cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karla Homolka
Ag Margáil faoi Phléadálacha
Choisc na húdaráis a dhath a fhoilsiú dá raibh ráite ag Karla leis na póilíní le linn an fhiosraithe. Is é an míniú a thug siad ar an gcosc ná go gcaithfí triail chothrom a chinntiú do Paul. Dealraíonn sé, ámh, gurbh é an phríomhchúis leis an gceileantas seo ná néaróga na ngaolta a spáráil, chomh déistineach is a bhí na hainghníomhartha. Cibé scéal é, bhí an cosc seo ina chúis mhór achrainn, agus sa deireadh, chuaigh ráitis Karla ar fud an Idirlín.
Cuaifeach mo Londubh Buí
An scéal
Tá stíl dá chuid féin aige ag an údar agus atmaisféar osréalaíoch dá réir. Tá na príomhcharachtair sna déaga nó sna fichidí luatha agus léiríonn an t-údar tuiscint orthu agus macántacht. Is í féiniúlacht an duine aonair an príomhthéama sa leabhar. Díol suntais do go leor daoine lán daoine ba ea an méid Béarla atá curtha isteach ach an údar, ach úsáidtear an dá theanga chun fíricí áirithe sochtheangeolaíocha a chur abhaile ar na léitheoirí, rud a bhaineann go dlúth le téamaí an úrscéil. Sa gcuid lárnach den leabhar is féidir a áiteamh gur bildungsroman é (agus an dá leabhar eile sa tríológ), nó léiriú ar aigne ann féin - ar nós an leabhair Bhéarla Tristam Shandy le Laurence Sterne.
Tom Crean
Ghlac Tom Crean páirt i dtrí as an gceithre phríomhthuras taiscéalaíochta de chuid na Breataine go dtí Antartaice: Discovery (1901–1904) agus Terra Nova (1911–1913) faoi cheannasaíocht Robert Scott, agus Endurance (1914-1916) faoi cheannasaíocht Ernest Shackleton.
Terra Nova
D’fhill Crean, Lashly agus Evans 146 míle (268 ciliméadar) ón bPol ar 4 Eanáir 1912, agus thug siad aghaidh ar thuras fillte go dtí an campa. Thart ar thús mhí Feabhra, bhí an Leifteanant Evans ag éirí an-tinn le galar carrach, agus ó 13 Feabhra 1912, céad míle ó shábháilteacht an champa, bhí ar Crean agus Lashly é a tharraingt ar an gcarr sleamhnáin, rud a chuir moill níos mó ar an triúr agus na soláthairtí bia ag éirí an-íseal.
The Mighty Boosh
Is sraith teilifíse grinn Sasanach é The Mighty Boosh. Sna príomhpháirteanna tá Julian Barratt agus Noel Fielding, a scríobhann é freisin. Meascann an clár greann neamhghnách, ceol agus beochan. Scríobhann Barrat gach píosa ceol sa seó agus dearann Fielding an ealaín agus na grafaicí. Craoltar trí sraith den chlár ar BBC3 go dtí seo agus eisítear gach ceanna dóibh ar DVD freisin.
Sraith 2
Don dara sraith, bhog Vince agus Howard go árasán i nDalston, Sasana le seasman misteach darbh ainm Naboo agus Bollo, ápa a labhraíonn. Fad is atá siad ag iarraidh rath a bhaint amach mar ceoltóirí tarlaíonn go leor eachtraí aisteacha, déanann siad iarracht teacht ar an 'Fountain of Youth' agus bíonn siad i mbaol bás ó Yeti agus Nana olc! Mhair an tsraith 6 chlár ó mí Iúil go Lúnasa 2005. Bhí an tsraith eisithe ar DVD i bhFeabhra 2006.
Sraith 3
Thosaigh an tríú sraith i Mí na Samhna 2007, an uair seo bhí Vince agus Howard ag obair i siopa Naboo, darbh ainm 'The Nabootique'.
Bang Bang
Béaloideas
Sampla de rann scipeála ina bhfuil sé luaite ná:
Toirealach Luineach Ó Néill
An Éigse
Go gairid tar éis dó teacht i gceannas ar Thír Eoghain, thug Toirealach cuireadh d'fhilí na hÉireann teacht ar cuairt chuige sa Chraobh i dTír Eoghain don Nollaig. Tar éis na fleá, chuir sé fios ar a gcuid dánta agus is cosúil nár thaitin siad rómhór leis. Ní raibh sé molta go pearsanta iontu, dár leis. I measc na bhfilí a bhí i láthair bhí Tadhg Dall Ó hUiginn (1550-91). Chum Tadhg Dall dán nua dó atá ar marthain, "Nodlaig do-chuamair don Chraoibh" ina ndéanann sé cur síos ar an eachtra seo. Ba é Toirealach, freisin, a d'fhostaigh an scríobhaí a thóg síos i lámhscríbhinn An Leabhar Eoghanach agus Ceart Uí Néill, agus an file, an Feardorcha Mac Con Mí, a cuireadh go hAlbain chun cleamhnas a dhéanamh dó le hAnna Nic Cailín.
Julia Child
Luashaol agus oideachas
Chuaigh Child ar scoil i gCalifornia, ar scoil chónaí i gcás na hardscoile, an Branson School in Ross, California Bhí Child sé throigh (1.88m) ar airde agus go maith ag spóirt; d'imir sí leadóg, galf, agus cispheil agus í ina páiste agus i gColáiste Smith ní ba dhéanaí.
Eoghan Rua Ó Néill
Tógáil
Mac le hArt mac an Bharúin Ó Néill ab ea Eoghan, nó "Mac Airt" mar a tugadh go coitianta air. Deartháir ab ea Art le hAodh Ó Néill Iarla Thír Eoghain.
I seirbhís an Impire
Tar éis d'Énrí mac Uí Néill bás a fháil tugadh ceannas na reisiminte, nó an "tercio", d'Eoghan Rua. Thart ar an mbliain 1614, phós sé Rós Ní Dhochartaigh, baintreach Uí Dhónaill, agus saolaíodh aon mhac amháin dóibh, Einrí Rua.
Filleadh ar Éirinn
Nuair a tháinig Eoghan i dtír i 1642 bhí na Gaeil faoi bhrú ag arm na hAlban, agus iad i ndroch-chaoi ar fud an Chúige. Ba é Féilim Ó Néill a bhí i gceannas ar Ghaeil Chúige Uladh, ach mar gheall ar a thaithí saighdiúir eachta, ghéill sé ceannas an airm d'Eoghan Rua. Cúis díomá a bhí ann d'Eoghan chomh mí-eagraithe a bhí cúrsaí sa Chúige, agus chomh deighilte is a bhí na Gaeil eatarthu féin. Níor réitigh Eoghan Rua go maith leis na ceannairí Éireannacha eile, rud a bhí an-soiléir nuair a cruinníodh Comhdháil Chill Chainnigh i nDeireadh Fómhair 1642. Cé gur mhaígh Eoghan Rua dílseacht do Rí Shasana, ba mhian leis go gcuirfí Plandáil Uladh ar neamhní (go dtabharfaí a gcuid tailte ar ais do na Niallaigh agus do na Gaeil eile a díshealbhaíodh) agus go gcuirfí an tír faoi rialtas neamhspleách Caitliceach. Ba léir go raibh fabhar níos mó i gCill Chainnigh ag ceannaire na Laighneach, Thomas Preston, fear a bhí ag obair ar son leas na n-úinéirí talúna Caitliceacha. Cé gur iarshaighdiúir de chuid na Spáinne a bhí i bPreston freisin, níor réitigh an bheirt le chéile.
Carmelo Anthony
D'fhreastail sé ar Ollscoil Syracuse agus d'imir sé cispheil leis an bhfoireann Orangemen.
Eoghan Rua Ó Néill
Feall agus Faicsin
I mí Márta 1646, síníodh conradh idir Séamas de Buitléar, Iarla Urmhumhan agus an Chomhdháil inar gheall na Caitlicigh saighdiúirí a chur ar fáil le troid ar son an Rí i Sasana. Níor ghlac formhór na gCaitliceach ná Rinuccini, leis an gConradh. Rinne Eoghan Rua agus Preston iarracht Baile Átha Cliath a thógáil ó Urmhumhan, agus chinn orthu.
