cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siondróm neifreotach
Siondróm cliniciúil a tharlaíonn de bharr cailliúint ainsealach plasmaphróitéiní sa bhfual, agus mar thoradh, titim ina dtiúchan sa bhfuil is éidéime ghinearálta. Tárlaíonn sé mar aimhréidh ar neifríteas glomarúlach.
Julie Arel
Beatha
Thosaigh sí ag canadh os comhair an phobail agus í óg. Ní raibh sí ach fiche bliain d’aois nuair a chuaigh sí i mbun a ceirde sna ceabairéanna in Montréal agus i gceantair níos faide amach. Ina dhiaidh sin thugadh sí cuairt na n-óstán galánta in Québec chun aird na ndaoine a tharraingt uirthi féin.
Fuiseog chalandra
Is éan í an fhuiseog chalandra (Melanocorypha calandra).
Tommaso Buscetta
Sa bhliain 1968, gearradh pionós ar Bhuscetta as ucht dúnmharú dúbailte agus é féin as láthair, nó ceadaíonn dlíthe na hIodáile a leithéid de bhreithiúnas máinneachtan. Cibé scéal é, b'éigean do Bhuscetta idir an Iodáil agus na Stáit Aontaithe a sheachaint ina dhiaidh sin. Shocraigh sé síos sa Bhrasaíl, áit a ndeachaigh sé le gnó na ndrugaí. Sa bhliain 1972, fuair údaráis na háite amach faoi, agus d'eiseachaid siad go dtí an Iodáil é. A thúisce is a tháinig sé abhaile, caitheadh i dtóin an phríosúin é leis an bpionós as an dúnmharú dúbailte a chur de. Sa bhliain 1980, agus cead aige tamall a chaitheamh taobh amuigh den phríosún, d'éalaigh sé arís go dtí an Bhrasaíl, nó bhí cogadh á chur ag lucht an Mhaifia ar a chéile, agus cuid mhaith de chomhghuaillithe Bhuscetta féin le bás a fháil a fhad is a mhairfeadh an fhaicseanaíocht seo.
Cymdeithas yr Iaith Gymraeg
Hawliau i'r Gymraeg (Cearta don Bhreatnais)
Sa bhliain 2007, d’fhoilsigh Cymdeithas an cháipéis fhéin Maniffesto Byw (Beart Breatnaise), dréachtreachtaíocht a bhunódh stádas oifigiúil i measc rudaí eile don Bhreatnais agus cearta chun í a úsáid, agus oifig Choimisinéir na Breataine Bige a bhunú.
Grŵp Addysg (Grúpa Oideachais)
Tar éis torthaí Dhaonáireamh 2011, reáchtáil an grúpa sraith slógaí ar fud na Breataine Bige. Sa chéad slóga i Caernarfon i mí na Nollag 2012, d’fhoilsigh an grúpa a Maniffesto Byw (Forógra Beo) a thug breac-chuntas ar go leor beartas atá deartha chun na teanga a neartú. Sheol an Cymdeithas an mana “Dwichan beo yn Gymraeg” (ba mhaith liom bheith beo sa Bhreatnais) ag an slóga céanna.
An 6 Feabhra 2013 agus an 4 Iúil 2013, bhuail teachtaí Cymdeithas leis an bPríomh-Aire Carwyn Jones chun athruithe práinneacha beartais a lorg i bhfianaise thorthaí an Daonáirimh.
Ní raibh aon ráiteas intinne den sórt sin déanta ag Carwyn Jones faoin 1 Feabhra 2014, agus chuir an grúpa tús le feachtas gníomhaíochta dírí agus reáchtáil siad sraith agóidí ar fud na tíre.
1990 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 1990.
11 Meán Fómhair
Is é an 11 Meán Fómhair an 254ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 255ú lá i mbliain bhisigh. Tá 111 lá fágtha sa bhliain.
Marvel Comics
Timely Publications
Thosaigh Marvel mar 'Timely Comics' i 1939. Tháinig an chéad eagrán de Marvel Mystery Comics amach i mí Dheireadh Fómhair 1939.
Atlas Comics
Sa bhliain 1947, d'athraigh an comhlacht go Atlas Comics.
Ágastas
A bhealach chun cumhachta
Go bunúsach, ní raibh forálacha dlí sa Róimh a cheadódh a leithéid d'uchtú iarbháis. Mar sin féin, ghlac Octavianus ainm Caesar air féin. Ar dtús, níor ghlac sé páirt ar bith sa chogadh cathartha a bhí ag lasadh suas arís idir lucht leanúna Iúil Caesar, a raibh Marcus Antonius i gceannas orthu, agus a chuid naimhde, ar nós Gaius Cassius Longinus agus Marcus Iunius Brutus, a bhí ag iarraidh Poblacht na Róimhe a athbheochan i ndiaidh dheachtóireacht Caesar. mion|dealbh bhrád, Musée Saint-Raymond, [[Toulouse]] mion|bonn airgid, UPenn Mus. Anthr.&Archaeology Bhí Marcus Antonius ina iar-ghinearál airm de chuid Caesar agus ina chomh-Chonsal leis. Mar sin, ní raibh sé sásta maoin shaolta Caesar a thabhairt d'Octavianus óg. Nuair a chrom Octavianus ar an gcuid eile d'uacht Caesar a chomhlíonadh, agus é ag íoc phinsin na seansaighdiúirí as a phóca féin - nó, le bheith beacht, as an gciste cogaidh a bhí bailithe le haghaidh an fheachtais in aghaidh na bPartach—thug muintir na Róimhe taitneamh dó mar fhear onórach.
Comhghuaillíocht le dúnmharfóirí Iúil Caesar
Mar sin, thréig sé na poblachtánaigh agus chuaigh sé le lucht leanúna Caesar lena dhíoltas a agairt ar na dúnmharfóirí. Bhí sé, fiú, sásta triúracht nua a shocrú le Marcus Antonius agus le Marcus Aemilius Lepidus, nach raibh an tábhacht leis sa triúracht seo agus a bhí leis an mbeirt fhear eile. Mar threisiú leis an gcomhghuaillíocht seo, phós Octavianus leasiníon Antonius, Clodia. mion|Domus-Augusti
Lá Domhanda an Chomhshaoil
mion|clé Reáchtáiltear an Lá Domhanda an Chomhshaoil ar an 5 Meitheamh gach bliain (ó 1974 ar aghaidh). Tionóltar an lá chun feasacht an phobail a fheabhsú agus chun daoine a ghríosadh páirt a ghlacadh sa chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide. Cuirimis tús, ar Lá Domhanda an Chomhshaoil, le hiarracht níos fearr a dhéanamh meas a bheith againn ar ár n-áilleacht nádúrtha agus cuimhneamh ar an tábhacht atá léi inár saol.
Biafra
Cé go bhfuair an stát nua aitheantas agus cabhair ó roinnt tíortha sa Afraic, d'éirigh le Rialtas na Nigéire cosc a chur ar chúnamh bia, agus tharla gorta mór ann. Fuair dhá mhilliún duine bás sa chogadh nó sa ghorta.
Fire (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid déag, "Fire" den chéad sraith The X-Files ar an 17 Nollaig 1993. Scríobh Chris Carter an eipeasóid seo. D'fhéach 11.1 milliún duine ar an eipeasóid.
Donncha Ó Dúlaing
Saol
Bhailigh Donncha Ó Dúlaing go leor airgid ar son eagraíochtaí carthanacht a chomh maith trí bhíthin oilithreacht aí fud fad na tíre a dhéanamh.
An Pholainnis
"Wasserpolnisch"
Is minic a bhí canúint éigin de chuid na Polainnise á labhairt ag cuid de na Gearmánaigh a d'éalaigh ó oirthear na Gearmáine i ndeireadh an dara cogadh domhanda, agus na críocha seo le titim leis an bPolainn. Nó bhíodh canúintí den chineál sin beo fiú ina mbéal siúd a raibh meas na nGearmánach acu orthu féin, agus an Ghearmáinis mar theanga scríofa, liteartha agus chultúrtha acu. Thugtaí Wasserpolnisch ("Polainnis uisciúil") ar na canúintí seo as Gearmáinis, ó ba rud é go raibh siad fágtha gan saothrú, agus an eilimint Shlavach iontu "báite" leis na focail iasachta ón nGearmáinis.
