cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saola
Ainmhí is ea an saola. Cineál anatalóip atá ann agus é gaolta leis na daimh, ba, agus gabhair. Maireann an saola sna hardáin agus sna sléibhte in Oirthear na hInd-Síne, i Laos agus i Vítneam. Ní raibh aon eolas ar an saola (seachas ag daoine áitiúla) go dtí an bhliain 1993, nuair a rinneadh suirbhé in Anaclann (nó Tearmann) Dúlra Vu Quang. ("Damh Vu Quang" a thugtar air an saola freisin.) Fuarthas adharca an tsaola agus eolas faoi ó lucht an cheantair úd. Cé go bhfuil grianghraif de ann anois, níl an saola feicthe beo ag aon eolaí go dtí an lá inniu.
Próta-Ind-Eorpais
Forbairt na hipitéise
thumb|right|150px|[[William Jones (1746–1794)]]Sa bhliain 1786, abair William Jones go raibh sinsear coitianta ag Sanscrait, Laidin, agus Gréigis. Roimh sin, san 16ú haois, tháinig cuairteoirí Eorpacha ar hIndia ar an eolas faoi chosúlachtaí idir teangacha Ind-Iaránacha agus teangacha Eorpacha.
Sa bhliain 1653, d’fhoilsigh Marcus Zuerius van Boxhorn hipitéis go raibh próta-theanga coitianta ("Scythian", a thug sé air) ag: Gearmáinis, Rómánsacha, Gréigis, Baltach, Slavach, Ceiltis agus Iaráin.
Sa bhliain 1816 d’fhoilsigh Franz Bopp Über das Konjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache (Faoin gCóras Réimniú Sanscrait i gcomparáid le ceann ag Gréigis, Laidin, Peirsis agus Gearmáinice). Sa bhliain 1833 thosaigh sé ag foilsiú Gramadach Comparáideach Sanscrait, Zend, Gréigis, Laidin, Liotuáinis, Sean-Slavais, Gotais, agus Gearmáinis.
Dún Morbhaidh
Is dún ar an Cola, Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Dún Morbhaidh.
Ortadocsacht an oirthir
deas|250px|thumb|An Eaglais Crochta, Caireo
Próta-Ind-Eorpais
Deilbheolaíocht
Creidtear go raibh córas casta deilbhíochtaí ag Próta-Ind-Eorpais le iarmhíreanna go leor.
Ainmfhocail
Bíodh ocht nó naoi tuisil ag ainmfhocail Próta-Ind-Eorpacha.
Forainm
Tá sé deacair forainmneacha Próta-Ind-Eorpais a athchruthú, mar gheall ar a n-éagsúlacht i dteangacha níos déanaí. Tá roinnt teoiric thart fúithi.
Briathara
Bhaine an córas ablaut le briathara chomh maith le ainmfocail. Bhí thrí ghné ag briathra mar an bunchategóir a bhíonn acu:
Comhréir
Tá staidéar dáiríre déanta ar chomhréir na dteangacha Ind-Eorpacha is sine ó dheireadh an naoú haois déag ar a laghad, ag scoláirí mar Hermann Hirt agus Berthold Delbrück. Sa dara leath den fhichiú haois, mhéadaigh an spéis sa chomhréir, agus rinneadh athchruthú comhréir Próta-Ind-Eorpais dá bharr.
Dónall Ó Conaill
Fuascailt na gCaitliceach
Ba é fuascailt na gCaitliceach an chéad fheachtas polaitiúil a rith sé. Theastaigh ó Dhónall Ó Conaill deireadh iomlán a chur leis na Péindlíthe. Bhunaigh sé Cumann na gCaitliceach sa bhliain 1823 chun an cuspóir seo a bhaint amach, slua-eagraíocht pholaitiúil a ghríosaigh ar son na cearta céanna polaitiúla a bhaint amach do Chairlicigh is a bhí ag baill na hEaglaise Bunaithe cheana féin.
Aisghairm Acht an Aontais
D'eagraigh sé cruinniú ollmhór ar an 8 Deireadh Fómhair 1843 i gCluain Tarbh, agus an chuma ar an scéal go mbeadh na céadta míle de dhaoine i láthair. Bhí eagla ar rialtas na Breataine mar mheas siad go raibh sé ag éirí ró-chumhachtach.
Scéal tipiciúil béaloidis faoin gConallach agus an Ghaeilge
mion|220x220px|Cuimhneacháin, [[Luimneach|alt=]] clé|mion|masc mairbh, 1847Fuair Dónall Ó Conaill cuireadh dinnéir i Londain agus cuireadh nimh ina chupán. Ach bhí cailín ó Éirinn ann agus bhí Gaeilge aici. Bhí a fhios aici go raibh an nimh curtha ina chupán agus theastaigh uaithi gaoth an fhocail a thabhairt do Dhónall. Bhí Dónall ann agus é ar chlíothán an bhoird, agus tháinig an cailín agus gach aon ní aici á chur ar an mbord i gcóir an dinnéir; agus bhí stíobhard ag socrú an bhia - a phláta féin agus a chupán féin aige á chur ar a aghaidh amach. Ghabh an cailín isteach agus labhair sí:
Contae Bibb, Alabama
Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Bibb, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbailte West Blocton, Centreville, agus Brent.
Abhainn an Phollaigh
Is abhainn í Abhainn an Phollaigh. Tá sí suite i nGaileanga, i gContae Mhaigh Eo.
Cosdeargán
Is éan é an cosdeargán a dtugtar an ladhrán trá air chomh maith. Is baill d'fhine na Scolopacidae iad.
Paradacsa Simpson
Tá ollscoil ann, ina n-éironn níos fearr ag na cailín i ngach dámh, ach ar an iomlán, tá na buachaillí níos fearr. Mar shampla, sa Stair, tá ráta pas, sna scrúdaithe, de 90% ag na cailíní, i gcomparáid le 80% dos na buachaillí. Is mar an gcéanna é sa bhFisic – cailíní (33%) agus buachaillí (10%).
Tá mí-chrothromaíocht sna ualaigh – an líon is mó de na buachaillí ag dul leis an ráta is mó agus formhór na gcailíní ag dul leis an ráta is lú agus tá bearna an-mhór idir na rátaí pas sa Stair sa don bhFisic. Is rud neamh-ghnáthach é seo. I staidéar ar táblaí (2 x 2 x 2) mar atá anseo, tá dóchúlacht de 1/60 go mbeadh an dáileadh idir na tréithe ionas go sásófaí coinníollacha paradacsa Simpson (faoi choinníollacha áirithe).
Scríobh Edward H. Simpson, faoin ábhar seo i 1951, ach bhí sé ar eolas ag staitisteoirí roimhe sin. Mar shampla Karl Pearson, et al., i 1899, agus Udny Yule, in 1903.
Andre Agassi
Iar-imreoir leadóige is ea Andre Kirk Agassi. Rugadh in Las Vegas, Nevada é ar an 29 Aibreán, 1970. Tá sé pósta leis an iarimreoir leadóige Steffi Graf agus tá beirt pháistí acu.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1936
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1936, a thosaigh ar 26 Aibreán 1936 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1936. B'í an 50ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Luimneach an comórtas don cúigiú huair.
Caisleán Mhaigh Nuad
Dul Chun Cinn na nGearaltach
Faoi dheireadh an 13ú haois, bhí muintir Mhic Gearailt ar na teaghlaigh Angla-Normannacha ba thábhachtaí in Éirinn. I mBealtaine 1316, rinne Éadbhard II Iarla ar Chill Dara de Sheán Mac Gearailt as "dea-sheirbhís" mar cheannaire an airm a chuir i gcoinne ionradh Éadbhaird Brús ar Chill Dara. Bhí caisleán Mhaigh Nuad ina chuid lárnach de chumhacht na nGearaltach an tráth sin agus dúradh ag an am gurbh é "ceann de na tithe Iarla is mó in Éirinn".