Carmelo Anthony
Saol pearsanta
Phós sé Alani "La La" Vasquez sa bhliain 2003. Tá cónaí orthu in Portland, Oregon.
Seán Sherlock
thumb| Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chorcaigh Thoir é Seán Sherlock (Gaeilge: Seán Ó Searlóg) (rugadh é 6 Nollaig, 1972). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Ballarat
Eureka stockade
Thugtaí "Cathair an Óir" ar Bhallarat i rith caogaidí an 19ú haois. agus bhí rath mór ar an áit sna seascaidí de bharr na mianadóireachta. D'fhág sin a rian ar na foirgnimh phoiblí, ar na faichí, ar chuid de na siopaí agus ar a lán tithe. Tháinig an bóthar iarainn freisin sa bhliain 1862 agus é ina nasc idir Ballarat agus Geelong, caladh ar chósta an deiscirt.
Éireannaigh
Is dócha gurbh Éireannach é Terence McManiss, fear botháin, ar mharaigh na Wathaurong é ag Murdering Valley taobh thiar theas de cheantar Sebastopol sa bhliain 1838.
Feist
Is amhránaí í Leslie Feist a rugadh ar 13 Feabhra 1976 in Amherst, Nova Scotia, Ceanada. Canann sí léi féin agus leis an mbanna ceoil Broken Social Scene. I 2008, bronnadh cúig dhuais "Juno" uirthi, amhránaí aonair na bliana ina measc. Bunaíodh an banna ceoil Placebo as Calgary (tá banna Eorpach leis an teideal céanna) i 1991 le Feist mar phríomhamhránaí.
Albaim
Tá cúig albam stiúideo aici:
Baile Uí Chomáin
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Chomáin.
Seán Ó hEinirí
Saol
clé|mion|[[Cill Ghallagáin i gContae Mhaigh Eo]] Rugadh Ó hEinirí i gCill Ghallagáin i gContae Mhaigh Eo ag Mícheál Ó hEinirí agus Máire (Connolly) nó Bríd Mhór Ní Choineóil (Conole) (de réir ainm.ie). Scéalaí iomráiteach ba ea a mháthair agus feirmeoir ba ea a athair,
Cúlra
Rinne Whitney Stokes meastachán go raibh thart ar 800,000 cainteoir Gaeilge aonteangach sa bhliain 1800. Tháinig laghdú ar an uimhir seo go thart ar 320,000 ag deireadh an Ghórta Mhóir, agus go raibh níos lú ná 17,000 sa bhliain 1911. Mhair cainteoirí aonteangacha sna 1950idí, ach tháinig laghdú ar líon na gcainteoirí aonteangacha sna blianta idir 1980 agus 1990. Ní raibh an Béarla ar a thoil aige agus ba chainteoir aonteangach Gaeilge é Séan.
Acht um Dhliteanas Sibhialta, 1961
Achoimriú an Achta
"Acht d'athchóiriú an dlí a bhaineann le dliteanas sibhialta, do dhéanamh socrú go sonrach faoi mhaireachtáil cúiseanna caingne tar éis bháis, faoi imeachtaí i gcoinne éagóiritheoirí comhthráthacha agus ranníoc eatarthu, agus faoi dhliteanas i gcásanna faillí rannpháirteach, do dhéanamh socrú le haghaidh damáistí chun tairbhe do chleithiúnaithe aon duine dá ndéanfar díobháil mharfach trí ghníomh éagórach, faillí nó mainneachtain ag duine eile, agus do dhéanamh socrú i dtaobh ábhar eile a bhaineann leis na nithe sin roimhe seo."
Francesco Cossiga
Saol
Céimí de chuid Ollscoil Sassari sa tSairdín, bhí sé ina ollamh le dlí bunreachtúil san ollscoil sin freisin.
Ar bhealaí, mar sin, bhí roinnt cosúlachtaí idir a ghairm polaitíochta agus gairm phoiblí An Ollaimh Sheáin Uí Cheallaigh, a bhí ina chomhaoiseach leis.
Fionnghuala, Iníon Dhomhnaill Uí Bhriain
Tagairtí
Máirín Ní Dhonnchadha (eag.), "Courts and Coteries II," in Bourke, Angela (eag.) (2002). The Field Day Anthology of Irish Writing, Volume 4. NYU Press, lgh 395-397.
Stair Luimnigh
Roimh Theacht na Lochlannach, - 812
Thagair an léarscáilí Rómhánach oileáin. Ceaptar gur tháinig sé ón bhfocal sean-Ghaeilge loimeanach a bhfuil míniú riasc lom air.
Na Lochlannaigh, 812 - 1169
Sheol na Lochlannaigh suas Béal na Sionainne don chéad uair timpeall na bliana 812 AD agus chuireadar fúthu ar Oileán an Rí. Ba as Luimneach a sheoladar nuair a bhíodar ag iarraidh a réim a leathnú amach go dtí lár na hÉireann, áit a raibh an-chuid mainistreacha ar nós Chluain Mhic Nóis suite ar bhruach na Sionainne, Loch Deirgeirt, Loch Riabhaigh agus Loch Ailinne.
Artur Beterbiev
Dornálaí Seisniach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Artur Asilbekovich Beterbiev, a rugadh ar 21 Eanáir 1985 i Khasavyurt, an Dagastáin.
Lance Armstrong
Is rothaí Meiriceánach é Lance Armstrong a rugadh sa bhliain 1971. D'admhaigh sé sa bhliain 2013 gur ghlac sé manglam drugaí le Tour de France a bhuachan 7 n-uaire as a chéile i measc rásaí eile a bhuachan. Is in dhá agallamh ar an gclár teilifíse Meiriceáanch Oprah Winfrey a rinne sé an admháil seo go raibh drugaí glactha aige leis na rásaí a bhuachan. Dúirt sé gur 2005 an bhliain dheireanach gur bhain sé úsáid as na drugaí seo a bhí i gcoinne rialacha an spóirt. Cuireadh cosc saoil air ag éirí as tuairisc USADA (United States Anti-Doping Agency). Tá Lance féin den tuairim go bhfuil sé seo ródhain ar fad air agus ceapann sé nach mbeidh sé in ann rith i maratóin, nó rás 10km áitiúil. Dar le roinnt d'adhmhaigh sé ag an bpointe sin toisc go raibh reacht na dtréimhsí istigh don chaimiléireacht chomh fada le 2005. Baineadh na buanna sa Tour de France uaidh, thréig a chuir urraithe é agus baineadh an bonn créumha a bhuaigh sé sna cluichí Oilimpeacha i mbliain an 2000. Iarradh air seasamh siar ón mbord don charthanacht ailse Livestrong sa bhliain 2012. Bhí sé go naimhdeach i gcoinne na ndaoine a dúirt go raibh smál na ndrugaí air David Walsh agus Paul Kimmage ach go háirithe.
Téististéarón
Is hormón stéaróideach nádúrtha é téististéarón a chruthaítear sa cholainn, ag na huirí san fhear agus ag na hubhagáin sna mná agus spreaganna sé cuimhne níos grinne agus fuinneamh. Baintear úsáid as téististéarón a chruthaítear go saorga mar leigheas.
Frank Barlow (Coronation Street)
Is carachtar ficseanúil é Frank Barlow ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Frank Pemberton an pháirt mar Frank idir 6 Nollaig 1960 agus 1964, arís sa bhliain 1967 agus ar 3 Feabhra 1971. Bhí sé ar na chéad charachtar ar an gclár, le feiceáil sa chéad eipeasóid. Eisean an t-athair i dteaghlach na Barlows, príomhtheaghlach Coronation Street sna blianta luatha.