Fuaimniú
— Is ionann /sz/ an litrithe agus [ʃ], nó /sh/ an Bhéarla. Úsáideann an tSeicis, an tSlóvaicis, an tSorbais agus an Bhílearúisis an litir úd /š/ leis an bhfuaim seo a scríobh síos.
— Níl ach bunús stairiúil leis an litir úd /ó/, ach an oiread. Is mar [u], cosúil le /u/ na Polainnise, a fhuaimnítear é, ó d'imigh an difríocht idir guta fada agus guta gairid as an gcaint. Nuair a úsáidtear an litir seo /ó/, bíonn /o/ san fhocal céanna sna teangacha Slavacha eile, cf. góra "sliabh" na Polainnise agus hora na Seicise nó гора (gora) na Rúisise.
Gramadach
czytać "(bheith ag) léamh" (neamhfhoirfe), przeczytać "léamh (gníomh léitheoireachta a chríochnú, an leabhar a léamh go deireadh)":
Mar a chonaic muid thuas, áfach, seanfhoirmeacha den bhriathar úd być "bheith" is ea na hiarmhíreanna seo ó thús, agus is féidir iad a scaradh ón mbriathar i gcónaí agus a chur leis an chéad fhocal faoi bhéim san abairt: przeczytaliście "leigh sibh", czyście przeczytali? "ar léigh sibh?" (arb ionann é agus czy przeczytaliście?).
Fairsingiú fásaigh
mion|fairsingiú fásaigh timpeall an domhain|alt=|311x311px Creimeadh an chomhshaoil i réigiúin thirime is leath-thirime is ea an gaineamhlú nó fairsingiú fásaigh nó fású, Nuair a éiríonn talamh a bhí táirgiúil uair amháin mítháirgiúil, tugaimid fairsingiú fásaigh ar an phróiseas seo.
Taobh Mór
Is ionad daonra agus baile fearainn i gContae Dhún na nGall é Taobh Mór.
Heinrich Wagner (teangeolaí)
Beatha
I samhradh 1943 chuir sé a ainm síos do chúrsa tosaigh sa tSean-Ghaeilge. ‘Ar an bhomaite agus a chuaigh mé isteach i dteangaidh agus i litríocht na Sean-Ghaeilge, thug mé fá dear gur rud iontach agus rud ar leith an seanchultúr Gaelach. . .. Tchítear domsa gur ag an tseanbhunadh Ghaelach atá spiorad agus cultúr ard na Meán-Aoise beo go fóill, rud atá imithe as an Eoraip uilig’.
Fairsingiú fásaigh
Éire
Sa bhliain 2018, thug an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten, eolas inniu ar a chuid tacaíochta don tionscnamh Crios Mór Glas agus don UNCCD (Coinbhinsiún na NA chun an Gaineamhlú a Chomhrac). clé|mion|gaineamhlú i Los Lobos, [[na hOileáin  Chanáracha]]
Stair
Ceiliúrtar an an Lá Domhanda um Ghaineamhlú agus um Thriomach a Chomhrac ar an 17 Meitheamh gach bliain.
Guðmundur Þór Kárason
Is puipéadóir Íoslannach é Guðmundur Þór Kárason (14 Meitheamh 1974). Thabhaigh sé clú as ról Ziggy a imirt ar LazyTown.
Suranam
Tíreolaíocht
Is é an Suranam an tír is lú i Meiriceá Theas. Tá sé le fail idir na domhanleithid 1°N agus 6°N agus na domhanfhaid 54°W agus 58°W. Tá sé roinnte ina dhá réigiún mhóra: ceann tuaisceartach íseál cois farraige mar a bhfuil talamh oibrithe agus ceann deisceartach cois na Brasaíle ar timpeall 80% den tír é agus a bhfuil foraois bháistí ann agus sabhána atá tearc i ndaoine. Is iad Sléibhte Bakhuys agus Sléibhte Van Asch Van Wijck an dá shliabhraon is mó.
Daonra
Tá formhór mór an phobail ina gcónaí in Paramaribo nó ar an gcósta. Tá roinnt mhaith Suramach ina gcónaí san Ísiltír freisin. I 2005 bhí 328,300 Suranamaigh ann, timpeall 2% de phobal na hÍsiltíre, le hais 438,000 Suranamach i Suranam féin.
Reiligiúin
Cloíonn bunús an phobal leis an gCríostaíocht (48.4% i 2012), mar Chaitlicigh nó mar Phrotastúnaigh. Is í an Eaglais Mhorávach an eaglais is sine agus cuid mhór Criól ag baint léi. Cleachtann a lán Marúnach Winti, reiligiún Afrai-Mheiriceánach. Is iad na Hindúigh an dara grúpa reiligiúnach is mó. Cleachtann na hIávanaigh an tIoslamachas nó an tIávanachas.
Jürgen Klopp
Bainisteoir agus iarimreoir sacair Gearmánach is ea Jürgen Klopp. Rugadh ar an 16 Meitheamh 1967 i Stuttgart na Gearmáine é.
Stádas caomhantais
Córais náisiúnta
Sa Ghearmáin, foilsíonn an Ghníomhaireacht Chónaidhme um Chaomhnú an Dúlra "liostaí dearga de speicis i mbaol".
San Afraic Theas, tá Institiúid Náisiúnta Bithéagsúlachta na hAfraice Theas, a bunaíodh faoin Acht Náisiúnta um Bainistíocht Comhshaoil: Bithéagsúlacht, 2004, freagrach as liostaí de na speicis atá buailte a tharraingt suas, agus as monatóireacht a dhéanamh ar chomhlíonadh chinntí CITES. Tá sé i gceist go mbeadh sé níos fusa liostaí Dearga a bhí éagsúil roimhe seo a choinneáil cothrom le dáta, go teicniúil agus go airgeadais.
Treoracha do thomhaltóirí
Roinneann roinnt treoracha do thomhaltóirí maidir le bia mara, amhail Seafood Watch, iasc agus créatúir mhara eile i dtrí chatagóir, ar aon dul le catagóirí um stádas caomhnaithe:
An Urdúis
Tá an Urdúis ag seasca-seachtó milliún duine ó dhúchas, ach thairis sin, mar theanga oifigiúil sa Phacastáin, caithfidh muintir na tíre sin í a fhoghlaim mar dhara teanga, agus mar sin, is féidir a rá go bhfuil sí go líofa ag oiread eile de dhaoine. Ceann de theangacha oifigiúla na hIndia í freisin, chomh maith leis an Hiondúis agus le teangacha na réigiún. clé|mion Tá litríocht shaibhir ag an Urdúis. Faoi thionchar na Peirsise, tháinig sraith de chineálacha éagsúla filíochta ar an bhfód le fada, ach ar na saolta seo, scríobhtar go leor úrscéal ta agus saothar próis eile freisin. Is follasach go raibh an litríocht Bhéarla ina réamhshampla agus ina spreagadh mór ag na húrscéalaithe.
11 Samhain
Is é an 11 Samhain an 315ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 316ú lá i mbliain bhisigh. Tá 50 lá fágtha sa bhliain.
Barbie
Conspóid
clé|mion|Barbie i mBÁC, 2009 Bhí a lán daoine míshásta leis an chéad Bharbie ó dhearadh fisiciúil na mbábóg. Cheap siad nach raibh corp nádúrtha aici, róthanaí, agus ní raibh a corp cosúil leis an gcorp atá ag an gcuid is mó de dhaoine. Ní raibh corp nádúrtha aici, dar leo. De réir an lucht cáinte, cuireann dearadh na bábóige corpíomhá neamhréadúil chun cinn do pháistí.