An Róidéis
deas|250px|thumb|Brat Tugadh An Róidéis (Rhodesia i mBéarla) ar dhá thír san Afraic, Tuaisceart na Róidéise (An tSaimbia sa lá atá inniu) agus Deisceart na Róidéise (An tSiombáib anois). Coilíneacht aí de chuid na Breataine go dtí lár na fichiú haoise a bhí iontu. Bhí siad ainmnithe in ómós do Cecil Rhodes.
Tnúthgal mac Donngaile
Rinneadh ríthe Mumhan dá gharmhic, Áilgheanán mac Donnghaile (bás 853) agus Maol Guala mac Donnghaile (bás 859).
Cois Life
Gaiscí
Is é Cruinnscríobh na Gaeilge ceann de na teidil is mó a bhí ag Cois Life, saothar a dhíríonn ar mhúineadh na gramadaí agus ar chruinneas scríbhneoireachta na teanga. Is é Ciarán Mac Murchaidh, Ceann Scoile in Fiontar & Scoil na Gaeilge DCU a scríobh.
Teangacha Algancacha
Is fo-fhine teangacha iad na teangacha Algancacha a bhfuil an chuid is mó de theangacha an fhine Ailgeach mar chuid di (an dá theanga Ailgeacha nach bhfuil mar chuid di ná Wiyot agus Yurok ó iarthuaisceart Chalifornia). Tá muintir na dteangacha Algancacha scaipthe ó chósta thoir Mheiriceá Thuaidh go dtí na Sléibhte Creagacha.
Droichead an Chláir
Sráidbhaile in Éirinn is ea Droichead an Chláir. Tá an baile suite in iarthar na tíre i gContae an Chláir. Tá an baile ainmnithe tar éis an Caisleán an Chláir. Seasann sé ar oileán sa chuid inseolta cúinge Abhainn na Fhorghais. Sa bhliain 1590 ainmníodh Contae an Chláir tar éis an caisleán, áit a bhí i suíomh straitéiseach. Is Mainistir an Chláir é, paróiste sa Deoise Chaitliceach Rómhánach Chill Dá Lua.
Núicléón
Is é is núicléón ann ná cáithnín núicléach, nó cáithnín fo-adamhach den chineál atá le fáil i núicléas an adaimh. Tá dhá chineál núicléón ann, mar atá, an prótón agus an neodrón. Baróin is ea iad, is é sin, cáithníní atá comhdhéanta as trí chuarc. Go dtí na seascaidí, ba nós a shíleadh gur buncháithníní a bhí iontu, agus nach bhféadfaí struchtúr inmheánach a aithint iontu. Inniu, tá a fhios ag na saineolaithe go bhfuil cuarcanna ann, agus iad á ngreamú dá chéile ag na glúóin.
Iseabail Ní Mheic Cailéin
Bean uasal agus file i gcúirt Inbhir Aora ab ea Iseabail Ní Mheic Cailéin, Cuntaois Earra-Ghàidheal (fl. 1500). Rugadh í c. 1499 do Ghilleaspuig, an dóú hIarla Earra-Ghàidheal (a maraíodh ag Cath Flodden sa bhliain 1513), agus d'Ealasaid Stiùbhart. Phós sí an dóú hIarla Chaiseil (Cassillis), fear a maraíodh ag Preastabhaig sa bhliain 1527.
Aispeist
Luathstair
Ba nós le Peirsigh shaibhre ceirt éadaigh a chur trí thine le hí a ghlanadh. Mar shampla, deir an scríbhneoir al-Tabari, a mhair sa naoú-deichiú haois, go raibh naipcín (منديل‎ an focal Peirsise) ag an rí Khosrow II Parviz (ag rialú sna blianta 590-628), rí de theaghlach na Sasánach a ghlanadh sé sa tine. Creidtear go raibh éadach den chineál seo déanta as aispeist a tháinig thar shléibhte Hindu Kush. Deir al-Biruni, fear léinn Peirseach a dtugtar "athair an léinn Indiaigh" air, ina leabhar Na Néamhainn go dtugtaí shostakeh (شستكه‎) ar gach éadach a bhí déanta as āzarshost (آذرشست‎), is é sin aispeist. Chreid Peirsigh áirithe gur fionnadh ainmhí a bhí san aispeist: thug siad samandar (سمندر) ar an ainmhí seo, agus iad ag déanamh go maireadh sé sa tine agus go bhfaigheadh sé bás dá dtiocfadh sé i dteagmháil leis an uisce. Tá an focal sin samandar cosúil go maith le "salamandar", agus is dócha gur ar an scéal seo a bunaíodh an seanchreideamh go raibh an salamandar in ann dul trí thine gan ghránú.
Aistiogmatacht
deas|250px|thumb|Aistiogmatacht Saobhadh sa radharc de bharr cuar míchothrom a bheith ar an gcoirne ar thosach na súile. Uaireanta, tarlaíonn sí le fadradharc nó gearr-radharc chomh maith, ach de ghnáth bíonn sí ann ó bhreith agus ní théann sí in olcas le haois. Ceartaítear í le spéaclaí, lionsaí tadhaill nó teicníocht mháinliach ina ndéantar gearrthaí beaga i gcoirne na súile le lansa nó, le déanaí, léasar (ceireatóime ghathach).
Santa Maria, California
Cathair i iardheisceart California is ea Santa Maria. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,553 duine ina gcónaí in Santa Maria.
Colm Ó Gaora
Saol
Chaith Ó Gaora cúig bliana i Meiriceá, áit a raibh scoil Ghaeilge aige i gcathair Nua-Eabhrac. Bhíodh scoil oíche aige ina ceantar dúchais, agus in Iorras Aithneach. Scríobh sé saothar dírbheathaisnéiseach, Mise
Royton
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Royton.
Teangacha Abkhaz-Adyghe
Is iad an teanga Abkhaz agus an teanga Abaza an dá theanga is gaolmhaire leis an teanga Ubykh. Le fírinne, is féidir a rá gur contanóid chanúnach iad an teanga Abkhaz agus an teanga Abaza, is é sin, go bhfuil ceann den bheirt ag iompú ina cheann eile acu de réir mar a leantar slabhra na gcanúintí idir leaganacha caighdeánacha an dá theanga. Tá an teanga Abaza níos casta ó thaobh na bhfuaimeanna de ná an teanga Abkhaz. Tá stádas oifigiúil ag an teanga Abkhaz in Oirthear na Seoirsia, sa phoblacht fhéinrialaitheach úd Abkhazia; maidir leis an teanga Abaza, áfach, níl stádas oifigiúil aici in aon áit.
Andorra la Vella
Is í Andorra la Vella príomhchathair Andóra. Tá corradh is 22,256 duine ina gcónaí in Andorra la Vella.
Aistriú (géinitic)
deas|250px|thumb|Aistriú Sa ghéinitic, déanamh próitéine ó theachtaire RNA (mRNA) a tharlaíonn ar ribeasóm i gcíteaplasma na cille. Seasann gach 3 bhun núicléitíde (trírín) den mRNA d'aiminaigéad ar leith, agus nasctar iad seo le chéile i seicheamh atá cinntithe ag ord na núicléitídí sa DNA sna géinte.
Richard Dawkins
Sonraí pearsanta
Nuair a fuair sé tuiscint níos fearr ar éabhlóid ag aois 16, d'athraigh a dhearcadh reiligiúnach arís ós rud é gur mhothaigh sé go raibh míniú chastacht an tsaoil le fáil san éabhlóid i dtéarmaí ábhartha amháin agus nach raibh aon ghá le cruthaitheoir mar gheall air seo.
Phós Dawkins Marian Stamp sa bhliain 1967 ach fuair siad colscaradh óna chéile sa bhliain 1984.