Muiris Ó Súilleabháin
thumb|Teach tréigthe Mhuiris Uí Shúilleabháin ar [[an Blascaod Mór|an mBlascaod Mór.|clé]] Ba scríbhneoir Éireannach é Muiris Ó Súilleabháin nó Maurice O'Sullivan (19 Feabhra 1904 – 25 Meitheamh 1950) as an mBlascaod Mór; bhain sé cáil amach lena leabhar Fiche Blian ag Fás, a foilsíodh as Gaeilge sa bhliain 1933 (agus as Béarla faoin teideal Twenty Years a' Growing). clé|mion|Cnoc na Cathrach inniu
Marshawn Lynch
Imreoir peile Meiriceánaí is ea Marshawn Lynch, a rugadh ar 22 Aibreán 1986. Beast Mode is leasainm dó. Tá sé ina running back leis na Seattle Seahawks sa tSraith Náisiúnta Peile. imreoir Marshawn le coláiste chun an Ollscoil California, Berkeley, áit a raibh sé an dara rusher gairme ar fad-am ar an scoil ar. Bhí sé dréachtaithe ag na 'buffalo bills' sa chéad bhabhta den Dréacht NFL 2007. Chríochnaigh sé an séasúr le 1,115 'rushing yards' agus seacht touchdowns. Itheann Marshawn a lán 'Skittles' le linn cluichí, a thosaigh sé nuair a bhí sé ar an ardscoil. Tar éis a thaispeántar marshawn ag ithe 'scidilí' le linn cluiche náisiúnta-imreofar ar Nollaig cúigiú 2011, tairgeadh dó Mars soláthar dhá bhliain Skittles agus dáileoir saincheaptha le haghaidh a thaisceadán.
Fithiseán
Is éard is fithiseán ann ná feidhm mhatamaiticiúil a thugann cur síos ar iompraíocht an leictreoin san adamh nó sa mhóilín. Is féidir dul i dtuilleamaí na feidhme matamaiticiúla sin leis an réigiúin a oibriú amach a gcoinneoidh an leictreon taobh istigh de, ar acht go bhfuil an leictreon ar leibhéal áirithe fuinnimh. Is féidir an dá thuiscint a bhaint as an téarma sin "fithiseán": is é an fheidhm mhatamaiticiúil é, ach is é an réigiún spás freisin ar féidir a theorainneacha a oibriú amach agus tú ag dul i dtuilleamaí na feidhme. Thar aon rud eile, is iad na fithiseáin adamhacha na staideanna éagsúla candamacha i scamall na leictreon timpeall núicléas an adaimh.
Na Fithiseáin Adamhacha
Is éard is fithiseán adamhach ann ná feidhm mhatamaiticiúil a thugann cur síos ar iompraíocht thonnchosúil an leictreoin nó na leictreondíse san adamh. Is féidir dul i dtuilleamaí na feidhme seo leis an dóchúlacht a oibriú amach aon leictreon de chuid an adamh a aimsiú in aon réigiún ar leith timpeall an núicléas. Is féidir an téarma a úsáid le tagairt don réigiún féin inar dócha teacht ar an leictreon, má ghlactar leis gurb ionann an chuma atá ar an réigiún sin agus ar an bhfithiseán matamaiticiúil.
Sa tsamhail theagascúil seo, glactar leis gurb éard atá san adamh ná an núicléas agus na leictreoin atá ag timpeallú an núicléis. Tá na leictreoin dáilte ar na fithiseáin adamhacha, arb ionann iad agus staideanna candamacha na leictreon. Is cáithníní iad na leictreoin a bhfuil lucht leictreach diúltach acu, agus iad i ngéibheann sa réimse leictreach timpeall an núicléis a bhfuil lucht leictreach deimhneach aige – is féidir go bhfuil an réimse leictreach laghdaithe faoi thionchar na leictreon eile, ach sa deireadh, is réimse deimhneach é agus é ag aomadh na leictreon chuig an núicléas. Is í an mheicnic chandamach is cuimsithí a thugann cur síos ar an néal leictreon, ach sa mheicnic chandamach, glactar leis na leictreoin mar thonnta seasta timpeall an núicléis, seachas mar cháithníní.
An tonnfheidhm a shamhlaítear le néal leictreon an adaimh il-leictreon, is féidir glacadh leis go gcuirtear le chéile í as fithiseáin simplí an adaimh hidrigine, de réir chumraíocht na leictreon – is é sin, an dóigh a bhfuil siad scaipthe ar na fithiseáin hidriginchosúla.
Lily Allen
Luathshaol
Ag aois a trí, bhí Allen ar eipeasóid de The Comic Strip Presents... a chomhscríobh a hathair. Nuair a raibh Allen ceithre bliana d'aois, d'fhág a hathair an chlann. I rith a hóige, bhí cónaí ar Allen lena clann ar eastát chomhairle. Shocraigh siad níos déanaí i gceantar i Tuaisceart Londan darb ainm Islington. Ar feadh tamaillín chónaigh a clann leis an bhfear grinn Harry Enfield nuair a bhí a máthair ag siúl amach leis. Bhí amhránaí agus giotáraí an Clash, Joe Strummer, cairdiúil le hAllen. Tá cuimhneachán maith ag Allen ar an tseachtain go leith a chaith siad le chéile ag Féile Glastonbury.
Joe DiMaggio
Spórt
Thug sé a shaol imeartha ar fad leis na New York Yankees (1936-1951).
Alois Alzheimer
Taighde
Rinne Alzheimer fionnachtain mhór nuair a nochtadh sé den chéad uair lorg áirithe an ghalair in a hinchinn.
Saol
Fuair Alzheimer a dhintiúr mar lia sa bhliain 1887 in ollscoil Würzburg. Ghlac sé post mar shíciatraí in Frankfurt am Main i dteach na ngealt (Die Städtische Anstalt für Irre und Epileptische). Bhuail sé le Franz Nissl agus is uaidh a d'fhoghlaim sé modhanna paiteolaíochta a úsáideach sé go torthúil is é ag déanamh staidéar ar inchinne a chuid othair.
Ceapadh Alzheimer mar Ollamh le síciatracht in Ollscoil Breslau sa bhliain 1912.
D'éag Alzheimer i mBreslau ar 19 Nollaig 1915; bhí fadhbanna aige lena chroí.
Craobh Shinsear Peile na hÉireann 2015
Bhí Craobh Shinsear Peile na hÉireann 2015 ar an 128ú eagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Bhí 31 chontae na hÉireann páirteach ann (gach contae seachas Cill Chainnigh), chomh maith le Londain agus Nua-Eabhrac. Bhí an bua ag Baile Átha Cliath ar Chiarraí sa chluiche ceannais, 0-12 in aghaidh 0-09.
Déardaoin Mandála
Na soiscéil
is iad na soiscéil bunchloch na Críostaíochta. Léann muid gur nigh Íosa cosa na ndeisceabal ag an Suipéar déanach : mion|clé|Mórshiúil i nGuimaraes, Déardaoin Naofa "‘D’éirigh sé ón suipéar, agus leag sé uaidh a chuid éadaigh, agus cheangail sé tuáille faoina choim. Ansin chuir sé uisce sa bháisín agus thosaigh ag ní cosa na ndeisceabal agus á dtiormú leis an tuáille a bhí faoina choim’ (Eoin 13:4-5)."
The Message
Is é The Message an chéad albam ón amhránaí Andrea Begley. Scaoileadh é ar an 21 Deireadh Fómhair, 2013.
Cali
Stair
Bhunaigh an taiscéalaí Sebastián de Belalcázar an chathair sa bhliain 25 Iúil, 1536.
George Bass
Tús a shaol
Rugadh é ar 30 Eanáir 1771 i Aswarby, sráidbhaile in aice le Sleaford, Lincolnshire, mac an feirmeora George Bass agus Sarah (née Newman). Fuair a athair bás agus é ach sé bliain d’aois. D’fhreastail sé ar Scoil Ghramadach Boston agus tar éis é sin, rinne sé staidéar ar an leigheas sa otharlann i mBoston, Lincolnshire. Glacadh é mar bhall Coláiste Ríoga na Máinlia nuair a bhí sé ocht mbliana déag d’aois, agus chuaigh sé isteach Cabhlach Ríoga na Breataine sa bhliain 1794 mar máinlia. Shroich sé i Sydney i New South Wales ar HMS Reliance ar 7 Meán Fómhair 1795. Chuaigh Matthew Flinders, John Hunter, William Martin agus Bennelong isteach ar an turas chomh maith.