Freagracht shóisialta chorparáideach
Samplaí
mion Samplaí de roinnt cuideachtaí, idir bheag agus mhór, a ghlacann cur chuige dáiríre maidir le FSC agus inbhuanaitheacht is ea Unilever, Interface Carpets, Ben and Jerrys, Marks and Spencers, agus Eirgrid. "Tréith idirdhealaitheach atá ag cuideachtaí rathúla in Éirinn agus in áiteanna eile is ea an dóigh a n-oibríonn siad lena gcuid custaiméirí, lena gcuid soláthraithe, lena gcuid oibrithe, lena dtimpeallacht fhisiciúil agus lena bpobal áitiúil."
FSC in Éirinn
Soláthraíonn an suíomh gréasáin, www.csrhub.ie, comhairle agus tacaíocht do ghnóthais agus d’eagraíochtaí eile a bhfuil spéis acu i dtuilleadh faisnéise a fháil faoi Fhreagracht Shóisialta Chorparáideach agus i gcleachtais ghnó atá freagrach agus inbhuanaithe a chur chun feidhme. Tá an suíomh ina acmhainn chun cuidiú le cuideachtaí, idir mhór agus bheag, ar mian leo tuilleadh faisnéise a fháil faoi bheartais agus faoi chleachtais FSC.
Muirgius mac Tommaltaig
Cath ar son na corónach
Is léir go raibh sé ina rí gan freasúra tar éis Chath Dún Gainiba sa bhliain 799 inar bhuaigh Muiris in éadan Connacht eile. Sa bhliain chéanna, chuir Gormgal, abb Ard Mhacha, Cáin Naomh Pádraig i bhfeidhm sna Connachta.
Fo-dhreamanna faoi chois
Sa bhliain 810, maraíodh beirt dá mhac, Tadhg agus Flaithnia, ag Luigne Chonnacht as an Corann. Mar dhíoltas, scrios Muiris a gcuid tailte. Sa bhliain 812, he choinnigh sé Calraí Mhaigh Luirg agus ansin rinne sé ionsaí ar dheisceart na gConnacht.
Naimhdeas don Ardrí
Sa bhliain 808, thug Muiris tacaíocht do Chonchúr mac Donnchadha (bás 833), rí na Mí de Chlann Cholmáin ina éirí amach in éadan Aodha Oirdní. Chuaigh sé i gceannas slua na gConnacht chomh fada is an fhaiche aonaigh ag Tailte. Nuair a tháinig arm Aodha ar an bhfód, áfach, scaip na comhghuaillithe. Níor bhain Aodh díoltas amach ach ar fhir na Mí.
Caidrimh eaglasta
Chuir Muiris Cáin Naomh Chiarán i bhfeidhm sna Connachta ag Ráth Cruachan sa bhliain 814.
Clann
Rinneadh ríthe Chonnacht de dheartháireacha Mhuiriosa, Diarmaid (bás 833) agus Fínsneachta (bás 848), agus dá mhac, Cathal (bás 839).
André Michel Lwoff
Micribitheolaí a rugadh in Ainy-le-Château na Fraince ab ea André Michel Lwoff (1902-1994). Ina thaighde ar an ngéinitic thaispeáin sé conas a thagann víreas báictéir (baictéarafagach) le bheith ina chuid de chrómasóm an bhaictéir nuair a théann sé isteach sa chill bhaictéarach, a roinneann sé le crómasóm an bhaictéir, agus a chosnaíonn an baictéar i gcoinne aon ionsaí eile ón mbaictéarafagach sin. Ba shuntasach na torthaí seo don taighde ar fhrithsheasmhacht i gcoinne frithbheathach agus ar ailse. Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1965 le Jacques Monod is François Jacob.
Léirmhíniú Cóbanhávan
Glactar leis anois gurb é seo an léirmhíniú ceart maidir le tomhas candamach.
Charlie Hebdo
Sceimhlitheoireacht
Déantar magadh go minic faoin gcreideamh Ioslamach ar an nuachtán. Foilsítear cartúin mhagúla faoin gcreideamh Ioslamach ar Charlie Hebdo go minic, rud a tharraing trioblóid air go minic, roimh 2015.
Eamon Kelly
Drámadóir agus aisteoir Éireannach ab ea Eamon Kelly (30 Márta 1914 - 24 Meán Fómhair 2001). Rugadh i nGníomh go Leith, Sliabh Luachra, Contae Chiarraí é.
Cloich na Coillte
Sna laethanta a bhí, bhí pórtar den déanamh Wrastler á ghrúdú i gCloich na Coillte. Is é an breithiúnas a thug an t-iascaire Seán Ó hAodha as sean-Ghaeltacht Ros Ó gCairbre ar an mbeoir seo ná ...an pórtar a bhí acu á dhéanamh is é an "Raisléir" a thugaidís air, mar leagadh sé iad i nganfhios dóibh.
Stair
Bhí Michael Collins, a bhí ina Stiúrthóir Faisnéise don IRA, a lorg neamhspleáchas ón mBreatain sa tréimhse 1920-1921, ina chónaí i gCloich na Coillte agus d'fhreastail sé ar scoil náisiúnta na mbuachaillí. Bhí Collins ina Chathaoirleach ar an Rialtas Sealadach ina dhiaidh sin agus bhí sé ina chuid lárnach de bhunú Shaorstát na hÉireann. Maraíodh Collins i luíochán Frith-Chonartha le linn an Chogaidh Chathartha. Thug sé roinnt ócáidí ó Óstán O'Donovan ar Phríomhshráid Chloich na Coillte. Ar Chearnóg Emmet, áit a raibh cónaí ar Collins ar feadh tréimhse, tá dealbh de Michael Collins (tógtha agus tiomnaithe i 2002) agus músaem (a osclaíodh in 2016). Michael Collins séadchomhartha
MV Naomh Éanna
Díchoimisiúnú
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Naomh_%C3%89anna_January_2018.jpg/220px-Naomh_%C3%89anna_January_2018.jpg|mion| Naomh Éanna i nduga uaighe, 2018 Tógadh Naomh Éanna as seirbhís i 1986 nó 1988.
An tSabhóin Theas
Ceann de réigiúin na Fionlainne is ea an tSabhóin Theas (Fionlainnis: Etelä-Savo; Sualainnis: Södra Savolax). Tá sé ag críochantacht leis na réigiúin eile an tSabhóin Thuaidh, an Chairéil Thuaidh, an Chairéil Theas, Gleann Kymi, Päijät-Häme agusLár na Fionlainne. Tá an tSabhóin Theas suite i gcroílár cheantar na lochanna, ceantar ina bhfuil an loch is mó sa tír - Loch Saimaa.
Galar crúibe is béil
Spréann an galar crúibe is béil go han-fhurasta. Tógann ainmhí é má bhíonn sé gar d’ainmhithe a bhfuil an galar orthu nó má bhaineann sé do réadanna atá fabhtaithe ag fuíollábhar nó seile nó sreabhán a thagann ó na ainmhithe sin. Is féidir leis an víreas maireachtáil taobh amuigh den chorp ar feadh tamaill: ag brath ar an aimsir, agus mar sin de, bíonn sé in ann taisteal ar an ngaoth nó ar chosa nó ar chraiceann nó éadaí. Maróidh solas na gréine, teas nó tuire an víreas crúibe is béil.
Alastar Mór
Tar éis dó an choróin a bhaint amach, thosaigh sé feachtas in aghaidh na bPeirseach sa bhliain 334 RCR a mhair aon bhliain déag. Bhunaigh sé an Domhan Heilléanaíoch, an tréimhse inar leath cultúr agus tionchar na nGréagach ar fud an domhain chlasaicigh. Ceann de na h-impireachtaí ba mhó a bhí ann riamh ab ea impireacht Alastair. Ghabh Alastar smacht ar an Éigipt, chloígh sé na Peirsigh i gcath Gaugamela agus bhain coróin na Peirse amach. Lean sé ar aghaidh go dtí an India. Fuair sé bás agus é ina fhear óg sa bhliain 323.