Corto Maltese
An Carachtar
As Corte Malteses na Veinéise (Sráid na Maltach), is é sin Corte Contarini del Bovolo, atá gar do Palazzo Contarini del Bovolo) a hainmníodh an carachtar Corto Maltese, is cosúil. Captaen mara gearr-abartha é atá i mbun eachtraíochta i dtús an 20ú hAois (1900-1920dí). Déantar cur síos air mar "rógaire, a bhfuil croí órga aige", agus tá bá ar leith aige leis an té a mbuailtear cois air. I Valletta a saolaíodh é ar an 10 Iúil 1887, mac le mairnéalach as Corn na Breataine agus bean feasa nó striapach de chuid ghiofóga na hAndalúise ar a dtugtar "La Niña de Gibraltar". Ina bhuachaill óg dó i gceantar na nGiúdach i gCórdoba, chonaic Corto nach raibh líne chinniúna ina dhearna aige agus ghearr sé líne ann le rásúr, agus é meáite ar a chinniúint féin a roghnú. Cé go bhfanann sé neodrach go polaitiúil, tá luí aige leis an gcosmhuintir agus leis an dream atá faoi leatrom. Tá a charachtar bunaithe ar an bhfear eachtraíochta, ar an údar, agus ar an taiscéalaí Polannach Ossendowski, fear a bhí páirteach le Roman von Ungern-Sternberg.
Croineolaíocht
An dá úrscéal grafach déag in ord croineolaíochta. Tugtar na teidil i bhFraincis agus in Iodáilis. Is iad Casterman a d’fhoilsigh na heagráin Fraincise, agus Edizioni Lizard a d’fhoilsigh na heagráin Iodálacha.
Áilgenán mac Donngaile
Tháinig na Dúghaill go hÉirinn sa bhliain 849 agus d'éirigh i gceannas Átha Cliath sa bhliain 851. Chuaigh na Lochlannaigh díláithrithe leo ag déanamh creiche ar fud na tíre. Bhain ríthe Éireannacha leas as an gcoimhlint idir an dá ghrúpa Gall lena gcinn riain féin. Déantar trácht sna hAnnála Easpacha na hÉireann ar dhá cliseadh na Lochlannach ag dreamanna na Mumhain sa bhliain c. 852. Chloígh Ara Cliach as Cliú na Lochlannaigh, agus bhuaigh na Ciarraí ag 'Bealach Conglais', gar de Chorcaigh.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Dara hAlt
Tá gach aon duine i dteideal na gceart a leagtar amach sa Dearbhú seo, beag beann ar an gcine, ar dhath na clí, ar an ngnéas, ar an teanga dhúchais, ar an gcreideamh, ar an mbarúil pholaitiúil nó eile, ar an gcúlra náisiúnta nó sóisialta, ar an maoin shaolta, ar an dúchas nó ar stádas ar bith eile. Thairis sin, caithfidh gach duine a bheith i dteideal na gceart seo cuma cé acu atá sé ina chónaí i stát neamhspleách nó i gcoilíneacht nó i dtír nó i limistéar eile nach bhfuil a mhuintir á rialú féin faoi láthair.
Ruairí Ó Flaithbheartaigh
Ogygia
Baintear tairbhe as a lán seancháipéisí chun stair na hÉireann a ríomh chomh fada siar le ré na bhfinscéalta. Tá aiste ann ar Ogham agus í bunaithe ar Auraicept na n-Éces (1390), agus deir Ó Flaithbheartaigh inti go raibh gach litir ainmnithe as crann, tuairim a bhí ag mórán Éireannach sa 17ú haois.
Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine
An Séú hAlt Déag
Is é an teaghlach bunaonad na sochaí, agus caithfidh údaráis an Stáit an teaghlach a chosaint dá réir.
Shaw agus Crompton
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Shaw agus Crompton.
An Fhiacail
Féach freisin
clé|mion|[[:en:en:Harmony_Glen|Harmony Glen, Féile, An Fhiacail, 2006]],
William Cubbon
Gnó
Ag fágáil an 'Examiner' sa bhliain 1912, ceapadh Cubbon ina Leabharlannaí Buirge i nDúlais (Oileán Mhanann)Doolish ; sa tréimhse seo d’fhoilsigh sé A Manx Book of Poetry (1913), a bhí dírithe go háirithe ar dhaoine óga le súil go mbeadh fonn orthu a bheith páirteach i gcultúr Oileán Mhanann. D'fhoilsigh sé freisin sraith léarscáileanna a léireodh na Trianta Seana (rannáin na bparóistí) agus na rannáin talún i sé sheadings an oileáin, mar aon le hainmneacha na bpríomh-úinéirí talún. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, ceapadh Cubbon ina bhainisteoir ar an Malartán Saothair.
Janusirsasana
200px|thumb|Cleachtadh ióga Janusirsasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Janusirsasana (Sanscrait: दण्डायमन जानुशीर्षासन Daṇḍāyamana Jānuśīrṣāsana; Béarla: standing head to knee pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir cheann agus glúin agus ag seasamh i nGaeilge.
High Point, Carolina Thuaidh
Cathair i dtusiceart Carolina Thuaidh is ea High Point. Sa bhliain 2010 fuarthas 104,371 duine ina gcónaí in High Point.
Inscríbhinní Oghaim
Inscríbhinní ortadocsacha
Thug MacManus (1991) liosta le 382 inscríbhinn dá leithéid. Faightear iad ar fud na tíre in Éirinn, ach lonnaithe go formhór sa deisceart: Other specimens are known from:
Nathanna struchtúrtha
Is iad a leanas na focail ghaoil:
Tug faoi ndeara go bhfuil na focal úd uile sa tuiseal ginideach, mar chuid de nath iomlán den fhoirm "[cloch] mo dhuine mhic ..." nó "[[in] ainm] mo dhuine mhic ...", na túsfhocail go hannamh scríofa, de ghnáth intuigthe:
An Bhreatain Bheag
Tá sé le rá ag an mBreatain Bheag go bhfuil aici an t-aon chloch oghaim amháin le hainm duine aithne. Comórann an chloch Vortiporius, rí Dyfed den a 6ú haois.
Inscríbhinní Scholaíocha
Glaoitear 'scholaíoch' ar a leithid d'inscríbhinn, toisc go gcreidtear gur spreagadh iad ó fhoinsí lámhscríbhinne, in ionad sean-nós na séadchomhartha. De ghnáth, scríobhadh stoclíne ar dhromchla na cloiche ar a scríobhadh na litreacha, seachas ar imeall na cloiche. Scríobhadh ar dtús iad i rith na 6ú haoise, agus leanann ar aghaidh trí réanna na Sean- agus Meán- Ghaeilge, agus fiú go dtí an lá atá inniu ann. Ón meánaois dhéanach these aghaidh, faightear iontu Forfeda. Is scolaíoch iad na 30-nó-mar-sin cloch Cruithneach, 6ú go 9ú haois a bheag nó a mhór. Is as Sean-Ioruais iad roinnt cloch den Ré Uigingeach ar Mhanainn agus Sealtainn, nó ar a laghad tá ainmneach Ioruaise iontu.
Carthage College
Coláiste atá suite i Kenosha, Wisconsin is ea Carthage College. Bhí sé lonnaithe ar dtús i Carthage, Illinois, ach bhog sé go dtí Kenosha sna 1960í.
Murchadh Ó Briain, Iarla Inse Chuinn
Fear na Parlaiminte
Nuair a theip ar an mBrianach post Uachtarán Chúige Mumhan a fháil ó Shéarlas I, post a tugadh d’Iarla Portland, tháinig colg air. D’fhill sé ar Éirinn agus chuaigh i bpáirt le lucht na Parlaiminte; ruaig sé na Caitlicigh as Corcaigh, as Eochaill agus as Cionn tSáile, agus bhuaigh ar an gComhdháil san iardheisceart.