Comhaontú Vársá
Glacadh na dtíortha iarchumannacha mar bhaill ECAT (Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh) i 1999.
Fithiseán
Saintréithe Cáithnínchosúla
Is féidir leis na leictreoin léim a ghearradh ó fhithiseán go fithiseán mar a dhéanfadh cáithnín. Má bhuaileann fótón amháin solais nó radaíochta na leictreoin, ní ghearrfaidh ach aon leictreon amháin léim go leibhéal níos airde fuinneamh faoi thionchar an fhótóin sin.
Pearl Jam
Tús
Nuair a shroich Vedder an chathair chun bualadh leis a bhanna nua, bhí siad i mbun oibre ar cheirnín nua leis an ainm Temple of the Dog, ómós d'Andrew Wood. Bhí dhá rian nua ag Chris Cornell as Soundgarden don scéim, agus chuaigh Vedder go díreach isteach sa stiúideo leo chun chabhair a thabhairt. Chan sé le Cornell ar an rian Hunger Strike, agus chuaigh a chuid oibre go mór i bhfeidhm ar Chornell agus na baill eile.
Milan Kundera
Fealsúnacht
San óráid a thug Kundera do Chumann Scríbhneoirí na Seicslóvaice i 1967, míníonn sé gur chosain athbheochanóirí na Seicise ceart maireachtála an náisiún de réir an chultúir i gcónaí. Ina thuairimse, braitheann bheith ann an náisiúin féin ar na luachanna cultúrtha a chruthaíonn sé – ní ar a shon féin ach ar mhaithe le cultúr níos leithne, Eorpach nó domhanda.
Dar leis, d’eascair an saibhreas cultúrtha neamhchoitianta seo as an éagsúlacht mhór teangacha, cultúir agus creidimh a bhí le fáil sa réigiún – b’fhoinse teannais an éagsúlacht go cinnte, ach foinse chruthaitheachta as cuimse ag an am céanna. Is í ‘an éagsúlacht is mó san áit is cúinge’ bunphrionsabal lár na hEorpa, dar le Kundera, i gcodarsnacht leis ‘an éagsúlacht is lú san áit is fairsinge’ a shamhlaíonn sé leis an Rúis. clé|mion|Můj Janáček
Fithiseán
Stair
Ba é Robert Mulliken thiar sa bhliain 1932 a cheap an téarma úd ”fithiseán” (nó orbital as Béarla). An smaoineamh go bhféadfadh na leictreoin bheith ag rothlú timpeall ar núicléas dlúth agus móiminteam uilleach deifnídeach fúthu, tháinig sé ó Niels Bohr agus é ag argóint ar a shon naoi mbliana déag roimh Mulliken. Chomh luath leis an mbliain 1904 d'fhoilsigh an fisiceoir Seapánach Hantaro Nagaoka hipitéis faoi iompar na leictreon san adamh agus é ag áitiú gur ag fithisiú an núicléis a bhí siad. An iarracht a rinne na fisiceoirí le tuiscint cheart a fháil ar na ”fithisí” seo, thug sé an-spreagadh d'fhorbairt na meicnice candamaí.
Pearl Jam
1991 - 1995
Seoladh Ten agus an t-albam cáiliúil Nevermind de chuid Nirvana ag beagnach an am céanna, agus thar oíche bhí an-suim ag na meáin i gcúrsaí ceoil i Seattle. Cruthaíodh catagóir nua, ar a dtugtar "grúinse", agus cuireadh Pearl Jam agus na bannaí eile isteach ann, cé go raibh siad uaireanta an-difriúil óna chéile. Is fír a rá go raibh dea-tionchar ag an aird nua a bhí ar Phearl Jam sa spotsolas, ó thaobh cháil agus díolacháin de, agus bhain siad sult as ar dtús. Chuir an rud seo déistin ar laoch an lae Kurt Cobain, ceannaire Nirvana, agus mhaslaigh sé an banna go poiblí mar chreid seisean go raibh siad ag tréigean na luachanna punc a bhí naofa dó.
Sliabh na mBan (amhrán)
An t-amhrán
Ag an trúp so meirligh is iad ag teacht lena chéile,
Fithiseán
Ciallú Bohr
Bhain Bohr úsáid as an tuiscint seo leis na leibhéil fhuinnimh san adamh a cheangal de thonnfhaid an tsolais a d'astódh an t-adamh. Nuair a tuigeadh an bhaint a bhí ag an dá rud le chéile, chuaigh an speictreascópacht, is é sin, na breathnuithe ar speictream an tsolais a d'astódh an t-adamh (speictream astúcháin) nó ar speictream an tsolais a shúfadh sé isteach (speictream ionsúcháin) – chuaigh na breathnuithe speictreascópacha chun ardtábhachta mar uirlis le tuiscint a fháil ar struchtúr inmheánach an adaimh ó thaobh na leictreon de.
Ramadan
mion mion|Ramadan kareem, nó beannachtaí na féile ort رمضان مبارك mion|béile Ramadan ag titim na hoíche An naoú mí den bhliain is ea Ramadan san fhéilire Ioslam ach. Tréimhse troscaidh (sawm) agus tréanais is ea í.
Féilire
Maireann an troscadh timpeall mí amháin gach bliain. Athraíonn an dáta gach bliain mar úsáidtear féilire na gealaí leis an dáta a chinntiú. . Tá an féilire Ioslamach bunaithe ar an ngealach – is féilire gealaí é. Bíonn dhá mhí dhéag aige, mar aon leis an dhá mhí dhéag a bhíonn ag féilire na gréine (bunaithe ar an ngrian). Bíonn idir 29 agus 30 lá ag míonna gealaí agus mar sin leanann Ramadan ar feadh 29 nó 30 lá.
Sliabh na mBan (amhrán)
An t-amhrán
Is é Ros do bhreoigh is do chloígh go deo sinn,
Leanaí óga 'na smóla dóite
Fithiseán
Déacht Toinne agus Cáithnín
Mhínigh samhail Bohr den adamh na línte i speictream astúcháin agus i speictream ionsúcháin na hidrigine. Na luachanna a thugann samhail Bohr d'fhuinneamh na leictreon sna staideanna n=1, 2, 3... is ionann iad agus na luachanna a thugann fisic ár linne. Scéal eile ar fad nach raibh samhail Bohr in ann saintréithe peiriadacha na ndúl a mhíniú, mar shampla, an chosúlacht in iompraíocht cheimiceach na dtriathghás: an héiliam (dhá leictreon), an neon (deich leictreon) agus an t-argón (ocht leictreon déag), mar shampla. I ndeireadh na dála, ba í fionnachtain na meicnice candamaí nua-aimseartha a shocraigh an scéal, in éineacht le prionsabal Pauli.
Ainmneacha na bhFithiseán
Tugtar ainmneacha na bhfithiseán mar seo:
Stair Luimnigh
Éirí Amach na Cásca, 1916 - 1917
Díreach i ndiaidh géilleadh na nÓglach in Árdoifig an Phoist ar an 29 Aibreán, cáineadh go géar iad ag na nuachtáin, roinnt polaiteoirí an Pháirtí Parlaiminteach, gaolta na saighdiúirí a bhí ag troid sa Fhrainc agus aicme na gceannaithe. D'athraigh an scéal go tapaidh, áfach, i ndiaidh na mbásaithe agus nuair a chaith Arm na Breataine 3,500 daoine i bpríosún gan triail (tuairim is 2,000 díobh i gcampaí géibhinn sa Bhreatain ar nós Frongoch i dtuaisceart na Breataine Bige) cé ná raibh aon bhaint leis an éirí amach ag a bhformhór. Ba é an Dochtúir Éamonn Ó Duibhír, Easpag Luimnigh, an chéad cheannaire Caitliceach ar cháin freagairt Rialtas na Breataine go poiblí agus fuair sé tacaíocht láidir ó mhuintir Luimnigh.