Joe Sugg
Is pearsantacht idirlín agus vlagálaí as Sasana é Joseph "Joe" Sugg. I Wiltshire, Sasana, a rugadh é ar an 8 Meá Fómhair 1991. Déanann sé vlaganna den chínéal ThatcherJoe ar YouTube. Tá dhá cheann eile aige, ThatcherJoeVlogs agus ThatcherJoeGames.
Éirí Amach na Spartacach
Cúlra agus cúiseanna
An 9 Samhain 1918, bunaíodh Comhairle Theachtaí Dála an Phobail faoi cheannas Friedrich Ebert ó Pháirtí Daonlathach Sóisialta Tromlaigh na Gearmáine (MSPD) mar rialtas sealadach den Reich, tar éis titim Impireacht na Gearmáine ag deireadh an Chéad Chogadh Domhanda. Bhí triúr ionadaithe an ceann acu ón MSPD agus ó Pháirtí Daonlathach Sóisialta Neamhspleách na Gearmáine (USPD) a bhí claonta ar chlé. D’aithin Ceannasaíocht Uachtarach an Airm an Chomhairle ar 10 Samhain i gComhaontú rúnda Ebert-Groener inar dhearbhaigh Wilhelm Groener, Máistir-Cheathrún Ginearálta Arm na Gearmáine, don Seansailéir Ebert dílseacht fhórsaí armtha an Reich. D’iarr ceannaireacht an MSPD filleadh go tapa ar “dhálaí ordúla” trí bhíthin toghcháin don Tionól Náisiúnta. Theastaigh ón USPD, Páirtí Cumannach na Gearmáine (KPD), codanna den lucht oibre agus na Maoir Réabhlóideacha – ionadaí ceardchumainn a bhí neamhspleách ar na ceardchumainn oifigiúla agus a bhí saor-roghnaithe ag oibrithe – leanúint ar aghaidh lena gcuid spriocanna réabhlóideacha maidir le náisiúnú réadmhaoine, cumhacht a bhaint ón arm agus deachtóireacht na prólatáireachta a bhunú.
William Paterson (breitheamh)
Dlíodóir, polaiteoir agus breitheamh Éireannach-Mheiriceánach ba ea William Paterson (24 Nollaig 1745 – 9 Meán Fómhair 1806).
Stair na Poblachta Éireannaí
Rialtas Dúchais
D'eascair an difríocht idir oileán na hÉireann (a bhí faoi rialtas amháin cheana féin) agus stát na hÉireann (26 as 32 chontae an oileáin) as eachtraí bunreachtúla casta i rith an chéid leath den fhichiú haois. Ón 1 Eanáir 1801 go dtí an 6 Mí na Nollag 1922, ba thír laistigh den Ríocht Aontaithe í Éire.
Teicneolaíocht
Na teicneolaíochtaí san am atá thart agus a dtionchar ar an sochaí
Tá sé mar a bheadh bunchloch fhealsúnach an tsaoil nua-aoisigh seo, glac leis nó ná glac, gur dul chun cinn é nuair a thagann teicneolaíocht nua sa mhullach ar shean-teicneolaíocht. De réir na tuisceana seo, trí sheasamh na dtréan nó roghnú éigin nádúrtha, níl an tsean-teicneolaíocht chomh maith leis an gceann nua agus cailleann an choimhlint. Ach an sábháilte an fhealsúnacht seo, nuair a smaoinítear ar an gcomhthéacs iomlán? I ngach athrú mar seo, basctar, milltear agus cailltear sean-chultúr agus/nó daoine nach raibh ar a gcumas seasamh i gcoinne na teicneolaíochta nua. I ngach cás mar sin, cailltear cuid éigin d’oidhreacht chruashaothraithe an chine dhaonna. Más tubaiste é laghdú na bithéagsúlachta ar domhan de bharr leathnú an chine dhaonna agus a theicneolaíochtaí thar an domhan, nach tubaiste é freisin laghdú na cultúréagsúlachta?
An ardteicneolaíocht sa ré seo - éabhlóid/réabhlóid nua na heolaíochta
Athraithe móra ar obair, ar spórt, ar aíocht agus ar an ngnáthbheatha atá ag tarlú. Do chuid oibre á déanamh níos éasca agus níos giorra, agus breis ama shaoir, ama aíochta nó ama scíthe ag gach éinne, sin, de réir dealraimh, atá os ár gcomhair amach. An bhfuilimid ullmhaithe chuige sin mar shochaí nó mar indibhidí? Más tuilleadh ama a chaitheamh ag breathnú ar an teilifís a bheidh mar thoradh air seo agus muna bhfuil dóthain áiseanna spóirt agus comhluadair chultúrtha do dhaoine óga agus neamh-óga chun saol taobh amuigh den obair a bheadh réasúnta intleachtach agus a d’ardódh meanma, a bheith acu, ní féidir a rá go bhfuilimid ullmhaithe, ná baol air.
Cobra
Is féidir leis an gcobra na filltí scaoilte craicinn ar a mhuineál leathadh amach mar chochall nuair a scanraítear é. An nimh, a ionsaíonn an córas néarógach, níos nimhiúla ná nathracha eile. Áitríonn sé foraoisí de ghnáth, ach tír oscailte freisin. Is féidir le cobra seileog nimhe a stealladh chomh fada le 3 m isteach i súile ainmhí bhagraigh, rud a fhéadfaidh é a dhalladh go buan. Is é an ríchobra an nathair nimhe is mó dá bhfuil ann. Cobra a bhíonn ag an mealltóir nathrach Indiach.
Isaac Asimov
Sloinne
Dhiúltaigh Asimov do mholtaí luatha maidir le hainm níos coitianta a úsáid mar ainm cleite, agus chreid sé gur chabhraigh a inaitheantacht lena ghairm. Tar éis dó a bheith ina scríbhneoir cáiliúil, bhuail sé go minic le léitheoirí a chreid gur ainm cleite sainiúil é "Isaac Asimov" a chruthaigh údar a chruthaigh údar a bhfuil ainm coitianta air.
Teicneolaíocht
Dearcadh an rialtais in Éirinn maidir le hardteicneolaíochtaí
Rinne an Chomhairle seo staidéar cuimsitheach fadbhraithnitheach ar éabhlóid na dteicneolaíochtaí sa deich mbliana seo chugainn nó mar sin agus leag béim ar na forbairtí agus na deiseanna a d’fhéadfadh tarlú in ocht réimse—ceimiceáin agus cógascheimiceáin, teicneolaíochtaí an eolais agus na teileachumarsáide, ábhair agus modhanna déantúsaíochta, sláinte, biteicneolaíochtaí agus eolaíochtaí an bheatha, acmhainní nádúrtha, fuinneamh, iompar agus lóistíocht, agus tógáil agus infreastruchtúr. Bhí moltaí fadtéarmacha maidir le gach ceann de na réimsí seo i dtuairisc na Comhairle agus tá cuid mhaith díobh seo á cur i bhfeidhm de réir a chéile sa Phlean Forbartha Náisiúnta, 2000–20066, agus an-chuid taighde bhunúsaigh á maoiniú in ollscoileanna agus institiúidí ar fud na tíre ar na hábhair seo.
Isaac Asimov
Cnagaosta
clé|mion|The Gentle Vultures, Super-Science Fiction, Nollaig 1957
A Dhearcadh Intleachtúil
mion|clé|Tyrann, 1951
Patrick McCarry
In olltoghchán na Ríochta Aontaithe i 1918, sheas McCarry do Shinn Féin in Aontroim Thuaidh, ag glacadh 21.7% den vóta in aghaidh iomaitheoir amháin eile, an tAontachtach Peter Kerr-Smiley.
Sisiúb
Tom duillsilteach a fhásann go hairde 9 m, dúchasach d'oirthear na Meánmhara. A ghas i bhfiarláin shainiúla, le spíonta ina bpéirí, ceann amháin díreach is an ceann eile crúcach. Na duilleoga ubhchruthach is na bláthanna buí, na torthaí dubha cosúil le hológa. Saothraítear é i gcomhair na dtorthaí inite seo.
