgeastáin
Bhain an Chirgeastáin amach a neamhspleáchas sa bhliain 1991 ón Aontas Sóivéadach, ar nós na bpoblachtaí iar-Shóivéadacha eile. Is í Bíscéic príomhchathair na tíre. Is tír an-sléibhteach í an Chirgeastáin, agus is í Loch Issícúil an loch is mó sa tír - ceann de na lochanna is airde ar domhan. Tá breac rua (nó farol i Rúisis) le fáil ann nach bhfuil le fáil in áit ar bith eile.
Llandysilio
52.7644°N, -3.0838°W
Leabhar Zacairiá
Is leabhar sa Bhíobla é Leabhar Zacairiá.
Liz Cheney
Gairm
Bhí cúraimí tábhachtacha uirthi faoi rialtas George W Bush agus dearcadh an-choimeádach aici faoi chúrsaí slándála agus í go mór ar son an dreama míleata agus lucht gnó. Bhí athair Cheney ina phríomhoifigeach feidhmiúcháin ar an gcomhlacht Halliburton -  tionscal na harmála - go dtí an bhliain 2000. Tá Liz Cheney ina hionadaí sna Stáit Aontaithe do cheantar comhdhála iomlán Wyoming ó 2017 go dtí 2023. Bhí sí ina Cathaoirleach ar Chomhdháil Phoblachtánach an Tí ó 2019 go 2021, an triú post is airde i gceannaireacht na bPhoblachtach i dTeach na Comhdhála, ó 2019 go 2021.
Aodh Ó Néill
Achoimre
Sa bhliain 1594 thosaigh éirí amach in aghaidh riail Shasana in Éirinn. Mar thoradh air sin bhí Cogadh na Naoi mBliana. Ba é Iarla Thír Eoghain, Aodh Ó Néill, a bhí i gceannas ar an éirí amach (ba iad na Niallaigh agus a gcomhghuaillithe, na Dálaigh as Tír Chonaill agus muintir Mhig Uidhir as Fear Manach, an chuid dheireanach de na teaghlaigh chumhachtacha Ghaelacha).
Jacinda Ardern
Príomh-Aire
Tharla Oll-lámhach Christchurch ar an 15 Márta 2019 (dúnmharaíodh 51 duine). Dúirt Ardern go n-íocfadh an Stát as sochraidí na marbh, go gcuirfí dlíthe nua faoi ghunnaí i bhfeidhm (agus rinneadh sin taobh istigh de sheachtain) agus go ndéanfaí iniúchadh go hidirnáisiúnta ar an mbealach a dtéann na meáin shóisialta i ngleic le teachtaireachtaí a bhaineann le foréigean. Bhí Ardern tuisceanach i ndáiríre agus moladh go hard í ag an am.
Aodh Ó Néill
Pósadh Achrannach
D'ordaigh a Bhanríon an Niallach a ghabháil ach d'éalaigh sé as Baile Átha Cliath go Tír Eoghain agus i 1595 d'éirigh sé amach go hoscailte in aghaidh na Sasanach. Bhí arm maith curtha le chéile le tamall aige, agus neart armlóin acu, agus ba cheannaire míleata an-éifeachtach é. Chloígh sé arm Sasanach ag Cluain Tiobraid, ach lean sé air ag maíomh go raibh sé dílis don Bhanríon agus go raibh síocháin uaidh.
Robert Devereux, Mountjoy agus Carew
Bheartaigh ceannairí Uladh ar a gcuid saighdiúirí a thabhairt aduaidh. Thimpeallaigh siad na Sasanaigh, ach ní raibh taithí ag na Gaeil ar an gcineál cogaíocht a a cleachtadh ar thalamh oscailte na Mumhan.
Géilleadh agus Teitheadh
I gcaitheamh an ama sin níor stop sé ach ag iarraidh cabhair a fháil ón Spáinn le hionradh a dhéanamh ar Éirinn, nó ag iarraidh teacht ar réiteach le Rí Shasana.
Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne
In Éirinn
Bhí físeán foilsithe ag NÓS.ie le páirt a ghlacadh sna hiarrachtaí sa bhliain 2020. mion|ár Máthair-Chruinne, 1916
Palmerston North
Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Palmerston North, agus é suite ar an Oileán Thuaidh.
Community Radio Kildorrery
Is é Community Radio Kildorrery stáisiún raidió i gCill Dairbhre, Contae Chorcaí. Craolann sé ar 96.7FM gach Dé Máirt ó 19:00 go 23:00 ó shin 5 Nollaig 2017.
Stair iarnróid na hÉireann
thumb|280px|[[Iarnród aonráille|Traein aonráille i gContae Chiarraí]]
I rith na dTrioblóidí
Cuireadh le chéile na comhlachtaí a bhí sa Stát, ag cruthú "Great Southern Railways" i 1925.
thumb|280px|Na bpríomh-líonraí inniu
Dúnadh i ndiaidh dúnadh
Sa Tuaisceart, bhí údarás nua ann, an "Ulster Transport Authority" a tháinig i 1948. I gcaitheamh dhá bhliain dhún siad córas mór iarnróid i gContae an Dúin. I 1957, cuireadh deireadh le seirbhísí a bhí ag rith trasna na teorann idir an Tuaisceart agus an Phoblacht. Ní raibh rogha ag CIÉ ansin ach fuíoll na mbealaí sin sa Phoblacht a dhúnadh. Sa chaoi seo, chaill réigiún na teorann gach nasc leis na hiarnróid sa Tuaisceart agus sa Deisceart.