Fithiseán
Candamuimhreacha
Is féidir na torthaí thuas a achoimriú i dtábla. Seasann gach cillín d'fhosceall, agus taobh istigh den chillín tá na luachanna don ml atá ar fáil san fhosceall áirithe sin. Maidir leis na cillíní folmha, is foscealla iad nach bhfuil ann.
Stair Luimnigh
Neamhspleáchas, 1923 - 1932
280px|thumb||Séipéal Mhuire ar Shráid Áth Longphoirt a chríochnaíodh sa bhliain 1928. Tógadh an grianghraf seo sa bhliain 1982. Níor ghlac an daonra go léir leis an síocháin nuair a tháinig sí. Cé gur bhunaigh na Teachtaí Dála a bhí i bhfabhar na Conartha páirtí polaitiúil nua, Cumann na nGaedhal, agus gur chruthaíodar Rialtas nua faoi cheannas Liam T Mac Cosgair mar Thaoiseach, bhíodar gan freasúra ceart laistigh den chóras parlaiminteach. Bhailigh Sinn Féin, mar a thug lucht leanúna de Valera orthu féin, beagnach leath an vóta i nDáilcheantar Luimnigh in Olltoghchán mhí Lúnasa 1923 ach staon a gcuid teachtaí ó pháirt a ghlacadh sa Dáil. D'imigh roinnt mhaith ceannairí Cogadh na Saoirse ar dheoraíocht i Meiriceá, iad lán leis an éadóchas i ndiaidh an Chogaidh Chathartha. Agus ós rud é go raibh 50,000 saighdiúirí ag fáil pá ó Arm an Saorstáit, ní raibh aon airgead fágtha i gciste an Rialtais.
Fithiseán
Candamuimhreacha
De réir phrionsabal eisiaimh Pauli, ní féidir le dhá leictreon an staid chandamach chéanna a ghlacadh. Is é sin, ní hionann foireann iomlán na gcandamuimhreach ag aon dá leictreon in aon adamh amháin.
Stair Luimnigh
Cogadh na hEacnamaíochta, 1932 - 1939
right|thumb|280px|Monarchan IWP, Bóthar na nDuganna sa bhliain 2007. Monarchan táiriní agus sreang cruaigh a bhí ann nuair a bunaíodh é le linn Cogadh na hEacnamaíochta i blianta na 1930í.|link=Special:FilePath/Sean-monarchan_IWP,_Luimneach_a_thógadh_le_linn_blianta_na_1930i.jpg Níor mhair an téarnamh eacnamaíochta ach cúpla bliain agus, nuair a chúlaigh scar-mhargadh Wall Street go tubaisteach ar an 29 Deireadh Fómhair 1929, thit leibhéal na tráchtála idirnáisiúnta as a chéile. Mar thoradh ar an lagar sin, caitheadh Rialtas Cumann na nGaedhal as oifig i ndiaidh olltoghcháin na bliana 1932 agus tháinig Fianna Fáil (páirtí a bhunaigh de Valera sa bhliain 1926 nuair a d'fhág sé Sinn Féin), i gcumhacht.
Bhí gach tír ar domhain ag ardú custaim chun a gcuid tionscal féin a chosaint agus thit sin go mór ar fheirmeoirí an chontae agus ar mhonarchan bia na cathrach. Nuair a d’éirigh an Rialtas as aisíoch blianachtaí talún (i ndiaidh bronntanas ar thug Fianna Fáil don lucht vótála le linn feachtais an olltoghcháin), d’ardaigh Rialtas na Breataine an ráta custaim ar ábhair bia as Éirinn suas go dtí 40% agus ba bheag nár scriosadh eacnamaíocht na tuaithe. Mar fhreagra ar sin, cuireadh dleacht ard ar tháirgí déantúsaíochta na Breataine agus bunaíodh monarchan sa Stát chun na hearraí seo a dhéanamh. I measc na tioscail nua a thosaigh i Luimneach le linn blianta na 1930í, bhí stroighin agus tairní.
An Corran, An Linne Dhubh
Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Corran.
Sliabh na mBan (amhrán)
An t-amhrán
Luach éiric bó nó teaghlach deas,
Ó am go chéile a chuaigh thar lear,
I ndoinsiúin dhaora go domhain faoi ghlas.
Bono
Cearta Sóisialta
I Mí Iúil 2005, rinne Bono an iarracht aird a dhíriú ar Live 8, ceolchoirmeacha a bhí le bheith ar siúl timpeall an domhain, a ghríosódh ceannairí na stát tionsclaíochta ar fud na cruinne chun fiacha ollmhóra a chur ar ceal, polasaí trádála a fheabhsú agus i bhfad níos mó airgid a chur ar fáil le haghaidh géarchéimeanna, ina measc an SEIF.
Stair Luimnigh
Cúlú na gCaogadaí, 1946 – 1959
Bhí tionchar na hEaglaise Caitlicigh fós an-láidir i gcúrsaí morálta Luimnigh ach, mar sin féin, thóg an-chuid daoine leis an gcultúr nua-aimseartha a bhí ag teacht isteach ó Mheiriceá. Bhí deich bpictiúrlann sa chathair le linn blianta na 1950í agus thosnaigh ré an bhálseomra san am chéanna.
Kōbe
thumb|left|upright|Kōbe, laistigh den [[Maoracht Hyogo|Mhaoracht Hyōgo, an tSeapáin]]
Cogadh na Rósanna
mion|clé|110px|Rós dearg-is-bán - Siombail na dTúdarach
Eilean Meadhonach
Is oileán é Eilean Meadhonach, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Richard Kiel
Ba aisteoir Meiriceánach é Richard Dawson Kiel (13 Meán Fómhair 1939 - 10 Meán Fómhair 2014).
Tracy Chapman
Thosaigh Chapman ag seinnt an ghiotáir agus ag cumadh amhrán agus í ina páiste. Bronnadh scoláireacht uirthi, tríd A Better Chance, a thug deis di freastal ar Wooster School i gConnecticut agus ansin glacadh léi in Ollscoil Tufts, Bostún. Is i gCambridge a thosaigh Chapman ag seinm ar na sráideanna agus i gcaifí agus tar éis di céim a bhaint amach ón gcoláiste, shínigh sí conradh le SBK agus d’eisigh sí Tracy Chapman (1988). Scríobhadh léirmheasanna lúcháireacha faoin albam agus chuaigh sí ar an mbóthar agus ag bailiú lucht leanúna. I ndiaidh di seinnt ag 70ú breithlá Nelson Mandela, thosaigh 'Fast Car' ag ardú sna cairteanna sna Stáit Aontaithe. Bhí an-díol ar an albam agus ar an singil agus d’éirigh leis an albam ceithre Grammy a bhaint amach.
Jean-Marie Le Pen
Is polaiteoir Francach agus pobalóir é Jean Marie Le Pen (20 Lúnasa 1928 a rugadh é, La Trinité-sur-Mer, An Fhrainc). Is eisean a bhunaigh an Front National sa bhliain 1972, páirtí atá go mór ar an eite dheis. Bíonn a iníon Marine Le Pen ina ceannaire ar an bpáirtí ón mbliain 2011 (athainmníodh an páirtí mar Rassemblement National, nó an RN, sa bhliain 2018). Cur in aghaidh na hinimirce is ea cuid mhaith de shaothar an RN.
Ryan Adams
Is amhránaí é David Ryan Adams ó Jacksonvile, tuaisceart Carolina sna Stáit Aontaithe. (rugadh 5 Samhain 1974) Sula raibh Ryan mar cheoltóir aonair, bhí sé mar bhaill den bhanna ceoil Whiskeytown, cuireadh crích le seo i 2000 nuair a sheoladh an t-albam Heartbreaker i 2000.
Phós Adams an t-aisteoir Mandy Moore ar an 11 Márta, 2009 i Savannah, Georgia.
An Caiptín Máilleach
Is amhrán traidisiúnta Éireannach é An Caiptín Máilleach. Baineann sé le héirí amach 1798. Ghlac an Captaen páirt san éirí amach ach gabhadh e agus crochadh é. An Captaen Séamas Bán Ó Máille as Cnoc Mhuire i gContae Mhaigh Eo atá i gceist.
