cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Purnasalabhasana
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Purnasalabhasana (Sanscrait: पूर्णशलभासन Pūrṇaśalabhāsana; Béarla: full locust / grasshopper pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir an Dorsáin Iomlán i nGaeilge, mar ciallaíonn an focal शलभ salabh 'dorsán' sa tSanscrait.
An Bhantiarna Mary Heath
Saol a hÓige
Rugadh Sophie i 1896 i gCnoc an Doire, Contae Luimnigh. Feirmeoir agus grianghrafadóir ab ea a athair John Peirce-Evans; bhí an teaghlach go maith as. Pósadh é ar bhean an tí, Kate Theresa Dooling as Contae Chiarraí. Pósadh foréigneach gearr a bhí ann; mharaigh Evans a bhean chéile nuair a thug sé drochbhualadh di. Chuireadh é isteach in ospidéal meabhairghalair i nDún Droma, Baile Átha Cliath agus fágadh an naíonán Sophie gan aon tuismitheoirí. Chuireadh í faoi chúram a seantuismitheoirí agus beirt aintín, i dteaghlach saibhir i gCaisleán Nua Thiar. Chuireadh í chuig scoileanna cónaithe i gCorcaigh, i mBéal Feirste agus i mBaile Átha Cliath.
Seán Ó Tóibín
Is iománaí é Seán Ó Tóibín, nó Seán Tobin mar a thugtar air i mBéarla. Is as Contae Luimnigh é.
Saltair Chaisil
Ba é leabharlann Iarlaí Cill Dara áit aitheanta dheiridh ina raibh an lámhscríbhinn, as ar imigh sí am éigin sna 1630í nó 1640í. Scriosadh agus scaipeadh an leabharlann féin sa bhliain 1642.
Adolf Hitler
Tús na Deachtóireachta
Chuaigh Hitler i dtuilleamaí a chuid lucht leanúna sna póilíní agus sna fórsaí slándála leis na Cumannaigh agus le cuid de na Sóisialaigh Dhaonlathacha a eisiamh as an bParlaimint, le go bhféadfadh sé tromlach dhá dtrian a chinntiú dó féin agus dá chuid dlíthe speisialta. Bhí na páirtithe neamh-Shóisialacha sásta a vótaí a chaitheamh i bhfách leis na dlíthe speisialta a bhronn cumhachtaí neamhghnácha ar Hitler (Ermächtigungsgesetze nó dlíthe cumhachtaithe a thugtaí orthu as Gearmáinis).
An Conradh leis an Aontas Sóivéadach
Nuair a bhí an conradh sínithe, ba léir do chách go raibh an cogadh ag teacht. Go gairid ina dhiaidh sin, thosaigh Hitler ag éileamh ar an bPolainn go dtabharfadh sí uaithi na tailte a dtugtaí "Bealach na Polainne" orthu. Is amhlaidh go raibh Oirthear na Prúise, an cúige ab fhaide thoir den Ghearmáin, scartha ón gcuid eile den tír ag an "mbealach" seo ó shíocháin Versailles i leith. Theastaigh uaidh freisin Saorchathair Danzig—an cathairstát neamhspleách—a chur leis an nGearmáin. De réir mar a hordaíodh dóibh, bhí nuachtáin na Gearmáine ag foilsiú scéalta uafáis faoi na hionsaithe agus na dúnmharuithe ar na Gearmánaigh áitiúla sa Pholainn agus ag éileamh ar Hitler teacht chun fortachta dóibh. clé|mion|Hitler, Speer agus Breker: [[Páras 23 Meitheamh 1940]]
Bás Hitler
Mar a bhí ordaithe ag Hitler roimhe sin, d'fhéach Martin Bormann in éineacht le Heinz Linge (giolla pearsanta Hitler), Otto Günsche (fear de chuid an SS a bhí ina shearbhónta míleata do Hitler), agus roinnt daoine eile de lucht freastail Hitler chuige gur cuireadh na corpáin trí thine agus gur hadhlacadh na hiarsmaí. Tháinig na saighdiúirí Sóivéadacha trasna ar na hiarsmaí ina dhiaidh sin, áfach, agus haithníodh ar na fiacla gurbh iad Hitler agus Eva Braun iad. Níor nocht na Sóivéadaigh an t-eolas seo ach i ndiaidh dheireadh an Chogaidh Fhuair, áfach. Is éard a tharla do chré na lánúine sin ná gur hadhlacadh in athuair í in aice le garastún Sóivéadach i Magdeburg. Sa bhliain 1970, áfach, chinntigh Yuri Andropov, ceannasaí na rúnseirbhíse úd KGB, gur dódh na hiarsmaí arís eile agus gur caitheadh san abhainn iad.
Tuairimí ó lucht a chomhaimsire
Bhí Sebastian Haffner ina scríbhneoir agus ina iriseoir, agus chaith sé blianta an chogaidh ar a sheachnadh ó Hitler i Sasana. Bhí sé cairdiúil le George Orwell ansin. Scríobh sé an nóta thuas sa bhliain 1939.
Thomas Mann: In airde na spéartha mar atá sé inniu, agus é ag cur eagla ar na daoine sa bhaile is i gcéin, agus é ag baint lán a shúl as an ródach a rinne sé, as an bhfuil agus as na deora a doirteadh mar gheall air, as an éadóchas inar chuir sé na daoine agus as an oiread acu a chuir lámh ina mbásanna fein, — cé go síleann sé gur pearsa mhór stairiúil é, ní fhágfar a dhath ar bith dá chuid cainteanna ná dá chuid gníomhartha, nó ní raibh iontu riamh ach bréag gan chiall, agus ní bheidh de chlú iarbháis air ach an náire shaolta.
Carantánaigh
Cúlra stairiúil
Bhí na Carantánaigh ar na chéad Slavaigh a ghlac an Chríostaíocht ón Iarthar. Misinéirí Éireannacha ba mhó a rinne Críostaithe díobh, agus ar na misinéirí sin bhí Modestus, “Aspal na gCarantánach”. Tugadh cuntas ar an scéal sa tuairisc Conversio Bagoariorum et Carantanorum, cuntas a shíltear a chuireann an iomarca treise ar a ndearna Eaglais Salzburg seachas a ndearna Paitriarcacht Aquileia. Amach san 8ú haois is minic a rinne na Carantánaigh ceannairc le fuath don chreideamh nua, rud a spreagfadh an file Rómánsach Slóivéanach France Prešeren chun dán fada a scríobh.
Contae Giles, Tennessee
Is contae i Tennessee é Giles. Is é Pulaski príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 28,946 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2015.
An Chróit
Stair
Tháinig na treibheacha Slavacha go dtí an Phannóin agus an Dalmáit, na proibhinsí Rómhánach a, sa seachtú haois. Bhí a gcuid contaetha nó prionsachtaí beaga faoi smacht éigin ag na Frainc nó ag an mBiosáintiam. Sa bhliain 925, bhain an Chróit amach neamhspleách as mar ríocht, ach sa bhliain 1102, thit an tír leis an Ungáir ar chúiseanna an chomharbais. Mar sin féin, choinnigh an Chróit a stádas mar ríocht ar leith, nó bhí Sabor, sórt parlaiminte nó dála, dá cuid féin aici, chomh maith le huasaicme Chrótach agus forais shochúla eile.
Tíreolaíocht
mion|clé|Na [[Lochanna Plitvice, i lár na Cróite]] Tá an Chróit suite i ndeisceart na hEorpa, san áit a bhfuil an Eoraip láir, an Mheánmhuir agus na Balcáin ag teacht le chéile. Tá an tír suite in aice leis an Slóivéin, an Ungáir, an Bhoisnia-Heirseagaivéin, an Seirbia agus le Montainéagró, ar an gcósta Aidriadach.