Swinton, Manchain Mhór
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Swinton.
Gort an Choirce
Is as Gort an Choirce é an file cáiliúil Cathal Ó Searcaigh.
Éistibh, a lucht an tighe-se
An dán
Cé líonmhar boid bréa-bhileach do bhí san aimsir romhainn tá ag fear an óird chrábhaidh seo bod as comh mór righin.
Eithne Inglis
Polaiteoir Éireannach ab ea Eithne Inglis (10 Eanáir, 1875 - 27 Eanáir, 1944). Bhí sí ina ball de Shinn Féin.
Renée Zellweger
Is ban-aisteoir Meiriceánach í Renée Kathleen Zellweger , a rugadh ar an 25 Aibreán 1969.
Máisiúnachas
Gearmáin na Naitsithe
Is deacair a rá, cé mhéad máisiún a maraíodh sna campaí géibhinn. Creidtear go bhfuil an figiúr ceart suite idir ochtó míle agus dhá chéad míle. mion|Masonic Hall, bóthar Hamilton, [[Beannchar, Contae an Dúin|Beannchar, An Dún|192x192px]]
Cill Mhiáin
Is sráidbhaile í Cill Mhiáin. Tá an baile suite i gClann Mhuiris, i gContae Mhaigh Eo.
Dhanurasana
Is é an 6ú staidiúir (ag seasamh: Staidiúir Bogha ó Sheasamh) agus an 19ú staidiúir (ag luigh síos) i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
Walkden
Is ceantar suite i Manchain Mhór é Walkden.
Mary Kelly
Bhí cáil ar Mary Kelly nó Eva of the Nation san 19ú haois. Rugadh í sa bhliain 1826 agus d'éag sí ar 23 Bealtaine 1910. Scríobh Mary Kelly dánta tír grá i mBéarla faoin ainm cleite san i nÉirinn agus san Astráil, mar a raibh cónaí uirthi agus ar a fear céile Kevin Izod O'Doherty. Bhí Gaeilge aici is dócha. Tá a cuid dánta breac le focail agus nathanna Gaeilge, agus tá an nóta From the Irish le dornán díobh. Aisling dóchais den Athbheochan is ea 'Our Olden Tongue'.
Cráin dhubh bhréige
Ainmhí mór is ea an chráin dhubh bhréige.
Dúnaid
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, i dtuaisceart na hAlban, é Dúnaid.
Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe
Bhí Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe ó 1920 go dtí 1933, le linn "Ré an toirmisc". Achtaíodh an tOchtú Leasú Déag ar 16 Eanáir 1919 agus tugadh isteach toirmeasc ar dhíolachán agus dáileadh na ndeochanna meisciúla ar ar 17 Eanáir 1920 (idir an 30 Meitheamh 1919 agus an 16 Eanáir 1920, bhí an Wartime Prohibition Act i bhfeidhm).
Mícheál Seosamh Ó Rathaille
Óglaigh na hÉireann
I ndiaidh dó imeacht leis ó scoil an Phiarsaigh, chaith sé an oíche ar fad ag tiomáint timpeall na tír e, agus é ag tabhairt orduithe ó Eoin Mac Néill do cheannairí na nÓglach i Luimneach, i gCorcaigh, i gCiarraí, agus i dTiobraid Árann staonadh ón gcath.
Gorllewin Clwyd (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
mion|clé|Gorllewin Clwyd Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Gorllewin Clwyd. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is é David Jones (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Caisleán an Dumha
D'fhás Tadhg Dall Ó hUiginn suas anseo is cosúil.
D'fhás seanathair Mike Pence, Richard Michael Cawley, suas anseo.
Máel Gualae mac Donngaile
Gael agus Gall
Tháinig na Dúghaill go hÉirinn sa bhliain 849 agus thóg Áth Cliath faoina smacht sa bhliain 851. Chuaigh na Lochlannaigh díláithrithe leo ag déanamh creiche ar fud na tíre. Bhain ríthe Éireannacha leas as an gcoimhlint idir an dá ghrúpa Gall lena gcinn riain féin. A number of men in Munster joined up with these Norse and were known as Gall Gaedil. Rinne Cearbhall mac Dúnlainge (bás 888), rí Osraí, comhaontas leis na Dighail i gcoinne na Lochlannaigh agus d'éirigh ina rí is cumhachtaí i ndeisceart na hÉireann san aimsir úd.
An tOchtú Leasú ar Bhunreacht na hÉireann
Aisghairm
clé|mion|[[Savita Halappanavar (Gaillimh, 1981-2012)|Savita Halappanavar (a d'éag sa bhliain 2012)]] Chinn an Rialtas ar 29 Eanáir 2018 go gcuirfí clásal nua in áit Airteagal 40.3.3 den Bhunreacht, nó an t-ochtú leasú mar a thugtar air go coitianta, a chuirfeadh ar chumas an Oireachtais reachtaíocht a thabhairt isteach a cheadódh ginmhilleadh in Éirinn.
Buamáil Chathair Alastair, 2011
Bhí an 2011 Buamáil Cathair Alastair ionsaí ar Críostaithe Choptach i gCathair Alastair an Éigipt, Dé Satharn, 1 Eanáir 2011.
Paul Ryan
Is polaiteoir Meiriceánach é Paul D. Ryan, Jr. (a rugadh ar 29 Eanáir 1970). Is ball de Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe é ón mbliain 1999 anuas don Chéad Toghcheantar i Wisconsin. Ball den Pháirtí Poblachtach atá ann. Roghnagh Mitt Romney, iarrthóir an pháirtí chéanna ar uachtaránacht SAM, Ryan mar an t-iarrthóir Poblachtach ar an leasuachtaránacht sa toghchán náisiúnta i mí na Samhna, 2012.
Hacraig
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, i dtuaisceart na hAlban, é Hacraig (Béarla: Halkirk). Bhí dhá dhrioglann ag obair san áit tráth. Rugadh Alexander Keith (1795 - 1873), grúdaire Ceanadach, i Hacraig. Lonnaigh Keith in Halifax, Albain Nua, agus bhain sé aitheantas amach dó féin mar fhear polaitíochta agus grúdaireachta. Eisean a chruthaigh an bheoir Cheanadach úd India Pale Ale.
Latharan a' Phuill
Is baile i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Latharan a' Phuill.
Preseli Penfro (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)
mion|clé|Preseli Penfro Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Preseli Penfro. Cruthaíodh sa bhliain 1997 é. Is é Stephen Crabb (C) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Obar Chrombaidh
Is baile suite i bhFìobha é Obar Chrombaidh (Béarla: Abercrombie).
Halla an Chontae (Corcaigh)
Tá bialann thuas staighre agus tá radharcanna lánléargais le feiceáil den chathair agus a purláin. Rinneadh nuamhaisiú ar an bhfoirgneamh idir 2002 agus Iúil 2006.
Áras Stair na hEorpa
Suíomh
Rinneadh foirgneamh Eastman a dhearadh i dtosach mar chlinic fiaclóireachta agus ainmníodh é i gcuimhne ar George Eastman, daonchara Meiriceánach agus aireagóir an cheamara Kodak. A bhuíochas leis na tabhartais flaithiúla a thug sé, bhíothas in ann ionaid fiaclóireachta a chur ar bun i Nua-Eabhrac, i Londain, sa Róimh, i bPáras, sa Bhruiséil agus i Stócólm, inar cuireadh cúram fiaclóireachta saor in aisce ar fáil do leanaí faoi mhíbhuntáiste. I 1933, d’iarr Fondúireacht Eastman ar an ailtire ón Eilvéis Michel Polak, a bhfuil cáil air dá stíl Art Deco agus go háirithe do Phálás Résidence cáiliúil na Bruiséile, foirgneamh nua a dhearadh. Osclaíodh an foirgneamh i dtosach i 1935 agus tá sé suimiúil i dtéarmaí innealtóireachta agus dá ghnéithe Art Deco chomh maith. In iarsheomra feithimh na leanaí tá grúpa múrmhaisithe den phéintéir Camille Barthélémy a chuireann finscéalta La Fontaine in iúl.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1945
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1945. B'í an 59ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 13ú huair.