An tSean-Ghréig
Cúrsaí creidimh
Chreid na Gréagaigh go raibh a lán déithe is bandéithe ann. B'é tuairim na nGréagach go raibh smacht ag na déithe is bandéithe sin ar na Moires nó Cinniúintí a rialaigh saol an duine. Bhíodh cónaí ag an dáréag déithe is bandéithe seo ar Shliabh Oilimpeas, an sliabh is airde sa tír. Ba é Séas athair na ndéithe agus an dia ba chumhachtaí. Ba é deartháir Shéis, Poiséadón, dia na farraige agus ba é a mhac Apolló dia an cheoil. Ba í Héire bean Shéis agus bandia an phósta. Ba í Ataene bandia an eolais. Cosúil le scéal na polaitíochta de, bhíodh dearcadh éagsúil ag na Gréagaigh faoi thréithe na ndéithe.
Iarmhairt Faraday
Rothlú plána polaraithe solais, atá polaraithe go líneach, nuair a théann sé trí ábhair atá suite i réimse láidir maighnéadach. Chuir Michael Faraday síos air seo den chéad uair i 1845, agus ba chéim stairiúil é i léiriú an cheangail idir solas is maighnéadas. Is iarmhairt mhaighnéadoptúil í, de bharr ainiseatrópacht a ionduchtaíonn an réimse maighnéadach san ábhar. Ní hionann í is gníomhaíocht optúil, ina gcúlaítear an rothlú sa pholarú a tharlaíonn is an léas ag trasnú tríd an ábhar gníomhach má chuirtear an léas ar ais tríd sa mhalairt treo. Maidir leis an iarmhairt mhaighnéadoptúil, dúbláitear an rothlú má dhéantar an turgnamh céanna.
Loch Abar
thumb|right|300px|Loch Abar Is é Loch Abar ceann de na 16 réimsí bainistíochta bharda i 'Sgire Comhairle na Gàidhealtachd', Albain, agus ba cheann de na hocht iar-cheantar rialtais áitiúla é san chóras dhá shraith i gComhairle na Gàidhealtachd.
Gobio gobio
Is speiceas iasc san fhine Cyprinidae é Gobio gobio. Tugtar an bhrannóg nó an guistiún air go coitianta. Faightear an t‑iasc beag seo go forleathan i srutháin agus i lochanna fionnuisce trasna na hEoráise.
Salvatore Riina
An Cogadh faoi Mhafia i dTús na nOchtóidí
Thar aon duine eile, bhí lucht leanúna Riina ag iompairc le Stefano Bontade, Salvatore Inzerillo, agus Gaetano Badalamenti,. a bhí ina dtaoisigh ar theaghlaigh thábhachtacha i saol coiriúil na Sicile. Ar an 23ú lá de Mhí Aibreáin, 1981, loisceadh sailbhe meaisínghunna ar Bhontade, agus sula raibh mí imithe, criathraíodh Inzerillo ar an dóigh chéanna. Gan dabht gan déidearbhadh, bhí an chinniúint chéanna á hullmhú do Bhadalamenti, ach d'éirigh leis éalú ón tSicil in am. Básaíodh daoine muinteartha de chuid an triúir seo freisin. Nuair a mhionnaigh mac Inzerillo, agus é díreach ag teacht in inmhe fir san am seo, go mbainfeadh sé sásamh a athara as na murdaróirí, ní raibh cúl ar bith ar Riina an buachaill a mharú freisin.
An tSeicslóvaic
An Ceathrú Phoblacht (1948-1960) Poblacht Shóisialach na Seicslóvaice (1960-1989)
Tar éis an coup d’etat cumannach, rinneadh an tír mar phoblacht shóisialach tar éis Bhunreacht an Naoú Bealtaine. Athainmníodh an tír i 1960 go Poblacht Shóisialach na Seicslóvaice sa "Bua Deiridh den Sóisialachas". Thug an tAontas Sóivéadach agus baill eile de Chomhaontú Vársá ionradh ar an tSeicslóvaic le linn Earrach Phrág agus pléadh an tír a roinnt ina dhá phíosa nó fiú trí phíosa d’fhonn stop a chur le hathchóirithe agus agóidí na tíre.
Sony PlayStation
Stair Sony
Sa bhliain 1991, bhí Sony agus Nintendo á n-obair le céile chun an PlayStation. Ach, tharraing Nintendo amach ag an nóiméad deireanach ag rá nach raibh siad ag iarraidh obair le Sony níos mó agus d'fhágfadh Sony leo féin chun an PlayStation a chruthú. Chuirfeadh Ken Kutaragi i gceannas ar chruthú an chéad PlayStation agus b'é an príomhcheannaire a chur an chéad PlayStation chun cinn sa bhliain 1994. Glaofar 'an tAthair don PlayStation' é toisc a chuid oibre a rinne sé.
An Chéad PlayStation (PS1)
Nuair a tháinig sé ar an margadh sa tSeapáin, bhí costais 39,800 Yen (€333.85 sa lá inniu) air. Ach, nuair a chuirfeadh ar fáil don domhan é sa bhliain 1995 bhí costas 29,800 Yen (€250.41 sa lá inniu) air. mion|clé|PS2 agus Urlámhaí
Alfred Sisley
Saol
Bhain Sisley cion céadach as an saol. Bhí cáil air mar bon vivant agus banaí.
Tugtha don tobac, tháinig ailse air. D'éag ar 29 Eanáir 1899, in aois 59 bliain dó.
Fealsúnacht
Fadhbanna agus modhanna
Caithfidh an fhealsúnacht féin a shocrú cén teorainn atá idir modhanna agus ábhar, cé go bhfuil dlúthcheangal eatarthu. Bíonn an fhealsúnacht ag filleadh uirthi féin, ag dul amach uirthi féin, nó, lena rá níos cruinne, ag scrúdú na modhanna eolais uile (tuairimí, an ealaín, smaointe eolaíocha agus eile) go réasúnach. Fágann sin gur disciplín déaduchtach agus intleachtúil í an fhealsúnacht nach bhfuil i dtuilleamaí iomfheasa ná tuairimí suibíochtúla. Is í an fhealsúnach toil na réasúnaíochta ón uair a scar na réamhShocraitéasaigh leis an dearcadh reiligiúnda. Riamh ó shin tá na fealsúna tugtha don tsoiléire agus don chruinneas, rud nár bhac ar fhealsúnacht an lae inniu an réasún féin a dhianscrúdú: Nietzsche, Heidegger agus Adorno.
An Ard-Mheánaois (ón 6ú haois go dtí an 10ú haois)
I rith na tréimhse sin ní raibh in Iarthar Eorpa ach coillte agus páirceanna, mórán. Sna mainistreacha a tháinig an léann chun cinn sna mainstreacha, taobh amuigh de na bailte móra, de réir riail Naomh Beinidict, riail a raibh saothar intleachtúil ceangailte di agus a chuir na manaigh ag tras-scríobh na seanúdar.
Ón 16ú haois go dtí an 19ú haois
Bhí an lochtú seo i dteann a réime sa 19ú haois, nuair a d'fhógair Auguste Comte nach raibh suim ar bith aige sa mheitifisic, agus dúil aige i dteoiricí fealsúnacha an 17ú haois agus an 18ú haois (Descartes, Hume, Condorcet). Caitheadh amhras ar dhearfachas Compte féin nuair a tháinig an éipistéimeolaíocht ar an saol.
Ach thug an fhealsúnacht mheánaoiseach iarracht rathúil ar dhá bhealach machnaimh ó fhoinsí difriúla a thabhairt le chéile, agus is géire a d'iniúch sé nádúr an réasúin agus teorainn na tuisceana ná mar a rinne na Gréagaigh riamh. D’fhéadfaí a rá go raibh toradh an iniúchtha sin róbhriathartha, rótheibí, agus go raibh sé dall ar an tástáil. Mar sin féin, bhí an t-iniúchadh sin (a rinneadh i Laidin fhíortheibí) ar na cúiseanna ba mhó le haontú intleachtúil na hEorpa faoi scáth na Críostaíochta.