Ní raibh an UTA nó an rialtas sa Tuaisceart sásta le himeacht bealaí na teorann. I 1965, dhún siad an chuid is mó den iarnród sa tuaisceart. Ní raibh fágtha ach an bealach go Baile Átha Cliath, ceann amháin go Doire agus dhá líne bheag go Latharna agus Beannchar.
Athbheocháint na niarnród
Cuireadh tús chomh maith lena lán seirbhísí nua ón bpríomhchathair go dtí imeall an réigiúin, mar shampla, go Cill Dara agus go Droichead Átha. Baineadh úsáid as "railcars" nua, mar a thugtar orthu. Tá na "railcars" seo fós á gceannach ag IÉ; fuair siad ochtú cinn nua an bhliain seo. Cuireadh i seirbhís a lán carráistí DART nua freisin ó thosach na mílaoise.
Tonnta imtharraingteacha
mion Réamhinsítear ó theoiric na coibhneasachta ginearálta, má tharlaíonn athruithe i mais ollmhór (mar shampla, má shleabhcann réalta ina dúpholl) go dtáirgfidh sé sin mionluascthaí sa spás-am a fhorleathfaidh amach go gathach ón bhfoinse ar luas forleata an tsolais. Déanfaidh na tonnta seo díchumthaí in aon réad ollmhór a dtéann siad tríd.
I 1974 d'fhionn Russell Hulse (1950-) agus Joseph Taylor (1941-) pulsár a bhí ag timpeallú compánach-réalta dofheicthe, ach an tréimhse fithisithe ag laghdú mar a réamhinsíodh do chóras a bheadh ag cailliúint fuinnimh trí radú tonn imtharraingteach.
Llanedi
51.7433°N, -4.048°W
Wolf Blitzer
Tráchtaire polaitiúil Gearmánach is ea Wolf Isaac Blitzer a rugadh ar an 22 Márta 1948 in Augsburg, Iarthar na Gearmáine.
Limerick City Community radio
Is é Limerick City Community radio stáisiún raidió i Luimneach. Craolann sé ar 99.9FM ag an deireadh seachtaine. Craolann sé ar líne an t-am ar fad. D'fhógair an stáisiún go raibh ceadúnas nua faighte don bhliain 2019.
Ros Dumhach
Stair
Ba le Clann Bhairéid a bhí Ros Dumhach sa bhliain 1636.
Dún Eibhinn
Is dún cnoic atá suite ar Cholbhasa, oileán in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Dún Eibhinn. Tógadh é san 11ú haois. Daingean Uiginneach a bhíodh ann.
Dún Uragaig
Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Dún Uragaig.
Llanegryn
52.6282°N, -4.0672°W
Samhadh sléibhe
Cur Síos
Is planda ilbhliantúil é an samhadh sléibhe a bhfuil socfhréamh láidir air agus a fhásann go dtí idir 10 agus 30 cm. Fásann sé i dtoim dhlútha agus go hiondúil ní bhíonn géaga ná gruaig ar an ngas. Dath cineál dearg a bhíonn ar na gais bhláthacha agus ar ghais na nduilleog. Cruth duáin a bhíonn ar na duilleoga, iad beagán ramhardhuilleach, agus iad ar ghais a thagann aníos ón mbunghas. Tagann bláthanna beaga, glasa orthu a iompaíonn scothdhearg ina dhiaidh, agus iad ina ngrúpa i mbraisle ingearach oscailte. Cnó beag atá sa toradh, agus sciathán leathan ina thimpeall a iompaíonn dearg sa deireadh. Agus é i gcruth toim atá dlúth, dearg, is furasta an planda seo a aithint. Fásann an Samhadh sléibhe in áiteanna fliucha atá clúdaithe le sneachta sa gheimhreadh.
Dáileadh agus gnáthóg
Tá an Samhadh sléibhe coitianta i dtundra an Artaigh. Níos faide ó dheas, tá dáileadh imthoisceach aige agus fásann sé in áiteanna arda sléibhtiúla den Leathsféar Thuaidh lena n-áirítear na hAlpa, an Sierra Nevada agus Sliabhraon na Cascáide. Is iondúil go bhfásann sé i móinéir Alpacha, scileach agus ina aice le srutháin.
Marcán
Deichiú rí Uí Mhaine ba ea  Marcán  (bás 556).
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2008
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2008, a thosaigh ar 25 Bealtaine 2008 agus chríochnaigh ar 7 Meán Fómhair 2008. B'í an 122ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don 31ú huair.
18 Lúnasa
Is é an 18 Lúnasa an 230ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 231ú lá i mbliain bhisigh. Tá 135 lá fágtha sa bhliain.
Séamas Ó Callanáin
Is fear spóirt Éireannach é Séamas Ó Callanáin (Seamus Callanan), a saolaíodh i gContae Thiobraid Árann ar 15 Meán Fómhair 1988. Iománaí de chuid Thiobraid Árann atá ann, a d'imir leis an bhfoireann shinsireach den chéad uair sa bhliain 2008. Tá dhá bhonn buaite aige go dtí seo i gCraobh Mhumhan, agus fuair sé ainmniúchán don duais Óg-imreoir na Bliana de bharr a ndearna sé ina chéad séasúr. Imríonn sé mar thosaí láir den chuid is mó.