Margaret Thatcher
An dara téarma
Bhuaigh na Coimeádaigh na holltoghcháin i 1983 agus 1987, freisin, faoi cheannas Thatcher. Dhein sí príobháidiú ar thionscail stáit cosúil le British Telecom agus comhlachtaí gáis agus uisce
Sa bhliain 1990, bhris círéibeacha amach nuair a rinne Thathcer iarracht cáin chaipitíochta (cáin cloigne) a thabhairt isteach. Tháinig John Major i gcomharbacht uirthi go gairid ina dhiaidh sin.
Liosta speicis plandaí fionnuisce
Úsáidtear plandaí uisceacha chun cuma nádúrtha a thabhairt don uisceadán fionnuisce, chun an t-uisce a ocsaiginiú,, amóinia a ionsú, agus chun gnáthóg a sholáthar d'iasc, go háirithe gealóga (éisc óga) agus d'inveirteabraigh. Itheann roinnt iasc uisceadáin agus inveirteabraigh plandaí beo freisin. Baineann amaitéaraigh, leas as plandaí uisceacha le haghaidh uisceadhreachta, de roinnt stíleanna aeistéitiúla.
Faightear an chuid is mó de na speicis plandaí seo báite go páirteach nó go hiomlán ina ngnáthóg nádúrtha. Cé go bhfuil dornán de phlandaí uisceacha éigeanta ann a chaithfear a fhás go hiomlán faoi uisce, is féidir leis an gcuid is mó díobh fás go hiomlán tumtha má tá an ithir tais. Cé go bhfuil cuid acu díreach ina gcónaí ar imeall an uisce, fós, is féidir leo maireachtáil sa ghnáthóg atá go hiomlán báite.
Lluís Companys
Na Faisistithe
Theith rialtas na Catalóine go dtí an Fhrainc. Ach nuair a d'fhorghabh na Gearmánaigh an Fhrainc i dtús an Dara Cogadh Domhanda, tháinig an Gestapo ar lorg Companys, agus ruaig siad as an bhFrainc go dtí an Spáinn é i Mí Mheán Fómhair, 1940. thumb|Dealbh cuimhneacháin (Companys agus a bhean céile) Barcelona|clé
Buiríos Uí Chéin
Baile is ea Buiríos Uí Chéin in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.
Cenn Fáelad hua Mugthigirn
Eoghanacht Áine
Bunaithe ag Cnoc Áine i gceachtar Chliú (oirthear Luimnigh), gar d'Imleach, a bhí an chlann. Bhí a uncail Rechtibrae mac Mugthigirn (bás 819) ina abb Imligh ón mbliain 787 go 819, agus a sheanathair Macthiarna mac Ceallaigh (Mugthigern mac Cellaig) (bás 785) ina abb Inis Cealtra, Loch Deirgeirt. B'fhéidir é gurbh é Murchadh é ainm a athar.
Imeachtaí a réimis
Bhí na Lochlannaigh gníomhach fós le linn na tréimhse seo. Sa bhliain 866, rinne Lochlannaigh ar Luimneach faoi cheannas Tomrair creach ar Chluain Fearta, ach cloíodh í. Chuaigh Tomrar ar mire agus d'éag sé ar Oileán Mhanann. Rinne na Ciarraí ruathar ar a arm, chur suas chun na farraige iad agus chloígh siad iad.
Gearóid de Barra
Beatha
D'éirigh na hÉireannaigh amach sa bhliain 1641, agus chuaigh de Barra i bpáirt le Lucht na Comhdhála. Ceapadh é mar ghinearál ar fhórsaí an Chomhcheangail i gCúige Mumhan. Rinne sé ar Luimneach sa bhliain 1642 agus chuidigh Caitlicigh na cathrach leis Caisleán Rí Eoin, áit a raibh slua Protastúnach, a ghabháil. Thochail sé faoi na ballaí agus bhain tairbhe as snípéirí nó gur ghéill an namhaid, agus drochbhail orthu faoin am sin. Ligeadh don fhuíoll dul chun Baile Átha Cliath. thumb|Caisleán Rí Eoin, agus Droichead Thuamhumhan lena ais
Beech Lanes
mion|Tithe i mBeech Lanes Is ceantar beag suite i Harborn, i mBirmingham, é Beech Lanes. Tá sé suite gar do Sandwell.
Cill Náile, Contae Thiobraid Árann
Baile is ea Cill Náile in Éirinn. Tá an baile suite i gContae Thiobraid Árann.
Aitriam (ailtireacht)
deas|250px|thumb|Aitriam San ailtireacht, tugadh aistriam ar dtús ar halla isteach nó clós inmheánach oscailte i dteach Rómhánach. Sa Mheánaois, cúirt oscailte os comhair eaglaise. Níos ginearálta anois, aon chuas nó bealach isteach i bhfoirgneamh. D'éirigh aitriamaí an-choitianta in óstáin is bloic oifigí go déanach sa 20ú céad, iad go minic an-ard.
Britain's Got Talent (sraith 1)
Is comórtas tallainne teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é Britain's Got Talent, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007. Thosaigh an chéad sraith ar an 9 Meitheamh 2007 agus chríochnaigh sé ar an 17 Meitheamh 2007.
M. J. Ó Nualláin
Rugadh i gContae Cheatharlach é agus oileadh i Ros Cré, Contae Thiobraid Árann é.
Srath Aodainn
Is baile suite i bhFìobha é Srath Aodainn.
Surtur
Sa scéal Ragnarök, chuir sé féin agus mic Muspel an domhan trí thine agus sceith tine i chuile threo sa chaoi gur scriosadh an beatha ar fad.
John de Courcy
Gairmréim luath in Éirinn
Rinne sé seo go léir gan cead an Rí Anraí II ShasanaAnraí II Shasana.
Crann teaghlaigh I
________________________________________  | |   | |    Baudri an fuinneamh Gearmánach neacht Godfrey (?) de Brionn |  | ________________________________________________________________________________________________   | | | | | | | | |   | | | | | | | | |   Iníonacha Nicholas Fulk Robert Richard Baudri Vigor de Bacqueville de Alnou de Courcy de Neville Bocquence de Apulia = Fulk of Bonneval eisiúint eisiúna = saincheist eisiúint Hebrea |               |               Richard = Wandelmode |  __________________________ |   | | |   | | |   Robert Richard William, a fuair bás c. 1130. = Rohesia de Grandesmil = Emma de Falise | |  | |  William Robert, a fuair bás c. 1151. | | de Courcy de Courcy na Fraince i Sasana agus in Éirinn
Stair na Gearmáine
Seanársaíocht
Ón mbliain 58 RC go dtí an bhliain 455 AD (a bheag nó a mhór), bhí Impireacht na Róimhe i seilbh na dtailte taobh thiar den Réin agus taobh theas den Danóib, agus iad á rialú mar phroibhinsí Rómhánacha. Sna blianta 80-260 AD, bhí na Rómhánaigh i gceannas ar chuid de Hessen (Wetterau) agus ar an gcuid is mó de Baden-Württemberg taobh theas den Limes (teorainn dhaingnithe Impireacht na Róimhe in éadan na dtreibheacha Gearmánacha. Na codanna de Ghearmáin an lae inniu a bhí sealbhaithe ag Impireacht na Róimhe san am sin, bhí siad roinnte idir trí phroibhinse Rómhánacha: Germania Superior, Germania Inferior, agus Raetia. Bhunaigh na Rómhánaigh cathracha sa chuid den Ghearmáin a bhí acu: Trier (Augusta Treverorum), Köln (Colonia Agrippina), Bonn (Bonna), Worms (Borbetomagus) agus Augsburg (Augusta Vindelicorum). Áirítear na cathracha seo ar na cathracha is sine i nGearmáin an lae inniu. Faoi cheannas na Rómhánach, tháinig cuma nua ar an bhfoirgneoireacht agus ar na ceirdeanna, agus tionchar ag a gcuid nuálacha ar shaol an lae inniu féin. Leis na teorainneacha a chosaint, chuir na Rómhánaigh treibheacha cairdiúla Gearmánacha ina gcónaí sna proibhinsí. Tháinig daoine ón Iodáil féin le lonnú sa chuid Rómhánach den Ghearmáin. Sa bhliain 98, bhreac an scríbhneoir Rómhánach Tacitus síos stair na Gearmáine mar a thuig na Rómhánaigh í. Ba í Germania le Tacitus an chéad saothar litríochta inar cardáladh an t-ábhar seo ar aon nós.