An Chluain Mhór
Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chluain Mhór.
Frank Lloyd Wright
clé|mion|Stampa, 1966Bhí Frank Lloyd Wright (8 Meitheamh 1867 – 9 Aibreán 1959) ar cheann dos na hailtirí ba cháiliúla agus ba mhó tionchar sa domhan.
Luathshaol
Mar mhac de mhinistir Baisteach agus de mháthair ón Bhreatain Beag, chaith Wright a lán dá shaol luath ar fheirm a uncail i Madison, Wisconsin. Ba bheag oideachas foirmeálta a bhí ag Wright ach léigh sé go forleathan, mar shampla téacsanna de chuid Ruskin agus Emerson ach go háirithe. Bhí tionchar mór ag scríbhneoir eacht Emerson ar, ach go háirithe an bhéim a chuir sé ar féinspléachas, soirbheachas agus aonaracht. clé|mion|Warren Hickox, Kanake
Nioclás I na Rúise
Ag Dul leis an Eoraip - nó ag Cloí leis an Sean-Fhód?
Ós duine coimeádach a bhí i Nioclás a hAon, go háirithe i gcomparáid leis na rialtóirí Eorpacha, theastaigh uaidh comhoibriú le fórsaí coimeádacha eile le síocháin a thíre is a rialtais féin a chinntiú is a dhíonadh roimh ré ar gach cineál ceannairce, cearmansaíochta nó radacachais. Sa bhliain 1833, shínigh Nioclás conradh le príomhchumhachtaí eile na hEorpa faoi chomhoibriú míleata in éadan gluaiseachtaí radacacha agus ceannaircí réigiúnda i measc mionlach náisiúnta. Tharraing an conradh seo fuath na gciorcal liobrálach agus radacach ar an Rúis, agus mhéadaigh ar an gcúlchaint fá dtaobh den Rúis mar "phéas armtha na hEorpa". Bhí an gendarme sin an-ghnóthach ag cloí na dtrioblóidí réabhlóideacha sa Fhrainc agus sa Ghearmáin sa bhliain 1848 - "Earrach na Náisiún" nó "bliain mire na hEorpa", bain do rogha astu - agus san Ungáir an bhliain dár gcionn.
Nioclás agus an Litríocht
''Bhain an nuacht seo cliseadh agus stangadh asam, nó go dtí seo níor taibhsíodh dom riamh go bhféadfadh an tImpire bás a fháil. Tógadh le hurraim mhór d'Alastair mé, agus tháinig cumha orm anois i ndiaidh an lae a chonaic mé an uair dheireanach i Moscó é. Bhí muid ag déanamh spaisteoireachta, agus casadh ag Tverskaya Zastava orainn é. Bhí sé ag taisteal i gcuideachta cúpla ginearál, agus é ag filleadh ó Khodynka, áit a mbíodh na saighdiúirí á gcur ar inlíocht. Bhí gnúis fháiltiúil air, agus aghaidh bhog chruinn, ach bhí sé ag amharc cineál tuirseach nó buartha. Nuair a tháinig sé a fhad linn, d'ardaigh mé mo hata dó; chuir sé sonrú ionam, agus é ag meangadh gáire is ag beannú dom. Nach mór idir é agus Nioclás, fear a chuirfeadh meidiúsa bearrtha le croiméal i gcuimhne ort! [...] Mura raibh i séimhe Alastair ach cur i gcéill - nárbh fhearr an cur i gcéill féin ná an tíorántacht oscailte, mhínáireach?''
Nicolas Sarkozy
Roimh a uachtaránacht, ba é ceannaire an UMP (Aontacht chun Gluaiseachta Coitianta) é. Ceapadh mar Aire Gnóthaí Baile é sa chéad rialtas de chuid Jean-Pierre Raffarin ó Bealtaine 2002 go Márta 2004 agus ansin ceapadh mar Aire Airgeadais é i rialtas deireanach Raffarin ó Márta 2004 go Bealtaine 2005. Ceapadh arís mar Aire Gnóthaí Baile é i rialtas Dominique de Villepin (2005-2007).
Patrick McGrath
Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick McGrath ( - 20 Meitheamh 1956). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Liosta monarcaí na Gearmáine
Tá an caidreamh idir an teideal "rí" agus "impire" sa cheantar ar a dtugtar an Ghearmáin sa lá atá inniu ann díreach chomh casta le stair agus struchtúr na hImpireachta Naofa Rómhánaí í féin. Bhí Ríocht na Gearmáine ann roimh Impireacht na Gearmáine.
Cogadh Rúis-Seapánach
An cogadh
Ní raibh an t-ádh orthu ina dhiaidh sin, ach an oiread. Thuirsigh maidhm i ndiaidh maidhme iad, agus nuair a tháinig cabhlach cogaidh na Bailte ó Chathair Pheadair thart ar an Afraic go dtí an Cian-Oirthear le fortacht a thabhairt do na díormaí Rúiseacha ansin, d'ullmhaigh an t-aimiréal Seapánach Heihachiro Togo luíochán roimh na Rúisigh.
Níor tháinig ach sé long chogaidh slán as an teagmháil, agus acu sin féin, b'éigean do thrí long sábháilteacht a lorg i gcuan cogaidh na Meiriceánach i Manila. Ó bhí na Meiriceánaigh neodrach sa chogadh seo, rinne siad na longa agus a gcuid crú a imtheorannú sa chuan - is é sin, choinnigh siad istigh ansin iad go dtí go raibh an cogadh thart.
Graeme Proctor
Is carachtar ficseanúil é Graeme Proctor ar an gclár teilifíse Coronation Street. Ghlac Craig Gazey an pháirt mar Graeme idir 2008 agus 2011.
An Teachdaire Gaelach
Iris ghinearálta a bhí inti, a d'fhoilsigh altanna ar ábhair ón bhéaloideas go teicneolaíochtaí nua an lae. Tá na haltanna ar an teicneolaíocht níos laige ná altanna sna hirisí Albanacha comhaimseartha a bhí foilsithe i mBéarla, agus tá blas na soiscéalaíochta ar go leor de na haltanna seo, a scríobh MacLeoid féin. Is dócha nach dtaispeánann seo ach an cúram trom a thug MacLeoid air féin ag freastal ar a chomh-Ghaeil le hiris ráithiúil, in aghaidh na scórtha a bhí foilsithe ag an am i mBéarla.
Nicil
Is í an nicil dúil uimhir a 28 i dtábla peiriadach na ndúl. Is é an giorrúchán a sheasann di ná Ni, agus í 58.6934 g mol-1 ar mheáchan adamhach. Miotal trasdultach atá inti, agus loinnir gheal inti a bhfuil beagáinín de dhath an óir le haithint uirthi. Baintear úsáid éigin as an nicil le cúig mhíle go leith de bhlianta anuas, ach ba é an chéad duine a d'aithin mar dhúil cheimiceach í ná an ceimiceoir Sualannach Axel Fredrik Cronstedt sa bhliain 1751. Inniu, baintear úsáid fhairsing as an nicil, ós miotal í atá réasúnta díonta ar an gcreimeadh - ní thagann meirg uirthi mar a thagann ar an iarann.
Is féidir leis an nicil dul i gcomhdhúil choimpléascach, Ni(CO)4 nó teitreacharbóinil na nicile, le haonocsaíd an charbóin, CO. Úsáidtear an t-imoibriú seo leis an nicil a ghlanadh, ach tá an-dainséar ag dul leis an bpróiseas seo, ós rud é go bhfuil an teitreacharbóinil uafásach nimhiúil - an oiread is go dtugtar "bás i bhfoirm leachta" uirthi.
Baisleac Pheadair
clé|mion|Pietà, le Michelangelo
Ba é saothar mór deireanach Michelangelo Baisleac Pheadair, sa bhliain 1546 (cé nach eisean a thosaigh é). Fuair Michelangelo bás sa bhliain 1564 sula raibh an obair dheireanach seo críochnaithe.
Duga Albert
deas|250px|thumb|Duga Albert Is duga suite i Learpholl é Duga Albert.