Blàr Sliabh a' Chlamhain
B'é Blàr Shliabh a' Chlamhain an choinbhleacht is suntasaí a tharla le linn Dara Éirí Amach na Seacaibíteach. Troideadh an cath ar an 21 Meán Fómhair 1745. Bhain arm na Seacaibíteach, a bhí dílis do mhac Rí Séamuis II, sé sin an prionsa Séamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart, an bua amach ar arm Sheoirse II na Breataine Móire, faoi cheannas An ginearál Iain Cope. Thugtaí 'Cath Gladsmuir' air ar dtús ach troideadh an cath ar Sliabh a' Chlamhain, Lodainn an Ear, ar teorainneacha an bhaile le Tranant Cùl Choinnich. D'éirigh le na Seacaibítigh cliathán trúpaí an Rialtais a scothadh. Bhí an mheanma go hard i gcampa na Seacaibíteach i ndiaidh an bhua seo agus d'úsáideadh é mar bholscaireacht pholaitíochta.
Baile Uí Ruáin
Is ceantar i ndeisceart Bhaile Átha Cliath é Baile Uí Ruáin (Béarla: Ballyroan).
Conor Allis
Is iománaí é Conor Allis. Rugadh é ar an 8 Márta 1990. Is as Contae Luimnigh é.
Pionós an bháis
Is éard atá i gceist le pionós an bháis nó marú na ndaoine a bhfaightear ciontach as coir eanna áirithe, trí próis bhreithiúnach. Tá stair an nóis seo ar fud an domhain ag dul i bhfad siar roimh thús na staire scríofa. Tá go leor conspóide ag baint leis anois, áfach. Is iomaí tír nach n-úsáideann pionós an bháis anois.
Gnaeus Pompeius Magnus
Ba cheannaire míleata agus polaitiúil de chuid na Poblachta Rómhánaí é Gnaeus Pompeius Magnus, nó Poimpéas (29 Meán Fómhair, 106 RC – 29 Meán Fómhair, 48 RC).
An Ghaeilge
Tá go leor ainmneacha eile réigiúnda nó stairiúla ar an teanga freisin: Gaedhealg, Gaedhilge agus Gaedhilg (i gConamara); Gaedhilic, Gaeilic agus Gaeilig (in áiteanna i gCúige Uladh agus Maigh Eo); Gaedhealaing, Gaoluinn agus Gaeilinn (i bPort Láirge); Gaelainn (sa Mhumhain); Gaedhlag (Ó Méith, Ard Mhacha agus Lú); agus Guithealg nó Goidelc (sa tSean-Ghaeilge). Go minic, níl i gceist leo seo ach litrithe malartacha ar an bhfocal "Gaeilge" agus iad ag baint leis an tréimhse réamhchaighdeánach (féach thíos chun a thuilleadh eolais a fháil), ach tabhair faoi deara gurb iondúil inniu a úsáidtear an leagan Muimhneach d'ainm na teanga, Gaelainn, le tagairt a dhéanamh do chanúint an chúige ina gcluinfeá an t-ainm seo uirthi. D'fheicfeá Gaoluinn, leis, toisc gur mar é fada a fhuaimnítear ao an litrithe sna canúintí deisceartacha. link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Trier_Stadtbibliothek_137_Fol_56.jpg|clé|mion|8ú haois:  Collectio Canonum Hibernensis sa Trier Stadt[[Leabharlann|bibliothek (137 Fol 56), An Ghearmáin, agus níos déanaí, an Civitate Dei (Augustinus)]]
An tSean-Ghaeilge agus an tOgham
Tá gramadach agus litriú na bhfocal sna scríbhinní Oghaim ní ba seanaimseartha ná an tSean-Ghaeilge féin, cé go mbaineann an chuid is deireanaí de na hOghamchlocha leis an tréimhse chéanna. Mar sin, is dócha go ndearna na manaigh iarracht d'aon turas ar stíl nua scríbhneoireachta a thabhairt isteach nach mbeadh cosúil le stíl Phágánta na nOghamchloch.
Macabaeigh
Sa bhliain 63 RC ghabh an taoiseach Rómhánach Poimpéas Iarúsailéim agus chuir sé an ríocht faoi smacht na Róimhe. Lean an ríshliocht Hasmónach ar aghaidh áfach, go dtí 37 roimh Chríost nuair a rinneadh rí de Iarúsailéim den Iodúiméach Héaród Mór.
An Ghaeilge
Litríocht na Gaeilge
Bhí muintir na gcúigí eile ag fáil deacair ciall a bhaint as an litríocht Mhuimhneach. Mar sin, bhí siad den tuairim gur chóir a gceart a bhaint amach do na canúintí eile sa litríocht. B'iad an bheirt deartháireacha ó na Rosa, Séamus Ó Grianna agus Seosamh Mac Grianna, na scríbhneoirí ba mhó ó Chúige Uladh. Bhí siad páirteach i gCogadh Saoirse na hÉireann agus i gCogadh Cathartha na hÉireann, agus chaith siad tamall i mbraighdeanas i ndiaidh an dá chogadh, ach bhain gach duine acu deireadh súile den náisiúnachas a fhad agus a bhí leas mhuintir na Gaeltachta i gceist. Tá an frustrachas le haithint ar go leor dár scríobh siad. Mar sin féin, bhí siad sách difriúil le chéile mar scríbhneoirí. Scríobhadh Seosamh, an duine ab óige acu, leabhair uaillmhianacha ardealaíonta, leithéidí an úrscéil An Druma Mór agus na dírbheathaisnéise Mo Bhealach Féin; ach sháraigh air mórán ratha a bhaint amach dó mar scríbhneoir. Tháinig críoch dheifnideach lena chuid scríbhneoireachta nuair a cuireadh i dteach na ngealt é agus síocóis dhúlagrach ag luí ar a intinn. Maidir le Séamus, áfach, chaith sé a shaol ag scríobh leabhar i ndiaidh a chéile i stíl sheanaimseartha rómánsúil, go dtí gur éirigh sé as an nGaeilge ar fad roimh dheireadh a bheatha sna seascaidí. Le teann éadóchais i dtaobh thodhchaí na teanga, chuaigh sé leis an ngluaiseacht Language Freedom Movement, a bhí in aghaidh mhúineadh éigeantach na Gaeilge. deas|thumb|Comhartha bóthair. thumb|Fógra dátheangach i mBéarla agus Gaeilge Is é Máirtín Ó Cadhain an scríbhneoir Gaeilge ba thábhachtaí san fhichiú haois, áfach. Duine nua-aimseartha ar fad a bhí ann, fear a chuir spéis bheo bhíogúil i gcúrsaí a chomhaimsire sa bhaile is i gcéin, agus é ag baint úsáide as gach cineál cleasa nua ina chuid scríbhneoireachta leis an teanga agus an litríocht a thabhairt i gcrann. Scríobh sé roinnt mhaith gearrscéalta agus trí úrscéal nár tháinig ach an chéad cheann acu, Cré na Cille, amach lena shaol féin. Úrscéal atá ann a thugann cur síos criticiúil ar shaol na Gaeltachta ó bhéal na marbhán atá ag déanamh créafóige sa reilig—rud ba mhó a shamhlófaí le litríocht Mheiriceá Theas. Connachtach a bhí i Máirtín, agus é ag cloí le gramadach a chanúna féin, fiú i gcomhthéacsanna ar ghá, dar leat, caighdeánú níos déine ná sin a chur i bhfeidhm ar an teanga. Ní raibh drogall ar bith air roimh fhocail de chuid canúintí eile, ó Ghaeilge na hAlban, ón Nua-Ghaeilge Chlasaiceach agus ó bhéarlagair na dtéarmadóirí i mBaile Átha Cliath a ghlacadh isteach ina chuid Gaeilge de réir mar a theastódh uaidh.
An Cló Gaelach
Nuair a tháinig an caighdeán nua litrithe agus gramadaí i bhfeidhm i ndeireadh na ndaichidí, caitheadh an cló Gaelach i dtraipisí freisin, díomaite den chorrúsáid a bhaintear as mar mhaisiú. Dháiríre, is ar éigean is féidir teacht trasna ar leabhar Gaeilge ina mbeadh an cló Gaelach á úsáid in éineacht leis an litriú nua. Is dócha nach bhfuil ach aon sampla amháin ann—Na Glúnta Rosannacha le Niall Ó Dónaill, a d'fhoilsigh Oifig an tSoláthair sa bhliain 1952, an chéad uair.