Litir Naomh Pól chuig na Rómhánaigh
mion|Litir Naomh Pól chuig na Rómhánaigh Is leabhar sa Bhíobla agus sa Tiomna Nua í Litir Naomh Pól chuig na Rómhánaigh.
Instinn
Claonadh neamhfhoghlamtha i nduine (nó ainmhí eile) é féin a iompar ar bhealach áirithe, den chuid is mó mar fhreagairt ar spreagthaí ar leith, agus é cosúil le freagairtí daoine (ainmhithe) den ghrúpa céanna (den aois is an gnéas céanna, mar shampla). Ní gá go mbeidh aon chleachtadh beatha ar leith ag duine (ainmhí) chun go dtarlóidh na freagairtí seo. Eiseamláir mhaith is ea na léirithe suirí a bhíonn ag an-chuid gnéithe.
Eagraíocht Idirnáisiúnta na gCaighdeán
An t-ainm
Tagann an t-ainm ón bhfocal Gréigise ίσος (isos), a chiallaíonn "ionann". I mBéarla, is é International Organization for Standardization ainm iomlán an fhorais, agus i bhFraincis tugtar Organisation internationale de normalisation air. Béarla agus Fraincis an dá theanga oifigiúla atá aige, agus mar sin bheadh acrainmneacha difriúla ag an eagraíocht, IOS as Béarla agus OIN as Fraincis, dá mbeadh acrainm ar leith á úsáid acu. Roghnaigh bunaitheoirí na heagraíochta an t-ainm céanna "ISO" mar fhoirm ghearr uilíoch den ainm.
Mary Whelan
Taidhleoir Éireannach is ea Mary Whelan. Ceapadh í ina hambasadóir ar son Poblacht na hÉireann chuig an Ostair ar 2 Deireadh Fómhair 2014
Niall MacLeòid
Beatha
Timpeall ar 1865, thréig sé a shaol faoin tuath agus chuir sé faoi i nDún Éideann, ag obair mar dhíoltóir siúil i gcomhlacht Ruairidh MhicLeòid a bhí ina chol ceathrair dó. Sa bpost sin, is minic a théadh sé go dtí Earra-Ghàidheal agus go dtí an tOileán Sgitheanach, cé go raibh sé sa deisceart uaireanta freisin. Bhain timpiste carráiste éisc dó is é ag dul in aois, agus tamall gearr ina dhiaidh sin d'éirigh sé as a phost. Fuair sé bás ar an 6ú lá de Mheán Fómhair 1913.
Llanelltud
52.7569°N, -3.9015°W
An Bhealarúis
Sna laethanta a bhí, bhain an Bhealarúis lena lán tíortha éagsúla, ar nós Diúcacht Połack, Ard-Diúcacht na Liotuáine, Comhlathas na Polainne is na Liotuáine, agus Impireacht na Rúise. Sa bhliain 1922, roinneadh an Bhealarúis idir Poblacht na Polainne agus an tAontas Sóivéadach. An leath den tír a thit leis an Aontas Sóivéadach, hiompaíodh ina Poblacht Shóivéadach í, is é sin, Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise. Sa bhliain 1939, nuair a shealbhaigh an tAontas Sóivéadach an leath thiar den Bhealarúis ón bPolainn, cuireadh leis an leath thoir í, agus ansin, bhí an Bhealarúis iomlán ina Poblacht Shóivéadach. Ar an 27ú lá de Mhí Lúnasa 1990, d'fhógair an Phoblacht seo a ceannasacht go hoifigiúil, agus nuair a tháinig deireadh leis an Aontas Sóivéadach, bhain Poblacht na Bealarúise amach a neamhspleáchas ar an 25ú lá de Mhí Lúnasa 1991. Tá Alaksandr Łukašenka ina Uachtarán ar an mBealarúis ón mbliain 1994 i leith. Faoi láthair, tá an Bhealarúis agus an Rúis i mbun comhchainteanna le hAontas na Rúise agus na Bealarúise a bhunú, is é sin, an dá thír a athaontú arís, ach tá na comhchainteanna sin in abar leis na blianta anuas.
Stair
I Mí Mheán Fómhair 1939, i ndiaidh Conradh Ribbentrop agus Molotov a shíniú leis an nGearmáin Naitsíoch, d'ionsaigh Stailín an Pholainn. D'fhorghabh a chuid saighdiúirí oirthear na Polainne, an chuid den tír a bhí dlite don stát Shóivéadach de réir an Chonartha. Stáitsíodh "reifreann" sna tailte úrghafa, agus ní nárbh ionadh, b'é toradh an reifrinn go raibh lucht oibre Oirthear na Polainne ar bís ar fad dul san Aontas Sóivéadach. Mar sin, cuireadh na gabháltais seo le Poblacht Shóivéadach na Bealarúise agus le Poblacht Shóivéadach na hÚcráine.