The Thrill of It All (albam Sam Smith)
Cairteacha
{|
Tóiriam
Úsáidtear tóiriam i gcóimhiotail. Déantar diúracáin agus eitleáin as cóimhiotal an mhaignéisiam agus an tóiriam, Mag-Thor. Cé go bhfuil sé féin radaighníomhach, is sciath mhaith chosanta é ar an radaíocht freisin. Sa leictreonaic, brataítear sreanga tungstain le tóiriam chun go mbeidh siad níos fearr ag astú leictreon uathu.
Joe McHugh
Is múinteoir, polaiteoir agus Teachta Dála do cheantar Dhún na nGall Thuaidh-Thoir é Joe McHugh (Gaeilge: Seosamh Mac Aodha) (a rugadh ar 16 Iúil 1971 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Chaith sé dhá thréimhse mar Aire i Roinn na Gaeltachta agus bhí sé ina aire oideachais chomh maith.
Seosamh Ó Cainín
Chomh maith leis na boinn a bhuaigh sé lena fhoireann, tá roinnt gradam pearsanta faighte ag Ó Cainín as ucht a chuid éachtaí aonair. Ba é “Imreoir Óg na Bliana” ina chéad séasúr ag imirt sa chraobhchomórtas in 2008. Go dtí seo, tá 4 ghradam All Star aige agus bhuaigh sé “Imreoir na Bliana” in 2017. Bhí sé san áireamh ar Fhoireann Chorn Mhic Ghiobúin na hAoise agus ar an bhfoireann is fearr i nGaillimh le caoga bliain anuas.
Club
I gCraobh na hÉireann i bPáirc An Chrócaigh an freasúra a bhí rompu an uair seo ná Biorra, an fhoireann club ba rathúla a bhí ann riamh. Ar Lá 'le Pádraig os comhair an tslua agus an lucht féachana idirnáisiúnta, d'aimsigh Seosamh 0-10, 8 bpointí ó phocanna saora, ceann amháin a bhí píosa maith níos faide amach ná céad méadar, agus pointe amháin ó phoc sleasa. Le séideadh na feadóige deiridh, bhí an dara bonn Uile Éirinn buaite ag Seosamh, agus bhí sé mar phríomhscórálaí an chomórtais an uair seo le 1-24 aimsithe aige.
José Nápoles
Dornálaí Cúbach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea José Ángel Nápoles, a rugadh ar 13 Aibreán, 1940 i Santiago de Cúba, Cúba agus a fuair bás ar an 16 Lúnasa, 2019.
10ú haois RC
Is í an an deichiú haois RC an aois a mhair ó 1000 RC go dtí 901 RC.
Andrej Hlinka
Saol
Scaradh Páirtí an Phobail Shlóvacaigh (Slóvaicis:Hlinkova slovenská ľudová strana) ón Pháirtí Náisiúnta na Slóvaice (Slóvaicis: Slovenská národná strana) i 1913. Ceapadh Hlinka mar chathaoirleach an pháirtí agus d’fhan sé sa phost seo an chuid eile dá shaol.
Cath Eachroma
Is reilig mhór í Ármhá Eachroma ach ar chúiseanna éagsúla is beag athrú a rinneadh ar an bpáirc go dtí le fíorghairid. Sa bhliain 1970 chuir Comhairle Chontae na Gaillimhe bóthar mór trí lár na páirce catha. Anois tá ollbhóthar Bhéal Átha Slua go Gaillimh le bheith díreach in aice na páirce agus í ag dul trasna cuid bheag di.
An cath
Thug Ginkel iarracht ar bhreith d'ionsaí leataoibh ar an gcliathán oscailte le coisithe agus marcshlua. Chúlaigh siad roimh fhrithionsaí tréan, agus thalmhaigh fórsaí Uilliam ar chúl stácaí mar chosaint ar an marcshlua. Fágadh na hÚgóinigh gan chosaint ar ísleán agus maraíodh neart acu in áit a dtugtar "Log na Fola" anois uirthi. Ansin d'ionsaigh coisithe Uilliam, faoi cheannas Aodh Mac Aoidh, na Seacaibítigh ar dhroim Chill Chumadáin, áit a raibh sraith trinsí, ach ba chrua é a gcás mar tar éis dóibh trinse amháin a ghabháil bheidís faoi lámhach na ngunnaí ón gcéad trinse eile. Rinne na coisithe úd, dream ar Shasanaigh agus Albannaigh a bhformhór, trí ionsaí, agus ba é an chéad cheann a thug an t-achar ab fhaide iad. Bhí orthu cúlú faoi dheireadh, áfach, agus an marcshlua ina ndiaidh. Thug siad an portach orthu féin, áit ar maraíodh nó ar bádh cuid mhaith acu. D'éirigh leis na Seacaibítigh roinnt gunnaí de chuid na namhad a spícéail.
Chris de Burgh
Is amhránaí, scríbhneoir amhrán agus ionstraimitheoir Éireannach é Christopher John Davison (rugadh 15 Deireadh Fómhair 1948), a dtugtar go gairmiúil mar Chris de Burgh.
Babe Ruth
Staitisticí
Staitisticí ó Retrosheet.
Villarrobledo
Bardasacht i gcúige Albacete, Castile-La Mancha, sa Spáinn is ea Villarrobledo. Tá thart ar 25,417 daoine ina gcónaí ann.
14ú haois RC
Is í an an 14ú haois RC an aois a mhair ó 1400 RC go dtí 1301 RC.
Sgoil Ghàidhlig Ghlaschu
Ina theannta sin, tá cláir cultúrtha ann don chlann, m.sh.: amhráin agus damhsa traidisiúnta, nó píobaireacht. Tabharfaidh seo misneach dóibh páirt a ghlacadh sna comórtais agus taispeántais, sna Mòdan agus feiseanna áitiúla. Leis sin táthar ag súil go mbeidh siad ag tabhairt Gàidhlig amach as an scoil don chomharsanacht.
Abhacád
Crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde, clúdaithe le faireoga ola cumhra, is ea an abhacád. Meastar go bhfuil sé dúchasach do Mheiriceá Láir. Na duilleoga ubhchruthach leathrúil; na bláthanna 2 cm ar leithead, scothghlas/bán sémhaothánach; na caora piorra-chruthach leathrúil, ag fás suas le 15 cm ar fhad, glas, buí nó scothchorcra, le bia ramhar scothbhuí/glas inite timpeall ar chloch mhór amháin iontu. Saothraítear ar scála ollmhór é i gcuid mhaith réigiún teo cosúil le Meicsiceo is tíortha na Meánmhara. Is lú tomaí na crainn shaothraithe ná na crainn nádúrtha, le torthaí ar dhathanna is méideanna éagsúla a aibíonn ag tréimhsí éagsúla i rith na bliana.
Fuilaistriú
mion|comhoiriúnacht Aistriú fuil duine amháin isteach i gcolainn duine eile is ea fuilaistriú, mar shampla, chun cabhrú le duine a chaill cuid mhaith fola trí ghortú. Déantar an fhuil i gcomhair fuilaistrithe a scagthástáil chun tarchur oibreán ionfhabhtaithe a sheachaint.
Põlvamaa
Is contae san Eastóin é Põlvamaa atá suite in oirthear na tíre. Bhí 27,028 duine ina gcónaí i Põlvamaa i 2013.
Liosta buaiteoirí Chraobh na hÉireann sa Pheil
All-Ireland Senior Football Championship
15ú haois RC
Is í an an 15ú haois RC an aois a mhair ó 1500 RC go dtí 1401 RC.
23 (uimhir)
Is é 23 an uimhir nádúrtha tar éis 22 agus roimh 24.
Seosamh Ó Cadhain
Scríobh Seán Ó Conghaile, Cnoc na hAille, cuntas ina thaobh in Ar Aghaidh, Bealtaine 1966.