Muine Gall
Sráidbhaile beag i gContae Uíbh Fhailí is ea Muine Gall (Moneygall as Béarla). Sa Mhuine Gall, tá eaglais Chaitliceach, ceithre siopaí, oifig an phoist, bunscoil, stáisiún na nGardaí agus dhá theach tábhairne.
An Nachuáitlis
Stair
Tá flúirse litríocht a ar fáil sa Nahuatl Chlasaiceach. Mhair an teanga liteartha á saothrú ar feadh i bhfad ag na manaigh Chríostaí féin, agus iad ag scríobh scéalta cráifeacha Caitliceach a sa teanga leis an gcreideamh a chraobhscaoileadh i measc na mbundúchasach. Bhí sí fiú ina teanga riaracháin i gcuid mhaith bailte móra.
Réabhlóid 1918
Bhain an réabhlóidí Emiliano Zapata úsáid as an Nahuatl scríofa nuair a bhí sé ag gríosú na mbundúchasach chun cogaidh in aghaidh Venustiano Carranza sa bhliain 1918.
Nynorsk
An Cúlra Stairiúil
Bhí Aasen barúlach go bhféadfaí an bunstruchtúr neamhthruaillithe a aithint thar éagsúlachtaí na gcanúintí labhartha. Ba é a thuiscint gurbh é an fhoirm den fhocal a choinnigh an chuid ba mhó d'fhuaim eanna na sean-Iorruaise an fhoirm ab fhearr, an bhunfhoirm. Ba é an tátal a bhain sé as an iomlán gurbh iad na canúintí in iarthar na tíre na cinn ba chóngaraí don bhunstruchtúr agus don "bhunchanúint" (grunndialekten) a bhí sé ag iarraidh a chaighdeánú. Is féidir cúig phrionsabal a aithint a raibh sé ag cloí leo ina chuid oibre:
Caisleán Raithin
Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Caisleán Raithin.
Cinedhíothú na nAirméanach
Cúlra Stairiúil
Go gairid roimh an Chéad Chogadh Domhanda, tháinig na Turcaigh Óga, rúnchumann réabhlóideach náisiúnaíoch, i gceannas ar Impireacht na Tuirce. Ar dtús, bhí eagraíochtaí polaitiúla Airméanacha ann agus iad ag tacú leis na Turcaigh Óga, nó shíl siad gur dul chun cinn a bhí ann. De réir a chéile, áfach, tháinig sé chun solais go raibh réabhlóid na dTurcach Óg bunaithe ar náisiúnachas eisiach Tuirceach.
mion|clé|300px|Na [[sluachampaí agus na bealaí eatarthu]] mion|[[:en:Rafael de Nogales Méndez|Rafael de Nogales Méndez (1879-1936), le Veiniséala n-oifigeach a bhí san arm Ottoman, scríobh cuntas mionsonraithe ar an massacres ina leabhar "Cuatro años bajo la media luna"]]
Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach
Is í an Ghníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach (GCE) an comhlacht san Aontas Eorpach (AE) atá tiomnaithe d’fhaisnéis iontaofa, neamhspleách a chur ar fáil maidir leis an gcomhshaol.
Critic an Ghlan-Réasúin
Cuireann Kant síos ar an idirdhealú idir breithiúnais anailíseacha agus breithiúnais shintéiseacha. Tairiscint anailíseach atá ann má tá “preideacháid-choincheap” na tairiscinte le fáil cheana laistigh den “tsuibiacht-choincheap” den tairiscint sin. Mar shampla, is dóigh le Kant gur tairiscint anailíseach í an abairt “Tá gach corp sínte (i spás)” toisc go bhfuil an preideacháid-choincheap “sínte” le fáil cheana sa tsuibiacht-choincheap “corp”. Is cuid suntais iad breithiúnais anailíseacha toisc gur féidir a bhfírinne a aithint trí anailís a dhéanamh ar na coinchip atá iontu: tá siad fíor iontu féin. I gcás tairiscintí sintéiseacha, áfach, níl an preideacháid-choincheap le fáil sa tsuibiacht-choincheap. Mar shampla, is dóigh le Kant gur tairiscint shintéiseach í an abairt “Tá gach corp trom,” mar nach bhfuil an coincheap “troime” le fáil cheana sa choincheap “corp”. Mar sin, cuireann breithiúnais shintéiseacha le coincheap, agus ní dhéanann breithiúnais anailíseacha ach a bhfuil laistigh den choincheap a mhíniú.
Leabhar Leasa Mhóir
Téacsanna
'''Prós
Elba
Stair
I seanchas an oileáin, ba iad na Ligures Ilvati a chéad bhronn ainm ar an oileán, agus bhí clú ar an oileán sa chianaois, toisc a mhianach ársa iarainn. Thug na sean-Ghréagaigh Aethalia (blaidhm) mar ainm air, de réir go raibh lasracha na bhfoirnéisí a bhí i mbun táirgeachta mhiotail ina gné shuntasach ann. Tar éis Conradh Fontainebleau, cuireadh Louis xviii, deartháir an Louis a dícheannaíodh le linn na réabhlóide, i gcoróin agus díbríodh Napoleon I chuig Elba, shrois sé Portoferraio, 3 Bealtaine, 1814 le tús a chur len a thréimhse deoraíochta. Ligeadh dó garda pearsanta sé chéad fear a choimeád, maille lena líon tí agus scaifte iarghinearáil dá chuid. Cé gur chaith Napoleon a shaol saor gan choisc ar an oileán, bhí an Cabhlach Ríoga ag faire ar an oileán. Bhunaigh sé 'cúirt' ag a phríomhtheach oifigiúil, áit ar fháiltigh sé roimh chuairteoirí mar an scriobhneoir Sir Walter Scott. Ainneoin spiairí chuile áit agus bruig Shasanach amuigh ar an fharraige, d'fág sé Elba faoi rún i ndorchadas na hoíche sa bhliain 1815
An Tuirc
2016 -
Tharla "coup d'état" in aghaidh ar an 15 Iúil 2016. Maraíodh 294 agus gortaíodh 1400.
Staid Thamhlachta
Ar an bpáirc sa bhliain 2022 a bhíonn Ruagairí na Seamróige agus foireann náisiúnta na mban ag imirt cluichí sacair agus iad ar a bhfód féin. Is ann chomh maith a bhíonn foireann náisiúnta sacair Faoi-21 na bhfear.
An Caisleán Nua (Baile Átha Cliath)
Stair
Tríd an tréimhse meánaoiseach bhí an mainéar i gcónaí i mbaol ionsaithe ó na hÉireannaigh a bhí ag scriosadh amach óna mbunáiteanna sléibhe. Chun misneach morálta a chruthú bhronn an choróin stádas buirge ar an gCaisléan Nua, cé nach raibh ar ach sráidbhaile. Faoi dheireadh an 14ú céad tógadh se thúrtheach daingnithe. Is é an túr atá greannaithe leis an séipéal an t-aon cheann atá fós go hiomlán ina sheasamh. Bhí dhá thúrtheach sa ghort ós comhair séipéal Eaglais na hÉireann tráth. Thart ar 300 méadar siar ó dheas on tséipéal tiocfaidh tú ar fhothracha túrthí eile in aice an bhóthair.
Lucht Tí Uachtarach
Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Lucht Tí Uachtarach.
Ibaraki
Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea Ibaraki (茨木市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu. Tá 275,945 duine ina gcónaí in Ibaraki (daonáireamh 2010).
Séamas Ó Raghaill
D'imir Ó Raghaill san fhoireann a bhuaigh Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann 2006. Ainmníodh é ina Shárimreoir na Bliana sa bhliain seo freisin.