Srath Mioglach
Is baile suite i bhFìobha é Srath Mioglach.
Poblacht na hAfraice Theas
Ba stát i ndeisceart na hAfraice sa naoú haois déag é Poblacht na hAfraice Theas (An Ollainnis: Zuid-Afrikaansche Republiek;nó an ZAR) ar a dtugtar Poblacht Transvaal freisin, ó 1852 go 1902. Tá sé anois mar chuid de Afraic Theas. clé|mion|215x215px|1885ː Poblacht Transvaal Bunaíodh an Phoblacht sa bhliain 1852, agus bhí sé neamhspleách sa tréimhse 1856-1877, agus arís ón mbliain 1881-1900 (nó 1901 nó 1902) mar thoradh ar an gCéad Chogadh na mBórach, inar bhain na Boers a neamhspleáchas ó Impireacht na Breataine amach.
Sulfáit alúmanaim amóiniam
Táirgeadh agus airíonna bunúsacha
Déantar alúm amóiniam as hiodrocsaíd alúmanaim, aigéad sulfarach agus sulfáit amóiniam. Is tuaslagán soladach í le halúm potaisiam. Fágann pirealú alúmana. Úsáidtear alúmana sin i dtáirgeadh púdair mheilte agus mar réamhtheachtaithe ar gheamanna sintéiseacha.
Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh
Tá an paradacsa seo - Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh - i ndiaidh Carl G. Hempel, a chum é. Bhí sé ag plé le conas tairiscint a dheimhniú (Confirmation theory) agus mhínigh sé an paradacsa i dtéarmaí éin: "an fiach dubh" (raven). Le haghaidh an chuntais a thabharfar anseo, fágaimid an aidiacht "dubh" ar lár agus tugaimid "fiach" ar an éan sin. (Is suimiúil gur thug an Seabhac fiach (gan an aidiacht) ar raven agus fiach mara ar cormorant ina fhoclóir. )
(Tá cuma "tá sé fear" air seo, ach ritheann sé níos fearr leis an tslí ina scríobhtar sa loighic shiombalach.) Pé scéal é, maidir leis an bhrí, níl mórán deacrachtaí leis an fhoirm seo. Má fhéachaimid ar fhiach (Fa) agus tugaimid faoi deara go bhfuil sé dubh (Da), sin deimhniú ar an hipitéis. Má tá an fiach neamh-dhubh (~Da), (i.e. ar dhath nach dubh é), diúltaítear an hipitéis. Úsáidimid Fx d'fhiach ar bith agus Fa d'fhiach áirithe.
Ghlac Hempel féin nach raibh paradacsa ann nuair a fhéachaimid ar dheimhniú mar chainníocht. Ach a mhalairt de thuairim a bhí ag Quine. Dar le Quine, caithfear teorainn a chur le neamh-fhiach (~Fx), sa chaoi is go gcaithfear claoi le roghnú nádúrtha, i gcomhthéacs Darwin, agus an stair a ghabhann leis (natural kinds an téarma a úsáideann sé).
Cogadh an Gheimhridh
Sos Cogaidh
Ag an am céanna, bhí an Marascal Mannerheim, Ard-Cheannasaí Arm na Fionlainne, ag éirí éadóchasach faoi chúrsaí. I mí Feabhra, bhí an lón cogaidh ag rith gann ar na Fionlannaigh. Thairis sin, bhí na Sóivéadaigh ag iarraidh briseadh trí líne chosanta Mannerheim.
Eibhlín Dubh Ní Chonaill
Caoineadh
Scríobh Nóra Ní Shíndile an caoin síos agus mar sin tá muid ábalta é a léamh inniu. D’fhoilsigh an LCIB an caoineadh  in 1892.
Uachdar Doirein
Is baile suite i bhFìobha é Uachdar Doirein.
Ciarraige
Sanasaíocht
Is éard atá san ainm Ciarraige na Ciar mac Fearghasa mhic Róigh, agus -riage, ríocht (muintir, fine), 'sé sin, de shliocht Chiar.
Linne Mhoireibh
Is cuaisín i nGallaibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Linne Mhoireibh.
Héaród Mór
Cliantrí Rómhánach Iosrael a bhí i Héaród (Eabhrais: הוֹרְדוֹס‎ Horodos, Gréigis: Ἡρῴδης Hērōdēs), nó Héaród I agus Héaród Mór mar atá aithne air chomh maith (37 RC – 4 RC in Ireachó).
Ireachó
Déantar cur síos ar Ireachó sa Bhíobla mar "Chathair na gCrann Pailme". Tá aithne ar an gcathair mar an áit ar ar fhill na Iosraelaigh as daorbhroid na hÉigipte, faoi cheannasaíocht Iósua.
Victoria (An Astráil)
Stair
Dar le Gary Presland, tá Bundúchasaigh ina gcónaí i Victoria le 40,000 bliain anuas.
Ba í Victoria an stát is tábhachtaí san Astráil nuair a bhain an tír a neamhspleáchas amach sa bhliain 1901, mar ba í Melbourne príomhchathair na tíre go dtí 1927, nuair a bunaíodh Canberra.
Déimeagrafaic
Creideamh
Cill Droichid
Baile i gCill Dara in oirthear na hÉireann is ea Cill Droichid (Celbridge).
Le blianta beaga anuas tá Celbridge leathnú mór tagtha ar a bheith ar an baile is mó i gCill Dara.
An Phicnic Leictreach
Eagraíocht
Bíonn sé á reáchtáil ag Pod Concerts agus Festival Republic, a cheannaigh an scairsheilbh tromlaigh sa bhliain 2009. Roghnaíodh í mar 'Best Medium-Sized European Festival' sa bhliain 2010 ag European Festival awards é, agus vótáladh mar 'Best Big Festival' i ngach Irish Festival Awards ó tosaíodh ag bronnadh na ngradam sa bhliain 2007. clé|mion|bhí [[Des Bishop ina fhear tí le roinnt blianta]] Tá clú agus cáil dhomhanda ar an bhFleadhóg, dúradh gur leagan Éireannach de Glastonbury a bhí ann chomh maith le ionsparáid do Latitude. Chuir an irisleabhar Mheireacánach, Billboard, síos air mar seo a magnificent rock n roll circus, a textbook example of everything a festival should be agus mhaíomh Rolling Stone gurbh é ceann de na féilte ab fhearr a d'fhreastail siad air riamh. Bíonn rogha cheoil níos leithne ag An bhFleadhóg Leictreach agus is éagsúil an fhéile í ó chinn eile in Éirinn dá bharr. Cuirtear níos mó béime ar sheirbhísí agus áiseanna maithe (bia agus socraithe codalta) agus bíonn an t-atmaisféar, go ginearálta, níos séimhe agus dearfaí. Cuirtear béim ar leith ar ghníomhachtaí glasa, freisin.