Polaitíocht
Poblacht uachtaráin í an Bhealarúis agus í á rialú ag an uachtarán in éineacht leis an Tionól Náisiúnta (Нацыянальны сход/Nacyjanalny schod). De réir Bhunreacht na tíre, toghtar an tUachtarán go ceann cúig bliana. Tá dhá theach ag an Tionól Náisiúnta, mar atá, Teach na nIonadaithe (Палата Прадстаўнікоў/Pałata Pradstaǔnikoǔ, an teach íochtarach) a bhfuil céad is deichniúr comhaltaí air, agus Comhairle na Poblachta (Савет Рэспублікі/Saviet Respubliki, an teach uachtarach) a bhfuil ceathrar comhaltaí is trí scór uirthi. Tá sé de chumhacht ag Teach na nIonadaithe an Príomh-Aire a cheapadh, leasuithe a chur leis an mBunreacht, vóta muiníne a éileamh ar an bPríomh-Aire agus moltaí a dhéanamh faoi pholasaithe i ngnóthaí eachtracha agus inmheánacha. Maidir le Comhairle na Poblachta, arís, tá sí in inmhe oifigigh éagsúla Rialtais a cheapadh, an tUachtarán a tháinseamh, agus glacadh leis na Billí a chuireann Teach na nIonadaithe chuige nó diúltú dóibh. Tá an dá sheomra i dteideal dlí de chuid oifigigh áitiúla a chrosadh má tá an dlí sin ag teacht salach ar an mBunreacht.
Is é Alaksandr Łukašenka atá ina Uachtarán ar an mBealarúis ón mbliain 1994 i leith.
Litríocht
File tábhachtach eile a bhí i Jakub Kołas, fíorainm Kanstancin Mickievič (1882-1956). Scriobh sé a lán filíochta agus drámaí. Is dócha gurbh eisean an chéad scríbhneoir a dhírigh ar na páistí, nó scríobh sé cuid mhaith dánta do na páistí, agus bhailigh sé scéalta béaloidis mar lón léitheoireachta dóibh. Rinne sé a lán aistriúchán ón bPolainnis (Adam Mickiewicz, mar shampla), Úcráinis (Taras Shevchenko), agus ón Rúisis (Aleksandr Pushkin).
Scríbhneoir bisiúil próis a bhí i Źmitrok Biadula. Giúdach a bhí ann, agus is é an fíorainm a bhí air ná Samuił Płaǔnik (1886-1941). Scríobh sé úrscéal agus cuid mhór gearrscéalta. Rinne sé iarrachtaí Giúdaigh na Bealarúise a spreagadh chun páirt a ghlacadh in athbheochan na teanga náisiúnta, agus ina chuid scríbhinní, d'insíodh sé scéalta faoi ghnáthshaol na ndaoine i gcathracha beaga na Bealarúise. Fuair sé bás nuair a d'ionsaigh na Gearmánaigh an tAontas Sóivéadach. Tháinig sé slán ó lámh thapaidh na Naitsithe, ach thuirsigh an t-aslonnú é, agus fuair sé bás le taom croí in aice le hUralsk sa Rúis.
An Bheilg
Stair
Eascraíonn ainm na tíre as treabh darbh ainm na Belgae, Ceiltigh a chónaigh i dtuaisceart na Gaille agus a cuireadh faoi smacht na Róimhe ag an Impire Iúl Caesar sa bhliain 56RC. Tháinig treibheanna Gearmánacha isteach sa chuid sin den Eoraip tar éis d'impireacht na Róimhe titim as a chéile agus tháinig ríochtaí nua chun cinn. Bhí flaitheas ag ríthe éagsúla de chuid na nGearmánach agus na bhFrancach ar limistéir na Beilge sna meánaoiseanna, agus tháinig an Phléimeannais, an Bhrabantais agus an Liombuirgis (canúintí de chuid na hÍsiltírise) chun cinn mar phríomhtheangacha labhartha i dtuaisceart an réigiúin seo i dtuaisceart na hEorpa agus ar an taobh eile teanga Picard agus an Vallúinis (teangacha de chuid na dteangacha Rómánsacha) i ndeisceart an réigiúin seo. Rinneadh Críostaithe de mhuintir na tíre ag manaigh Éireannacha a bhunaigh misin ann.
Rinne an Ghearmáin ionradh ar an mBeilg i 1914 agus i 1940 in ainneoin gur fhógair an tír a neodracht sna haighnis idir mhórchumhachtaí na hEorpa. Cuireadh deireadh le polasaí na neodrachta tar éis an Dara Chogaidh Dhomhanda agus chuaigh an Bheilg isteach i NATO (Conradh an Atlantaigh Thuaidh). Bhí sí ar cheann de bhaill bunaidh Chomhphobail Eacnamaíoch na hEorpa.
Eacnamaíocht
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Bheilg. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Beilge an 37ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 25ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 25ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an mBeilg, é ar $46,301 don chónaitheach.
Russell Bowers
In aghaidh toghchán uachtaránachta 2020 a chur ar ceal
I mí na Nollag 2020, bhí a chomhghleacaí Seanadóir Kelly Townsend ag iarraidh ar Bowers an reachtas a ghairm i seisiún agus scláta malartach toghthóirí a cheapadh go hoifigiúil. Nuair a dhiúltaigh sé, tvuíteáil Townsend seoladh baile Bowers agus d'áitigh sé ar a lucht leanúna sa mhílíste agóid a dhéanamh iag a theach..