Jaroslav Seifert
Ar dtús a réime, ba é duine desna filí Seicslóvacacha a raibh baint acu leis an bhfilíocht phrólatáireach. Níos déanaí, d'éirigh sé ina mhórfhile mar bhall den ghluaiseacht liteartha Poetismus. Sa bhliain 1920, do bhí eisean agus cúpla scríbhneoir Seicslóvacaigh eile ina mbunaitheoirí den chumann ealaíontóirí Devětsil. Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1984. B'shin an chéad uair riamh a bronnadh an duais ar scríbhneoir Seiceach.
Modestus (Aspal na Carantáine)
Beatha
Aspal de Naomh Feargal ba ea Modestus. B’fhéidir gur lean sé Feargal, naomh a coisreacadh mar Easpag Salzburg timpeall 749, chun na dtailte Baváracha, a bhí faoi riail Odilo, Diúc na Baváire. Nuair a d’iarr Prionsa Cheitmar na Carantáine go ndéanfaí Críostaithe dá phobal chuir Fergil Modestus, in éineacht le ceathrar sagart, déagánach agus roinnt cléireach, i mbun na hoibre timpeall na bliana 755. Bhí céim chorepískopos (Gréigis: Χωρεπίσκοπος) aige, rud a d’fhág i bhfeighil mhuintir na tuaithe é. Bhí údarás easpaig aige, ach is cosúil go raibh sé gan easpagóideacht dá chuid féin, de réir nós na hÉireann.
An Béal Bocht
Scéal
Déanann an leabhar scigaithris ar roinnt de na leabhair eile a scríobhadh faoi shaol crua na Gaeltachta, mar shampla An tOileánach le Tomás Ó Criomhthain agus Peig le Peig Sayers.
Caibidil 9
Socraíonn Bónapárt buataisí a cheannach leis an ór. Téann sé go Gaillimh agus ceannaíonn sé péire. Téann sé ag siúl i lár na hoíche. An mhaidin dar gcoinn, tá na comharsan amuigh sa pháirc. Ceapann siad gur leis an gcat mara na buataisí, agus tá eagla an domhain orthu. Nuair a théann Bónapárt ar ais chuig an teach, tá piléar ann. Dar leis, maraíodh fear i nGaillimh agus goideadh go leor ór uaidh. Gabhann é ar amhras go ndearna sé dúnmharú. Is ansin sa phríosúin a scríobhann sé an leabhar seo, agus críochnaíonn sé an ciorcal iomlán.
Carachtar
Is carachtar tairseachúil é Bónapárt, atá ina bhaothán saonta ach a labhraíonn go cruinn agus é fós ina naíonán.
Athbheochan na Gaeilge
Tríd an ngreann fíochmhar, tríd an íoróin ghéar, tríd an scigmhagadh agus frithmhagadh agus tríd an áibhéil shamhlaíoch, cruthaíonn an t-úrscéal gearr inléite saol áiféiseach bunaithe ar thuairiscí bréige saobha ar shaol agus ar iompar mhuintir an iarthair tráth dá raibh. Tá An Béal Bocht ábhartha ar an gcúis go bhfuil an t-idéalú den Ghaeltacht mar áit shamhailteach agus den Ghaeilge mar ‘an fhíortheanga’ fós ar bun agus fós á cheartú.
Dráma
Bhí h leagan stáitse den leabhar le Darach Mac Con Iomaire in 2004 ar cheann de bhuaicphointí a thréimhse siúd sa Taibhdhearc.
Arm Zapatista Fuascailte Náisiúnta
thumb|left|Fógra Zapatista
Naomh Séamus, mac Zeibidé
Saol
Níl ach beagán eolais againn faoi thús a shaol. Bhí Zeibidé ina iascaire agus seans gur chónaigh sé i mBéatsáide (Eoin 1:44) nó i gCafarnáúm. Bhí roinnt fear ag obair dhó (Marcus 1:20). Ba bhean chráifeach í Salómae agus bhí sí mar bhall de lucht leanúna Íosa Críost (Matha 27:55,; Marcus 15:40, 16:1; Lúcás 8:2, 23:55-24:1).
Aspal
Iascaire ab ea San Séamas agus bhí ardmheas ag Íosa air, is cosúil. Bhí sé i láthair ag Claochlú an Tiarna (ar shliabh Tabor b'fhéidir) agus i nGairdín Getsemaní le linn allais fola Íosa.
Reachtanna Chill Chainnigh
Dlíthe
Bhí Gall-Ghaeil na hÉireann deighilte ina dhá ndream, 'tiarnaí na dteorann', nó na Sasanaigh mheata', agus an dream dílis a bhí fós sna bailte agus sna 'Contaetha Umhla'. Den dream dílis sin rinne Fear Ionad an Rí, Lionel, (an dara mac an Rí Éadbhard III) taca. B'é a sprid siúd, sprid ainGhaelach, a tháinig in uachtair i bparlaimint Chill Chainnigh.
Bhí an móramh ag lucht na Páile agus b'e an dream sin a ndear spiorad ghallda na reachtanna. Mar shampla, cuireadh cosc ar an nGaeilge sa chóras cúirteanna agus i gcúrsaí tráchtála, agus cuireadh cosc ar iománaíocht a imirt faoi Reachtanna Chill Chainnigh.
Teangacha
Bhí sé de chuspóir ag Reachtanna Chill Chainnigh i 1366, i measc rudaí eile, iallach a chur ar Shasanaigh na tíre Béarla a fhoghlaim.
Leslie Grantham
B'aisteoir Sasanach é Leslie Michael Grantham (a rugadh ar an 30 Aibreán 1947 agus a fuair bás ar an 15 Meitheamh 2018).
The Strong Arms of the Ma
Bhí an eipeasóid an trí chéadú sa stair an chláir.
Lámhscríbhinní Freising
Tá Lámhscríbhinní Freising (Gearmáinis: Freisinger Denkmäler; Laidin: Monumenta Frisingensia; Slóivéinis: Brižinski spomeniki, Brižinski rokopisi) ar an gcéad téacs leanúnach Slavaise in aibítir Laidineach agus ar na cáipéisí is sine i Slóivéinis.
Foinse
Sa tréimhse inar scríobhadh na lámhscríbhinní bhí an tEaspag Abraham ag obair in Freising (idir na blianta 957 agus 994). Síltear gur scríobhadh na lámhscríbhinní i nGleann Abhainn an Möll sa Chairintia, agus dá bhrí sin mhaígh teangeolaithe éigin gur bhain Abraham le breacadh na lámhscríbhinní agus fiú gurb eisean a scríobh ceann acu, tuairim a bréagnaíodh ina dhiaidh sin.
Contae Annapolis, Albain Nua
Teangacha
Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Annapolis agus í an mháthairtheanga do 19,555(94.2%) duine sa chontae, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 450(2.2%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 155(0.7%) duine.
Seán Ó Loingsigh
Polaitíocht
Chuaigh an Loingseach leis an bpolaitíocht go gairid ina dhiaidh sin. Toghadh é do Dháil Éireann don chéad uair mar ionadaí Chorcaí sa bhliain 1948, agus atoghadh é ag gach olltoghchán go dtí lá a scoir sa bhliain 1981. clé|mion|177x177px|1972, nuair a d'oscail [[Ollscoil Luimnigh (NIHE)]] Le linn a ghairme, bhí sé mar Aire Airgeadais (1965-966), Aire Tionscoil agus Tráchtála (1959-1965), Aire Oideachais (1957-1959), Aire Gaeltachta (1957) agus mar Rúnaí Parlaiminte.
Barting Over
Craoladh an t-aonú eipeasóid déag, "Barting Over", den ceathrú sraith déag The Simpsons ar an 16 Feabhra 2003. Scríobh Andrew Kreisberg an eipeasóid seo. D'fhéach 21.3 milliún duine ar an eipeasóid.
Annála Tiarnaigh
Is é Rawlinson B 502, saothar den 12ú haois, foinse go leor iontráil réamhstairiúil. Is í tábhacht na hannála ámh ná na tréimhsí 489-766, 973–1003 agus 1018–1178. Caomhnaítear trí bhlúirín i lámhscríbhinn den 14ú haois, Rawlinson B 488. Tá na hiontráil dosna blianta 766 go 973 caillte, ach ceaptar go bhfuil achoimre dóibh le fáil sa Chronicon Scottorum (CT). Cé gur lochtach é an saothar úd don tréimhse idir 718 agus 804, tá go leor dá ábhair fréamhaithe ón mbunshaothar teoiriciúil Croinic na hÉireann, agus dá bharr tá eolas againn céard a bhí ann.