An cruthú “ex nihilo,” an tsaoirse mheitifisiceach agus mhorálta, an indibhidiúlacht, an saol atá le teacht, smaointe nárbh eol do na Gréagaigh, tháinig siad isteach san fhealsúnacht agus chlaochlaigh í. D’eascair siad as an Meánaois agus shealbhaigh an machnamh nua-aoiseach, rud a d'fhág a rian orainn go léir, a bheag nó a mhór. Leis an gCríostaíocht a bhaineann na smaointe seo, gan amhras, ach ní léise a bhaineann siad ar fad. Sin é an fáth ar tháinig bláth orthu lastall den scolaíochas, le linn Athbheochan an Léinn agus lenár linn féin. Is fealsúnacht Chríostaí í fealsúnacht na Meánaoiseanna, fiú más scéal conspóideach é sin i gcónaí, agus ní féidir í a scaradh óna haimsir féin.
Almagest
Múnla pláinéadach Tholamaes
mion|clé|Ionadaíocht ón 16ú haois de [[Córas Tholamaes|shamhail gheolárnach Tholamaes i Cosmographia de chuid Peter Apian, 1524 ]] Shann Tolamaes an t-ord seo a leanas do na sféir phláinéadacha, ag tosú leis an gceann istigh:
An Idirshlaivis
Is teanga chúnta shaorga ón bhliain 2006 í an Idirshlaivis (medžuslovjansky, Béarla: Interslavic) nó tSlaivis (slovjanski). Is leagan simplithe na Sean-Slavóinise Eaglasta í; tá a stór focal, gramadach agus tréithe eile díorthaithe den chuid is mó ó theangacha Slavacha nádúrtha. Scríobhtar an Idirshlaivis leis na haibítrí Laidine agus Coireallacha.
Ludwig Wittgenstein
Saothar
D’fhéach Wittgenstein ar an saol inmheánach in intinn an duine agus na slite a bhain sé seo le teanga. Chreid sé go ndeachaigh fealsúnacht amú nuair a d’fhéach sí le brí eisintiúil mheitifisiciúil a mhúnlú as teanga – rud nach bhfuil eisint inti. Deir sé: “Philosophy is a battle against the bewitchment of our intelligence by means of language”.
Meáin chumarsáide
mion|Jules Verne - [[Iriseoireacht sa bhliain 2889" (1910)]] Na bealaí éagsúla atá ann — nuachtáin agus irisí, teilifís nó cianamharcaíocht, raidió nó craolachán agus an Gréasán Domhanda — chun eolas a scaipeadh i measc na ndaoine. clé|mion|Fograíocht sa bhliain 1922 do [[raidió Freed-Eisemann san iris Radio World, SAM.]]
Cluas luchóige choiteann
Is planda í an chluas luchóige choiteann.
Feabhrán
Planda rúpach débhliantúil a fhásann 3 m ar airde is ea an feabhrán nó odhrán. Tá sé dúchasach do na réigiúin mheasartha ó thuaidh. Bíonn na duilleoga suas le 30 cm ar fhad, roinnte i dteascáin ubhchruthacha nó lansa-chruthacha, go minic liopach nó fiaclach. Na bláthanna bán nó scothbhándearg in umbail 5-15 cm ar leithead. An toradh leata leathaneiteach. Gaolmhar leis an bhfeabhrán capaill atá níos mó ná é, ag fás suas le 5 m ar airde. Sa chás seo, bíonn spotaí dearga ar na gais, agus na humbail suas le 50 cm ar leithead. Dúchasach d'iardheisceart na hÁise. Fástar mar mhaisiúchán é uaireanta, ach is féidir go gcuirfidh sé tús le greannú pianmhar craicinn má dhéantar tadhall leis i solas geal gréine.
Leabhar Bhaile an Mhóta
Achoimre
Ar an gcéad leathanach, faightear léaráid den Áirc Naoi. Tá an chéad leathanach scríofa ar iarraidh, agus tosaíonn an dara le cur síos ar aoiseanna an domhain. Ansin tá ann mar a leanas:
Alan MacDiarmid
Ceimicí a rugadh sa Nua-Shéalainn, a d'oibrigh sna Stáit Aontaithe in Ollscoil Pennsylvania ab ea Alan G. MacDiarmid (14 Aibreán 1927 – 7 Feabhra 2007). Le Alan Heeger is Hideki Shirakawa, bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 2000 as a shaothar chun polaiméirí seoltacha a fhionnadh is a fhorbairt.
Bá Hudson
Is bá suite i gCeanada í Bá Hudson.
Corn na hAfraice
Is leithinis san Afraic Thoir é Corn na hAfraice.
Sydney Templeman, Baron Templeman
Bás agus conpóid
Cé nár leanadh ina chás féin an "riail órga" a leag an Tiarna Templeman síos sa bhliain 1975 chun díospóidí den sórt sin a sheachaint, dhiúltaigh An Ardchúirt don agóid sin ní ba luaithe i mbliana.
An Huaing-hó
deas|250px|thumb|An Huaing-hó Is abhainn san tSín í an Huaing-hó.
Ján Figeľ
thumb|Ján Figeľ Is polaiteoir Slóvacach é Ján Figel' (20 Eanáir 1960 a rugadh é). Ba Choimisinéir Eorpach é don Oideachas, Oiliúint, Cultúr agus Ilteangachas i gCoimisiún Barroso ón bhliain 2004 go 2007.
15 Samhain
Is é an 15 Samhain an 319ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 320ú lá i mbliain bhisigh. Tá 46 lá fágtha sa bhliain.
Peter O'Connor (lúthchleasaí)
Cluichí Oilimpeacha 1906
Sa léim fhada, chuaigh O’Connor i ngleic le Myer Prinstein ó Chumann Lúthchleas Gael-Mheiriceánach faoi dheireadh, ball d'fhoireann na Stát Aontaithe agus an fear a raibh an churiarracht dhomhanda aige sular sháraigh O'Connor í cúig bliana roimhe sin. Ní raibh ach réiteoir amháin ar an gcomórtas, Matthew Halpin, a bhí ina bhainisteoir ar fhoireann Mheiriceá. Rinne O'Connor agóid, ar eagla go mbeadh Halpin claonta i bhfabhar na Meiriceánach, ach rialaíodh ina aghaidh. Lean sé ag agóidíocht tríd an gcuid eile den chomórtas. Níor fógraíodh na torthaí go dtí deireadh an chomórtais. Fógraíodh gurbh é Prinstein an buaiteoir, agus fuair O'Connor an bonn airgid sa dara háit.
Eolaíocht
Modh eolaíochta
Tá an t-ualach chruthúnais níos suntasaí agus níos doichte ná a mhalairt.
Born Again (eipeasóid The X-Files)
Craoladh an dara heipeasóid is fiche, "Born Again" den chéad sraith The X-Files ar an 29 Aibreán 1994. Scríobh Howard Gordon agus Alex Gansa an eipeasóid seo. D'fhéach 13.7 milliún duine ar an eipeasóid.
Gary Cooper
Óige
clé|mion|Gary Cooper, 1903 Rugadh Cooper faoin ainm Frank James Cooper i Helena, Montana. Bhí cónaí air agus é ina bhuachaill i mBedfordhire, Sasana, lena mháthair Alice, agus a dheartháir ní ba mhó, Arthur Le Roy. D'fhreastail sé ar scoil Dunstable (scoil phoiblí ) idir 1909 agus 1912.
Hollywood
mion|The Winning of Barbara Worth (1926)|clé Bhog sé go Los Angeles i 1924, áit a fuair sé post mar dhuine sa bhreis sa tionscail scannánaíochta.