Scannal Spiegel, 1962
1962
Ar an 26 Deireadh Fómhair 1962, gabhadh Rudolf Augstein, úinéir / eagarthóir príomhfheidhmeannach na hirise Der Spiegel, agus beirt eagarthóirí sinsearacha eile. Rinneadh ruathair ar a cuid oifigí in Hamburg (chomh maith le tithe roinnt iriseoirí) agus urghabhadh na mílte doiciméad.
An Ungáir
Tíreolas
Sníonn an abhainn Danóibe tríd an tír, agus tríd an bpríomhchathair, Búdaipeist, agus í dá roinnt ina dá cuid, Búda ar an dtaobh thiar, agus Peist ar an dtaobh thoir. Is iad Debrecen, san oirthear, agus Szeged, sa deisceart, an dá chathair is mó tar éis Bhúdaipeist. clé|mion|Impireacht na h[[An Ostair|Ostaire is na hUngáire (1914)]]
Eacnamaíocht
Úsáidtear an forint mar airgeadra san Ungáir. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na hUngáire an 60ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 58ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 48ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an Ungáir, é ar $28,910 don chónaitheach.
Abhainn Líobhann
Is abhainn suite i bhFìobha í Abhainn Líobhann.
Jacksonville, Arkansas
Cathair i lár Arkansas is ea Jacksonville. Sa bhliain 2010 fuarthas 28,364 duine ina gcónaí in Jacksonville.
Brisbane
Príomhchathair agus an chathair is mó i stát Queensland, An Astráil is ea Brisbane. Tá Brisbane suite in oirdheisceart an stáit, an réigiún is mó fás sa tír. Le daonra 1.8 milliún duine sa bhliain 2005, is é Brisbane an tríú cathair is mó sa tír de réir daonra, tar éis Sydney agus Melbourne.
Cheryl
Gradaim agus ainmniúcháin
Tá 19 ngradam buaite ag Cheryl. Tá 40 ainmniúchán faighte aici.
Cormac mac Cuileannáin
Rí-Easpag
Roghnaigh Cormac mar rí na Mumhan tar bhás Finghin Ceann Géagán, maraithe go fealltach de réir Annála Uladh, agus ag Cineál Chonaill Chaisil, géag d'Eoghanacht Chaisil, dar le hAnnála Inis Faithlinn. Glaoitear i nAnnála Inis Faithlinn air: "in t-uasalepscop & in macc óg" (an t-uasail easpag agus an t-aontumhach [ógh]).
Corca Mrua
thumb|Barúntachtaí Contae an Chláir of Clare, le Corca Mrua taobh ó thuaidh.
Innis Cheith
Is oileán suite i bhFìobha í Innis Cheith.
Cath Bhryn Glas
Cúlra
Ar an 1ú Aibreán, 1401 (Aoine an Chéasta, a bhí ann), ghabh beirt dheartháir, ó Ynys Môn, Rhys ap Tudur agus Gwilym ap Tudur, Caisleán Chonwy le cleas. Bhuaigh Glyndwr féin bua amach ar arm na lonnaitheoirí Sasanacha agus Pléimeannacha i Sir Benfro (Béarla: Pembrokeshire) ag Mynydd Hyddgen, i lár na Breataine Bige. D'athmhuscail an dhá eachtra seo an t-éirí amach. Thug Anraí faoi sluaíocht phionósach eile isteach i lár na Breataine Bige, ach níor bhain sé rud ar bith amach agus d'fhulaing arm s'aige go mór ón droch-aimsir.
Ubh
Is soitheach orgánach í an ubh a bhfásann suth inti. Beireann éin, reiptílí, feithidí, moilisc, éisc agus aontollaigh uibheacha. Is ionann ubh agus siogót. Scaoiltear an ubh ón gcorp, tar éis toirchiú an ubháin.
A Coruña
Is port an-ghnóthach í an chathair agus í suite ar an chósta Atlantach. Tá an chathair tábhachtach ó thaobh trádal talmhaíochta de ar fud an réigiúin. Tá scaglann ola ann chomh maith.
Ros Cré
Gnó
Tá mórán ollmhargadh sa bhaile cosúil le Tesco, SuperValu, Spar agus an siopa as An Ghearmáin, Lidl. Tá Dunnes Stores nua sa bhaile agus is siopa an-mhór é. Tá dhá óstáin sa bhaile- Damer Court agus Racket Hall ar an N7. Tá go leor bialanna sa bhaile cosúil le bialanna Síneach, bialann Iodálach agus McDonalds.
Cloch Oghaim Bhréisteach
Stair
Creidtear gur tógadh an chloch le linn na Cré-umhaoise, agus gur cuireadh an tOgham uirthi tuairim is AD 550–900.
Coróin
deas|250px|thumb|Coróin Is ceannbheart ciorclach ornáideach a chaitheann monarc nó diacht éigin mar siombail údaráis agus cumhachta é coróin.
Robert O'Hara Burke
An Turas
D'fhill siad ar ais ansin go Coopers Creek. Bhain  siad  an  áit  seo  amach  naoi  n-uaire  ró  dhéanach  le haghaidh tarrthála, ar an 21 Aibreán 1861. D'fhan an Búrcach agus a chairde ann agus fuair siad bás leis an ocras. clé|mion|Adhlacadh an Búrcach níos déanaí .. Ealaíontóir: William Strutt (1911)
Liosta na mBoc Mór i dTríú Reich na Gearmáine
Liosta na bPolaiteoirí, na nOifigeach Airm agus na mBoc Mór Eile sa Tríú Reich
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1954
Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1954, a thosaigh ar 11 Aibreán 1954 agus chríochnaigh ar 5 Meán Fómhair 1954. B'í an 68ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 19ú huair.
Impireacht na Breataine
I mbarr a réime, ba í Impireacht na Breataine an impireacht ba mhó agus an stát ba chumhachtaí ar domhan. Sa bhliain 1922 bhí tuairim is ceathrú de thailte agus de dhaonra an domhain faoi smacht na Ríochta Aontaithe. Tá oidhreacht na himpireachta an-tábhachtach fós ó thaobh na teanga, na polaitíochta agus an chultúir de.
Stair
Bhunaigh an Sasana go leor coilíneachtaí agus postanna trádála sa 16ú agus sa 17ú haois agus ba iad na críocha seo príomhbhunús na hImpireachta. Cailleadh na Stáit Aontaithe i ndeireadh na 18ú haoise, ach dhírigh an Bhreatain a haigne ar an Aigéan Ciúin, an Áise agus an Afraic. I ndiaidh buachan i gCogaí Napoléon, bhí sí ar an stát ba chumhachtaí ar domhain ar feadh 100 bliain. clé|mion Chuir fás na Gearmáine agus na Stát Aontaithe deireadh le forlámhas eacnamaíochta na Breataine. Bhí an Chéad Chogadh Domhanda agus an Dara Cogadh Domhanda an-deacair, agus in ainneoin an bhua is ag dul i laige a bhí sí. Bain formhór na gcoilíneachtaí neamhspleáchas amach san fhichiú céad. Tá cuid mhaith díobh ina mball den Chomhlathas fós. mion|1924 clé|mion| Léarscáil mí-aimseartha
Cogadh Cathartha na Spáinne
Bhí Cogadh Cathartha na Spáinne ar na cogaí cathartha ab fhíochmhaire a troideadh le linn an fichiú haois. D'éirigh Eite Dheis na Spáinne amach i gcoinne rialtas an Frente Popular, meascán de shóisialaithe, chumannaithe agus ainrialaithe a fuair an lámh in uachtar in olltoghchán 1934. Ba shaghas ullmhúcháin do choimhlint ní ba mheasa fós é an cogadh mar bhuail na hidé-eolaíochta naimhdeacha, an Faisisteachas agus an Cumannachas, le chéile le linn na troda.