Amharclann an Damer
mion|An hallaAmharclann Ghaeilge ab ea An Damer a bhí suite sa Halla Damer, ar Fhaiche Stiabhna i mBaile Átha Cliath. Ba é Gael Linn a thionscnaigh Amharclann an Damer agus a stiúir é ó 1955 go dtí 1976.Tháinig complacht proifisiúnta isteach ansin, níor dúnadh an amharclann sa bhliain 1981. mion|aisteoiríLe linn an ama sin, bhí An Damer ina chuid lárnach de shaol sóisialta phobal na Gaeilge san ardchathair. Chothaigh sé lucht leanúna dílis don amharclannaíocht Ghaeilge trí mheán An Chlub Drámaíochta. Toisc ionad leanúnach a bheith ar fáil, spreag An Damer borradh sa drámaíocht amaitéarach. D'fheidhmigh an Damer mar lárionad don drámaíocht amaitéarach agus chothaigh sé na caighdeáin b’airde maidir le gach gné den ealaín. Thar aon rud eile, de bharr an dá eilimint sin a bheith ann, spreagadh scríbhneoirí chun drámaí nua a scríobh. frame|Ba é [[Gael Linn a thionscnaigh Amharclann an Damer|clé]]
Stair
An aisling a bhí ag Gael Linn ná go mbeadh An Damer ina hamharclann phroifisiúnta. Ina leabhar siúd, déanann Ni Chinnéide cur síos ar na hiarrachtaí a rinneadh agus ar an toradh a bhí orthu.
Daoine
Bhí sé d’ádh ag an Damer go raibh stiúrthóirí gairmiúla mar Phroinsias Mac Diarmada agus Tomás Mac Anna ag obair ann. Chothaigh An Damer léiritheoirí óga den scoth, cuid acu a bheadh ag plé go gairmiúil le hobair léirithe nó aisteoireachta m.sh., Niall Tóibín, Noel Ó Briain, Seán Ó Briain, Dónall Farmer, Áine Ní Mhaoldhomhnaigh Uí Dhrisceoil agus Seán Ó Coistealbha.
Lin-Manuel Miranda
2019/ 20- The Little Mermaid
Mí Lúnasa 2016, dúirt Lin- Manuel Miranda go mbheinn sé ag obair le  Alan Menken (Beauty and the Beast, Pocahontas) chun scór a cumadh le haghaidh an scanánn athbheochan: The Little Mermaid.
Duaiseanna sa Scannáin
Na Gradaim Golden Globe
Gradam Grammy
Koshigaya
Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea Koshigaya (越谷市). Tá sí suite i lár oirthear Honshu. Tá 325,074 duine ina gcónaí i Koshigaya (daonáireamh 2010).
Contae Cumberland, Albain Nua
Teangacha
Sa bhliain 2011 bhí Béarla an teanga is comónta i gcontae Cumberland agus í an mháthairtheanga do 29,645(94.6%) duine, bhí Fraincis an dara teanga is comónta agus í an mháthairtheanga do 370(1.2%) duine. Bhí Gearmáinis an teanga neamh oifigiúil is comónta agus í an mháthairtheanga do 80(0.26%) duine.
Inter-Active Terminology for Europe (IATE)
Bunachar téarmaíochta idirinstitiúideach an Aontais Eorpaigh is ea Inter-Active Terminology for Europe (IATE). Is sa bhliain 1999 a seoladh an bunachar seo arbh é mar aidhm aige bunachar a chur ar bun i gcomhair théarmaíocht uile an Aontais Eorpaigh ionas go mbeadh teacht gan dua uirthi agus ionas go bhféadfadh na hinistiúidí Eorpacha go léir an téarmaíocht chéanna a úsáid. Tá IATE in úsáid sna hinistiúidí Eorpacha ó bhí samhradh 2004 ann. An 28 Meitheamh 2007 seoladh leagan poiblí de.
Seacaibíteachas
Ba ghluaiseacht pholaitíochta í an Seacaibíteachas (agus tá an ghluaiseacht ann, go teoranta, go fóill) tiomnaithe do na Séamasaigh, sé sin teaghlach ríoga na Stíobhartach, a bheith athchóirithe chuig ríchathaoireacha Shasana, na hAlban agus na hÉireann.
Thóg an ghluaiseacht a hainm ón bhfoirm Laidineach d’ainm an Rí Séamas II agus VII Jacobus.
Lota
Iasc fadaithe le colainn chaol atá forleathan i locha is aibhneacha thuaisceart na hEoráise is Mheiriceá Thuaidh is ea an lota (Lota lota; Béarla: burbot). Tugtar an breac beadaí air freisin. An t-aon iasc fionnuisce de chlann an troisc. Suas le 1 m ar fhad. Barbal amháin faoin mbéal. Déantar iascaireacht thrádálach air sa Rúis. Tugtar an puteascann air freisin.
Suptavajrasana
200px|thumb|Cleachtadh na staidiúire ióga Suptavajrasana, déanta faoi dhó i rang ióga te
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Suptavajrasana (Sanscrait: सुप्तवज्रासन Suptavajrāsana; Béarla: fixed firm pose). Tugtar as Béarla an staidiúir seo mar 'fixed firm pose', ach ciallaíonn an focal go litriúil staidiúir an caor thine ina leathluí i nGaeilge.
Feidhm agus Tairbhí
Cabhraíonn an staidiúir seo íochtar an dromlach, glúine, cromáin agus ailt na rúitíní a neartú agus solúbthacht a mhéadú. Is féidir leis an staidiúir seo pain a mhaolú trí sruth fola agus imshruthú ar fud an coirp a mhéadú.
Constáblacht Ríoga Uladh
Tús a Staire
clé|mion|Cuimhneachán Ulster Special Constabulary Memorial Bunaíodh Constáblacht Ríoga Uladh (Béarla: Royal Ulster Constabulary, giorrúchán: RUC) go hoifigiúil ar an chéad lá de Mhí an Mheithimh sa bhliain 1922. B'iad na Foirgnimh Atlantacha i mBéal Feirste ceanncheathrú an fhórsa nua póilíneachta, agus b'é Charles Wickham an chéad Chigire Ginearálta. Bhí an chonstáblacht an-chosúil le Constáblacht Ríoga na hÉireann, agus an dá phríomhdhualgas céanna uirthi, mar atá, an dlí a chur i bhfeidhm agus an status quo polaitiúil a chosaint. Ar nós Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, chaitheadh "saighdiúirí dubha" an fhórsa nua sainéide dhubhuaine, difriúil ar fad le cultacha dúghorma na bpóilíní Sasanacha agus an Gharda Síochána. Difríocht eile ab ea go raibh na constáblaí Ultacha ag iompar arm tine leo. mion|clé|Éide, 1920 Ulster Special Constabulary uniform, Ulster Museum
Díscaoileadh
Fuair 300 ball den RUC bás le linn na dTrioblóidí i dTuaisceart Éireann, agus tá bás 52 duine luaite leis an bhfórsa. Bhí sé deacair síocháin a choimeád i sochaí scoilte Thuaisceart na hÉireann, ó bhí dearcadh éagsúil ag an dá phobal ar fhorais an stáit. B'é dearcadh na nAontachtóirí go raibh dlisteanacht iomlán ag an stát, ag a parlaimint, ag an gCoróin agus ag an gConstáblacht. Is iomaí Náisiúnaí, áfach, a shíl nach raibh i dTuaisceart na hÉireann ach stát seicteach frith-Chaitliceach frith-Náisiúnaíoch a claonroinneadh ó Éirinn in aghaidh thoil na ndaoine le tromlach saorga de vótóirí Aontachtacha a chruthú san oirthuaisceart. mion|[[David Trimble]] Mar a dúirt David Trimble: "Bhí eagla ar Aontachtóirí Uladh go bhfágfaí ina n-aonar iad in oileán na hÉireann, agus thóg siad teach daingean, ach b'fhuar an fháilte a fuair na Caitlicigh sa teach sin. Maidir leis na Náisiúnaithe, cé go raibh foscadh agus fothain acu ón mbáisteach, is é an chuma a bhí orthu, dar linn féin, go raibh siad meáite ar an teach ar fad a chur trí thine".