Digitaria
Úsáidí
Tá na síolta inite, go háirithe na fonio (Digitaria exilis agus Digitaria iburua), Digitaria sanguinalis, chomh maith le Digitaria compacta. Is féidir iad a thósta, a mheilt ina phlúr, a dhéanamh ina leite nó a choipeadh chun beoir a dhéanamh. Úsáidtear fonio go forleathan mar príomhbhia i gcodanna den Afraic. Tá cáilíochtaí maithe cothaitheacha aige freisin mar fhoráiste d’eallach. Gilani, S. S., et al. (2003).
Loscadh Chorcaí (1920)
Creachadh
Ag meán-oíche, bhí formhór Shráid Phádraig faoi thine. Rinneadh fothracha de roinnt foirgneamh, Malartán Arbhair ina measc. Dódh é go talamh.. Scriosadh Halla na Cathrach agus Leabharlann Carnegie, chomh maith le breis is caoga áitreabh gnó, le linn eachtra a dtugtar “Dó Chorcaí” uirthi sa lá atá inniu ann. Dódh na scórtha tithe cónaithe freisin.
Taismigh
mion|Seoladh inneal doiteáin "Leyland" i mBÁC chuig cathair Chorcaí Mharaigh fórsaí na Corónach cúigear sibhialtach agus beirt Óglaigh. Chuaigh buíon Dúchrónach isteach i dteach mhuintir Uí Dhubhshláine - teaghlach a raibh clú is cáil orthu - ar Chnoc Bhaile Átha Cliath - cúpla uair i ndiaidh Luíochán Chrois an Diolúnaigh. Scaoileadh Con Ó Dubhshláine, an Céadleifteanant de Chomplacht F den 1ú Cathlán, agus Diarmuid Ó Dubhshláine, an Dara Leifteanant de Chomplacht F den 1ú Cathlán. Fuair Diarmuid Ó Dubhshláine bás ar an toirt, agus fuair Con Ó Dubhshláine bás de bharr a chuid gortuithe ar an 18 Nollaig 1920. Bhí Liam ó Duinnshléibhe, arbh uncail de chuid Dheartháireacha Uí Dhubhshláine, ina chodladh sa teach ar oíche an 11 agus an 12 Nollaig 1920, agus gortaíodh eisean chomh maith le linn an ionsaithe.mion|Scriosadh Halla na [[Cathair (lonnaíocht)|Cathrach ]]
Cairbre mac Néill
Sons of Conn, grandsons of Niall
''The Uí Néill dominated the northern half of Ireland from the 7th century, and perhaps earlier. The various Uí Néill kingdoms, their allies, client kingdoms and subject tribes, comprised most of the province of Ulster, all of Connacht, and a large part of Leinster. Elaborate genealogies showed the descent of the various Uí Néill, while allies and favoured clients descended from Niall's brothers or other kinsmen. Along with the dominant southern kindred, the Eóganachta of Munster, all these were members of the Connachta, the descendants of Conn of the Hundred Battles. However, since Uí Néill means grandsons of Niall, the Uí Néill cannot have existed before the time of Niall's grandsons, towards the middle of the 6th century.
Ionsaí ar Reilig Bhaile an Mhuilinn
Uafás eile
Ar 19 Márta 1988, bhí na mairbh ó shléacht na reilige á gcur. Ach thiomáin beirt saighdiúirí Breataineacha isteach sa slua. Bhí siad gléasta in éadaí sibhialta. Ag tórramh Chaoimhín Mhic Bhrádaigh, an t-óglach a rinne iarracht Michael Stone a stopadh, a tharla an eachtra. Maraíodh na saighdiúirí go brúidiúil, beirt bhall d’arm na Breataine, gar do Pháirc Mhic Easmuinn.
Raideog
Tom duillsilteach scothdhearg atá dúchasach do na réigiúin fhionnuara mheasartha sa leathsféar thuaidh is ea an raideog. An fásra cumhra. Breactha le faireoga scothbhuí ola. Na bláthanna bídeach i gcaitíní cosúil le spící. De ghnáth, bíonn na fireannaigh is na baineannaigh ar phlandaí difriúla, ach is féidir le planda gnéas a mhalartú ó bhliain go bliain.
MoneyBart
Craoladh an tríú heipeasóid, "MoneyBart", den dara sraith is fiche The Simpsons ar an 10 Deireadh Fómhair 2010. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 6.72 milliún duine ar an eipeasóid.
Scéim Aistriúcháin an Ghúim
An Scéim
Chuaigh rialtas an tSaorstáit i ngleic leis an bhfadhb sin sna fichidí nuair a chinn an Gúm, rannóg foilseacháin na Roinne Oideachais ar leabhair a aistriú go Gaeilge. Trí chuspóir a bhí ag an scéim aistriúcháin: líon mór leabhar Gaeilge a chur ar fáil laistigh d’achar gearr; an Ghaeilge a chur in oiriúint do sheánraí nua trí chineálacha éagsúla leabhar a aistriú; an bealach a réiteach roimh ghlúin nua scríbhneoirí cruthaitheacha (na haistritheoirí féin san áireamh).