1937
thumb|right|280px|An staid i Samhain 1938
Pelé
Éachtaí
Is é an t-éacht is cáiliúla a rinne Pelé ná scóráil sé 1,279 gcúl le linn 1,363 chluiche mar imreoir proifisiúnta, éacht atá aitheanta mar churiarracht dhomhanda Guinness.
Béising
Stair
Téann stair na cathrach trí mhílaois siar. Is deacair teacht ar mhórchathair chomh fadsaolach céanna sa domhan, agus chuirfeadh teampaill, páláis, tuamaí, ballaí agus geataí stairiúla na cathrach draíocht ar aon duine.
Fiodh Ard
thumb|Lár Fhiodh Ard B’ábhar suntais Fiodh Ard riamh mar cheann de na bailte daingnithe margaidh a bunaíodh le linn Éadbhard I. Tá na ballaí cúig throigh is fiche ar airde agus tá an chuid is mó díobh ar marthain fós, murab ionann is bailte móra eile dá leithéid in Éirinn.
An 17ú hAois
D’éirigh leis an gcorparáid cairt ríoga eile a fháil sa bhliain 1608, a bhuíochas sin ar an Ridire John Everard, mórán. Dream suntasach i ngnóthaí Fhiodh Ard ba ea muintir Everard chomh luath leis an 15ú haois, agus rinne John Everard móid dílseachta d’Eilís I, cé gur Chaitliceach é. Bhí lé ag an mBainríon leis, agus fuarthas cairt dá bharr; méadaíodh an Chorparáid, agus bronnadh breis pribhléidí le tráchtáil a chur chun cinn. Ordaíodh go dtógfaí halla tionóil, agus sa bhliain 1612 cheadaigh Séamas I dhá theach dídine a thógáil, ceann do mhná agus ceann eile d’fhir. Bhí tithe nua cónaithe á dtógáil agus méadaíodh an fhaiche mhargaidh. thumb|An Bhainríon Eilís I
John O'Shea
Imreoir sacair as Port Láirge, Poblacht na hÉireann is ea John O'Shea (Gaeilge: Seán Ó Sé) a rugadh ar an 30 Aibreán, 1981. D'imir O'Shea le Manchester United F.C. go dtí an bhliain 2011. Díoladh é nuair a cheannaigh Alex Ferguson cúpla cosantóir nua. Imríonn sé faoi láthair le Sunderland agus le foireann sacair náisiúnta na hÉireann chomh mhaith. Is féidir leis imirt mar chosantóir nó i lár na páirce.
9 Feabhra ag Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2018
8 Feabhra - 9 Feabhra - 10 Feabhra
Círéib
deas|250px|thumb|Círéib Is díshocraíocht foréigneach na síochána le slua é círéib.
Meath radaighníomhach
Astú an neodróin
Cineál neamhchoitianta eile den mheath radaighníomhach is ea astú an neodróin, is é sin, aon neodrón amháin a bheith ag éalú ón núicléas. Ní bhíonn ach núiclídí saorga le farasbarr neodrón ag astú neodróin aonair mar sin.
John William Alcock
Fuair Alcock bás i dtimpiste eitleáin sa bhFrainc níos déanaí sa bhliain chéanna.
Meath radaighníomhach
Béite-mheath diúltach
Is é an rud a tharlaíonn anseo ná go n-iompaíonn ceann de na neodróin sa núicléas ina phrótón. Ní féidir, áfach, lucht leictreach deimhneach an phrótóin a chruthú as neamhní, agus mar sin, astaítear cáithnín a bhfuil lucht diúltach aige - leictreon - in éineacht le cáithnín beag ar a dtugtar frithneoidríonó. An radaíocht atá comhdhéanta as leictreoin den chineál seo, is gnách béite-radaíocht a thabhairt uirthi. mion|[[Tábla peiriadach]]
Béite-mheath dúbailte
Sa bhéite-mheath dúbailte, iompaíonn dhá neodrón ina bprótóin, agus an núicléas ag astú dhá leictreon. Tá an béite-mheath dúbailte an-neamhghnách mar phróiseas, ach is féidir deich núiclíd radaighníomhacha a aithint ar féidir leo meath den chineál seo teacht orthu. Núiclídí fadsaolacha iad ar fad, a bhfuil a leathré níos faide ná 1019 bliain (is é sin, 10,000,000,000,000,000,000 bliain, nó deich gcuintilliún bliain).
An Ollainnis
Gutaí
Úsáídtear (/ɛː œː ɔː/) i bhfocail Fraincis iasachta den chuid is mó.
Tuiseail agus Inscní
Tá dhá inscní ag Ollainnis inniu, an neodar agus an comhchoite. (I mBeilg, úsáidtear neodar, baininscne agus an fhirinscne/ comhchoite.)
Úsáideann Ollainnis dhá altaí cinnte, "de" agus "het", tá sin neamhchosúil le na "an" agus "na" i nGaeilge. Ní léiríonn na haltaí uimhir, léiríonn siad inscne
Ord na bhFocal
Ian chuidigh  a      máthair
Xibe
Na Xibe (agus na Manchúraigh) a bhfuil cónaí orthu sa Mhanchúir féin, is í an tSínis chaighdeánach a labhraíonn siad. Tá an teanga Xibe beo i Zinjiang, áfach, agus í ó dhúchas ag 40,000 duine. Canúint Manchúirise atá ann go bunúsach, agus baintear úsáid as an aibítir Mhanchúrach le hí a scríobh, cé go bhfuil na Xibe tar éis an aibítir a leasú le go mbeadh sí níos oiriúnaí d'fhuaimeanna na canúna.
Teiteanas
Cúiseanna
Tá an néartocsain teitataomain (sa Bhéarla: tetanospasmin), táirgthe ag an bhaictéar Clostridium tetani, freagrach as príomh-airíonna an ghalair, sé sin an ríog dhoshrianta. Téann an t-ionfhabhtú isteach sa cholainn trí ghortú sa chraiceann de bharr taime nó sceilpe.
Sara Forbes Bonetta
Óige
Chríochnaigh Aina i gcúirt an Rí Ghezo mar sclábhaí agus í cúig bliana d'aois. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, scaoil an Captaen Frederick E. Forbes ón gCabhlach Ríoga saor í, agus é san Ríocht Dahomey ar mhisean taidhleoireachta chun deireadh a chur rannpháirtíocht Dahomey i dtrádáil sclábhaíochta an Atlantaigh.
Bás agus oidhreacht
Tá a h-uaigh uimhir 206 sa Reilig Funchal na Breataine, in aice láimhe den Eaglais Anglacánach na Tríonóide Naofa, Rua Quebra Costas Funchal, Maidéara.
Na Cogaí Púnacha
Forlámhas a dh'fháil ar an tSicil—an t-oileán a bhí idir an dá impireacht—b'shin é an t-údar is mó don chéad chogadh Púnach. Bhí coilíneachtaí dá gcuid féin ag na Cartagaigh san oileán, agus bhí na Rómhánaigh ag éirí buartha faoin mbagairt mhíleata a bhí iontu. Ag tús an Chéad Chogaidh, ba leis na Chartagaigh an chumhacht cheannasach is mó in iarthar na Meánmhara, le hImpireacht mhuirí fhorleathan acu, cé go raibh cumhacht na Róimhe ag bailiú nirt go tapa san Iodáil, bhí cumhacht a cabhlach lag agus easnamhach i gcomparáid leis na Chartagaigh.
Faoi dheireadh an tríú chogaidh, tar éis níos mó ná céad bliain agus cailleadh na céadta míle saighdiúirí ón dá thaobh, chloígh an Róimh Impireacht na gCartach go hiomlán agus scrios siad Cathair na Cartaige, agus d'éirigh leis an Róimh bheith ina stát uilechumhachtach amháin in Iarthar na Meánmhara.