Beirmiúda
Is é Beirmiúda an chríoch Bhriotanach is sine. Lonnaíodh Sasanaigh ann céad bhliain roimh Acht an Aontais agus bunú Ríocht na Breataine. Tá daoine ina gcónaí i mbaile St. George, céad phríomhchathair Bheirmiúda, ón bhliain 1612 anuas.
Ardhakurmasana
Cur síos agus conas a chleachtadh
Déan iarracht do mhéara teagmháil a dhéanamh chun an t-urlár roimh do chlár éadain a theagmháil, ar son síneadh do chromáin agus do mhéara ag dul ar malairt treo a choinneáil.
Ustrasana
Is é an 22ú staidiúir i sraith an chleachta a tharlaíonn i rang ióga Bikram.
C.E.D'oh
Craoladh an cúigiú eipeasóid déag, "Mr. Spritz Goes to Washington", den ceathrú sraith déag The Simpsons ar an 16 Márta 2003. Scríobh Dana Gould an eipeasóid seo. D'fhéach 13.0 milliún duine ar an eipeasóid.
Éire
Tíreolaíocht
Tá talamh mhaith san oirthear in áiteanna, agus déantar an-chuid curadóireachta, mar shampla ar chruithneacht, eorna, biatas siúcra agus torthaí. San iarthar, níl an oiread sin curadóireachta, mar go bhfuil an aeráid agus an talamh tais cuid mhór den bhliain, agus an talamh níos boichte i go leor áiteanna. Tógáil eallach agus caorach, maraon le ba bainne, an sórt talmhaíochta a chleachtaítear ansin don chuid is mó. Fanann siadsan amuigh faoin aer an bhliain ar fad de ghnáth, mar níl an aimsir in Éirinn chomh crua le tíortha eile i dTuaisceart na hEorpa mar gheall ar Shruth Murascaille Mheicsiceo. Féach Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn mar tuilleadh eolais faoi na bóithre agus na mótarbhealaí ar fháil in Éirinn.
Aimsir
Aimsir bhog fhliuch is gnách a bheith in Éirinn. Tá tionchar mór ag Sruth Mhurascaill Mheicsiceo uirthi. Is ag an ngaoth aniar aneas atá an tionchar is mó ar an aimsir, agus tig sruth na Murascaile ón treo céanna. Tugann sí aer te isteach ón gCairib, a bhailíonn an-chuid taiseachta ar a bealach trasna an Atlantaigh Thuaidh. Cé go bhfágann sin nach mbíonn mórán fuachta nó sneachta ann sa gheimhreadh, ná teochtaí ró-ard sa samhradh, is minic a bhíonn an tír an-ghaofar agus tais, rud a bhíonn le sonrú sa gheimhreadh go háirithe.
Contae Pictou, Albain Nua
Teangacha
Sa bhliain 2011 ba é Béarla an teanga ba chomónta i gcontae Pictou agus í mar mháthairtheanga ag 43,580 (95.5%) duine sa chontae, Fraincis an dara teanga ba chomónta sa chontae agus í an mháthairtheanga ag 445 (1%) duine. Ba í Mi'kmaq (teanga bhundúchasach) an teanga neamhoifigiúil ba chomónta agus í an mháthairtheanga ag 185 (0.4%) duine.
Éire
Stair
Tháinig an Rí Séamus II Shasana (Séamus a 'Chaca) i réimeas i 1685, ach i 1688 tháinig Liam Oráisteach i dtír i Sasana. I 1689 tháinig Séamus go hÉirinn tar éis dó a bheith ar a theitheadh sa bhFrainc. I 1690 tháinig Liam go hÉirinn, agus bhuail sé fórsaí Shéamuis ag Cath na Bóinne ar 1ú Iúil 1690, nó sa bhféilire nua, ar an 12ú Iúil, an lá a dhéanann an Ord Oráiste ceiliúradh ar an gcath. Bhuail fórsaí Liam cinna Shéamuis arís i 1691, ag Cath Eachdhroime, agus ag Conradh Luimnigh, conradh a bhfuil cáil air mar chonradh nár comhlíonadh, ghéill Pádraig Sáirséal, ar thaobh Shéamuis agus na nGael, d'fhórsaí Liam.
Oileáin na hÉireann
mion|Ardeaglais Naomh Muire i gCill Chainnigh
Cónaidhmeacht daonlathach
Is cineál sóisialachais liobraíoch cónaidhmeacht daonlathach.
Stair
D'fhorbair Abdullah Öcalan, ceannaire Pháirtí Lucht Oibre na Cordastáine cónaidhmeacht daonlathach le linn na 90idí agus níos déanaí. Tar éis thitim Aontais Shóivéadaigh, d'éirigh Öcalan in amhras faoi Marxachas. Rinne sé staidéar ar an stair, ar an miotaseolaíocht na Measpatáim, agus ar an saothar Murray Bookchin, ainrialaí Meiriceánach. Dar le Öcalan, bhí "sochaí nádúrtha" ann 10,000 blianta ó shin. Bhí an sochaí seo comhchoiteann agus cothromaíoch in inscne: "Le linn na Ré Neoilití, cruthaíodh ord sóisialta comhchoiteann iomlán, sóisialachas ársa mar a deirtear, ar na mná, ord sóisialta nach bhfaca cleachtaidh fhorfheidhmiú an oird stáit." D'fhorbair an phatrarcacht, áfach, agus scriosadh an sochaí nádúrtha. Forbraíodh céimlathas agus sclábhaíocht agus sochaí aicmeach dá bharr. Mar thoradh, dúirt Öcalan gur chóir dúinn sochaí nádúrtha a bhunadh anois agus anseo, sochaí gan stát, gan patrarcacht, gan aicme, agus leis an éiceolaíocht. Thug Öcalan "nua-aimsearthacht daonlathach" nó "féinriail daonlathach" ar an sochaí seo.
Vladivostok
Bunú
Osclaíodh an chéad mheánscoil san áit sa bhliain 1899, agus nuair a críochnaíodh an t-iarnród Tras-Sibéire sa bhliain 1916—an bóthar iarainn a cheangail an chathair de Mhoscó agus den Eoraip, tháinig borradh ceart ar an ngeilleagar i Vladivostok.
Peirséas
Tugtar é Persée sa Fhraincis [3] agus Perseus as Béarla.
Tagairtí
Deisceart Bhaile Átha Cliath
Is é Deisceart Bhaile Átha Cliath an chuid de Bhaile Átha Cliath atá ó dheas den Life.
Three Gays of the Condo
Craoladh an seachtú eipeasóid déag, "Three Gays of the Condo", den ceathrú sraith déag The Simpsons ar an 13 Aibreán 2003. Scríobh Matt Warburton an eipeasóid seo. D'fhéach 12.02 milliún duine ar an eipeasóid.
Kapalabhati
Is ceann de na staidiúirí úsáidtear i gcleachtadh Ióga Bikram é Kapālabhāti (Sanscrait: कपालभाति Kapālabhāti; Béarla, go litriúil skull-shining posture, ach de ghnáth tugtar blowing in firm pose). Ciallaíonn ainm an staidiúir seo Staidiúir Cloigeann ag Soilsiú i nGaeilge.
Ann O'Dea
Rinneadh comhalta de Chumann Ríomhaireachta na hÉireann di as a cuid oibre chun mná a chur chun cinn san earnáil teicneolaíochta. Insealbhaíodh í i Halla na Laochra den 'Irish Internet Association' in éindí le Darren McAuliffe.