Fiúntas na Scéime
Anuas air sin, níor roghnaíodh ar bhonn córasach na leabhair a bhí le tiontú – rogha phearsanta an eagarthóra nó an aistritheora féin seachas mian an ghnáthléitheora ba bhunús le cuid de na leabhar a roghnaíodh. D’fhág an dá ní sin gur tháinig laghdú ar mhargadh a bhí beag an chéad lá riamh. Maítear freisin go raibh roinnt mhaith de na daoine a rinne aistriúcháin thar ceann an Ghúim ábalta bunsaothair a scríobh agus sásta é sin a dhéanamh agus gurbh fhearr an mhaise don Ghaeilge é dá nglacfadh an Gúm leis na saothair sin seachas a bheith meáite ar aistriúcháin a fhoilsiú.
Cairbre Crom
Fearadhach mac Lughaidheach ba ea athair Chairbre, agus Cairpri Mac Feithine agus Nadsluaigh a dheartháireacha. Tugtar a ginealach mar a leanas:
Is sinsear é Cairbre a bheag nó a mhór de gach ceannaire Uí Mhaine agus Síol Anmchadha, óna ré féin go dtí bunú Ríocht na hÉireann, .i. tréimhse míle bliain. Insítear i Leabhar Uí Mhaine:
Duccio di Buonisegna
mion|clé|Tógáil Lazaras ón Mairbh
Paz Esteban López
Luathshaol
Rugadh Esteban i Maidrid sa bhliain 1958. Rinne sí staidéar in Ollscoil Uathrialach Maidrid,(Spanish: Universidad Autónoma de Madrid; UAM), áit ar bhain sí céim Fealsúnachta agus Litríochta amach i mBealtaine 1978. Is saineolaí í ar an seanstair agus ar an Mheánaois. Tar éis di céim a bhaint amach, thosaigh Esteban ag ullmhú an scrúdú poiblí do státseirbhísigh na gcartlann agus na leabharlann. Mar sin féin, thairg gaol dá hathair post in "Aireacht" di, post a bhí sa tseirbhís fhaisnéise Spáinneach mar a tharla sé.
Nivea
Is comhlacht cosmaidí Gearmánach é Nivea. Ba é Paul Carl Beiersdorf a bhunaigh an comhlacht i 1882.
Ionadaíocht chionmhar
Stair
Féadtar breithniú ar an toghchán cathrach i gCorparáid Shligigh ar 15 Eanáir 1919, áit ar úsáideadh Ionadaíocht Chionmhar ar dtús báire, mar cheann de na toghcháin áitiúla is tábhachtaí i stair na hÉireann. Ba thoghchán fíor-ionadaíoch agus daonlathach a bhí ann.
Corónú Shéarlais III agus Camilla
Searmanas
I ndiaidh scol trumpaí, lig an slua sa Mhainistir gáir mholta: "Dia leis an Rí Charles. Go maire an Rí Charles. Go maire an Rí go deo."
Gene Pitney
Amhránaí ab ea Gene Francis Alan Pitney a rugadh ar an 17 Feabhra, 1941 i Hartford, Connecticut, na Stáit Aontaithe agus a fuair bás ar an 5 Aibreán, 2006.
Rúnaí (teideal)
Is teideal é rúnaí a úsáidtear go minic in eagraíochtaí chun duine a bhfuil méid áirithe údaráis, cumhachta nó tábhachta aige/aici san eagraíocht a chur in iúl. Fógraíonn rúnaithe imeachtaí tábhachtacha agus is gá daoibh cumarsáid a dhéanamh leis an eagraíocht. Tagann an téarma ón bhfocal Laidine secernere, “idirdhealú a dhéanamh” nó “a chur ar leataobh”, an rangabháil éighníomhach (secretum) a chiallaíonn “a bheith curtha ar leataobh”, leis an chiall ghinearálta faoi dheireadh “rud príobháideach” nó “faoi rún”, mar atá leis an bhfocal Gaeilge “rún”. Ba dhuine é an secretarius, mar sin, a bhí ag maoirsiú gnó faoi rún, de ghnáth do dhuine cumhachtach (rí, pápa, srl.).
Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003
Acht na dTeangacha Oifigiúla (Leasú) 2021
Treisiú ar Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 atá i gceist leis an reachtaíocht sa bhliain 2021. Cuireann sé go mór le caighdeán na seirbhísí phoiblí i nGaeilge atá ar fáil don phobal.
Eachtra Maguire agus Lennon (Fionnachaidh, 1976)
Iarmhairt
As an fhearg ollmhor a d’eascair as an tubaiste, d’fhás gluaiseacht darb ainm Mná na Síochána nó The Peace Women (Lucht na Síochána nó The Peace People níos moille.)
The Fool Monty
Craoladh an séú heipeasóid, "The Fool Monty", den dara sraith is fiche The Simpsons ar an 21 Samhain 2010. Scríobh Michael Price an eipeasóid seo. D'fhéach 6.58 milliún duine ar an eipeasóid.
Amores (Óivid)
Stair
Rugadh Óivid sa bhliain 43 RCR, an bhliain dheireanach de Phoblacht na Róimhe, agus d'fhás sé aníos faoin tuath i Sulmo. Bunaithe ar chuimhní cinn Seinice Mór, tá a fhios ag scoláirí gur fhreastail Óivid ar scoil ina hóige. Le linn Ré Ágastas, d’fhreastail buachaillí ar scoileanna a dhírigh ar reitric chun iad a ullmhú do ghairmeacha beatha sa pholaitíocht agus sa dlí. Leagadh an-bhéim ar an gcruinneas teanga agus óráidí láidre a thabhairt i sochaí na Róimhe. Léiríonn an reitric a úsáidtear in Amores an tógáil a bhfuair Óivid sa chóras oideachais seo.