The Voice of Ireland (sraith 3)
D'fhág Jamelia agus Dolores Ní Ríordáin tar éis an tsraith seo.
2 Iúil
Is é an 2 Iúil an 183ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 184ú lá i mbliain bhisigh. Tá 182 lá fágtha sa bhliain.
Giolla Chríost Ó Maoil Eoin
Chronicon Scotorum
Críochnaíonn Chronicon Scotorum faoin mbliain 1150. Meastar gur thiomsaitheoir an tsaothair é Giolla Chríost, ach más fíor, is léir gur cuireadh leis am éigin tar éis a bháis.
Feachtas Idirnáisiúnta chun Mianaigh Talún a Chosc
Maraítear nó gortaítear go dona suas le 20,000 duine ag na mianaigh seo gach bliain, páistí den chuid is mó. Bíonn ar fheirmeoirí an talamh a ghlanadh de mhianaigh chun gur féidir í a shaothrú arís. Obair fhíorbhaolach é mianaigh a ghlanadh, cinnte. clé|mion|2011ː an Cholóim
Flann Mainistreach
Saothair
In ainneoin a bhunúis doiléir, bhí tionchar mór ag an smaoineamh úd ar staraithe níos deireanaí, Eoin Mac Néill agus Francis John Byrne ina measc. De réir Dauvit Broun, chuir Flann béim ar ríogacht thar ríthe.
Sláinte na súl
Go minic is féidir galair áirithe a aithint go luath ó na súile. Mar shampla, athraíonn an diaibéiteas radharc na súl, tobann go leor uaireanta. Uaireanta tosaíonn an meileanóma urchóideach, ailse an-mharfach, taobh thiar den reitine de bharr an iomarca nochta don solas ultraivialait i solas na Gréine. Is féidir an siad seo a aithint go luath, roimh leathadh isteach san inchinn dó, mar bhall dobhráin beag ar an reitine. Is tromchúiseach é an hipirtheannas fola, agus is gá é a choimeád faoi smacht le piollaí ar eagla taom croí nó stróic a fhéadfaidh a bheith marfach. Má bhíonn an galar seo ar dhuine, tarlaíonn athruithe sainiúla ar leith sna fuileadáin sa reitine. Déanann an stróc, an scléaróis ilchodach, leibhéal ard colaistéaróil, ailsí éagsúla, an buíochán a tharlaíonn de bharr dochar don ae, an galar tíoróideach a chuireann isteach ar fhás an duine, an t-airtríteas réamatóideach, is galair eile athruithe inaitheanta sna súile, ionas gur féidir a gcéad chéimeanna a aithint ó iniúchadh na súl.
16 Samhain
Is é an 16 Samhain an 320ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 321ú lá i mbliain bhisigh. Tá 45 lá fágtha sa bhliain.
2001 sa scannán
Is liosta é seo d'eachtraí scannánaíochta sa bhliain 2001.
Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh
Beatha
Insítear ina thásc i nAnnála Tiarnaigh:
Seandálaíocht
Bunús an disciplín
D'eascair an disciplín as an ársaíocht agus as staidéar na Laidine agus na seanGhréigise, rud a nasc go nádúrtha leis an stair é. I Meiriceá agus ina lán dtíortha eile, baineann an tseandálaíocht le scrúdú na sochaithe daonna agus áirítear í mar cheann de na ceithre bhrainse den antraipeolaíocht. Freagraíonn siad go maith dá chéile, agus tá an chuid eile mar a leanas:
thumb|220px|[[Stonehenge in iarthar Shasana]]
Modhanna Oibre
Is féidir an seandálaí a shainmhíniú fós mar scriosadóir a bhíonn ar thóir éadálacha. I dtús na ceirde, san 18ú haois, ba mhinice slad á dhéanamh ag lucht seandálaíochta ná taighde, iad ar thóir dealbh nó seodra; de réir a chéile tháinig suim shaoithiúil ag daoine sna hiarsmaí. Anois féin, áfach, bíonn na seandálaithe i muinín na sluaiste, na piocóide agus fiú an scartaire, cé go mbíonn siad san airdeall agus an chéad tochailt déanta.
An tSuirbhéireacht
Is mór an tairbhe é suirbhé a dhéanamh roimh thochailt nó fiú in áit tochailte. Tríd is tríd, is féidir é a dhéanamh go gasta agus ar bheagán costais, ach má tá costas mór ag gabháil le suirbhéireacht fhorleathan is fearr le seandálaithe samplaí a thógáil. Ní gá an láithreán a scrios, agus is gnách léarscáileanna a dhéanamh den eolas a bailíodh.
Feadán ga-chatóideach
Míniú
Istigh sa bhfeadán, bíonn leictreonghunna chun léas comhlínithe leictreon a ghiniúint. Bíonn dhá phéire leictreoidí sraonta chun sraonadh ceartingearach is sraonadh cothrománach a chur i bhfeidhm ar an léas leictreon. Taobh istigh den ábhar tineghealánach ar an scáileán, bíonn ciseal fíorthanaí leictreoide a fheidhmíonn mar anóid dheireanach chun na leictreoin sa léas a bhailiú as an bhfeadán.
Braitheann dath an tsolais seo ar an ábhar tineghealánach a bhíonn ar an scáileán. Tá ábhair thineghealánacha a astaíonn dath glas, buí, is gorm, agus úsáidtear iad go forleathan sna feadáin i ndéanamh luascóp ga-chatóideach.
Vicipéid na Manainnise
An leagan Manainnise den chiclipéid phoiblí ilteangach Vicipéid is ea Vicipéid na Manainnise (Manainnis: Wikipedia Mannin). Is í Vicipéid na Manainnise an 193ú Vicipéid is mó atá ann.
Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh
Athair altrama an rí Chonnacht, Ruairí na Saí Buí, a bhí dá réir sin ina chara as Críost do chlann Fhlaithbheartaigh. Sa bhliain 1092, chúige sé sé Ruairí faoi chois ina thigh fein agus rinne sé é a dhalladh,  ag éirí ina rí in ionad Ruairí. Sa bhliain 1098, b'fhéidir tar éis dó bheith curtha as a choróin, maraíodh é ag muintir Ruaidrí.
Litríocht na Fraince
Tugtar Litríocht na Fraincise (Fraincis: Littérature de langue française) ar iomlán na saothar litríochta scríte i bhFraincis le daoine ó thíortha eile ina labhraítear an Fhraincis, tíortha leithéid na hAilgéire, na Beilge, Cheanada, na hEilvéise, Mharacó, na Seineagáile agus mar sin de.
Tosnaíonn stair litríocht na Fraince sa Mheánaois, nuair a tosnaíodh ar shaothair litríochta a scríobh sa tSean-Fhraincis, agus leanann sí ar aghaidh go dtí an lá atá inniubh ann.
Mebyon Kernow
Páirtí polaitiúil i gCorn na Breataine is ea Mebyon Kernow (Mic Chorn na Breataine as Gaeilge). Creideann sé sa náisiúnachas Cornach, agus gur cheart Corn na Breataine a aithint mar cheann de náisiúin na Ríochta Aontaithe (in éindí leis an mBreatain Bheag, Tuaisceart Éireann, Sasana, agus Albain). Thairis sin, glacann an páirtí seasamh lár-chlé; ag glao, mar shampla, ar son athdháileadh pá, cánachas áitiúil níos forásaí, agus gníomh in aghaidh seachaint na gcánacha ina bhforógra d'Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2015.
Cardiidae
Tá níos mó ná 205 speiceas beo san fhine, agus go leor foirmeacha iontaise eile.
Liosta rialtóirí na Sacsaine
An tSean-Sacsain
Chuir Rí na bhFranc Séarlas Mór an tSacsain faoi smacht agus d'imeasc sé í isteach san Impireacht Chairilínseach. I ndeireadh na 9ú haoise, thosaigh an chumhacht ag aistriú ón rí Francach san Oirthear go dtí na rialtóirí Sacsanacha áitiúla, agus mar thoradh air sin tháinig an Stammesherzogtum (Gaeilge: Diúcacht Threibheach) chun cinn.