Seán A Mac Coisdealbha
Saorstát Éireann
Cháin sé an tAcht Cumhachtaí Práinne, 1939, go géar i ndíospóireacht Dála. Cheap sé gur thug an tAcht an iomarca cumhachta don rialtas. Chaill sé a shuíochán Dála sa bhliain 1943 ach d'athghabh sé an suíochán in olltoghchán na bliana 1944. Ba urlabhraí Gnóthaí Eachtracha Fhine Gael é ó 1944 go 1948.
Fógairt na Poblachta
Tháinig sin aniar aduaidh ar airí an rialtais agus ar rialtas na Ríochta Aontaithe freisin. Tar éis fógartha na Poblachta sa bhliain 1949 chuir an Ríochta Aontaithe an Ireland Act i bhfeidhm. Dhaingnigh an tAcht stádas Tuaiscirt Éireann sa Ríocht Aontaithe agus thug sé cearta éagsúla do shaoránaigh na Poblachta a bhí ina gcónaí sa Bhreatain. D'fhág Éire an Comhlathas ar 18 Aibreán 1949 (Luan Cásca) nuair a cuireadh an tAcht Phoblacht na hÉireann (1948) i bhfeidhm. Ghearr an tAcht an tsrian bhunreachtúil dheireanach idir an stát agus an Ríocht Aontaithe. mion|Garraithe na Lus, [[Glas Naíon|clé]]
Contae Victoria, Albain Nua
Is contae suite in oirthuaisceart Albain Nua í Victoria. Is é Baddeck príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 7,115 duine sa gcontae, síos ó 7,594 duine i 2006.
Kenneth Iverson
Agus é 83 bliain d'aois, bhuail stróc é ina ríomhlann agus d'éag 19 Deireadh Fómhair 2004.
Rojava
Stair
I 2004, bhí cluiche sacair i gQamişlo idir foireann Coirdíneach agus foireann Arabach. D'ardaigh na gártha frith-Choirdíneacha ón slua Arabach. D'fhreagair an slua Coirdíneach le gártha Coirdíneacha. D'ionsaigh an slua Arabach an slua Coirdíneach. Thug na póilíní agus an t-arm Siriach tacaíocht leis an slua Arabach agus scaoil siad 8 nduine gCoirdíneach. Rinne daoine Coirdíneacha agóid, agus scaoil na póilíní agus an t-arm Siriach an slua Coirdíneach arís. Fuair timpeall 40 duine Coirdíneach bás, agus gabhadh na céadta. Seo é an Éirí Amach Qamişlo.
Loch Cairlinn
I bhfoinsí níos sine, tugtar Snám Aignech (a chiallaíonn "cainéal sciobtha") ar Loch Cairlinn.
Edward Lhuyd
Rugadh Lhuyd i Loppington, Shropshire, Sasana ar theorainn na Breataine Bige. Ba mhac tabhartha le hEdward Lloyd as Llandorda, Oswestry agus Bridget Pryse as Lann-ffraid, in aice le Tal-y-bont, Ceredigion é. Bhí sé ina mhac léinn agus níos deireanaí ina mháistir ar Scoil Ghramadaí Oswestry. Baill d’uaisle thiar theas na Breataine Bige a bhí ina mhuintir, agus cé gur dhaingnigh siad iad féin sa cheantar sin, ní raibh a theaghlach féin mórán de de mhaoin an tsaoil. Rinne a athair tástálacha le talmhaíocht agus tionscal, rud ba chúis lena bhaint le heolaíocht nua a linne. D’fhreastail sé ar scoil ghramadaí in Oswestry agus ar Choláiste Íosa, Áth na nDamh sa mbliain 1682, ach d’éirigh sé as sular bronnadh céim air. Sa mbliain 1684, ceapadh é ina chúntóir ag Robert Plot, coimeádaí Mhúsaem Ashmolean, agus cuireadh ina ionad mar choimeádaí é sa mbliain 1690 – post a bhí aige go dtí 1709.
Brake My Wife, Please
Craoladh an fichiú eipeasóid, "Old Yeller-Belly", den ceathrú sraith déag The Simpsons ar an 11 Bealtaine 2003. Scríobh Tim Long an eipeasóid seo. D'fhéach 10.56 milliún duine ar an eipeasóid.
Malartú gáis
Bíonn cóimheas ard idir dromchla-go-toirt ag orgánaigh bheaga, go háirithe aoncheallach, mar shampla baictéir agus prótasóin. Sna créatúir seo is gnách gurb é t-aonad malartaithe gáis ná an cillscannán. Tá roinnt orgánaigh bheaga ilcheallacha, mar leithphéisteanna, in ann malartú gáis leordhóthanach a dhéanamh ar fud an chraicinn nó an chúitinigh atá timpeall ar a gcorp. Mar sin féin, i bhformhór na n-orgánach níos mó, a bhfuil cóimheasa beaga dromchla-go-toirt acu, soláthraíonn struchtúir speisialaithe le dromchlaí corntha cosúil le geolbhaigh,, ailbheolais scamhógacha agus méisifill spúinseach an limistéar mór atá riachtanach le haghaidh malartú éifeachtach gáis. Uaireanta féadtar na dromchlaí corntha seo a inmheánú i gcorp an orgánaigh. Is amhlaidh an cás leis na hailbheolais, atá mar dhromchla istigh de chuid na scamhóga mamaach, an mhéisifill spúinseach, atá le fáil taobh istigh de dhuilleoga plandaí de chineálacha áirithe, nó geolbhaigh na moileasc sin atá siad acu, atá le fáil sa sa chuas maintlín.
Sna horgánaigh aeróbacha, bíonn malartú gáis an-tábhachtach maidir le riospráid, a bhaineann le ráta ionsúite ocsaigin (O2) agus scaoileadh dé-ocsaíd charbóin (CO2). Os a choinne sin, sna horgáin fhótaisintéiseachain ocsaigineacha mar fhormhór na bplandaí talún, is é innsú dé-ocsaíd charbóin agus scaoileadh ocsaigine agus gal uisce na príomhphróisis malairte gáis a tharlaíonn i rith an lae. Tá próisis mhalartaithe gáis eile tábhachtach in orgánaigh nach bhfuil chomh haithnidiúil: e.g. Déantar dé-ocsaíd charbóin, meatán agus hidrigin a mhalartú ar fud chillchealla na mbaictéar meatánaigineach Archaea. I bhfosú nítrigine ag baictéir dé-asatrófach agus dínítriú ag baictéir heitreatrófacha (mar shampla Paracoccus denitrificans agus Pseudomonadaceae éagsúla), déantar gás nítrigine a mhalartú leis an gcomhshaol, á thógáil ag an gcéad cheann agus á scaoileadh isteach ag an dara ceann, cé go mbíonn tiúbphéisteanna ollmhóra (Riftia pachyptila) ag brath ar bhaictéir chun ocsaídiú a dhéanamh ar shuilfíd hidrigine a bhaintear as a dtimpeallacht domhainfharraige, ag úsáid ocsaigine tuaslagtha san uisce mar ghlacadóir leictreon.
An tAbhallort
Spórt
I dtéarmaí iománaíochta bhuaigh siad an Craobhchomórtas Iomanaíocht Sinsearach Loch Garman ar 1994, 1995, 1997, 2004, 2005, 2007, 2009- 2013 agus 2015-2016. Bhuaigh siad an Craobh Iomanaíocht Club Sinsearach Laighean sa bhliain 2015. D'iomaigh siad sa chomórtas seo freisin 1994-1995 agus  2010- 2013. Tá rath eile ann mar shampla: Buaiteoirí Craobhchomórtas Iománaíochta idirmheánach Loch Garman sa bhliain 1968, buaiteoirí Craobh Iomanaíocht Sóisearach Loch Garman i mbliainta 1967 agus2005, buaiteoirí Craobhchomórtais Iomanaíocht Faoi 21 Loch Garman i mblianta 2001, 2003, 2004, 2006 agus 2013 agus buaiteoirí i gcomhar le Aillí na Buffairi  i mblianta 1965 agus 1966, buaiteoirí Craobhchomórtais Iománaíochta Mionúr Loch Garman i mblianta 1999, 2002, 2003, 2005 agus 2015 agus buaiteoirí  i gcomhar leis Aillí na Buffairi sa bhliain 1967.