Tá Amores Óivid, cosúil le saothair a chomhghleacaithe, mar thoradh ar Ré Ágastas na Róimhe. Faoi Ágastas, chuaigh an Róimh faoi thréimhse claochlaithe. Bhí Ágastas in ann deireadh a chur le sraith cogaí cathartha trí chumhacht an rialtais a dhíriú isteach ina lámha féin. Cé go raibh an chuid is mó den chumhacht ag Ágastas, cheil sé an chlaochlú mar athchóiriú ar luachanna traidisiúnta amhail dílseacht agus choinnigh sé institiúidí traidisiúnta ar nós an tSeanaid i bhfeidhm, ag maíomh go raibh a Róimh mar ba chóir di a bheith i gcónaí. Faoina riail, bhí na saoránaigh dílis do Ágastas agus don teaghlach ríoga, ag féachaint orthu mar “ionchorprú an stáit Rómhánaigh.” ("the embodiment of the Roman state.”). Tháinig an coincheap seo chun cinn go páirteach trí iarrachtaí d'Ágastas, saol na ndaoine coitianta a fheabhsú trí rochtain ar shláintíocht, bia agus siamsaíocht a mhéadú. Ghlac na healaíona, go háirithe litríocht agus dealbhóireacht, an ról chun cuidiú leis an íomhá dhearfach seo de Augustus agus a riail a chur in iúl agus a neartú. Is sa chomhthéacs stairiúil seo a scríobhadh agus a tharlaíonn Amores.
Charles-Albert Gobat
clé|mion Dlíodóir agus polaiteoir de chuid na hEilvéise ab ea Charles-Albert Gobat (21 Bealtaine 1843 – 16 Márta 1914). Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 1902, in éineacht le Élie Ducommun, go pointe áirithe as a bheith ina gceannairí ar an mBiúró Idirnáisiúnta um Shíocháin ach den chuid is mó i gcás Gobat ó ba rud é gurbh é an chéad Ard-Rúnaí ar an Aontas Idirpharlaiminteach. clé|mion|curtha i mBremgartenfriedhof, [[Bern]]
Giorria mara
Is moileasc é an giorria mara.
Theodore Roosevelt
Beatha
Buachaill easláinteach a bhí ann ina óige agus an plúchadh ag cur go mór isteach air. Sin ráite, bhí sé an-tógtha le saol crua iargúlta an iarthair agus chuaigh sé leis an bhfánaíocht agus an fheirmeoireacht i nDakota ón bhliain 1883 i leith. clé|mion|1898 Bhí Roosevelt ar an 25ú Leasuachtarán na Stát Aontaithe agus an 33ú Gobharnóir Nua-Eabhrac ar feadh bliain amháin (1899-1900).
Patrún
Séard is patrún ann ná cló nó samhla a bhfuil mar toradh feidhmiúil ar chuid den cló féin (níos teibí agus níos fearr fós is tacar rialacha é) a bhfuil ar a chumas chuid de rud nó a iomlán a ghiniúint.
Aodh Buí
Tháinig Conall mac Maelduib, (bás 629) i gcomharbacht air.
Mosc Ibrahimi
Sraith uaimheanna is ea Mosc Ibrahimi (Araibis:ٱلْمَسْجِد ٱلْإِبْرَاهِيمِيّ,  rómhánaithe:  al-Masjid al-Ibrahimi. go litriúil. 'Mosc Abrahám'), atá suite 30 ciliméadar ó dheas ó Iarúsailéim i gcroílár Sheanchathair Heabrón, sa Bhruach Thiar.
Cassidy Hutchinson
Dílseoir de chuid Donald Trump a bhí inti. clé|mion|Cassidy Hutchinson sa bhliain 2022
Luftwaffe (idirdhealú)
Is é is brí leis an bhfocal Gearmáinise Luftwaffe ná "aerfhórsa". Tá níos mó ná ciall amháin:
Declaratio Arbroathis
mion| Cóip de Ghairm Obar Bhrothaig ó 1320, i gCartlann Náisiúnta na hAlban. Is é Declaratio Arbroathis (Gaeilge: Gairm Obar Bhrothaig) an t-ainm a thugtar de ghnáth ar litir, dar dáta 6 Aibreán 1320 ag Obar Bhrothaig, a bhí scríofa ag barúin na hAlban. agus dírithe chuig an bPápa Eoin XXII. Is éard a bhí sa litir ná aisfhreagra an Rí Robert I ar a choinnealbhá as neamhshuim a dhéanamh d’éileamh an phápa sa bhliain 1317 ar shos cogaidh a chur i bhfeidhm le linn Chéad Chogadh Saoirse na hAlban. Dhearbhaigh an litir ársaíocht neamhspleáchais Ríocht na hAlban, ag séanadh iarrachtaí Shasana í a chur faoi smacht.