The Bluest Eye
An chéad úrscéal le Toni Morrison ab ea The Bluest Eye. Foilsíodh é sa bhliain 1970. Bhí sé lonnaithe i Lorain, Ohio i dtuaisceart na Stát Aontaithe, áit ar fhás Morrisson í fhéin aníos. Is faoin gciníochas, préamhaithe i sochaí SAM sna daichidí den chéad seo chaite, go háirithe ó thaobh na mban ghorma de, é. Tá fearg agus díomá léirithe ann agus ar shlí éigean déanann sí leithscéal ar son na bhfear gorm de bharr a easpa smachta ar an domhan ina bhfuil siad beo. Glacadh é mar thráchtas feimineach ag roinnt daoine ach is faoin gclaonadh i gcoinne mná ghoirm ó thús go deireadh é.
Leitir Mhic an Bhaird
Is baile suite i gContae Dhún na nGall í Leitir Mhic an Bhaird.
Erich Maria Remarque
Scríbhneoir Gearmánach ab ea Erich Maria Remarque (fíorainm: Erich Paul Remark) a saolaíodh ar an 22 Meitheamh 1896 in Osnabrück agus a fuair bás i Locarno ar an 25 Meán Fómhair 1970.
Saaremaa
Is contar san Eastóin é Saaremaa atá suite in iarthar na tíre. Bhí 30,966 duine ina gcónaí i Saaremaa i 2013.
Machaire Rabhartaigh
Is baile suite i gContae Dhún na nGall é Machaire Rabhartaigh. Tá Machaire Rabhartaigh suite i gcroílár Ghaeltacht Thír Chonaill agus tá An Ghaeilge láidir ann agus í mar theanga an phobail i gcónaí. I ndaonáireamh 2016 dúirt 93.5% de mhuintir an bhaile go raibh Gaeilge acu agus dúirt 85.8% den daonra go labhraíonn siad Gaeilge gach lá.
Briseadh an Droma Mhóir
De réir dealraibh, níor chuir na hUilliamaítigh friotaíocht mhór ar bun in aghaidh na Seacaibíteach agus níor bhfada go raibh orthu teitheadh.
Riocard Bairéad
Chaith sé seal ag múin eadh, ach d'éirigh sé as agus chuaigh chun cónaithe ar fheirm bheag. Ba Chaitliceach é. Phós sé dhá uair; ceann amháin ina Phrotastúnach, rud a bhí neamhghnách ag an am.
Rosa Parks
Saol
Ag tús na gcaogaidí bhí Rosa Parks ag obair leis an NAACP ar son cearta sibhialta i Montgomery, Alabama. Bhí oiliúint á fáil aici i gcúrsaí a bhí bainteach le cearta sibhialta.
Eachtra
mion|clé|An bus inar dhiúltaigh Parks dul go cúl an bhus le háit a fhágaint ar shuíochán d’fhear den chine geal.|alt=|177x177pxAr an 1 Nollaig 1955, bhí Parks ar a bealach abhaile ar bhus plódaithe. Tháinig fear geal isteach sa bhus. Ní raibh suíochán ar bith fágtha do dhaoine geala. D'iarr an tiománaí ar Parks a suíochán a thabhairt suas d’fhear geal. Bhí Parks tuirseach traochta den mhíchothromaíocht agus sheas sí an fód. Scairt an tiománaí bus ar na póilíní. Tháinig siad gan mhoill agus gabhadh Rosa. Fuarthas ciontach as mí-iompar í, in aghaidh an dlí áitiúil.
Maidin Luain Chincíse
An t-amhrán
Do chruinníomar ‘na dtimpeall is do lasamar ár dtinte,
Tarlach Ó hUid
Bhí a chéad úrscéal, An Bealach chun a'Bhearnais, scríofa aige agus é ina chime, ach níor foilsíodh é go dtí 1949. Nuair a scaoileadh saor é chaith sé seal ag obair do Chonradh na Gaeilge i mBéal Feirste, agus é ag scríobh gearrscéalta agus drámaí raidió i rith an ama.
Valgamaa
Is contae san Eastóin é Valgamaa atá suite i ndeisceart na tíre. Bhí 34,135 duine ina gcónaí i Valgamaa i 2013.
American Horror Story
Is sraith theilifíse Mheiriceánach í American Horror Story nó AHS a bhíonn ag plé leis na hábhair a bhaineann leis na hosnádúr, ábhair uafáis, agus na beatha eachtardhomhanda. Ryan Murphy agus Brad Falchuk a cruthaíodh an clár, agus cuireadh tús leis sa bhliain 2011.
Fásach Accona
300px|thumb|right|Fásach Accona Is fásach san Eoraip é Fásach Accona (An Iodáilis: Deserto di Accona, Béarla: Accona Desert).
Tá seanmhainistir as na Meánaoiseanna ann darb ainm Monte Oliveto Maggiore.
Béarlachas
Stair na Teagmhála Béarla-Gaeilge
Is deacair na hiasachtaí Béarla is sine sa Ghaeilge a aithint thar na hiasachtaí Angla-Normainnise - is é sin, na focail a tháinig isteach ón leagan Sasanach den Fhraincis Normannach. Go bunúsach, thosaigh na Normannaigh ag sealbhú na hÉireann réasúnta gairid i ndiaidh dóibh Sasana a fhorghabháil, agus iad ag labhairt Fraincise i gcónaí. Mar sin, chuaigh na céadta iasachtaí den chineál seo in úsáid sa dá theanga - idir Mheán-Bhéarla agus Nua-Ghaeilge Mhoch - faoin am céanna, agus is minic nach féidir a rá, cé acu a fuarthas focal áirithe tríd an mBéarla nó go díreach ón bhFraincis.
Úsáid na hAimsire Gnáthláithrí
Ní ceart úsáid a bhaint as an aimsir ghnáthláithreach (-ann, -íonn) ar lorg nuair má úsáidtear an aimsir fháistineach sa phríomhchlásal. Caithfear an aimsir fháistineach a úsáid san fhochlásal fosta. As Béarla, deirtear: When Johnny comes home, we will be happy. Aistrítear an méid seo go Gaeilge mar seo: Beidh lúcháir - nó áthas, nó rímhéad - orainn nuair a thiocfaidh Seáinín abhaile. (Ar lorg nuair, is féidir úsáid a bhaint as an bhfoirm thiocfas freisin, ar ndóigh, ach ní thugann an Caighdeán aitheantas don fhoirm sin, cé go bhfuil sí coitianta sna canúintí thiar agus thuaidh.)
Ararat (Victoria)
Cathair bheag in iardheisceart Victoria san Astráil, timpeall 198 ciliméadar siar ó Melbourne, is ea Ararat (Djabwurrung: Tallarambooroo). Bhí 8,292 duine ina gcónaí ann in 2016.
Stair
Cuireadh gealtlanna ar bun in Ararat. Osclaíodh an Aradale Mental Hospital in 1865, agus osclaíodh J Ward, gealtlann do ghealta coiriúla, in 1887 sa seanphríosún, cé go bhfuil siad dúnta anois.
Ichiro Mizuki
Ceoltóir, cumadóir agus aisteoir Seapánach ba ea Ichiro Mizuki (水木一郎, Mizuki Ichirou) (rugadh Toshio Hayakawa (早川俊夫, Hayakawa Toshio) ar 7 Eanáir 1948 i dTóiceo, An tSeapáin - 6 Nollaig 2022). Bhí cúpla amhrán an-rathúil aige, mar shampla Mazinger Z, Babel II, Great Mazinger, Steel Jeeg, Combattler V agus Captain Harlock. Bhain sé cáil amach sna 2000í ina phríomh-amhránaí agus liriceoir sa bhanna JAM Project.
Patrick Kavanagh
Saol
Sa bhliain 1954, fuarthas amach go raibh ailse ag Kavanagh, agus b'éigean dó dul isteach san ospidéal chun a scamhóg a bhaint amach. Tháinig biseach air tar éis na hobráide, agus tháinig a inspioráid ar ais chuige. Bhí sé ábalta arís sult a bhaint as na gnáth-rudaí sa saol, agus an áilleacht atá le fáil ar fud na háite sa dúlra.
Annála Inis Faithlinn
Tá na hannála le fáil anois sa Bodleian Library in Oxford mar MS Rawlinson B 503.