Daoine Cáiliúla
Liam  Ó Dúinn-
Tuaisceart Bhaile Átha Cliath
Is é Tuaisceart Bhaile Átha Cliath an chuid de Bhaile Átha Cliath atá ó thuaidh den Life.
Queen
Ba é Freddie Mercury an t-amhránaí sa ghrúpa (b'é an SEIF a thug a bhás). B'iad Brian May, Roger Taylor agus John Deacon na baill eile.
Ícéinigh
thumb|Na treibheanna Ceilteacha i ndeisceart na Breataine. Ba treibh Cheilteach iad na hÍcéinigh (Laidin: Iceni) nó hEcéinigh a bhí ina gcónaí i gceantar na Breataine a fhreagraíonn don chontae Norfolk an lae inniu, idir an 1ú haois RC agus an 1ú haois AD. Taobh thiar dóibh bhí cónaí ar na Corieltauvi, agus ó dheas dóibh bhí na Trinovantes agus na Catuvellauni.
Al Pacino
Féachtar ar Pacino mar dhuine de na haisteoirí is mó agus is tábhachtaí riamh, mar gheall ar a chuid oibre i roinnt scannáin cáiliúla, mar shampla mar
Domhnach Mór, Contae Thír Eoghain
Stair
Déagóir 19 mbliain d'aois as an Domhnach Mór ba ea Columba McVeigh (1956 – 1 Samhain 1975). D’fhuadaigh an tIRA an stócach i 1975, maraíodh é agus cuireadh é i ngan fhios dá mhuintir agus don saol.
Calafort
deas|250px|thumb|Calafort Is baile nó cathair le cuan ina bhfuil longa lódáil nó dílódáil é calafort.
Geraldine Kennedy
Is iar-eagarthóir de chuid an Irish Times í Geraldine Kennedy. Chaith sí naoi mbliana i gceannas an nuachtáin tar éis di teacht i gcomharbas ar Conor Brady sa bhliain 2002. Tháinig Kevin O'Sullivan i gcomharbacht uirthi sa bhliain 2011.
Bratach áise
Cúlra
Sa lá atá inniu ann tá níos mó ná leath de thonnáiste an domhain de longa trádála cláraithe faoi bhratach áise, nó, mar a deirtear freisin, i gclárlanna oscailte. Go traidisiúnta, roghnaíonn úinéir na loinge an chlárlann oscailte le cánacha ioncaim, uasteorainneacha meáchain agus rialúcháin oifigiúla eile a sheachaint. Mar shampla, má bhuaileann long Mheiriceánach cuan i dtír choimhthíoch le haghaidh deisiú, caithfidh úinéir na loinge cáin a íoc le rialtas na Stát Aontaithe arb ionann í agus 50 % de phraghas an deisiúcháin.
Marlene Dietrich
Tús a shaoil
thumb|Marlene Dietrich, "Morocco" 1930|clé In Schöneberg, sa Ghearmáin, a rugadh í agus d'fhás sí aníos i mBeirlín. . Bhí fonn uirthi bheith ina veidhleadóir ar dtús. Ach d'éirigh sí  ina haisteoir, i dtús báire san amharclann, faoi stiúir Max Reinhardt.
2009 sa teilifís
Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2009.
Teangacha Atapascacha
Is fochraobh thábhachtach iad na teangacha Atapascacha nó na teangacha Atabascacha (tá an dá leagan, Athapaskan agus Athabaskan in úsáid sa Bhéarla féin, agus is deacair a rá cé acu is fearr) den fhine Na-Dené. Tagann an t-ainm ó Loch Athabasca i gCeanada, agus is é is brí leis "saibhir i bplandaí", "áit a bhfuil na plandaí in aice a chéile". Ba é Albert Gallatin, an teangeolaí Eilvéiseach a chuir faoi i Meiriceá, a cheap an t-ainm seo thiar sa bhliain 1826.
Contae Rhea, Tennessee
Is contae i Tennessee é Rhea. Is é Dayton príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó sa chontae. Bhí 31,809 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.
Val Noone
I 2013 bhronn Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Céim Dhoctúir Litríochta honoris causa air de bharr a ndearna sé ar son an léinn Éireannaigh san Astráil.
An Chamóg
Cúrsa
Éiríonn an Chamóg in Móin Seiscinn, soir ó dheas ó Theach Sagard in iardheisceart Bhaile Átha Cliath. Sníonn sí trí ghleann siar ó dheas ó Tamhlacht agus ar aghaidh trí an Caisleán Nua, Coill an Rí agus faoin bóthar N7. Ó shin, ritheann an abhainn ar aghaidh i dtreo Chluain Dolcáin, áit ina mheascann sí le locháin iascaireachta i gcroílár Pháirc Chorcaí.
Máthair shúigh mhór
Is moileasc í an mháthair shúigh mhór (an scúid mhór). Ball d'ord na Teuthida atá inti. Is ball den ghéineas é agus ceaptar anois nach bhfuil ach an t-aon speiceas amháin de, is é sin Architeuthis dux. Tá an mháthair shúigh mhór ar na hainmhithe is mó ar Domhan ach mar sin féin níor tógadh grianghraf de cheann díobh ina timpeallacht nádúrtha go dtí an bhliain 2004. Taighdeoirí sa tSeapáin a thóg an grianghraf sin chomh maith leis an chéad fhístéip di sa bhliain 2012.
Honshū
Cathracha
Kyōto
Fioghual
Stair
Thabharfadh céad pháirt d'adhmad timpeall seasca páirt fiodhghuail de thoirt nó cúig pháirt is fiche de mheáchan. Obair í atá níos torthúla ar an mórchóir ná ar an mionchóir: go fiú sa 17ú haois bhí éifeacht 90% le tionscadail mhóra. Ach b'fhearr riamh an obair a fhágáil faoi dhaoine a raibh fios a ngnó acu. Ba iad na cruacha fiodhghuail a mhill coillte na hEorpa. I Sasana bhí a lán roscoillte ann a ghearrtaí agus a ligtí fás arís chun soláthar a dhéanam don fhioghual, ach sa 17ú haois bhí daoine ag gearán faoi ghanntanas crann. In Éirinn rinne na tiarnaí nua lántairbhe a bhaint as fioghual le haghaidh teilgcheártaí beaga iarainn, rud a d'fhág na coillte ar lár. Nuair a d'éirigh an fioghual gann iompaíodh ar an ngual.
An Platónachas
Fealsúnacht
Deir Leabhar VI de An Phoblacht gurb í Foirm na Maithe an fhoirm is uaisle. Ise is cúis leis na hIdéanna eile, agus tá eolas agus eiseadh gach Foirme eile taobh léi. Ní féidir linn dul amach ar an bhfíoreiseadh ach trí ghníomhú an anama istigh ann féin; sin é le rá, trí úsáid an réasúin. Is í an dialachtaic an uirlis cheart chuige, agus dá bhrí sin is í buaic na n-eolaíochtaí í.
Liosta eipeasóidí Brooklyn Nine-Nine
Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Brooklyn Nine-Nine. Sraith dráma grinn suímh atá ann, a chruthaigh Dan Goor agus Michael Schur do Fox agus NBC. Tá 112 eipeasóid de chuid Brooklyn Nine-Nine tagtha ar an saol faoi láthair.
Fionnbhrú
Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Fionnbhrú (Whitehall sa Bhéarla).
Ard na Croise
Is baile i gContae an Chláir é Ard na Croise. Tá sé suite ar bhruach thuaidh na Sionainne. Sa daonáireamh sa bhliain 2011 bhí 1,414 duine ina gcónaí in Ard na Croise.
Shell
mionsamhail|300px|clé|Scaglann ola Shell i g[[California]]
Lucy O'Byrne
2012: The Voice of Ireland
Bhí Lucy ar Foireann Kian ar an chéad sraith The Voice of Ireland sa bhliain 2012. Fuair sí díbeartha in aghaidh Kyle Kennedy ag an babhta cath.