An Spáinn
Tá tionchar ag an Spáinn ar fud an domhain: sa lá atá inniu ann, tá 500 milliún daoine ag labhairt na Spáinnise.
Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire
Deirtear ina thásc don bhliain 1310:
Leabhar Fhear Maí
Stair
Scríobhadh an leabhar as MeánGhaeilge san 15ú haois ag go leor scríobhaithe. Tá 238 leathanach ann, ina bhfuil scéalta, startha agus beathaisnéisí éagsúla. Fuair James Henthorn Todd an leabhar i 1858, agus mhol sé an teideal "Leabhar de Róiste", óir go bhfuil a lán dá ábhair faoi stair an teaghlaigh sin. Luaitear  Daithí [Mór] mac Muiris mac Seán de Róiste mar phatrún.
Paul Galligan
Rugtha i gCarraig Álainn, Contae Liatroma, d'fhreastail sé ar scoil Naomh Pádraig sa Chabhán. Mar bhall de Bhráithreachas Poblachtach na hÉireann agus d'Óglaigh na hÉireann, le linn Éirí Amach na Cásca, rothaigh Galligan ó Bhaile Átha Cliath go Loch Garman ag iompar orduithe catha Shéamuis Uí Chonghaile chun a chinntiú gur éirigh Oglaigh an cheantair chun tacú leo siúd i mBaile Átha Cliath. Nuair a díscaoileadh na hÓglaigh d'fhill sé ar a rothar go dtí an Cabhán ach gabhadh é ag teach a theaghlaigh.
Coireán mara
Is planda é an coireán mara.
Ramakrishna
Bhain sé cáil amach ag an Teampall Dakshineshwar Kali mar gheall ar an meon mistiúil a léirigh sé, agus de réir a chéile tharraing sé chuige roinnt múinteoirí spioradálta agus ceannairí sóisialta, chomh maith le lucht leanúna mór tuata; arna éirí leis deisceabail a earcú, bunaíodh an tOrd Ramakrishna. Bhí ana-chuid measa ag muintir Bheangál air, go háirithe an scothaicme, agus d'eascair gluaisceacht dá bharr: bhunaigh deisceabal dá chuid, Swami Vivikenanda, an Ramakrishna Math, eagraíocht a chuireann oiliúint spioradálta ar fáil do mhanaigh, agus an Misean Ramakrishna chun déirc, obair shóisialta agus oideachas a sholáthar.
Lapa
Cos ainmhí, a bhfuil ingne air, is ea lapa.
2 Eanáir
Is é an 2 Eanáir an dara lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 363 lá fágtha sa bhliain nó 364 i mbliain bhisigh.
Robert Anson Heinlein
Luathshaothar, 1939–1960
I ndiaidh For Us, The Living, chrom sé ar na gearrscéalta agus na húrscéalta a scríobh a bhaineann leis an Stair Todhchaí a bhí leagtha amach aige, agus na hathruithe polaitiúla, cultúrtha agus teicneolaíocha ag teacht sna sálaí ag a chéile dá réir. Leis an mbailiúchán The Man Who Sold the Moon, chuaigh tábla i gcló ina dtaispeántar amlíne na staire seo ón mbliain 1950 go dtí an bhliain 2600, agus imeachtaí na scéalta, chomh maith le laethanta breithe agus báis na bpríomhlaochra, suite san fhráma seo. Tá scéalta na staire todhchaí seo díolamtha sa dá himleabhar úd The Past Through Tomorrow agus Orphans of the Sky. Ina dhiaidh sin, rinne scríbhneoirí eile ficsin eolaíochta, go háirithe Larry Niven, aithris ar an gcoincheap seo, agus iad ag postaláidiú stair todhchaí ar leith mar fhráma dá gcuid scéalta. clé|mion Sa ghearrscéal úd Solution Unsatisfactory, a tháinig ar pár sa bhliain 1940, chuir Heinlein na tairngreachtaí seo leanas os comhair an scríbhneora: Sa bhliain 1941, chuirfeadh na Stáit Aontaithe tús le tionscadal rúnda mórscála chun armálacha núicléacha a chruthú agus a dhéanamh inúsáidte roimh dheireadh na bliana 1944. (I scéal Heinlein, ní buama a bhí ann ach dusta radaighníomhach, ach ba iad na himpleachtaí céanna straitéise a bhí ag dul leis.) Bhainfí úsáid as an arm núicléach le cathair mhór a chur de dhroim an domhain i gceann de stáit na Fearsaide (ba í Beirlín a bhí i gceist sa scéal, seachas Hiroshima agus Nagasaki). Chuirfeadh an beart sin deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda, ach san am céanna, thosódh sé iomaíocht na n-armálacha idir na Stáit Aontaithe agus an tAontas Sóivéadach ("an tAontas Eoráiseach", mar a thugtaí air sa scéal). - I ngearrscéal Heinlein, phléasc cogadh amach sa deireadh, agus bhuaigh na Stáit Aontaithe é, ach de thoradh na teagmhála sin, tháinig rialtas míleata i gceannas ar an tír, agus rinneadh deachtóireacht di.
Agus an méid sin ráite, ní mór cuimhne a choinneáil air go raibh Heinlein barúlach go raibh na déagóirí i bhfad ní ba sofaisticiúla agus ní b'ábalta téamaí casta a thuiscint ná a shíl an chuid ba mhó de na daoine. Mar sin, bíonn aibíocht ag baint le cuid mhór de na scéalta seo a fhágann inléite ag na daoine fásta féin iad. Mar shampla, ina úrscéal Red Planet, tugann sé cur síos ar mhic léinn óga atá páirteach i réabhlóid agus ag baint úsáid as airm thine. An dóigh ar thrácht Heinlein ar shaol gnéis an phríomhlaoich, níor thaitin sé leis an bhfoilsitheoir ach an oiread. Bhí Heinlein riamh meabhrach ar na srianta a chuir riachtanais na hóglitríochta lena chuid scéalta, agus cé go raibh sé in ainm is a bheith ag urramú do na srianta seo, ba mhinic a d'éirigh leis smaointí agus idéanna a smuigleáil isteach nach bhfeicfeá go minic ar fhicsean eolaíochta na linne má bhí sé dírithe ar léitheoirí óga. clé|mion Is iomaí léitheoir a shíleann inniu nach bhfuil Heinlein ach ag tál seanchlichés ar an léitheoir. Le fírinne, ba mhinic a chéadcheap seisean an príomhsmaoineamh ar baineadh an oiread sin athúsáide as i scríbhinní na n-údar eile go dtí go raibh meas an chliché ag na léitheoirí air. Na harrachtaigh ón spás a shealbhaíonn coirp na ndaoine ar an scannán úd Invasion of the Body Snatchers, is dócha nach rithfeadh a leithéidí riamh le lucht déanta an scannáin, murach gur thug Heinlein isteach an idé ina úrscéal The Puppet Masters.
Tethra
Sanasaíocht
B'fhéidir é go bhfuil Tethra fréamhaithe ón bProtai-Ind-Eorpais *tet(e)ro-, le brí 'vácarnach'. As Sean-Ghaeilge, tá a lán bríonna ann don fhocal, ina measc Tethra féin, muir, eiseamláir agus scald-caróg
Conchobar mac Taidg
Chloígh Conchúr Ualgarc Ó Ruairc sa bhliain 970, rud a thugann le fios go raibh Uí Ruairc fós ag iarraidh an ríogacht a fháil ar ais.
Ba iad a bhfionnóí an chéad ghlúin a ghlac an sloinne Ó Conchúir (Ua Conchobair), agus is é Ó Conchubhair Donn a phríomhsliochtach inniu.
Códa
deas|250px|thumb|Códa An pháirt dheireanach de phíosa ceoil (mar shampla, gluaiseacht i bhfoirm sonáide nó fúig), nach bhfuil riachtanach don struchtúr ach atá riachtanach chun buille scoir sásúil a chur leis.