Basil Kelly
Bhí an Ceallach; i gcroílár an chórais dlí i dTuaisceart Éireann le linn na dTrioblóidí. Is fearr aithne air mar an mbreitheamh i gceann de na príomhchásanna ollbhrathadóra os comhair cúirt Diplock (gan ghiúiré) i mBéal Feirste. clé|mion|Royal Courts of Justice, [[Béal Feirste]]
Beatha
Céimí de chuid Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath ab ea é. Glaodh chun Bharra Thuaisceart Éireann air sa bhliain 1944 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1958.
B'fhéidir go n-aithneoidh mic léinn dlí a ainm ós rud é gur phléadáil sé ar son an achomharcóra sa dá chás, Attorney-General for Northern Ireland v Gallagher (1961) agus Bratty v Attorney-General for Northern Ireland (1961).
Déithe Ceilteacha
Is léir go raibh paintéón ag na Ceiltigh ársa, inchomórtais le dreamanna Ind-Eorpacha eile, gach ceann acu nasctha le gnéithe áirithe den saol agus den domhan nádúrtha. Tá aithne orthu as iomaí foinsí, ionaid adhartha, dealbha, inscríbhinní, réada cultais, logainmneacha agus ainmneacha pearsanta san áireamh.
Níl ach pas beag íomhánna ann dá ndéithe in ealaín Cheilteach roimh theacht na Rómhánach, agus is deacair é iad a aithniú de bharr easpa inscríbhinní. Faightear níos mó fianaise i ndiaidh concas na Rómhánach, a bhuí le híomhánna le hinscríbhinní agus scríbhneoirí Laidine. Feictear na déithe úd go héiginnte i luath-litríocht na Gaeilge agus na Breatnaise, óir gur scríobhadh iad siúd i bhfad i ndiaidh teacht na Críostaíochta.
Déithe for-réigiúnacha
Is suntasach é go bhfeictear na máthair-dhéithe go minic ina dtriúr sa Bhreatain, sa Ghaill agus ar an Réin, cé go bhfuil éagsúlachtaí móra eatarthu ó cheantar go ceantar.
Déithe áitiúla
Tá go leor déithe eile ann a bhfuil ainmneacha acu a chuireann le fios gur dhéithe áitiúla: Vosegus i sléibhte na Vosges; Luxovius i spá Luxeuil: Vasio i mbaile Vaison, Gleann na Róine.
Bandéithe
Bhí Macha nasctha le cogadh agus flaitheas. Cé gur bandia í féin, meastar freisin gur cuid den tré-bandia cogaidh agus áir, Mór-Ríoghain, maraon le Badhbh agus Neamhain.
Máthair-bhandéithe
Sa Bhreatain Bheag agus in Éirinn faightear máthair-bhandéithe amhail is Dôn, Rhiannon agus Modron na mBreatnach, agus Danu, Boand, Macha agus Ernmas na nGael. Ní amháin máthair-bandéithe iad siúd, áfach. Tá rólanna éagsúla acu i miotaseolaíocht agus siombalachas na gCeilteach. I measc eile, is iad bandéithe leighis, gaibhneoireachts, flaitheas, cruthaitheachta, breithe, torthúlachta, comhriachtana agus cothaithe, ach freisin cogaíochta agus áir.
Déithe le casúir
Aithnítear an pearsa seo go minic le Silvanus, a d'adhrtaí in oirdheisceart na Gaille, le tréithe den chineál céanna; le Dis Pater, sinsear gach Gallaigh mar a chreideadar, dar le Caesar; agus le Dagda, an 'dea-dhia', a raibhe aige cleith mhór agus coire lán go deo.
Lugh
As Gaeilge agus Breatnais, tá Lugus gaolmhar le Lugh/Lú agus Lleu, faoi seach. Tá roinnt mhaith cosúlachtaí eatarthu. Mar shampla, scríobh Caesar gur "cumadóir na n-ealaíon uile" é Lugus, cur síos an-ghar do bhuafhocal Lú, samildánach, agus glaoitear "máistir fiche ceird" ar Lleu sa Mabinogi. Tá sliocht ann sa scéal Cath Maighe Tuireadh a insíonn go raibh Lugh ina mháistir gach ealaíon agus ceirde. Deirtear gurbh é Lugh a chur féile Lúnasa ar bun, a ceiliúrtar ar an 1a Mí Lúnasa, in ómós a mháthair altrama, Tailtiu.
Faightear inscríbhinní sa Spáinn agus san Eilvéis, ceann acu de chuallacht gréasaithe, atá tiomnaithe do Lugoves, tuigthe go forleathan mar an uimhir iolra de Lugus, ag lua b'fhéidir an dia ina thrí phearsa, é sin nó leagan desna Dioscuri (.i. Castor agus Pollux - sa chás Ceilteach, Lugh agus Cernunnos).
Taranis
Faightear briochtaí rotha i gceantair Cheilteacha roimh theacht na Rómhánach.
Aurel Stein
Seandálaí Briotanach a rugadh san Ungáir ab ea Sir Marc Aurel Stein, KCIE, FRAS, FBA (Ungáiris: Stein Mark Aurél; 26 Samhain 1862 – 26 Deireadh Fómhair 1943), a raibh aithne air go príomha as a chuid taiscéalaíochta agus fionnachtana seandálaíochta san Áise Láir. Bhí sé ina ollamh freisin ag ollscoileanna Indiacha.